audivimus et cibum sumpsimus. Post prandium vero equos, quos Martyres
nominant, conduximus, pro nobis et nostra supellectili ad mare
ducendum, et profecti sumus contra maris oram; et in oppidum Masters
venimus, volentes procedere usque in Margerum, ubi limbus est maris
magni. In ipso autem oppido occurrit nobis quidam Theutonicus inquirens
an essemus de societate domini Johannis de Cymbern Baronis? Quo audito,
quod sic: reduxit nos in hospitium et paratam mensam cum cibo et potu
ostendit nobis, dicens: Dominum Johannem de Cymbern ita ordinasse pro
nobis fieri. Duxit nos etiam in hortum domus, et in flumine, qui ibi de
montanis ad mare decurrit, ostendit nobis magnam barcam, quam Dominus
Johannes Baro de Cymbern de Venetiis miserat in Masters, ut ibi per
flumen in mare navigaremus. His visis laetati sumus, et consedimus
edentes et libentes, quae parata erant. Postea omnem dominorum
supellectilem tulimus in navem, et omnes simul ingressi ipsam barcam
satis graviter oneratam reddidimus, quia multi eramus, et Dominorum
supellex ac servorum non modica erat. Sic ergo terrae valediximus,
committentes nos aquis, et ingressi barcam per flumen quasi unum
miliare descendimus contra mare. Cum autem ad locum venissemus, ubi
fluvius faucibus maris magni illabitur, ad limbum et oram maris, et
aquam salsam ac amaram maris ingressi essemus navigio, incepimus
cantare altis et laetis vocibus peregrinorum carmen, quod pergentes ad
Dominicum sepulchrum cantare solent: _Inn Gottes Nahmen fahren wir,
Seiner Genaden begehren wir: Nu helff unß die Göttlich Kraft, unnd das
Heylige Grab,_ Kyrieeleyson. Quod latine sonat: In Dei nomine
navigamus, cujus gratiam desideramus: cujus virtus adjuvet nos et
sanctum sepulchrum protegat nos, Kyrie-eleyson. Inter haec non nulli
considerantes ipsius maris amaritudines et mille ejus pericula, non
cantum sed in cordibus suis planctum fecerunt. Quidam vero devotione ad
sanctum sepulchrum affecti, ex cantu moti fleverunt. Alii ipsum mare
tanquam coemeterium suae sepulturae horruerunt. Caeteri, nihil futurum
perpendentes vel timentes, riserunt. Interea prope castellum Margerum
venimus, et procedentes juxta turrim, quam nominant turrim de Marger,
obviam barcam habuimus, quam quidam juvenes fortes trahebant contra
Margerum remis impetuose, et impegit in nostram barcam et collidebantur
prorae ad invicem, ex quo nostra barca in latus fuit detrusa impetu, et
super quendam palum in aquam fixum impulsa minabatur eversionem ad
latus, (#32 A#) et quasi eversa fuisset cum hominibus et rebus, et
valde perterriti fuimus. Naucleri autem de ambabus navibus conclamantes
maledixerunt alterutris, et ita processimus. Post modicam moram
occurrit nobis alia barca cum sociis: et unus interrogavit nos, ad quod
hospitium declinare intenderemus Venetiis? Cui cum diceremus, ad
Sanctum Georium, ubi dominus Johannes de Cymbern disposuerat: incepit
ille vilipendere et hospitem et hospitium, et mala praedicata
exclamabat de hospite, stans super proram, et conabatur nos avertere,
et quoddam aliud nobis demonstrabat hospitium. Et sic stante in prora
et cum clamore suadente, subito casum accepit, et de prora ruens in
mare cecidit. Qui cum multo labore suorum sociorum fuit extractus et a
morte ereptus. Erat autem vestibus novis sericis indutus, quae simul
cum eo baptismum acceperunt: unde magnus risus in nostra navicula fuit
exortus. Consequenter navigantes ante oculos habuimus inclytam
civitatem, magnam, pretiosam et nobilem Venetiarum, maris magni
dominam, in aquis mirabiliter subsistentem, cum altissimis turribus et
excelsis ecclesiis, et domibus ac palatiis eminentibus. Et erat nobis
stupor videre tam gravissimas moles et altas structuras in aquis
constitutas. Tandem civitatem ingressi sumus navigio, et per canale
magnum navigavimus contra Rivoaltum, et ab utroque latere habuimus
domus stupendas prae altitudine et decore. Porro infra Rivoalti pontem
declinavimus a canali magno in aliud canale, quod a latere dextro habet
fonticum Almanorum, per quod ascendimus intra domus, et usque ad portam
hospitii nostri, quod ad Sanctum Georium dicitur, vulgariter theutonice
zu der Fleuten, pervenimus. Exivimus ergo de barca, et de mari per
lapideos gradus circiter LX. ascendimus ad cameras nobis ad manendum
paratas, et omnes res in eas intulimus. Porro magister Johannes hospes
et domina Margareta hospita cum magna hilaritate nos susceperunt,
singulariter tamen me amicabiliter salutaverunt, quia ego solus notus
eis eram a priori peregrinatione, in qua multis diebus cum eis in illa
domo hospitatus fueram. Occurrit et nobis reliqua familia nos salutans
et ad serviendum nobis se ingerens et exhibens. Omnis autem domus,
hospes et hospita et cuncti famuli et ancillae erant de lingua
alemanica, nec audiebatur in domo illa verbum italicum, de quo
singulare solatium habuimus, quia valde poenale est convivere
hominibus, cum quibus locutione conversari non potest. Denique ad
ingressum nostrum occurrit nobis canis, custos domus, magnus et niger,
[TR57] et blandimento caudae suae gaudium se habere monstrabat, et ad
nos saltabat sicut canes solent facere ad sibi notos. Hic canis omnes
Theutonicos, de quacunqe parte Alemaniae veniant, sic gaudens (#B#)
recipit. Sed ad ingressum Italici, Lombardi, Gallici, Franci, Sclavi,
Graeci, vel alterius provinciae extra Alemaniam, adeo irascitur, quod
quasi rabidus aestimetur, et cum grandi latratu[TR58] occurrit, et
furiose in illos insilit, et nisi aliquis canem compescat, a molestia
non cessat. Nec etiam illorum Italicorum, qui in vicinis domibus
habitant, assuescit, sed contra eos, sicut contra alienos insurgit et
perseverans manet omnium implacabilis inimicus. Canes etiam eorum
nequaquam ascendere in domum permittit, sed canes Theutonicorum non
tangit. Mendicos theutonicos eleemosynam petere volentes non invadit,
sed italicos pauperes, ascendere pro eleemosyna volentes, invadit et
repellit. Ego multoties liberavi pauperes de morsibus illius canis.
Theutonici recipiunt in illo cane argumentum, quod sicut implacabiliter
Italicis inimicatur: sic homines theutonici nunquam integro corde cum
Italicis conveniunt, et e converso; cum illa inimicitia sit in natura
radicata. Sed quia bestia ratione caret et passionibus movetur
incessabiliter litigat cum Italicis, natura instigante. Homines vero
ratione se cohibent, et affectum inimicitiae,[TR59] qui in natura est,
supprimunt ratione. Reperimus autem in hospitio multos nobiles de
diversis partibus Germaniae, et quosdam de Hungaria, qui eodem voto,
quo et nos, astricti intendebant mare transire ad sanctissimum Domini
Jesu sepulchrum in Jerusalem. In aliis etiam hospitiis erant plures de
Germania, et in societates se combinaverunt; in una plures, in alia
pauciores. Porro nostrae societatis fuerunt XII. peregrini, domini et
servi simul, quorum ista erant nomina.
Dominus Johannes Wernherus de Cymbern Baro, vir decorus et prudens,
elegantia morum praestans, doctus in lingua latina.
Dominus Hainricus de Stoeffel, sacri Imperii Baro, vir industrius et
strenuus, moribus virilis, sicut verus nobilis Suevus.
Dominus Johannes Truchsas de Waldpurg, nobilis procerae staturae, vir
de honestis et nobilibus moribus, seriosus, et dea sua salute solicitus.
Dominus Ber de Rechberg, nobilis de Hohenrechberg junior omnibus, sed
animosior, fortior, longior, jocundior et mitior, liberalior.
Hi quatuor Domini nobiles secum habebant sequentes famulos, quorum
nomina ista sunt, cum conditionibus status et officiorum.
Baltasar Büchler: vir maturus et multorum expertus, cujus consiliis
Domini omnes fovebantur et regebantur, eumque ut Patrem habebant.
Artus, Dominorum barbitonsor, in musicis instrumentis adeo dulcis et
promptus, quod non creditur, ei fuisse similis.
Johannes dictus Schmidhans, armiger, qui pluribus bellis interfuit, et
Dominorum in peregrinatione servitor extitit.
Conradus Beck, vir honestus et providus, civis de Merengen, qui
Dominorum provisor fuit et procurator. (#33 A#)
Petrus quidam, simplex et bonus socius, patiens in adversis, de oppido
Waldsee, qui fuit Dominorum et totius societatis cocus.
Ulricus de Rafenspurg, quondam in mari Galeotus, multarum miseriarum
expertus, arte institor, et Dominorum interpres.
Johannes quidam vir pacificus, in Dominorum servitio sollicitus,
puerorum instructor et magister in Babenhusen.
Frater Felix, sacerdos Ordinis Praedicatorum de Ulma, secunda vice
peregrinus terrae sanctae, Dominorum et omnium jam dictorum capellanus.
Hi duodecim inseparabiliter cohaerebant, et communibus expensis
praedictorum quatuor Dominorum vivebant. Igitur praefati quatuor
Domini, hospitem ad se advocantes fecerunt cum eo conventionem pro
hospitio et mensa et aliis, quibus rebus ejus utebantur. Hac
conventione facta prae omnibus nobis cogitavi pro me aliud, et
ignorantibus Dominis meis navigavi ad S. Dominicum, ad Conventum
Ordinis Praedicatorum reformatum, et rogavi Priorem loci pro hospitio,
quousque galêae peregrinorum recederent, et precibus multiplicatis
obtinui. Grave enim mihi erat continue inter saeculares morari, et
nimis distractivum. Regressus ergo sum in hospitium et complicatis
sacculis meis transivi ad Dominos et dixi eis intentum meum. Sed non
placuit, imo displicuit eis, nec consentire quovis modo volebant, ut ab
eis recederem. Ut autem eo magis voluntarius essem ad manendum cum eis,
disposuerunt cum hospite; et dedit mihi propriam cellulam, in qua solus
manebam ad dormiendum, orandum, legendum, scribendum, et quando
placuit, potui esse extra omnem tumultum, sicut si fuissem Ulmae in
cella. Sicque semper cum eis mansi in hospitio, quam diu Venetiis
fuimus. Saepe tamen et quasi cottidie solitus fui visitare Conventus
fratrum Ordinis nostri.
Vicesima octava mane exivimus de hospitio per vicos mercatorum, et ad
ecclesiam S. Marci ascendimus ad audiendum Officium. Quo audito per
plateam ante Ducis Palatium spatiavimus. In eadem platea ante majus
ostium ecclesiae S. Marci stabant duo vexilla pretiosa in hastis altis
elevata, alba, cruce rubea insignita; et erant vexilla peregrinorum
terrae sanctae. In his vexillis intelleximus, quod duae galêae essent
ordinatae pro peregrinorum transductione. Ut enim domini Veneti
viderunt multitudinem peregrinorum confluere, ordinaverunt duos viros
nobiles de Senatu eorum, curam peregrinorum eisdem committentes, quorum
ista sunt nomina. Primus fuit Dominus Petrus de Lando, et secundus
Dominus Augustinus Conterinus. Horum duorum servi stabant juxta vexilla
et peregrinos invitabant quilibet ad dominum suum, et inducere
peregrinos conabantur, illi ad galêam Augustini, alii ad galêam Petri:
illi laudabant Augustinum et vituperabant Petrum; alii vice versa. Unde
factum est, quod illi duo domini, Augustus et Petrus, fuerunt facti
(#B#) capitales inimici, et unus alterum diffamabat, lacerabat apud
dominos peregrinos in fama et honore: et quilibet conabatur alterum
reddere peregrinis odiosum et submittebant, qui haec agerent. Unde ex
hoc etiam hoc malum pullulare cepit, quod ipsi peregrini utrorumque
patronorum quasi erant divisi, et quilibet zelabat pro domino patrono
suo. Stabant ergo Domini mei suspensi, nescientes, cui patrono esset
magis confidendum, cum de utroque audirent diversa. Ego quidem laudabam
dominum Augustinum Conterini, sciens eum esse virum maturum et fidelem,
quia cum eo in alia peregrinatione mea transfretaveram. Alii eum magis
vituperant et alium laudabant. Et ita pro bono pacis de hac re me non
intromisi, et ambos bonos naucleros esse dixi, dummodo nos ad portus
optatos citius ducerent: addens, quod si ego scirem, quis eorum citius
et expeditius se vellet ad navigandum aptare, pro illius parte ego
vellem peregrinis consulere. Ambo tamen promittebant quantocius
navigationem inchoare, quod tamen pro certo scivi esse mendacium.
Vicesima nona die, quae et festum St. Petri martyris, Ordinis
Praedicatorum, duxi Dominos meos ad sanctum Johannem et Paulum, ubi est
conventus magnus et solemnissimus fratrum Praedicatorum, et ibi Officio
interfuimus quod valde solemniter celebrabatur, et maximus populi
concursus est die illa ad ecclesiam fratrum, quia ibi est constituta
dies solemnis in condensis usque ad cornu altaris illo die. Et populus
de tota civitate accurrit ad audiendum Officium, et ad deosculandum
reliquias sancti martyris et ad bibendum aquam St. Petri, quae in
nomine dei benedicta et sancti martyris reliquiis tacta creditur
conferre ad salutem animae et corporis. Unde in plerisque mundi
partibus recipiunt homines fideles hanc aquam S. Petri, et
periclitantibus mulieribus in partu dant ad bibendum, et periculum
evadunt; datur etiam febricitantibus, ut liberentur. Marinarii etiam
eam ad naves portant et modicum de ea ad vasa, in quibus aquae sunt,
fundunt, cujus virtute aqua alia conservatur, ne foetida efficiatur et
quantumcumque antiqua sit aqua, non putrescit, nec foetida fit, dum de
illa modicum est superinfusum. Hoc per experientiam cottidianam
marinarii discunt ita esse. Audito ergo Officio et deosculatis Sancti
reliquiis, et potu salubri gustato regressi sumus ad nostrum hospitium
ad refectionem. Post prandium barcam ascendimus et navigio per vicos
civitatis ambulavimus, usque ad S. Marcum et ibi juxta Ducis Venetorum
Palatium ad canale magnum navigavimus, in quo stabant amborum
patronorum galêae, ut eas (#34 A#) ambas videremus. Primo ergo
navigavimus ad galêam domini Petri de Lando, et de barca, sursum in
galêam scandimus et placuit primo aspectu navis Dominis et mihi, quia
erat galêa triremis magna et lata, et cum hoc nova et munda. Nobis in
galêa deambulantibus venit dominus Petrus Lando patronus in barca, et
nos cum reverentia magna suscepit, et in navis castello collationem
pretiosam instauravit, propinando vinum creticum, et confecta
alexandrina; et per omnia tractavit nos, sicut illos quos ducere secum
optabat. Deinde duxit nos in carinam deorsum per gradus ad locum
peregrinorum, et tantam amplitudinem carinae in potestatem nostram
posuit, ut eligeremus locum, in quocumque latere vellemus, pro XII.
personis. Perspecta autem galêa illa diximus patrono, quod die crastina
vellemus ei dare responsum, an cum eo essemus mansuri, vel cum alio; et
ita descendimus in barcam, et ad alia galêam domini Augustini
navigavimus eumque in ea sedentem reperimus. Qui cum magna veneratione
nos suscepit, et per galêam circumduxit, et optionem loci pro XII.
hominibus exhibuit, et etiam collationem vini et confectarum praebuit,
seque fidelem nobis futurum promisit. Me autem optime novit et
testimonium suae probitatis et fidelitatis ad me remisit, dicens: ecce
Frater Felix capellanus vester scit, qualiter me ad peregrinos habeam,
dicat quaeso ergo veritatem, et placebit manere mecum. Perspeximus
galêam et non tantum placuit sicut alia, quia erat biremis, et minus
ampla, et cum hoc antiqua et foetida, in qua prius mare transivi, et
multa in ea sustinui incommoda. Et visa galêa in nostra barca reversi
sumus in nostrum hospitium.
Tricesima et ultima die mensis Aprilis audivimus Missam in hospitio,
quia quidam magnus dominus de Austria non peregrinus hospitabatur
nobiscum, cujus capellanus Missam in domo dixit. Post Missam consedimus
simul nos XII. ad deliberandum, cum quo patrono vellemus manere, et quo
pactu [sic] conventionem inire conveniret. Placuit autem Dominis manere
cum domino Petro Lando in sua triremi. Mihi vero melius placuisset
alius patronus Augustinus, sed suam biremem fastidivi propter magnas
miserias, quas in ea sustinui. Conclusimus ergo manere cum domino
Petro: insuper[TR60] XX concepimus articulos, quibus modum conventionis
nostrae limitavimus, et ad quae nobis patronus obligaretur expressimus.
Primus Articulus: Quod Patronus nos peregrinos de Venetiis usque ad
Joppen, portum terrae sanctae, et inde demum usque Venetias ducat
reducatque, ad quod faciendum ad majus in quatuordecim diebus sit
paratus et ultra XIIII. dies ab hac non maneat.
II. Quod galêam bene provideat cum expertis marinariis, qui sciant
(#B#) artem navigandi in omnem ventum; et ut sufficientem armaturam in
navi habeat pro galêae defensione a piratis aut hostium, si opus
fuerit, invasione.
III. Quod patronus caveat, ne portus inconsuetos et alienos visitet
eundo per mare: sed ad illos duntaxat applicet in quibus galêa provisio
consueta est fieri, et quantum potest vitet applicationem ad portus,
sed procedat via sua: praecipue volumus, quod a regno Cypri caveat, ne
ibi vel applicet, aut si applicare oportuerit, quod ultra triduum non
in portu moretur, cum ex antiquorum traditione habeamus, aërem insulae
Cypri Theutonicis esse pestiferum. Si tamen aliqui de nobis vellent
visitare, et se praesentare reginae Cypri in Nychosia et ab ea
societatis insignia accipere, debet patronus illos exspectare, juxta
quod antiquus mos nobilium habet, dum adhuc regnum regem habuit.
IV. Quod Patronus singulis diebus peregrinis bis ad comedendum et
bibendum det sine defectu. Quod si ex qualibet causa aliquis nostrum ad
mensam Patroni manere, vel vespere venire noluerit, vel si omnes simul
remanere in loco nostro nihilominus voluerimus, ipse patronus solitum
cibum et potum transmittere teneatur absque omni contradictione.
V. Quod Patros peregrinis ex Venetiis usque ad terram sanctam et inde
usque Venetias de bonis panibus et paximatibus, de bono vino et dulci
recenti aqua, carnibus et ovis, aliisque hujusmodi esculentis
competenter providere teneatur.
VI. Quod semper mane ante cibum malfasetum infundat, cuilibet unum
bykierum, parvum vitrum, prout consuetum est in navibus fieri.
VII. Si peregrini propter aliquam rationabilem causam, utpote propter
aquam afferendam, aut medicinam, aut alia necessaria, peterent emitti
ad aliquem portum propinquum, in quem galêam non vult induci, teneatur
nobis scapham et scaphalerum dare ad transfretandum in portum.
VIII. Si patronus ad aliquem portum sterilem applicuerit, in quo
peregrini sua necessaria invenire non possent, teneatur ipse eis dare
ac si extra portum essent: secus si in portum bonum declinaverit, tunc
omnes sibi ipsis tenentur providere.
IX. Debet patronus tutari peregrinos, tam in galêa quam extra, ne in
galêa galeotae eos invadant, aut viliter tractent, aut de locis suis,
si peregrini cum eis sedere voluerint, repellant: et extra in terra ne
molestentur, obsistere debet, quantum potest, et in cumbis eorum nullum
impedimentum ponat.
X. Quod patronus in terra sancta peregrinos permittat ad debitum
tempus, nec nimis cum eis festinet, eosque ad loca consueta ducat et
personaliter cum eis vadat. Et praecipue volumus, ut sine
contradictione eos ad Jordanem ducat, in quo semper difficultatem
peregrini patiuntur, et quod eos ab infidelium vexationibus eripiat.
XI. Quod patronus omnia vectigalia, omnemque pecuniam pro salvo
conductu exponendam, et pro asinis et aliis exactionibus, quibuscunque
nominibus (#35 A#) censeantur aut ubicunque exponere oportebit, ipse
solus pro peregrinis totum solvere absque eorum sumptu teneatur, et
curtusias magnas; de parvis metipsi[TR61] per nos providebimus.
XII. Quod peregrinus ipsi patrono pro hujusmodi omnibus, per eum, ut
praefertur, faciendis vel exponendis, quadraginta ducatos de Zecha
dictos, id est, noviter monetatos dare teneatur. Ita tamen, quod illius
summae dimidiam partem in Venetiis exsolvat, reliquam vero in Joppe.
XIII. Si aliquem de peregrinis mori contigerit, patronus de derelictis
ejus bonis nullo modo se impediat, sed apud eum vel eos, cui vel quibus
ejusmodi decedens bona sua legaverit, omnino relinquat intacta.
XIV. Si aliquis ex peregrinis ipsis antequam terrae sanctae
applicarent, moreretur, patronus ipse dimidiam partem datae sibi prius
pecuniae restituere teneretur: de qua ejus testamentarii ordinabunt
juxta commissa.
XV. Si peregrinus aliquis in galêa moreretur, quod non statim corpus
ejus in mare mitti jubeat, sed extra ad terram duci et sepeliri faciat,
in aliquo coemeterio. Si vero remotius a terra fuerit galêa, quod tam
diu defuncti corpus in galêa sustineatur, quousque vel ad portum
aliquem venerit, vel sociis defuncti placuerit mitti corpus in mare.
XVI. Si aliqui ex peregrinis ad St. Katharinam vellent proficisci, in
montem[TR62] Synai, patronus cuilibet tali id petenti X. ducatos de
data prius pecunia reddere teneatur in Jerusalem.
XVII. Quod patronus antequam cum peregrinis recedat de Jerusalem,
fideliter adjuvet illos peregrinos, qui ituri sunt ad St. Katharinam,
et inter eos et Trutzellmanum pacificam conventionem faciat.
XVIII. Quod patronus peregrinis aptum in galêa assignet locellum pro
pullis sive gallinis, et quod sui coci permittant cocum peregrinorum
pariter cum eodem igne parare peregrinis, sicut eis placet.
XIX. Si aliquem peregrinum in galêa adeo graviter infirmari contigerit,
ita quod in foetoribus carinae manere non posset, vel alii peregrini
eam sustinere nollent, teneatur patronus tali superius aliquem
assignare locum ad manendum, vel in castello, vel in puppi, vel in
aliquo transtro.
XX. Quod si aliquid in hac conventionis formula neglectum aut
sufficienter non esset expressum et provisum, quod tamen jure vel
consuetudine ipsi patrono congrueret faciendum: id pro expresso in hac
formula praesenteque tenore pro inserto debet haberi.
His articulis ita compositis et conscriptis advocavimus dominum Petrum
patronum ad nos in hospitium, et articulos conceptos sibi legimus, et
si secundum tenorem eorum se vellet ad nos habere, et hoc nobis
juramento praestito promittere, cum eo parati essemus conventionem et
pactum facere, ut dictum est. (#B#) Quibus auditis patronus accepit
cedulam articulorum, et unum post alium perlegit attente. Ad primum
articulum dixit: quod quantum ad primam clausulam eum velle accipere,
et nos ad Joppen ducere et reducere; sed quantum secundam partem non
posset eum acceptare, et allegavit multas rationes propter quas in
mente Majo non potest esse navigatio. Et ideo in XIV diebus non posset
nos educere, nec in XXVI. diebus; sed transactis XXVI. omni hora vellet
habito vento proficisci. Ad XII. articulum etiam dixit, quod non minus,
quam XLV. ducatos vellet de quolibet peregrino habere; allegans
rationes multas. Ad[TR63] XV. dixit: quod mortuum libenter vellet in
galêa sustinere, sed mare non posset eum pati, et navigatio nostra
impediretur. Sed quid veritatis hoc habeat, vide fol. 198. B. De aliis
articulis omnibus stetit contentus. Et tandem cum eo conventionem
fecimus per longam interlocutionem. Conventione facta duxit nos omnes
ad St. Marcum in Ducis palatium, et apud protonotarios civitatis nos
statuit. Qui audientes causam nostrae praesentationis, singulorum
nomina, status et conditiones inscripserunt in quendam grandem librum,
cui et prius inscriptus etiam fueram in prima mea peregrinatione: et
ita ratificatus fuit contractus et conventio nostra. Quo facto cum
patrono in galêam navigavimus, et ad latus sinistrum eligimus locum pro
XII. personis, quem locum patronus distinxit in XII. cumbas vel
stantias, ad quas cum creta scripsit singulorum nomina, ne quis illa
loca occuparet. Tetigit autem me sors bona, et meliorem cumbam vel
stantiam habui, quam aliquis de nostra societate. Est autem cumba vel
stantia locus pro uno homine in longum extenso a capite usque ad pedes
sibi assignatus ad dormiendum, sedendum, manendum, sive sit sanus, sive
infirmus. Itaque his sic compositis, in hospitium nostrum navigio
reversi sumus. De omnibus autem eramus bene contenti, dempto illo, quod
tam longum tempus et multos dies adhuc nos Venetiis manere oportuit,
quod erat nobis valde grave.
Finit tractatus primus.
Tractatus secundus
Continens Acta Peregrinorum Terrae Sanctae per mensem Majum.
Majus delectabilis et laetus mensis sub primo die sanctos Philippum et
Jacobum Apostolos colendos nobis exhibuit cum devota celebritate. Summo
ergo mane, cum Domini et alii nostri socii surrexissent, seque ad
visitandum ecclesiam et audiendam Missam praepararent, interrogabant
me, in qua ecclesia Officium divinum vellemus hoc die audire? Quibus
respondi: ecce Domini in via Dei constituti sumus peregrini, (#36 A#),
nec dec decet peregrinum otiosum stare. Oportet autem nos in hac urbe
adhuc per illum integrum mensem manere. Et quia circumdati aquis sumus,
ita ut non pateat nobis pro nostro solatio et pro deductione temporis
exitus ad floridos hortos aut ad amoenos[TR64] campos, aut ad umbrosas
silvas, aut ad viridia prata, aut ad voluptuosa viridaria arborum,
florum, rosarum et liliorum, nec venationibus vacare possumus, nec
hastiludiis aut choreis interesse decet; idcirco meum consilium est, ut
omni die, quamdiu hic consistimus, peregrinemur ad aliquam ecclesiam et
visitemus corpora et sanctorum reliquias, quarum est magna multitudo in
hac urbe, et sic per Majum illum carpamus flores, rosas et lilia
virtutum, gratiarum et indulgentiarum. Hoc audito placuit omnibus
consilium meum, et communi decreto decrevimus[TR65], quod singulis
diebus, ad aliquam ecclesiam specialem navigare aut ambulare vellemus;
et si non omnes semper simul, tamen aliqui de nostra societate id
facerent, qui postea visa remanentibus referrent. Illo ergo primo die
Maii barcam conduximus et ad ecclesiam sanctorum Apostolorum Philippi
et Jacobis navigavimus, ibique divinis Officiis interfuimus. Post
Officium ad altare accessimus et caput sacrum St. Philippi, quod ibi
habetur, deosculati sumus, et venerandum St. Jacobi brachium. Erat
autem magna hominum compressio, propter sacras reliquias videndas et
deosculandas. Porro Officio terminato defluxit populus, nos vero
mansimus quousque sine populi pressura melius reliquias videre et
nostris jocalibus, quae nominantur clenodia, ea contingere possemus.
Nam terrae sanctae peregrini solent secum ad loca sancta deferre
annulos aureos, vel argenteos dilectos, et grana lapidum pretiosorum
pro paternostris,[1] patriloquiis, vel ipsa paternostra, cruces parvas
de argento vel auro, et quaeque chara portabilia, quae vel de
parentibus suis et amicis accipiunt, vel Venetiis aut in transmarinis
partibus pro sibi charis emunt, et quando ad aliquas reliquias veniunt,
vel ad aliquem locum sanctum, tunc illa clenodia ad reliquias applicant
vel ad locum sanctum et ea contingunt, ut quandam sanctitatem
quodammodo ex contactu accipiant; et ita suis charis chariora et
pretiosora reddantur. Ego enim fui minimus, et pauperior in nostra
societate, et tamen multa preciosa clenodia habui, quae mihi collata
fuerant ab amicis et fautoribus et fautricibus meis, ut reliquias, ad
quas venirem et loca sancta cum eis contingerem, et eis pro munere
reportarem. Inter alia magnificus vir, Dominus Johannes Echinger, pro
tunc Magister-civium Ulmensis, contulit mihi annulum suum charissimum,
quem Pater suus Jacob Echinger in extremis agens de pollice traxit, et
filio tradidit, sicut et ipse a suo patre acceperat: credo quod charior
sibi fuerit, quam C. ducati, et nunc charior quam CC. Sic ergo post
populi recessum accessimus, et modo dicto reliquias sanctorum
Apostolorum contingimus. Hoc autem fuit Officium meum (#B#), quod circa
reliquias vel loca sancta accepi omnium peregrinorum saecularium
clenodia, et manu mea adhibui ad contactum et ita singula[TR66]
singulis reddidi. Plures autem nobiles semper penes me dereliquerant.
Et ita fecimus per omnia loca sancta et reliquias totius
peregrinationis, incipientes in Tridentino a puero Symone. Itaque istis
peractis in hospitium navigavimus ad prandium.
Secunda die Maii transivimus mane ad S. Marcum, et ibi Missis
interfuimus in ecclesia magna S. Marci. De ecclesia autem Missis
finitis palatium Ducis Venetorum ingressi sumus, adituri ipsum Ducem
cum literis, quas illustrissimus Archidux Austriae Sigismundus
tradiderat Dominis meis sibi praesentandas, ut patet supra, fol. 26.
sub die 17. Ascendimus ergo de curia palatii per lapideos gradus ad
ambitum palatii, et ante Praetorium stantes intromitti ad Senatum et
audientiam postulavimus. Statim autem intromissi sumus in locum
Consulum, et ante Ducem et Senatores constituti. Dominus ergo Johannes
de Cymbern Baro, manu elevans Archiducis Austriae literas, et
disciplina curialissima accessit in medium, et ad Ducem Venetorum
accessit, eique eos curiali reverentia tradidit et retro gradu
descendit. Dux vero respiciens sigillum cum cognovisset, deosculatus
est sigillum ipsum, eumque assessoribus deosculandum praebuit. Et fecit
legi literam in omnium audientia. Qua audita surrexit Dux, et per
interpretem obtulit se ad omnia beneplacita Dominorum peregrinorum, et
vocatis ad se singulis, ei manum praebuit, et ad se trahens osculum
modo italico dedit. Hoc facto petierunt Domini peregrini promotoriales
literas ad Capitaneum maris generalem, et ad insularum praefectos, ut,
si necessitas exigeret, invocare praedictos possent. Et statim
impetraverunt, et literis confectis nobis traditae fuerunt.