abundans: praecipue tamen ibi est vinum Creticum, quod nos nominamus
malphaticum, in toto mundo notum, et omnia sunt ibi in bono foro. Ideo
grave non fuit nobis ibi manere, sed optabile. Ideo circa vesperas
revocati fuimus in Galêam et alii citus, alii tardius redierunt. Ego
vero eram de primis in ea, et steti in castello Galêae ad respiciendum,
an aliqui prater illos, qui in Cypro et in Rhodo ad nos ingressi
fuerant, intrarent: et intraverunt duo Graeci Episcopi cum multis
aliis. Ea autem, quae alias ibi vidi, protinus non conscriberem, si
maturitate omnimoda hoc Evagatorium ornatum habere vellem; sed ut
promisi fratribus meis in epistola, seriosis saepe jocunda et ludicra
addidi. Interea me sic stante et ingredientes considerante, vidi plures
de peregrinis vertiginosos supra marginem maris stare, et ad descensum
in barcam[TR36] trepidare. Vinum enim Creticum dulce et delectabile
copiose sumptum vertiginem inducit. Erant autem gradus lapidei in
litore ad murum civitatis, per quos oportebat ingredi Galêam volentem
descendere, et naviculam parvam intrare, in qua ducebatur usque ad
Galêam et iterum juxta Galêam exeundo scapham per alios gradus
ascendere in Galêam; quod illo vesperi multis erat adeo difficile, quod
oportebat eos portari de gradibus muri in scapham, et de scapha in
Galêam, usque ad stantias suas. Inter alios venit quidam peregrinus
servus quorundam dominorum de civitate, portans res dominorum suorum et
flascones vini et saccum cum recentibus panibus, et ibat curvatus
oneribus et cum hoc gravatus vino. Cumque venisset super gradus, et
descendere inciperet ad mare in scapham, repente per praeceps cum
omnibus quae portabat lapsus est in maris profundum. Statim autem ad
clamorem astantium Barcaleri ad locum immersionis cum scaphis venerunt,
et prodientem extraxerunt: panes autem et omnia quae portaverat
supernatabant, et ad nihilum deducta et redacta sunt. Aliquidam
peregrinus sacerdos (#19 A#) Dalmata, mihi multum familiaris, etiam
nimis de dulci gustaverat, ita quod cum labore in Galêam usque ad malum
venit, et ibi stabat, loquens cum alio Dalmata usque ad tenebras.
Stabat autem prope foramen carinae, per quod non est descensus nocte,
sed tantum die, et dum nox est facta, deponitur scala, ut non
inquietentur inferius dormientes in illo latere. Cumque ille bonus
peregrinus locutionem suam finivisset, et jam nos inferius omnes in
lectis nostris jaceremus colloquentes, volebat in cumbam suam
descendere per proximum foramen, et ponens in incerto pedes, importune
deorsum lapsus est per foramen in pavimentum carinae, ita quod galêa ad
suum casum tremuit, quia erat vir magnus et crassus. Nos vero omnes
conticuimus, perterriti auscultantes quis cecidisset. Statim autem ille
illaesus surrexit, et cum ira incepit lingua balbutiente quaerere,
dicens: Ecce scalam sub pedibus habui et per tres gradus descendi et
quidam traxit mihi eam de pedibus et cedidi. Cui cum quidam diceret:
scalam ante horam fuisse depositam;[TR37] respondit: non est ita, quia
tribus gradibus jam descenderam, et in tertio gradu me consistente mihi
est detracta. Ad haec verba omnes fuimus resoluti in risum, scientes
scalam ante horam fuisse amotam; ego vero jocundatus magis fui,
congaudens socio, quod in tam periculoso et alto casu nihil mali sibi
accidit, multum in risum concitatus fui. Cumque audivisset me ridentem
infremuit contra me. Ecce, inquit, manifeste cerno, quod tu frater
Felix mihi scalam traxisti de pedibus. Certe Galêam non exibis, nisi me
vindicavero. Cumque me excusarem, plus indignabatur, et mihi
maledicebat, jurans se in crastinum vindictam de me sumere. Sed
dormitio sequens omnes vertiginosos et aegrotos, quos vinum Creticum
debilitaverat, sanavit: nec in crastinum memoria istorum fuit. Si ille
peregrinus absque vino et sobrius istum casum accepisset, forte
cervicem aut tibias confregisset. Communiter enim ebrii in casibus
periculosis sunt caeteris fortunatiores, sed non prudentiores, dempto
Polemo juvene ebriosissimo, de quo legitur in vita Xenocratis
Philosophi discipuli Platonis, qui totus ebrius et lascivis vestibus
indutus cum per civitatem Athenas madens vino discurreret, et scholas
Xenocratis apertas cerneret, intravit, ut disciplinis intendentes
derideret. Cumque omnes ad ejus ingressum indignarentur, Xenocrates
vultu maturo, omissa re, de qua disserebatur, de modestia et
temperantia loqui cepit. Cujus gravitatem sermonis Polemon audiens,
primo detractam de capite coronam florum projecit, postmodum pallium
seculare deposuit, et ad ultimum omnibus voluptatibus spretis ad unius
orationis auditum philosophus maximus evasit. Transacta illa nocte in
crepusculo navem solvimus, et extra portumper ventum elati sumus. Sed
cum non longe venissemus, occurrit nobis ventus contrarius, et
jactabamur in fluctibus sine progressu. Conabantur ergo portum Creticum
reintrare; sed non poterant obsistente vento. Mare autem fervescebat et
intumescebat nimis inter nos et Candiam. Porro gubernatores videntes
incautum esse, navem tantis oneribus gravatam, aurae fluctibus
committere, a latere ventorum studebant terram petere, et magno labore
pervenimus ad montana Cretae infra civitatem ad duo miliaria, ibique
ejectis anchoris navem fiximus in sterili et deserto loco. Sequenti
nocte solvimus Galêam, et mare ingressi ventum magnum habuimus, sed
inutilem et passi fuimus ingentem tempestatem illa nocte et die
sequenti. Alia vero nocte, quae fuit in festo S. Michaelis, concussum
est mare adeo horribiliter sicut unquam vidimus in tota ista
navigatione. In hac tempestate multi vota voverunt Domino. Quidam enim,
qui hactenus noctem S. Michaelis cum ventris ingluvie peregerunt,
voverunt illam vigiliam cum jejunio, quoad viverent, peragere.[TR38]
Aquae enim intemperatae incidentes nos multum perturbabant, et eramus
omnes infirmi, et vertiginem ac evomitationem patiebamur propter navis
agitationem. Illa tempestate durante factus est ventus ille pro nobis,
qui prius erat (#B#) contra nos, et velocissimo cursu multas regiones
postergavimus, et prope Metonam venimus, sed in portum intrare non
valuimus. Et ne vi ventorum retrorsum pelleremur, portum quendam
desertum inter parietes petrarum intravimus. Et quia vix per miliare
Alemanicum a Metona eramus, nos peregrini acceptis sacculis nostris per
terram in Metonam ivimus ibique Galêam exspectavimus. Deinde a Metona
recessimus, et rapido cursu in Corzyram venimus, ubi alii peregrini
divisi fuerunt a nobis. At vesperascente die de Corzyra ad insulas
Gozapolis delati sumus. Dum autem obscura nox adesset, nec aliqua
sidera apparerent facto eurippo orta est saevissima tempestas, et
horribilis aëris et maris perturbatio. Venti enim validissimi in altum
nos levabant, et fulgura coruscabant et tonitrua horrenda intonabant,
cum quibus hinc inde formidanda fulmina cadebant: adeo ut in multis
locis mare ardere videbatur. Sed et pluvia ita intemperate inundabat,
ac si nubes fractae et penitus dissolutae caderent. Insuper procellae
importune accurrentes in Galêam cadebant, eamque continue operiebant,
et altera Galêae adeo dure percutiebant, ac si de monte aliquo grandes
lapides contra asseres currere per praeceps mitterentur. Saepe de hoc
miratus sum in maris tempestatibus existens, quod aqua, cum sit corpus
rarum, tenue et molle, tam duram impactionem in corpus oppositum potest
facere: facit enim strepitum ad navem currens, ac si molares de saltu
accurrerent, nec mirum si navem ferream destruerent. Aquae tamen maris
sunt magis importunae, sonorosae et magis mirabiles sunt in suis
elationibus, quam aliae aquae. Ego habui delectationem magnam in
tempestatibus superius sedendo aut stando, et videndo mirabiles
successus procellarum et occursus horribiles aquarum. Tolerabiles sunt
tempestates diurnae, sed nocturnae sunt nimis inhumanae, praecipue
quando sunt saevae, sicut fuit illa, de qua nunc loquor. Fuit enim
saevissima et in intensis tenebris, nec erat lumen, nisi quod
coruscationes continuae fulgurum causabant. Et erat tam saevus ventus
elevans et dejiciens Galêam, eamque nunc huc nunc illuc inclinans et
concutiens, quod nemo in cumba sua[TR39] poterat jacere, minus sedere,
minime stare: sed ad columnas in medio sustentantes superiora aedificia
pendere necesse erat; vel flexis poplitibus ante cistas procumbere,
brachiis et manibus easdem complectere et sic tenere se, et inter haec
non nunquam cistae magnae et graves cum adhaerentibus evertebantur. Nam
ita diversos motus et violentos facit Galêa, quod omnia, quae stant,
evertit et quod dictu mirabile est, sed verissimum, ea quae in
parietibus ad uncos pendebant, de uncis solvebantur, et cadebant.
Quamvis autem navis fuerat bitumine undique linita et aliis, quibus
aquae ingressus et instillatio prohibetur, (#20 A#) in hac tamen
tempestate aqua per insuspectas rimas ingrediebatur undique, ita quod
in tota carina non fuit quidquam, quod non esset in aqua, lecti nostri
et omnia erant madida, panes biscotae et nostri paximates vel paximacii
aqua tacta in nihilum sunt reducta. In carina inferius fuit terror et
miseria; superius vero labor et angustia. Ventus velum magnum in petias
dilaceravit. Ideo antennam submiserunt, et velum aliud, quod nominant
papafigo, tempestatibus aptum, appenderunt: sed cum sursum antennam cum
complicato velo traxissent, et Galestreli marinarii sub antennam
sedentes ligamina solvissent, et velum deorsum caderet, Galeotaeque
inferius polistrelum, id est funem, quo inferiores extremitates veli
tenentur, in manibus tenerent: ecce ventus repente irruens importune
velum implevit, et polistrelum de manibus Galiotorum avulsit, velumque
rapuit et ipsum supra mali summitatem et supra kebam in altum evexit:
et ita importune in aëre volitabat, quod antenna ut arcus inclinabatur:
et ipse malus grossus et magnus de multis lignis et arboribus simul
junctis factus fragores magnos dabat, ac si jam ruptus fuisset et
fractus in medio. In quo maximum expectabimus periculum, quia si in
tanta tempestate fractus fuisset, mox involuti aquis submersi cum Galêa
fuissemus. Sicut enim avis non potest volare sine pennis et alis, sic
gravissima navis non potest procedere sine velis, quae sunt pennae ejus
et alae. Ideo quando Poetae loquuntur de equis alatis, non aliud
volunt, nisi naves velatas intelligi. Sicut Perseus venit de Graecia in
equo alato, et liberavit Andromedam de scopulo Joppe etc. Dabat ergo
malus horribiles multos fragores et antennae similiter; et tota Galêa
in omnibus juncturis videbatur dissolvi. In nulla re magis territus fui
in tempestatibus, quam in magnis fragoribus navis, qui ita importuni
sunt, quod homo aestimat jam navem esse in aliqua parte ruptam. Nec
potest se homo continere a clamore emittendo, propter subitum et
horridum sonum fragorum. Stetimus ergo in tristi spectaculo, et in
lamentabili periculo. Porro velo sic in aëre volante, discurrebant
Galioti et caeteri marinarii cum tanto clamore et ululatu, ac si jam
gladiis essent confodiendi, et per rudentes super antennam scandebant,
velum conabantur de sublimi ad se attrahere. Caeteri inferius currebant
undique polistrelum capere, et reaccipere quaerebant: alii trochleis
aptantes funes et spiras circumducebant. Peregrini vero et alii ad hos
discursus et labores inutiles Deum orabant, et sanctos invocabant.
Aliqui suas confessiones faciebant, tanquam jam in procinctu constituti
articulum ultimum mortis expectantes. Aliqui vota magna emittebant ad
Romam, ad S. Jacobum, et ad Beatam virginem hinc inde se ituros
promittebant, ut hanc mortem evadere possent. Non enim nisi mors
praesens timebatur. Cogitavi ad parabolas Anacharsis Philosophi, qui
navigantes nec vivis nec mortuis connumerandos esse dixit. Insuper eos
non nisi quatuor digitis a morte distare probavit, cum parietes navis
in spissitudine habeant quatuor digitos. Interrogatus etiam quae naves
essent tutiores? respondit: illae, quae in terra extra mare jacent; in
mare nullam asserens esse securitatem, propter multiplicia et repentina
pericula. (#B#) Grassante igitur hac terribili tempestate, ecce subito
et ex insperato de coelo adjutorium advenit. Inter fulgura enim et
coruscationes aparuit lux quaedam stans supra proram in aëre
aliquantulum fixa. Deinde paulatim se movit per gyrum Galêae usque ad
puppim et ibi evanuit. Fuit autem lux illa radius igneus longitudinem
cubitus habens. Hanc lucem cum gubernatores Galêotae et marinarii
caeteri vidissent, et peregrini qui superius erant, cessaverunt ab omni
labore, et siluerunt ab omni strepitu et clamore, et provoluti ad genua
extensis in caelum manibus mediocribus votibus nihil aliud promebant,
quam Sanctus, Sanctus, Sanctus. Porro nos inferius mysterium
ignorantes, perterriti de subita quiete et silentio, et de insolita
oratione; aestimavimus eos a laboribus cessasse propter desperationem,
et Sanctus clamare propter instantem exspirationem, et stabamus
attoniti, finem eventus exspectantes. Et ecce quidam ostium, quod supra
foramen commune Galêae, per quod de superioribus in carinam
descenditur, removit, et aperuit, et supra scalam stans, clamavit
verbis Italicis. O Signior pelegrini non habeate paura que questo note
non avereto fortuna: quod tantum sonat: O Domini peregrini nolite
timere, quia hac nocte et praesenti tempestate nihil mali patiemur,
quia consolationem de caelo habuimus. Post hoc perseverante tempestate,
recurrebant Galêotae ad solitos labores, et jam non ullulabant ut
prius, sed laetis clamoribus jubilantes laborabant. Non enim laborant
nisi cum clamore. Nemo autem aestimet, quod jam dicta de luce sint
ficta aut fabulosa, sed sunt verissima, et ea plus quam ducentorum
testium assertione hodie in humanis viventium probare possem. Nequaquam
enim abbreviata est manus domini, ut salvare non possit in tribulatione
existentes. Sed quis meruerit hanc miraculosam liberationem Deus scit,
qui etiam Ethnicis et Idolotatris in talibus periculis clamantibus
miraculose succurrit. Dum enim impetu maris volvuntur anxia necessitate
incassum ad surda loca exclamantes, non tamen omnino salutem desperant;
nam quandoque a maris exaestuante fluctu nave in altum elevata, tanquam
Deus quispiam salutem attulit periclitantibus. Haec Diodorus Antiquarum
historiarum lib. 4. de navigatione Trogloditarum in sinu Arabico. Verum
esti propter peccata mea aut alicujus alterius indigni fuimus caeli
signo, tamen aliorum devotissimorum peregrinorum, et potissime
honestarum foeminarum, quae in tribulationibus patientes devotissime et
lacrymabiliter orabant, dignae divina consolatione erant. Insuper cum
Deo derelictus sit pauper, qui in clamores et lamenta miserorum et
pauperrimorum Galiotorum attenderit, qui in medio tribulationis et
procellarum ipsum Deum, virginem Mariam, et Angelos ac Sanctos crebris
et altis clamoribus interpellabant. Aut quis scit, an forte angustiae
mulieris impraegnatae, uxoris fratris domini Patroni, quae in Cypro ad
nos ingressa fuerat, ad aures divinae pietatis pervenerint: vel fructus
ventris ejus necdum ex utero natus divinam pietatem obtinuerit, et
propter salvationem animae (#21 A#) ejus omnes nos salvos transire
permiserit. An ignoramus, quod Deus sit pronior ad miserendum quam ad
puniendum. Si ergo Sodomitas eum irritantes juste ignis consumpsit,
quia nullus inter eos reperiebatur bonus, propter quem omnibus
parceret, et misericorditer parvulos eorum innocentes pariter cum ipsis
occidit, ne imitatores fierent parentalis nequitiae; quid mirum, si
fideles Deum glorificantes, et propter eum peregrinantes, ejusque
auxilium precantes juste ab aquis salvat omnes? quia non solummodo
quinque tantum, sed forte quinquaginta, quos Abraham primo putavit in
Sodomis inveniendos. Gen. 18. p. 24., boni in navi reperibiles erant,
propter quos parcere cunctis, etiam criminosis paratus est, et puerum
illum in utro matris misericorditer conservare, quem forte scivit fore
futurum imitatorem virtutum et legum divinarum. Igitur in hac
tempestate magnam viam fecimus de vero nostro itinere: quia venti
contra portus nobis optatos nos impellebant, et duravit illa tota nocte
et die sequenti. Porro facto die, et tempestate durante in patientia
sic mansimus sine cibo et potu, quia non erat ignis in Galêa, et
coquina superius plena erat aquis et cum hoc omnes vertiginosi eramus
facti, et abominabamur omnes cibum et potum propter stomachi
subversionem. Et siquis etiam aliquid manducasset, durante tempestate,
non retinuisset, sed mox vomitando ejecisset. Nihil enim melius in
tempestatibus, quam vacuo stomacho manere. Et praeterea omnis panis
noster corruptus et inutilis factus fuit, per salsas maris aquas, et
ita cogebamur jejunare. Altera die processimus dimittentes Ragusium
civitatem ad dextram, et Cursulam ad sinistram, et venimus Laesinam in
civitatem: quam ingressi refecti sumus, et a vertigine capitis
liberati. Mansimus autem Laesinae tribus diebus, quia maximi venti in
mari erant, quos timebamus, quamvis pro nobis fuissent: et etiam
mansimus propter dominae praegnantis et gravidae refocillationem, quae
valde fuerat in illis tempestatibus infirmata; mirum est quod non fuit
mortua simul cum foetu in tantis terroribus. Deinde de Lesina
navigavimus cum bono vento.
Sed nocte jam incipiente confortatus est ventus et nimis invaluit,
projecitque nos in eurippos ad loca asperrima, scopulis et rupibus
plena, in quibus non potest fieri nocturna navigatio. Applicuimus autem
ad radices cujusdam scopulosi montis et bolide ejecto fundum
quaesivimus, ad stabiliendam ibi navem, quia tenebrae subito nos
praeoccupaverant, quod non poteramus adire aliquem portum signatum, nec
ulterius procedere. Cumque jam prope montem essemus Galêam vertere
conarentur, mox violenter a vento impulsa et fluctibus mota importune
girare cepit, et minabatur cum prora in cautes et scopulas montis
incidere, et sic Galêa dirupta fuisset. In ipsa autem navis gyratione
Galioti periculum cognoscentes horribili clamore caelum implebant et
discurrebant, seque ad evasionem disponebant. Interea duo Episcopi et
nos cum illis inferius eramus, et famuli Episcoporum ad foramen carinae
currebant, qui erant superius, ac desperate clamabant: O domini venite
sursum, navis rumpenda mergetur. Ad hunc clamorem Episcopi cum suis
tumultuose surgentes ascenderunt. Similiter et alii fecerunt, et facta
fuit compressio (#B#) magna in scalis et cursus mirabilis omnium ad
puppim festinantium, ut in scaphas ejectas saltarent. Servi et domini
Patroni cum gladiis abscissis funibus scapharum in mari eas cadere
permiserant, ut periculo submersionis instante ipse cum fratre et uxore
fratris et aliis domesticis suis primi evaderent. Verumtamen nemo adhuc
in scaphas descenderat, et si unus, descendisset, intolerabilis
tumultus factus fuisset. Multi enim de alto in scaphas saltassent,
laesique fuissent, et alios laesissent, qui eos ad mare projecissent,
et in scaphis existentes cum gladiis et cultellis evaginatis aliis
ingressum eos prohibuissent: quia in istis angustiis scaphae nimis
replentur et merguntur, et pauperes vitae suae consulere quaerentes
ante alios festinant, quos nobiles et servi nobilium gladiis necant.
Illos etiam, qui se manibus ad navem vel remos suspendunt, ut in
scapham labantur, alii videntes periculum in scaphis existentium
gladiis digitos et manus eorum abscindunt, qui cadentes deorsum in mare
submerguntur. Audivi horrenda ab his, qui talibus periculis
interfuerunt, quale nunc nobis erat in foribus. Sed Deus etiam hac vice
nos liberavit, et tumultus cum pace sedatus fuit, et navis ad scopulos
alligata, et vela dimissa et anchorae ejectae. Porro Galêotae illi,
quorum negligentia in tantum periculum venimus, graviter fuerunt plagis
vapulati, et dure castigati; sed nos peregrini intercessimus pro eis,
misericordiam divinam imitantes, quae nos sine meritis conservavit a
morte. In crastinum processimus, et in sinistra parte Iaderam Dalmatiae
civitatem dimisimus, et ventum secuti processimus. Vesperante autem
die, durus incepit flare ventus, et sero facto ingravatum est mare
valde super nos. Injecti autem euripis incidimus loca asperrima, nec ad
litus applicare ausi fuimus timentes Scillam aut Charybdin incidere. Ad
quoddam canale latum venimus et celerrimum ventum in eo habuimus, et
tamen in medio canalis navem stabilire tentavimus. Immerso autem bolide
invenimus excessivam aquae altitudinem. Ulterius ergo processimus et
factae sunt tenebrae occidente sole, nec poteramus sine magno periculo
longius navigare. Quaesito ergo cum bolide fundo, invenimus quidem sed
disproportionatum; nihilominus tamen ibi anchoram magnam ejecimus, pro
stabilimento Galêae, quae fundum petens non invenit, nec scopulos, nec
saxa, nec arenam, quibus mordacem dentem infigere posset, sed currentem
Galêam sequebatur arans terram, quod tamen nobis erat molestissimum.
Cum ingenti ergo labore retracta anchora et in alio loco ejecta sicut
prius sequebatur, sicut aratrum equos. Iterum autem ea levata in tertio
loco injecimus quae adhaesit quidem saxo, sed dum staret Galêa, et ad
rudentem pendens hinc inde moveretur, avulsus est dens anchorae a saxo,
et iterum currentem sequebatur Galêam, sed statim reperto alio scopulo
haesit. Ibi ergo sic pendentes mansimus[TR40] per noctem. Porro nos
peregrini ad quietis loca nos recepimus. Sed dominus Patronus cum
omnibus gubernatoribus et Galêotis totam noctem insomnem duxerunt, omni
momento interitum nostrum et suum expectantes. Nam ventus erat validus,
et (#22 A#) movebatur Galêa importune valde, quia non erat portus ubi
stabamus, quo a vi ventorum protegeremur. Idcirco timebant domini
gubernatores, quod anchora a scopulo solveretur, vel quod spirae
rumperentur et quicquid horum contigisset, in interitum ivissemus.
Eramus etiam in Carnero, qui est periculosissimus maris gulphus, et
impetuosissime currit ibi mare, contra portum Anchonensem. Ideo propter
instans periculum devenit dominus Patronus, quod statim adepto portu
Parentino cum omnibus peregrinis vellet navigare ad insulam S. Nicolai
ibique Missas pro gratiarum actione legere et cantare, quod et factum
est. Nam mane soluta Galêa multis transcursis civitatibus Dalmatiae,
venimus in Histriam ad Parentiam, et altero mane navigavimus cum
Patrono, et votum solemniter persolvimus. Mansimus autem Parentiae
quinque diebus, et postea una nocte usque in portum venetianum delati
sumus. Demum Venetias ingressi ab invicem divisi sumus, unus quisque in
patriam suam.
Interea quandam incidi infirmitatem, ex qua non lecto decubui, sed
tamen nec ambulare, nec equitare valui, usque ad sanationem. Ideo
Dominus meus Georius de Lapide cum aliis nobilibus ad propria remeavit.
Ego vero quasi per quindinam Venetiis in cura Medicorum fui Sanitate
recuperata cum quodam mercatore Venetias exivi, et empto equo Tervisii
cum eodem usque in Tridentum veni. A Tridento vero solus usque in
Nazaritum veni. Quo cum venissem post meridiem, inveni in hospitio
quatuor peregrinos terrae sanctae confratres meos de Anglia, et cum
gaudio nos invicem salutavimus. Disponebant autem se ad recessum,
volentes eodem die transcendere montem, quem nominant Sericium, quos
rogavi ut usque in crastinum manerent, ut simul proficiscemur usque
Ulmam: eram enim lassus, nec illo die volebam recedere. Ipsi vero
rogabant me, ut cum eis equitarem, quod nolui: sed apud eos institi
quatenus intuitu societatis nostrae, et contractae amicitiae manerent,
illi autem nolebant, dicentes: se audivisse pro certo, quod illo adhuc
die magnus exercitus armatorum equitum de curia Ducis Austriae in illam
villam et hospitium esset venturus, et illos vellent fugere, quia
insecurum est cum armatis morari. Et ita divisi fuimus ad invicem: quia
ipsi recesserunt et ego mansi. Vespere autem facto venerunt multi
armigeri ad hospitium nobiles cum famulis, quos Dux Austriae destinavit
pro defensione castri Kregen, quod comes Eberhardus de Wirtenberg
senior obsederat et evertere conabatur. Et fuit hospitium plenum
ferocibus armigeris. Qui audientes me de terra sancta venisse
venerabantur ut sacerdotem et religiosum, et ut terrae sanctae et
sancti sepulchri militem, et rogabant me, ut mane eis Missam legerem,
et cum eis recederem. (#B#) Mane facto Missam celebravi, cum eis
gentaculum [sic] sumpsi, et recessu solverunt pro me, et in medio
exercitus me secum ducebant cum gaudio et solatio. Cumque venissemus in
Campidonam reperi in hospitio coronae praefatos quatuor Anglicos
peregrinos vulneratos, percussos et omnibus rebus suis spoliatos,
miseres et tristissimos ac confusos. In silva enim prope Campidonam
latrones super eos irruerant, et cum gladiis eos de equis suis
ejecerant, et cum vim vi repellere conarentur et se defendere vellent,
gladiis eos vulneraverunt, ligaverunt, traxeruntque ad interiora[TR41]
nemoris a strata publica in quandam crepidinem solitariam, et ibi eos
cum multis injuriis spoliaverunt, et sacculos eorum scrutaverunt, et
bursas ac peras eorum evacuaverunt, eosque totaliter nudaverunt,
curiose quaerentes in vestimentis eorum, si forte pecunias insutas
haberent. Tandem autem eis viliora vestimenta restituentes, jurare eos
coegerunt, ut in triduo nulli dicerent, quid eis accidisset.
Contristatus autem fui super fratres meos valde, sed mihi ipsi
congratulabar, quod non cum eis mansi, quia pariter cum eis in manus
illorum raptorum incidissem. In crastinum cum illis armigeris in
Memmingen veni, et illo die ibi mansi. Altera die, quae fuit dies S.
Othmari, cum quodam sacerdote de Memmingem Ulmam usque perveni. Et
ingressus conventum charitative et laetanter fui susceptus: et ita in
cellam me recepi ad labores solitos. Pro certo autem dico, quod haec
prima peregrinatio in centuplo gravior et molestior mihi fuit, quam
secunda et multo periculosior tam per mare quam per terram. Societas
etiam peregrinorum primae Evagationis fuit inquietior, quia erant inter
eos multi passionatissimi homines, et fuit cottidianum litigium, et
aliqui fures Biccardi, aliqui semper infirmi, et ex omni parte gravior
fuit illa prima Evagatio, quam secunda, quamvis ipsa secunda fuerit
multa laboriosior, remotior, et dispendiosior ac periculosior: tum
majora et magis mortifera pericula expertus sum in prima quam in
secunda. Ex quibus omnibus liquet, quod falsum est hoc vulgare
proverbium; quod dicere inexperti soliti sunt: scilicet quod
peregrinatio a Venetiis per mare usque ad terram sanctam sit quoddam
solatiosum spatiamentum et[TR42] pauca aut nulla pericula. O deus meus,
quam grave et taediosum spatiamentum! quam multis miseriis infectum!
Multos enim robustos juvenes nobiles vidi ego in hoc spatiamento
succumbere, qui quodammodo sibi ipsis videbantur fluctibus maris
imperare et montium altitudines in statera appendere: qui tandem
miseriis fracti et infeliciter humiliati miserabiliter justo dei
judicio periere. Det Deus hanc peregrinationem spatiamentum leve
dicentium sic tristia sentire, ut discant cum peregrinis terrae sanctae
(#23 A#) debitam compassionem habere. Attemptare enim hanc
peregrinationem audaciae et fortitudinis est. In plerisque vitiosam
temeritatem et curiosam instabilitatem esse nemo dubitat. Pervenire
vero ad loca sancta et redire vivum et sanum ad propria speciale donum
Dei est.
Finit Evagatio F. F. F. prima ad Terram Sanctam.
Modus quo modo F. F. F. se disposuit ad secundam
Evagationem vel peregrinationem Terrae Sanctae,
Jerusalem, Syon, et montis Synai.