montanha, e elle quando ja santa sua disçipulos ja chegar perto per
elle.
2 E Jesus ja abri sua boca, e ja ensina per elotros fallando.
3 Bendito _tem_ os pobres ne espirito, porque per elotros tem o
reyno de ceo.
4 Bendito _tem_ elotros quem tem tristes, porque elotros lo ser
consolados.
5 Bendito _tem_ elotros quem tem paçiente ne coraçaõ (humildes),
porque elotros lo herida o terra.
6 Bendito _tem_ elotros quem te senti fome e securo por justiça,
porque elotros lo ser enchido, (per elotros lo tem baste).
7 Bendito _tem_ o gentes misericordioso, porque elotros lo acha
(reçebe) misericordia.
8 Bendito _tem_ os limpos ne coraçaõ, porque elotros lo olha per
Deus.
9 Bendito _tem_ o gentes quem te faze paz, porque elotros lo ser
chomado filhos filhas de Deos.
10 Bendito _tem_ elotros quem te suffri (padeçe) per o causo de
justiça: porque per elotros tem o reyno de ceo.
11 Bendito tem vosoutros quando _gentes_ te engeita per vosoutros,
e perseguir _per vosoutros_, e te falla toquando de vosoutros,
tudos sortes de mal, falsamente, sem rezaõ por o causo de mi.
12 Allegré com muito grande allegria, porque vossas paga ne ceo
_tem_ grande, porque assi (mesmo modo) elotros ja perseguir per os
prophetas, quem tinhe antes (mais diante) vosoutros.
13 ¶ Vosoutros tem o sal de terra, mas si o sal ja perdi aquel so
sabor, acquel com que lo ser salgado? aquel despois nunca valé
nada, senaõ per fica pinchado fora, e per fica massado baixo de pes
de gente
14 Vosoutros tem o lume de o mundo, hum cidade que tem riba de um
montanho non pode ser escundido.
15 Nem gentes nunca sandé hum candecera e (despois) aquel bota
baixo de hum medida, mas riba hum candeler, e aquel te da lumi per
tudos (pessaõs) quem tem ne caza.
16 Vossas lumi desse luzi diante de gentes, que vossas bom fazeres
elotros pode olha, e glarifica per vossas Pai quem tem ne ceo.
17 ¶ Naõ lembra que eu ja vi per destrui o lei ou o prophetas, eu
nunca vi per destrui, mas per guarda (per faze) aquel lei.
18 Em verdade eu te falla per vosoutros, (que) ate que ceo e terra
lo ser passado, nehum palavra, nehum lettra de o lei nada ser
passado, ate que tudo lo ser cabado.
19 Videaquel, quem seja lo quebra uma de istes mais piquinino
manedmentos e assi lo ensina por gentes, (per faze) el lo ser
chomado o mais piquinino ne o reyno de ceo; mas, quem seja lo faze
e lo ensina istes mandamentos, aquel mesmo pessaõ lo ser chomado
grande ne o reyno de ceo.
20 Porque eu te falla por vosoutros, doque _o justiça_ de os
escribos e (de os) phariseos, si vossa justiça non ten mais grande,
vosoutro si nem hum modo nada entra ne o reyno de ceo.
21 ¶ Vosoutros ja ovi que tinhe fallado de elotros de tempo antigo,
(velho tempo) vos nada mata, e quem seja te mata, lo ser ne perigo
de o juizo.
22 Mas Eu te falla per vosoutros, que quem seja com sua irmaõ tem
raibe sem rezão, lo ser ne perigo de o juizo, e quem seja per sua
irmaõ lo falla, Raca, (vil pessaõ,) lo ser ne perigo de o supremo
counselho, e quem seja que lo falla vos dodo, lo ser ne perigo de o
fogo de inferno.
23 Videaquel, si vos te trize vossa sagoate per o altar, e ali te
cahi ne sentido que vossa irmaõ tem alun cousa contra vos.
24 Ali guarda vossa sagoate diante o altar, e anda vos, primeiro
com vossa irmaõ fica bom amizade, e depois de aquel, vi, e offerçe
(da) vossa sagoate.
25 Accorda com vossa enimigo prestamente que hora vos tem ne o
caminho com elle, ou senaõ ne alum tempo, o enimigo pode entrega
per vos per julgador, e o julgador te entrega per vos per sapier, e
vos te fica lançado ne prisão.
26 Em verdade Eu te falla per vos, que vos nem hum modo nada vi
fora (de aquel lugar) ate que vos ja paga o trazeiro padas de
dinheiro.
27 Vosoutros ja ovi que tinhe fallado, de elotros de tempo antigo
vos nada faze adulterio.
28 Mas, per vosoutros Eu te falla Que quem seja com impuro deseijo
te olha sobre hum mulher, ja faze adulterio com ella ne sua
coração.
29 E si vossa olha dreito te offende par vos (tem um cassião per
vos per offende) ranca aquel, e pincha fora de vos, porque tem mais
bom per vos que uma de vossas olhos te fica destruido, e não que
vossa enteiro corpo lo ser lançado ne inferno.
30 E si vossa maõ dreito (mesmo modo) te offende per vos, corta
aquel, e lança fora de vos, porque doque vossa inteiro corpo per
fica lançado ne inferno, tem mais bom que uma de vossa mãos te fica
destruido.
31 Tinhe fallado que quemseja lo reda (bote fora) sua mulher, elle
miste da per ella hum carta de seperaçaõ.
32 Mas eu te falla per vosoutros que quem seja lo reda sua mulher
senaõ (forde) per rezaõ de fornicaçaõ, ella te causo per faze
adultero, e quem seja lo caza com aquel mulher, (tambem) te faze
adulterio.
33. Torna, vosoutros ja ovi que tinhe fallado de elotros de tempo
antigo, vos ne mista da falsa juramento, mas miste paga per o
Senhor vossa permita:
34 Mas Eu te falla per vosoutros, que enteiromente ne miste jura
nem pelo ceo porque aquel tem o throno de Deus.
35 Nem pelo o terra porque aquel tem o estrado de sua pes: nem pelo
Jerusalem porque aquel tem o cidade de o grande Rey.
36 Nem pelo vossa cabeça porque vos nonpode faze branco ou preto
hum cabello.
37 Mas vossas cõmmunicaçaõ desse fica sem, sem naõ, naõ, porque
doque iste que seja tem mais, te vi de mal.
38 ¶ Vosoutros ja ovi que tinhe fallado, hum olho por hum olho, e
hum dente por hum dente.
39 Mas Eu te falla per vosoutros que vosoutros ne miste dessa mal:
mas quem seja quando buftea per vos ne façe dreito; vira per elle o
outra tambem.
40 E si alum homi lo çita per vos ne hum corte de justiça, e tira
vossa cabai, elle desse toma vossa mantle tambem.
41 E quem seja lo força par vos per anda hum leagou, anda com elle
dous leagous.
42 Da per elle quem te pedie com vos, e ne miste vira de elle quem
lo toma per deuda de vos.
43 Vosoutros ja ovi que tinhe fallado, vos miste ama per vossa
vizinho, e abhoreçe per vossa enimigo.
44 Mas Eu te falla per vosoutros. Ama por vossas enimigos, benze
per elotros quem te maldiçoa per vosoutros, faze bom per elotros
quem te abhoreçe por vosoutros, e roga (com Deos) por elotros, quem
te faze mal, e te perseguir per vosoutros.
45 Que vosoutros pode fica o filhos filhas de vossas Pai quem tem
ne ceo, porque elle te faze o Sol por luze sobre o maldito gentes,
e sobre o bom gentes, e te manda chuve sobre os justos, e (tambem)
os injustos.
46 Porque si vosoutros te ama per elotros, quem per vosoutros te
ama, vossas meriçementos que tem? O maldito gentes o mesmo te faze.
47 E si vosoutros per vossas irmaõs namais te mostra bondade,
vosoutros que te faze mais doque outros? O maldito gentes o mesmo
te faze.
48 Videaquel, seja vosoutros perfeito, ate assi como vossas Pai
quem tem ne ceo, tem perfeito.
Capitulo VI
Toma cuidade que vosoutros nunca faze caridade, (da ismolas,)
diante de gentes per fica olhado de elotros; ou senaõ vosoutros
nunca recebe nem um paga de vossas Pai quem tem ne ceo.
2 Videaquel, vos quando te da ismolas, ne miste son hum trombetta
diante de vos, (per da sabe vos que te faze) assi como os
hypocritas te faze, ne os synagogas, e ne os ruas que elotros pode
acha honra de gentes; Em verdade, eu te falla per vosoutros, (Que)
elotros te acha elotros su paga.
3 Mas vos quando te da ismolas, vossa maõ escarde naõ desse sabe,
vossa maõ dreito que te faze.
4 Que vossas ismolas pode ser ne segrade, e vossa Pai, quem ne
segrade te olha, sua mesmo ne publico lo paga per vos.
5 ¶ (E tambem) vos quando te ora (te roga com Deus) ne miste fica
mesmo per os hypocritas porque elotros te dizer per ora ne os
synagogas, e cantos de ruas, que elotros pode ser olhado de gente.
Em verdade eu te falla per vosoutros que elotros te reçebe elotros
su paga.
6 Mas vos, quando vos te ora, entra ne vossa cambre, e quando vos
ja ficha porta, ora com vossa Pai quem tem ne segrade e elle quem
te olha ne segrade ne publico lo paga par vos.
7 Mas vos outros quando te ora, naõ usa vaõ palavras, assi como os
gentios te faze, porque elotros te lembra que elotros lo tem ovido
per rezaõ de elotros su muito palavras.
8 Videaquel vosoutros ne miste fica mesmo per elotros, porque
vossas Pai (celestial) enteiromente te sabe vosoutros que cousas te
mista ansque vosoutros te pedie de elle.
9 Videaquel, ne iste modo vosoutros miste roga. Pai nossa quem tem
ne ceo, sentificado seja tua nome.
10 Venho o tua reyno, seja feito a tua vontade asis ne terra como
ne ceo.
11 O paõ nossa de cada dia nos da hoje,
12 E perdoa nos nossas dividas, assi como nos te perdoa per nossos
dividores.
13 E nos naõ desse cahi ne tentaçaõ, mas livra nos de mal, porque
teu tem o reyno e o poder, e o gloria, pera tudo sempre, Amen.
14 Porque, si vosoutros te perdoa per gente elotros su offenças,
vossas Pai celestial tambem lo perdoa per vosoutros.
15 Mas si vosoutros per gente nunca perdoa elotros su offenças,
vossas Pai celestial tambem nada perdoa (per vosoutros) vossas
offenças.
16 ¶ Torna, vosoutros quando te jingua, noõ fica mesmo per o
hypocritas, com hum rosto de tristeza, porque elotros te faze feu
elotros su rostas, que pode parçe per gente que elotros te jingua.
Em verdade eu te falla per vosoutros (que) elotros te reçebe
elotros su paga.
17 Mas vos, quando vos te jingua, onta (com azete) vossa cabeça e
lava vossa rosta.
18 Que per gente naõ pode parçe que vos te jingua, mas per vossas
Pai, quem ne segrade te olha, e vossas Pai quem ne segrade te olha,
ne publico lo paga par vos.
19 ¶ Vosoutros nemiste junta thesouros (riquezas) ne o terra, onde
pouches e forea te dana, e onde ladraõs te entra e te furta.
20 Mas junta per vossa mesmos, thesouros ne ceo, onde nem pouche
nem forea nunca dana, e onde ladraõs nunca entra e furta.
21 Porque vossas thêsouro onde tem, ne aquel lugar tambem vossas
coraçaõs lo fica.
23 O lumi de o corpo tem o olho, videaquel si vossa olho tem puro
(sinçero,) vossa inteiro corpo lo tem enchido de lumi.
23 Mas si vossa olho tem mal, vossa inteiro corpo lo tem enchido de
escuridade, videaquel si o lumi que tem dentro de vos tem
escuridade que grande tem aquel escuridade!
24 ¶ Nem hum homi nonpode servi per dous Senhors, porque elle lo
abhoreçe per huma, e por outra hum lo ama, ou senaõ, elle lo tem
firme per huma, e por outra hum lo disimporta, vosoutros nonpode
servi per Deos, e tambem per Mammon (ou requezas).
25 Videaquel Eu te falla por vosoutros naõ toma nem hum cuidade
toquando de vossas vida, vosoutros que lo comer, ou vosoutros que
lo bebe, nem toquando de vossas corpo, vosoutros com que lo tem
vestido, doque comer, nontem o vida de valia mais grande, e
(tambem,) o corpo do que vestidos?
26 Olha os pastros de ar! porque aquelles nunca bruffa, nem nunca
faze novidade, nem nunca junta ne celleiros, ainda, vossas Pai
celestial te sustenta per aquelles, (e) doque aquelles nontem
vosoutros muito mais bom?
27 Com muito lembranças quem de vosoutros pode faze sua mesmo hum
covido mais alto?
28 E porque vosoutros te cuida toquando vestidos? considera os
fules de o campo, (varze,) aquelles ne que modo te cresçenta,
aquelles nunca servi, nem nunca travai.
29 E ainda, Eu te falla per vosoutros, que ate Salomão ne tudo sua
gloria (grandeza) non tinhe vestido assi (bunito) como huma de
istes (fules).
30 Videaquel si Deos assi te vesti os fules de o campo, que hoje te
fica, e amiam tem lançado ne forno (ou fogo,) Nontem sua vontade
muito mais pera vesti per vosoutros? O vosoutros de bem pouco fe!
31 Videaquel, non toma cuidade fallando, nos que lo comer, ou nos
que lo bebe? ou nos com que lo tem vestido?
32 (Porque tudo de istes cousas os Gentios te busca,) porque vossas
Pai celestial (bemfeito) te sabe que vosoutros tem necessidade de
istes cousas.
33 Mas, primeiro vosoutros miste busca o reyno de Deos, e sua
justiça e (aquelhora) tudo de istes cousas per vosoutras lo ser
dado.
34 Videaquel naõ toma nem hum cuidade toquando de amiam, porque o
amiam lo toma cuidade toquando os cousas que per aquel te compete.
Per cada hum dia o mal tem baste, que te compete per aquel dia.
Capitulo VII
Nao julga, que vosoutros nunca ser julgado.
2 Porque com que julgaçaõ vosoutros te julga (per gente) vosoutros
(tambem,) lo ser julgado (de Deos,) e com que medida vosoutros te
medi, aquel mesmo per vosoutros lo ser medido torna.
3 E porque vos te olha o mote (piquinino erro) que tem ne olho de
vossa irmão, e nunca considera a grande faltançe que tem ne vossa
mesmo olho?
4 Ou quely vos lo falla per vossa irmaõ, Eu desse tira o mote fora
de vossa olho; e Olha! hum grande faltançe tem ne vossa mesmo olho?
5 Vos hypocrita! primeiro, fora de vossa mesmo olho, pincha aquel
grande faltançe e aquelhora, mais claromente vos lo olha per tira o
mote fora de vossa irmão su olho:
6 ¶ Aquel que tem santo, naõ da per os cachors nem pincha vossas
aljoffries diante os porcas, ou senão (istes bom cousas) aquelles
(porcas e cachors) lo massa baixo de pe; e torna lo vira, e lo
rompa per vosoutros.
7 Pedie (com Deos) e aquel lo ser dado per vosoutros, busca, e
vosoutros lo asserta, bate, (per o porta de misericordia,) e per
vosoutros aquel lo ser aberto.
8 Porque cada hum pessaõ quem te pedie (ne dreito modo,) te recebe,
e elle quem te busca, te asserta, e per elle quem te bate o porta
lo ser aberto.
9 Ou, entre de vosoutros, qui homi tem, quem per sua filho lo da
hum pedra, elle quando te pedie pão?
10 Ou, si elle te pedie hum peixe, elle lo da hum serpente.
11 Antos, si vosoutros, tendo mal, te sabe perda per vossas filhos
bom cousas, que tanto mais vossas Pai quem tem ne ceo lo da bom
cousas per elotros quem te pedie de elle.
12 Videaquel tudos cousas que seja que vosoutros te querre que
gente per vosoutros miste faze, o mesmo (cousas,) vosoutros miste
faze per elotros, porque iste tem (o mandemento,) de o lei, e de o
prophetas.
13 ¶ Entra vosoutros ne o porta estreito, porque largo tem o porta,
e largo tem o caminho que te leva per destruição, e bastantos tem
quem ne aquel te alcança.
14 Videque estreito tem o porta, e estreito o caminho que te leva
per vida, e poucos namais, aquel te asserta.
15 Toma cuidade de falso prophetas, quem per vosoutros te vi, ne
vestidos de ovelhas (de enganho,) mas dentro, elotrem tem bem
maldito.
16 Vosoutros lo conheçe per elotros, de elotros su frute, gente te
panha ouves de espinhos? ou bom fruite de mal albris?
17 Ate assi, cada hum bom albri te produçe bom fruite, mas hum mal
albri mal fruite nenhum mal albri nonpode produçe fruite bom.
18 Hum bom albri non pode produçe mal fruite, nem, hum albri
corrupto non pode produçe bom fruite.
19 Cada hum albri, que nunca produçe bom fruite tem cortado e
pinchado ne o fogo.
20 Videaquel de elotros su fruite, vosoutros lo conhece per
elotros.
21 Naõ cada um pessaõ quem par me te falla Senhor! Senhor! nada
entra ne o reyno de ceo, mas elle (namais,) quem te faze o vontade
de meu Pai quem tem ne ceo.
22 Bastanto (pessaõs) lo falla par mi, ne aquel dia (de julgaçaõ,)
Senhor, Senhor, nos nunca prophecia ne tua nome? e ne tua nome ja
lança fora diabos? e ne tua nome ja faze bastantos obras espantoso?
23 E aquelhora, per elotros Eu lo declara, Eu nem hum tempo nunca
conheçe, per vosoutros, sahi de mi, vosoutros quem te faze
iniquidade!
24 ¶ Videaquel, quem seja te ovi istes meu ensinos, e aquelles te
faze, Eu lo papia de elle assi como de hum homi sizo, quem je
concerta sua caza riba de hum rocha (muito grande e força pedra).
25 E o chuve ja cahi, e os aguas, ja vi e os ventos ja abala, e ja
bate sobre aquel caza, e aquel nunca cahi, per o causo que aquel
tinhe fundado riba de um rocha.
26 E cada hum pessaõ quem te ovi istes meu ensinos e aquelles nunca
faze, toquanto de elle eu lo papia assi como hum homi dodiçe, quem
sua caza ja concerta riba do area.
27 E o chuve ja cahi, e os aguas ja vi, e os ventos ja abala, e ja
bate sobre aquel caza, e aquel ja cahi e grande tinhe o ruido de
aquel.
28 E aquel ja vi per suste, Jesus quando ja caba istes ensinos, que
os gentes tinhe espantado com sua doutrino.
29 Porque Jesus ja ensina per elotros assi como huma quem tinhe com
authoridade (poder) e não assi como os escribos.
7. O dialecto portuguez de Malaca
John Cameron, que viajou na India ha vinte e tantos annos, descrevendo
na sua obra _Our tropical possessions in Malayan India_ (London, 1865,
pag. 374[5]) os descendentes dos portuguezes estabelecidos em Malaca, os
quaes são uma raça mixta de portuguezes e indigenas, nota que durante um
periodo de cerca de dois seculos elles têem conservado a sua lingua
original e continuam a fallar uma especie de portuguez corrupto (_broken
portuguese_); que elles são grandes musicos, que são muito prolificos, e
que ao caír da tarde os homens casados se assentam nas varandas de suas
casas dando para a rua, tocando geralmente no violino alguma
melancholica melodia para divertimento de suas mulheres e familias que
estão reunidas em roda d'elles.
8. Dialecto macaista
D'este só conhecemos o que nos ministram as duas cartas que
reproduzimos; a primeira foi publicada em 1865 no _Ta-Ssi-Yang-Kuo_,
jornal de Macau, e reproduzida na _Gazeta de Portugal_; a segunda
te-mol-a n'uma folha avulsa, tiragem á parte de um jornal provavelmente
o mesmo _Ta-Ssi-Yang-Kuo_. As cartas foram forjadas por quem conhecia a
lingua litteraria; um documento verdadeiramente popular falta-nos
infelizmente.
Não ha n'esse dialecto distincção de generos; o _P. S._ da primeira
carta indica que a influencia do jornalismo ía introduzindo as fórmas,
da lingua mãe.
O plural é expresso pela repetição da palavra: _china china_, os chinas;
_criança criança_, crianças; _sium sium_, senhores; _amigo amigo_,
amigos.
As fórmas verbaes estão reduzidas a uma, que é o infinito geralmente, ou
uma fórma do presente, a qual póde ser empregada como infinito; assim
_calote de vae pescar_, tolice de ir pescar; _hora de vem_, hora de vir;
_pôde tem_, póde ter. A mesma fórma serve para todas as pessoas.
O _r_ do infinito foi apocopado excepto no verbo _ser_: _tirá_, tirar;
_mandá_, mandar; _fazê_, fazer; _coré_, correr; _subí_, subir.
O presente é expresso: 1) pelo infinito: _vosso tio gostá_, vosso tio
gosta; 2) por uma fórma do presente: _china sam tolo_, o china é tolo;
3) por _tá_ (está) com o infinito: _tá fazê_, faço, fazes, faz, etc.,
_tá andá_, ando etc., _tá fallá_, fallo, etc.; 4) por _tá_ (está) com a
fórma do presente que toma o logar do infinito: _tá vai_, vou vae, etc.
O futuro é expresso por _logo_ com o infinito: _logo ficá_, ficará; mas
n'alguns casos esse processo serve para exprimir o presente.
O passado é expresso: 1) pela formula fundamental: _augmentá_,
augmentou; 2) por _já_ com a fórma fundamental: _já principiá_,
principiou; mas este processo parece tambem exprimir o presente.
Conservam-se os participios passivos: _impurado_, _costumado_, etc.
Notem-se, entre outras, as seguintes fórmas: _mestê_, ser preciso, de
ver; _promódi_, por amor de, porque; _pastro_, passaro; _assilai_, tal.
*Carta de Siára Pancha a Nhim Miquela*
Macáo _3 de janero de 1865_.
«Minha querida Miquéla.
Tanto tempo eu já querê respondê vosso carta, mas sempre sentî
doente, porisso tanto tardá este resposta. Vôs minha Miquéla nadi
ficá reva cô eu; vôs sabe qui eu mutu querê pra vôs, e se nunca
escrevê mas ásinha san prómódi já tá múto véla. Otro dia acun-ha
mofina di ama abri janella, eu irguí cedo, sai fóra, apanhã vento,
ficá constipada. Priméro toma sincap, misinha de vento, raspá
mordicim, mas nunca pôde ficá bom, cada dia sintí corpo más fraco,
perna azedo. Dôtôr falá sam doença d'idade, mas eu nunca sintí
assim, chomá mêstre Ahoi, qui tudu gente falá sam capaz, elle já
curá. Agora sentí um poco forte, mas mêstre nômquêro que eu fazê
mutu força, e mandá tomá ninho di pastro.
Nosso Macáo, minha Miquéla tem grande novidade. Governo nôvo sam
capaz e já virá tudo. Mas um pôco tempo tudo lôgo ficá virado. Rua
agora já nomtêm pedra pedra, sam otro lai môdo, fazê duro cô téra.
Fazê gosto olá di bonito. Pra vanda de mar, na praia grandi, já
botá qui tanto arvi; tudo gente cioso e intrimittido falá
numpresta, qui sabe qui foi, mas eu nunca sintí assim. Campo de Sam
Francisco já fichá, fazê jardim, escada grande já nomtêm, fazê ali
muro; ali riba, aquelle calvario tamêm tá vai iá pra fazê quartel
di soldado, qui já principiá, logo ficá grandi. Porta di Campo e di
Santo Antone já nomtêm tamêm, agora sam rua largu, tudo aquelle
arvi fronte di Gularte sua casa já cortá, china china falá corê
sangui, mas eu sentí china sam tôlo. Aquelle porcaria di fonti
perto di cano real tamêm já tapá, abri poço alá vanda. Tudu poço
agora tem sua cobertor bem fêto, e bomba di novo invençám.
Si minha Miquéla agora pôde ólá tudo aquelle lugar, certo nadi crê
qui sam Macáo.
Santo Antone qui bem fêto! Aquelle bariga di adro já vai dentro,
ficá bonito, e rua mas um pôco grandi. Padri nunca contente, mas
qui cuza logo fazê! A nôte já nômtem aquelle escuridám costumado,
hoze candía tem tres bico, e china china si querê furtá azète vai
cartá mati. Genti di Senado sempre durmido, nomtêm aquelle genio di
Governo, que tem ôlo vivo, e nadi iscapá nada. Cêdo, cêdo, já tem
na rua, tirá telhêro di botica, rancá pagôde di porta di china
china, cortá rua fazê drêto, qui fazê gosto ólá.
Otro dia Voluntario inglez d'Hongkong já vem Macáo! Qui lai di
bonito! eu já vai ólá tamêm. Macáo parêce França, tudo gente fallá.
Tem tifin, rivista di tropa, salva di vinte un-ha tiro, balsa á
note qui bonito, gastá cô tudo aquelle flamancia tres mil fóra
pataca. Algum gente qui nunca gostá assilai cuza, já vai ólá cova
de Sam Francisco Xavier eu tamêm muto quere pra santo, mas nunca
vai.
Agora tá gavartá Sam Paulo; achá un-ha buracu na Monte, ôtro na
frontipicio di igreja e gente antigo fallá sam caminho di basso di
téra qui vai di igreja pra fortaleza na tempo de paulista, porisso
agora gavartá tudo aquelle mato, pra descobri caminho. Tudu gente
fallá ali tem tanto pataca qui jisuita interá, eu achá graça: pôde
crê? Padri padri qui cusa pôde tem? coitado! Eu sintí sam historia.
Mesmo caminho, qui sabe? Elôtro qui cuza fazê cô caminho basso di
téra? Elôtro nunca sam heregi como pedrêro livre, qui cusa fazê di
lugar pra escondê?
Minha Miquéla nomêstê esquecê di mandá nova di tudu qui ólá ali; si
marido tem vagar mandá tamêm escrevê. Gente tá fallá qui moda di
balám já cavá pra nhonhonha, eu sintí qui si sam assim sam fortuna.
Eu tamêm nompôde gostá di assilai cusa; quando vento grandi sam
mutu pirigoso, e quando incustá na janéla, ou ficá capido, impurado
pra traz, frôvê sangui ólá.
Dá bença pra criança criança e nomêstê esquecê de tudu aquelle
receta qui eu já mandá quando apanhá saván. Nomêstê lembrá sam
brinco, eu fallá cô experiencia: tudu gente ri, qui foi eu pilá
costa a note intêro, mas eu inda tá vivo, elôtro tudu qui fazê cusa
de moda tá morê mas ásinha.
Eu já mandá dos amchôm di achar di gamên, un-ha balsa di sucri
pedra, dos jara di jagra para vós e criança criança, mas nunca achá
resposta, porisso eu ficá cô pençám.
Já intrá anno novo; mutu bom anno, filicidade, vida, saude para
vôs, vosso marido e tudo criança criança. Nosso senhôr deçá criá.
Eu tá muto lembrá pra vós, querê mandá um pôco de alúa mas nômpôde,
paciencia. Masqui nompôde acetá bom vontade d'este vella chacha qui
mutu querê pra vôs.
Dá lembrança pra Pepe, falá cô elle múto contente eu já ficá, ouvi
falá, elle já ficá bom de espinhéla. Vosso tio padri tamêm mandá
lembrança, elle coitado nunca sam nada já. Nhum Quimquim já vai
viazi, imbarcá de piloto na navio que levá chuchai, ganhá tanto
pataca.
Vosso chacha
_Pancha._
P. S.--Vós lôgo sintí grandi differença na minha modo di escrevê.
Eu já aperfeçoá bastante neste um pôco tempo. Tudu este escóla novo
de machu e femia, e aquelle gazetta _Ta-ssi-yang-kuo_ já fazê
indretá bastante nosso lingu.
*Carta de tia Paschoela á sua sobrinha Florencia*
Macáo, 5 de otubro de 1869.
Minha Querida Chencha.
Como vôs lôgo querê sabe tudo novidade de Macáo, porisso que eu já
pedi com tudo sium sium, parecero de jogo, pra trazê tudo novidade
de fóra pra eu pôde escrevê pra vôs.
Macáo agora já tá muto mudado; já nontêm inveja de Éropa. Pra tudo
rua são careta, são cavalo; de tanto que já tem, que já nontêm
lugar pra guardá; maior parte ficá pinchado na meu de rua de S.
Lorenço. Agora tá fazè ung-a casa qui lai de grande na horta de
governador, tamem pra guardá careta e cavalo. Olá um pôco, minha
Chencha, fazê palacio na cidade pra cavalo, tudo pobre pobre vae
pará pra casinha de campo!