editionem invexit Celtes; id jam correxit Schurzfleisch.
[159] Sic legitur in codice.—Celtes: _multum_.
[160] Ita codex.—Celtes: _ne ultro_.—Schurzfleisch: _non
ultro_.
[161] Codex: _Terrentiane_ hic et infra.—Celtes: _Terenciane_.
[162] Hic Celtes addidit _noster_.
[163] Celtes: _dæmoniis_.
[164] Ita codex.—Celtes: _sepulchrum_.
[165] Codex: _baptimatis_ et _axietati_, calami lapsu.
[166] Celtes addit: _et regnat_.—Inest in codice lacuna.
[Illustration]
II.
DULCITIUS.
ARGUMENTUM IN DULCITIUM[167].{0360}
Passio sanctarum virginum Agapes[168], Chioniæ et Irenæ, quas sub
nocturno silentio Dulcitius præses clam adiit, cupiens earum amplexibus
saturari. Sed mox ut intravit, mente captus ollas et sartagines pro
virginibus amplectendo osculabatur, donec facies et vestes horribili
nigredine inficiebantur. Deinde Sisinnio comiti jussu imperatoris
puniendas[169] virgines cessit, qui etiam miris modis illusus tandem
Agapen et Chioniam concremari et Irenam jussit perfodi.
DULCITIUS.{0361}
DRAMATIS PERSONÆ.
DIOCLETIANUS.
AGAPE.
CHIONIA.
IRENA[170].
DULCITIUS.
MILITES.
SCENA PRIMA.{0362}
DIOCLETIANUS[171].{0363}
Parentelæ claritas, ingenuitas, vestrumque serenitas pulchritudinis
exigit vos nuptiali lege primis in palatio copulari, quod nostri jussio
annuerit fieri, si Christum negare nostrisque diis sacrificia velitis
ferre.
AGAPE.{0364}
Esto securus curarum, nec te gravet nostrarum præparatio nuptiarum,
quia nec ad negationem confitendi nominis, nec ad corruptionem
integritatis ullis rebus compelli poterimus.
DIOCLETIANUS.{0365}
Quid sibi vult ista quæ vos agitat fatuitas?
AGAPE.{0366}
Quod signum fatuitatis nobis inesse deprehendis?
DIOCLETIANUS.{0367}
Evidens magnumque.
AGAPE.{0368}
In quo?
DIOCLETIANUS.{0369}
In hoc præcipue, quod relicta vetustæ observantia religionis, inutilem
christianæ novitatem sequimini superstitionis.
AGAPE.{0370}
Temere calumniaris statum Dei omnipotentis. Periculum.
DIOCLETIANUS.{0371}
Cujus?
AGAPE.{0372}
Tui reique publicæ quam gubernas.
DIOCLETIANUS.{0373}
Ista insanit. Amoveatur.
CHIONIA.{0374}
Mea germana non insanit, sed tui stultitiam juste reprehendit.
DIOCLETIANUS.{0375}
Ista inclementius bacchatur, unde nostris conspectibus æque
subtrahatur, et tertia discutiatur.
IRENA.{0376}
Tertiam rebellem tibique penitus probabis renitentem.
DIOCLETIANUS.{0377}
Irena, cum sis minor ætate, fito[172] major dignitate.
IRENA.{0378}
Ostende, quæso, quo pacto.
DIOCLETIANUS.{0379}
Flecte cervicem diis, et esto sororibus exemplum correctionis et causa
liberationis.
IRENA.{0380}
Conquiniscant idolis, qui velint incurrere iram Celsitonantis, ego
quidem caput regali unguento delibutum non dehonestabo, pedibus
simulacrorum submittendo.
DIOCLETIANUS.{0381}
Cultura deorum non adducit inhonestatem[173], sed præcipuum honorem.
IRENA.{0382}
Et quæ inhonestas turpior, quæ turpitudo major, quam ut servos
venereris ut dominos[174]?
DIOCLETIANUS.{0383}
Non suadeo tibi venerari servos, sed dominorum principumque deos.
IRENA.{0384}
Nonne is est cujusvis servus, qui ab artifice pretio comparatur, ut
emptitius?
DIOCLETIANUS.{0385}
Hujus præsumptio verbositatis tollenda est suppliciis.
IRENA.{0386}
Hoc optamus, hoc amplectimur, ut pro Christi amore suppliciis laceremur.
DIOCLETIANUS.{0387}
Istæ contumaces nostrisque decretis contraluctantes catenis
inretiantur[175], et ad examen Dulcitii præsidis[176] sub carcerali
squalore serventur.
SCENA SECUNDA.{0388}
DULCITIUS.{0389}
Producite, milites, producite quas tenetis in carcere.
MILITES.{0390}
Ecce quas vocasti.
DULCITIUS.{0391}
Papæ! quam pulchræ, quam venustæ, quam egregiæ puellulæ!
MILITES.{0392}
Perfecte[177] decoræ.
DULCITIUS.{0393}
Captus sum illarum specie.
MILITES.{0394}
Credibile.
DULCITIUS.{0395}
Exæstuo illas ad mei amorem trahere.
MILITES.{0396}
Diffidimus te prævalere.
DULCITIUS.{0397}
Quare?
MILITES.{0398}
Quia stabiles fide.
DULCITIUS.{0399}
Quid si suadeam blandimentis?
MILITES.{0400}
Contemnunt.
DULCITIUS.{0401}
Quid si terream suppliciis?
MILITES.{0402}
Parvi pendunt.
DULCITIUS.{0403}
Et quid fiet?
MILITES.{0404}
Præcogita.
DULCITIUS.{0405}
Ponite illas in custodiam in interiorem officinæ ædem, in cujus
proaulio ministrorum servantur vasa.
MILITES.{0406}
Ut quid eo loci?
DULCITIUS.{0407}
Quo a me sæpiuscule possint visitari[178].
MILITES.{0408}
Ut jubes.
SCENA TERTIA.{0409}
DULCITIUS.{0410}
Quid agant[179] captivæ sub hoc noctis tempore?
MILITES.{0411}
Vacant hymnis.
DULCITIUS.{0412}
Accedamus propius.
MILITES.{0413}
Tinnulæ sonitum vocis a longe audiemus[180].
DULCITIUS.{0414}
Observate pro foribus cum lucernis; ego autem intrabo et vel optatis
amplexibus me saturabo.
MILITES.{0415}
Intra, præstolabimur.
SCENA QUARTA.{0416}
AGAPE.{0417}
Quid strepat pro[181] foribus?
IRENA.{0418}
Infelix Dulcitius ingreditur.
CHIONIA.{0419}
Deus nos tueatur!
AGAPE.{0420}
Amen.
CHIONIA.{0421}
Quid sibi vult collisio ollarum, caccaborum et sartaginum?
IRENA.{0422}
Lustrabo.—Accedite, quæso, per rimulas perspicite.
AGAPE.{0423}
Quid est?
IRENA.{0424}
Ecce, iste stultus mente alienatus æstimat se nostris uti amplexibus.
AGAPE.{0425}
Quid facit?
IRENA.{0426}
Nunc ollas molli fovet gremio, nunc sartagines et caccabos amplectitur
mitia libans oscula.
CHIONIA.{0427}
Ridiculum!
IRENA.{0428}
Nam facies, manus ac vestimenta, adeo sordidata[182], adeo coinquinata,
ut nigredo quæ inhæsit similitudinem Æthiopis exprimat.
AGAPE.{0429}
Decet, ut talis appareat corpore, qualis a diabolo possidetur in mente.
IRENA.{0430}
En, parat egredi[183]. Intendamus quid illo egrediente agant milites
pro foribus expectantes.
SCENA QUINTA.{0431}
MILITES.{0432}
Quis hic egreditur dæmoniacus, vel magis ipse diabolus? Fugiamus.
DULCITIUS.{0433}
Milites, quo fugitis? State, expectate, ducite me cum lucernis ad
cubile.
MILITES.{0434}
Vox senioris nostri, sed imago diaboli. Non subsistamus, sed fugam
maturemus; phantasma vult nos pessumdare.
DULCITIUS.{0435}
Ad palatium ibo, et quam abjectionem patior principibus vulgabo.
SCENA SEXTA.{0436}
DULCITIUS.{0437}
Ostiarii, introducite me in palatium, quia ad imperatorem habeo
secretum.
OSTIARII.{0438}
Quid hoc vile ac detestabile monstrum, scissis et nigellis panniculis
obsitum? Pugnis tundamus, de gradu præcipitemus, nec ultra huc detur
liber accessus.
DULCITIUS.{0439}
Væ, væ! Quid contigit? Nonne splendidissimis vestibus indutus, totoque
corpore videor nitidus, et quicunque me aspicit velut horribile
monstrum fastidit? Ad conjugem revertar, quo ab illa quid erga me actum
sit experiar. En, solutis crinibus egreditur, omnisque domus lacrimis
prosequitur.
SCENA SEPTIMA.{0440}
CONJUX.{0441}
Heu, heu! mi senior, Dulciti! Quid pateris? Non es sanæ mentis? Factus
es in derisum christicolis.
DULCITIUS.{0442}
Nunc tandem sentio me illusum illarum maleficiis.
CONJUX.{0443}
Hoc me vehementer confudit, hoc præcipue contristavit, quod quid
patiebaris ignorasti.
DULCITIUS.{0444}
Mando ut lascivæ præsententur puellæ, et abstractis vestibus publice
denudentur, quo versa vice quid nostra possint ludibria experiantur.
SCENA OCTAVA.{0445}
MILITES.{0446}
Frustra sudamus, in vanum laboramus. Ecce, vestimenta virgineis
corporibus inhærent velut coria. Sed et ipse qui nos ad exspoliandum
urgebat præses stertit sedendo, nec ullatenus excitari potest a somno.
Ad imperatorem adeamus, ipsique rerum quæ geruntur propalemus.
SCENA NONA.{0447}
DIOCLETIANUS.{0448}
Dolet[184] nimium quod præsidem Dulcitium audio adeo illusum, adeo
exprobratum, adeo calumniatum. Sed, ne viles mulierculæ jactent[185]
se impune nostris diis deorumque cultoribus illudere, Sisinnium comitem
dirigam ad ultionem exercendam.
SCENA DECIMA.{0449}
SISINNIUS.{0450}
O milites, ubi sunt lascivæ, quæ torqueri debent, puellæ?
MILITES.{0451}
Affliguntur in carcere.
SISINNIUS.{0452}
Irenam reservate et reliquas producite.
MILITES.{0453}
Cur unam excipis?
SISINNIUS.{0454}
Parcens infantiæ. Forte facilius convertetur, si sororum præsentia non
terrebitur.
MILITES.{0455}
Ita.
SCENA UNDECIMA.{0456}
MILITES.{0457}
Præsto sunt quas jussisti.
SISINNIUS.{0458}
Præbete assensum, Agape et Chionia, meis consiliis.
AGAPE.{0459}
Si præbebimus?
SISINNIUS.{0460}
Ferte libamina diis.
CHIONIA.{0461}
Vero et æterno Patri ejusque coæterno Filio, sanctoque amborum
Paraclito, sacrificium laudis sine intermissione libamus.
SISINNIUS[186].{0462}
Hoc vobis non suadeo, sed[187] pœnis prohibeo.
AGAPE.{0463}
Non prohibebis, nec umquam sacrificabimus dæmoniis.
SISINNIUS.{0464}
Deponite duritiam cordis, et sacrificate. Sin autem, faciam vos
interfectum iri, juxta præceptum imperatoris Diocletiani.
CHIONIA.{0465}
Decet ut in nostri necem obtemperes jussis tui imperatoris, cujus nos
decreta contemnere noscis. Si autem parcendo moram[188] feceris, æquum
est ut tu interficiaris.
SISINNIUS.{0466}
Non tardetis, milites, non tardetis capere[189] blasphemas has, et in
ignem projicite vivas.
MILITES.{0467}
Instemus construendis rogis et tradamus illas bacchantibus flammis, quo
finem demus conviciis.
AGAPE.{0468}
Non tibi, Domine, non tibi hæc potentia insolita, ut ignis vim virtutis
suæ obliviscatur, tibi obtemperando. Sed tædet nos morarum. Ideo
rogamus solvi retinacula animarum, quo extinctis corporibus tecum
plaudent in æthere nostri spiritus.
MILITES.{0469}
O novum, o stupendum miraculum! Ecce, animæ egressæ sunt corpore[190],
et nulla læsionis reperiuntur vestigia; sed nec capilli, nec vestimenta
ab igne sunt ambusta, quo minus corpora.
SISINNIUS.{0470}
Proferte Irenam.
MILITES.{0471}
Eccam[191].
SCENA DUODECIMA.{0472}
SISINNIUS.{0473}
Pertimesce, Irena, necem sororum, et cave perire exemplo illarum[192].
IRENA.{0474}
Opto exemplum earum moriendo sequi, quo merear cum his æternaliter
lætari.
SISINNIUS.{0475}
Cede, cede meæ suasioni.
IRENA.{0476}
Haud cedam facinus suadenti.
SISINNIUS.{0477}
Si non cesseris, non citum tibi præstabo exitum, sed differam et nova
in dies supplicia multiplicabo.
IRENA.{0478}
Quanto acrius torqueor, tanto gloriosius exaltabor.
SISINNIUS.{0479}
Supplicia non metuis; admovebo quod horrescis[193].
IRENA.{0480}
Quicquid irrogabis adversi, evadam juvamine Christi.
SISINNIUS.{0481}
Faciam te ad lupanar duci, corpusque tuum turpiter coinquinari.
IRENA.{0482}
Melius est ut corpus[194] quibuscumque injuriis maculetur, quam anima
idolis polluatur.
SISINNIUS.{0483}
Si socia eris meretricum, non poteris polluta ultra intra contubernium
computari virginum.
IRENA.{0484}
Voluptas parit pœnam, necessitas autem coronam; nec dicitur reatus nisi
quod consentit animus.
SISINNIUS.{0485}
Frustra parcebam, frustra miserebar hujus infantiæ.
MILITES.{0486}
Præscivimus; nullatenus ad deorum culturam potest flecti, nec terrore
umquam potest frangi.
SISINNIUS.{0487}
Non ultra parcam.
MILITES.{0488}
Rectum.
SISINNIUS.{0489}
Capite illam sine miseratione, et trahentes cum crudelitate ducite ad
lupanar sine honore.
IRENA.{0490}
Non perducent.
SISINNIUS.{0491}
Quis prohibere poterit[195]?
IRENA.{0492}
Qui mundum sui providentia regit.
SISINNIUS.{0493}
Probabo.
IRENA.{0494}
Ac citius libito.
SISINNIUS.{0495}
Ne terreamini, milites, fallacibus hujus blasphemæ[196] præsagiis.
MILITES.{0496}
Non terremur, sed tuis præceptis parere nitimur.
SCENA TERTIA DECIMA.{0497}
SISINNIUS.{0498}
Qui sunt hi qui nos invadunt? Quam similes sunt militibus quibus Irenam
tradidimus. Ipsi sunt. Cur tam cito revertimini? Quo tenditis tam
anheli?
MILITES.{0499}
Te ipsum quærimus.
SISINNIUS.{0500}
Ubi est quam traxistis?
MILITES.{0501}
In supercilio montis.
SISINNIUS.{0502}
Cujus?
MILITES.{0503}
Proximi.
SISINNIUS.{0504}
O insensati et hebetes, totiusque rationis incapaces!
MILITES.{0505}
Cur causaris? Cur voce et vultu nobis minaris?
SISINNIUS.{0506}
Dii vos perdant!
MILITES.{0507}
Quid in te commisimus? Quam tibi injuriam fecimus? Quæ tua jussa
transgressi sumus?
SISINNIUS.{0508}
Nonne præcepi ut rebellem deorum ad turpitudinis locum traheretis?
MILITES.{0509}
Præcepisti, nosque tuis præceptis operam dedimus implendis, sed
supervenere duo ignoti juvenes, asserentes se ad hoc ex te missos, ut
Irenam ad cacumen montis perducerent.
SISINNIUS.{0510}
Ignorabam.
MILITES.{0511}
Agnoscimus.
SISINNIUS.{0512}
Quales fuerunt?
MILITES.{0513}
Amictu splendidi, vultu admodum reverendi.
SISINNIUS.{0514}
Num sequebamini illos?
MILITES.{0515}
Sequebamur.
SISINNIUS.{0516}
Quid fecerunt?
MILITES.{0517}
A dextra lævaque Irenæ se locaverunt, et nos huc direxerunt, quo te
exitus rei non lateret.
SISINNIUS.{0518}
Restat ut ascenso equo pergam, et qui fuerint, qui nos tam libere
illuserunt, perquiram.
MILITES.{0519}
Properemus pariter.
SCENA QUARTA DECIMA.{0520}
SISINNIUS.{0521}
Hem! ignoro quid agam. Pessumdatus sum maleficiis christicolarum.
En[197], montem circumeo, et semitam aliquoties repperiens, nec
ascensum comprehendere, nec reditum queo repetere.
MILITES.{0522}
Miris modis omnes illudimur, nimiaque lassitudine fatigamur, et si
insanum caput diutius vivere sustines, te ipsum et nos perdes[198].
SISINNIUS.{0523}
Quisquis es meorum, strenue extende arcum, jace sagittam, perfode hanc
maleficam.
MILITES.{0524}
Decet.
IRENA.{0525}
Infelix, erubesce, Sisinni, erubesce[199], teque turpiter victum
ingemisce, quia tenellæ infantiam virgunculæ absque armorum apparatu
nequisti superare.
SISINNIUS.{0526}
Quicquid dedecoris accedit[200] levius tolero, quia te morituram haud
dubito.
IRENA.{0527}
Hinc mihi quam maxime gaudendum, tibi vero dolendum, quia pro tui
severitate malignitatis in Tartara damnaberis; ego autem martyrii
palmam virginitatisque receptura coronam, intrabo æthereum æterni Regis
thalamum, cui est honor et gloria in sæcula.
[167] Titulus argumenti hujus fabulæ, sicut et cæterarum, manu
recentiore scriptus est.
[168] Codex: _Agapis_, et ubique in recto casu: _Agapes_ pro
_Agape_.
[169] Codex et Celtes: _jussu per puniendas_. In his verbis
veræ lectionis vestigia latent: fortasse vocabulum _imperatoris_
expressum fuerat compendio, unde librarius effecit _per_.
[170] Hoc nomen hic et ubique scribitur in codice cum
aspirationis nota.
[171] Diocletiani nomen deest in codice.
[172] Codex: _sito_, quod jam correxit Celtes.
[173] Celtes: _dehonestatem_.
[174] Celtes: _quam servos venerari ut dominos_.
[175] Sic codex.—Celtes: _inretientur_.—Schurzfleisch:
_irretientur_.
[176] Sic codex, hic et infra.—Celtes: _præsulis_, perperam.
[177] Codex: _perfectæ_.—Celtes: _profecto_.
[178] Celtes: _videri_.
[179] Sic codex.—Celtes _agant_ mutavit in _agunt_, sicut infra
_strepat_ in _strepit_, male; nam sententia quamdam præ se fert
ellipsim, quam conatus sum Gallice exprimere.
[180] Celtes: _audimus_.
[181] Sic codex.—Celtes: _strepit præ_.
[182] Celtes: _sordida_.
[183] Codex: _ingredi_, quod jam correxit Celtes.
[184] Celtes: _doleo_.
[185] Sic Celtes.—Codex: _jactant_.
[186] Codex: _D._, id est, _Diocletianus_, perperam.
[187] Sic Celtes.—Codex: _si_.
[188] Sic codex.—Celtes: _morem_, male.
[189] Hæc est emendatio Celtis.—Codex: _caput_.
[190] Codex: _corpora_.
[191] Sic codex, optime.—Celtes: _Etiam_.
[192] Celtes: _earum_.
[193] Sic codex, optime.—Celtes: _horresces_.
[194] Vox _corpus_ superscripta est in codice.
[195] Celtes: _potest_.
[196] Sic Celtes.—Codex: _blasphemiæ_.
[197] Sic Celtes.—Codex: _in_.
[198] Sic Celtes.—Codex _perdis_; sed retinendum duxi _perdes_
propter verba similiter desinentia, quibus indulget quam maxime
nostra poetria.
[199] Verba _Sisinni erubesce_ omittit Celtes.
[200] Sic codex.—Celtes: _accidit_.
[Illustration]
III.
CALLIMACHUS.
ARGUMENTUM IN CALLIMACHUM.{0528}
Resuscitatio Drusianæ et Callimachi, qui eam non solum vivam, sed etiam
præ tristitia atque excæcatione[201] inliciti amoris, in Domino mortuam
plus justo amavit, unde morsu serpentis male periit; sed precibus
sancti Joannis apostoli una cum Drusiana resuscitatus, in Christo est
renatus.
CALLIMACHUS.{0529}
DRAMATIS PERSONÆ.
CALLIMACHUS[202].
AMICI.
DRUSIANA.
ANDRONICUS[203].
SANCTUS JOANNES.
FORTUNATUS.
SCENA PRIMA.{0530}
CALLIMACHUS[204].{0531}
Paucis vos, amici, volo.
AMICI.{0532}
Utere quantumlibet nostro colloquio.
CALLIMACHUS.{0533}
Si ægre non accipitis, malo vos interim sequestrari aliorum
collegio[205].
AMICI.{0534}
Quod tibi videtur commodum nobis est sequendum.
CALLIMACHUS.{0535}
Accedamus in secretiora loca, ne aliquis superveniens interrumpat
dicenda.
AMICI.{0536}
Ut libet.
SCENA SECUNDA.{0537}
CALLIMACHUS.{0538}
Anxie diuque gravem sustinui dolorem, quem vestro consilio relevari
posse spero.
AMICI.{0539}
Æquum est ut communicata invicem compassione patiamur quicquid
unicuique nostrum utriusque eventu fortunæ ingeratur.
CALLIMACHUS.{0540}
O utinam voluissetis meam passionem compatiendo mecum partiri!
AMICI.{0541}
Enuclea quid patiaris, et, si res exigit, compatiemur; sin autem,
animum tuum a nequam intentione revocare nitemur[206].
CALLIMACHUS.{0542}
Amo.
AMICI.{0543}
Quid?
CALLIMACHUS.{0544}
Rem pulchram, rem venustam.
AMICI.{0545}
Nec in solo, nec in omni. Ideo atomum quod amas per hoc nequit
intellegi[207].
CALLIMACHUS.{0546}
Mulierem.
AMICI.{0547}
Cum mulierem dixeris, omnes comprehendis.
CALLIMACHUS.{0548}
Non omnes æqualiter, sed unam specialiter.
AMICI.{0549}
Quod de subjecto dicitur, non nisi de subjecto aliquo cognoscitur.
Unde, si velis nos enarithmum agnoscere, dic primum usiam[208].
CALLIMACHUS.{0550}
Drusianam.
AMICI.{0551}
Andronici hujus principis conjugem?
CALLIMACHUS.{0552}
Ipsam.
AMICI.{0553}
Erras, socie: est lota baptismate.
CALLIMACHUS.{0554}
Inde non curo, si ipsam ad mei amorem attrahere potero.
AMICI.{0555}
Non poteris.
CALLIMACHUS.{0556}
Cur diffiditis?
AMICI.{0557}
Quia rem difficilem petis.
CALLIMACHUS.{0558}
Num ego primus hujusmodi rem peto, et non multorum ad audendum
provocatus sum exemplo?
AMICI.{0559}
Intende, frater: ea ipsa quam ardes, sancti Joannis apostoli doctrinam
secuta, totam se devovit Deo, in tantum ut nec ad torum Andronici
christianissimi viri jamdudum potuit revocari, quo minus tuæ consentiet
vanitati.
CALLIMACHUS.{0560}
Quæsivi a vobis consolationem, sed incutitis mihi desperationem.
AMICI.{0561}
Qui simulat fallit, et qui profert adulationem vendit veritatem.
CALLIMACHUS.{0562}
Quia mihi vestrum auxilium subtrahitis, ipsam adibo, ejusque animo mei
amorem blandimentis persuadebo.
AMICI.{0563}
Haud persuadebis.
CALLIMACHUS.{0564}
Quippe vetar fatis.
AMICI.{0565}
Experiemur.
SCENA TERTIA.{0566}
CALLIMACHUS.{0567}
Sermo meus ad te, Drusiana, præcordialis amor.
DRUSIANA.{0568}
Quid mecum velis, Callimache, sermonibus agere vehementer admiror.
CALLIMACHUS.{0569}
Miraris?
DRUSIANA.{0570}
Satis.
CALLIMACHUS.{0571}
Primum de amore.
DRUSIANA.{0572}
Quid de amore?
CALLIMACHUS.{0573}
Id scilicet quod te præ omnibus diligo.
DRUSIANA.{0574}
Quæ[209] vis consanguinitatis, quæve legalis conditio institutionis
compellit te ad mei amorem?
CALLIMACHUS.{0575}
Tui pulchritudo.
DRUSIANA.{0576}
Mea pulchritudo?
CALLIMACHUS.{0577}
Immo.
DRUSIANA.{0578}
Quid ad te?
CALLIMACHUS.{0579}
Proh dolor! hactenus parum, sed spero quod attineat postmodum.
DRUSIANA.{0580}
Discede, discede, leno nefande; confundor enim diutius tecum verba
commiscere[210], quem sentio plenum diabolica deceptione.
CALLIMACHUS.{0581}
Mea Drusiana, ne repellas te amantem tuoque amori[211] cordetenus
inhærentem, sed impende amori vicem.
DRUSIANA.{0582}
Lenocinia tua parvi pendo, tuique lasciviam fastidio, sed te ipsum
penitus sperno.
CALLIMACHUS.{0583}
Adhuc non repperi occasionem irascendi, quia quid mea in te agat
dilectio forte erubescis fateri.
DRUSIANA.{0584}
Nihil aliud nisi indignationem.
CALLIMACHUS.{0585}
Credo te hanc sententiam mutatum ire.
DRUSIANA.{0586}
Non mutabo pro certo.
CALLIMACHUS.{0587}
Forte.
DRUSIANA.{0588}
O insensate et amens! Cur falleris? Cur te vacua spe illudis? Quo
pacto, qua dementia reris me tuæ cedere nugacitati, quæ per multum
temporis a legalis toro viri me abstinui?
CALLIMACHUS.{0589}
Proh Deum atque hominum fidem! si non cessaveris[212], non quiescam,
non desistam, donec te captiosis[213] circumveniam insidiis.
SCENA QUARTA.{0590}
DRUSIANA.{0591}
Eh heu! Domine Jesu Christe, quid prodest castitatis professionem
subiisse, cum is amens mea deceptus est specie? Intende, Domine, mei
timorem, intende quem patior dolorem. Quid mihi, quid agendum sit,
ignoro. Si prodidero, civilis per me fiet discordia; si celavero,
insidiis diabolicis sine te refragari nequeo. Jube me in te, Christe,
ocius mori, ne fiam in ruinam delicato juveni.
ANDRONICUS.{0592}
Væ mihi infortunato! Ex improviso mortua est Drusiana. Curro,
sanctumque Joannem advoco.
SCENA QUINTA.{0593}
JOANNES.{0594}
Cur nimium contristaris, Andronice? Cur fluunt lacrimæ?
ANDRONICUS.{0595}
Heu! heu! domine, tædeo vitæ propriæ.
JOANNES.{0596}
Quid pateris?
ANDRONICUS.{0597}
Drusiana, tui assecla....
JOANNES.{0598}
Estne homine[214] exuta?
ANDRONICUS.{0599}
Hem! est.
JOANNES.{0600}
Multum disconvenit ut pro his fundantur lacrimæ, quorum animas credimus
lætari in requie.
ANDRONICUS.{0601}
Non dubitem licet quin, ut asseris, anima æternaliter lætetur corpusque
quandoque incorruptum resuscitetur, hoc tamen me vehementer exurit,
quod ipsa me præsente mortem ut adveniret optando invitavit.
JOANNES.{0602}
Agnovistin’[215] causam?
ANDRONICUS.{0603}
Agnovi, tibique enucleam, si quando ex tristitia hac convalescam.
JOANNES.{0604}
Accedamus, exequiasque diligenter celebremus.
ANDRONICUS.{0605}
Marmoreum in proximo sepulchrum habetur, in quod funus ponatur;
servandique cura sepulchri Fortunato nostro relinquatur procuratori.
JOANNES.{0606}
Decet ut tumuletur honorifice. Deus lætificet animam in requie.
SCENA SEXTA.{0607}
CALLIMACHUS.{0608}
Quid fiet, Fortunate, quia nec morte Drusianæ revocari possum ab amore?
FORTUNATUS.{0609}
Miserabile.
CALLIMACHUS.{0610}
Pereo nisi me adjuvet tua industria.
FORTUNATUS.{0611}
In quo possum adjuvare?
CALLIMACHUS.{0612}
In eo ut vel mortuam me facias videre.
FORTUNATUS.{0613}
Corpus adhuc integrum manet, ut reor, quia non languore exesum, sed
levi, ut experiebare, febre est solutum.
CALLIMACHUS.{0614}
O me felicem, si numquam[216] experirer!
FORTUNATUS.{0615}
Si placabis muneribus, dedam illud tuis usibus.
CALLIMACHUS.{0616}
Quæ in præsenti ad manus habeo interim accipe, nec diffidas te multo
majora accepturum fore.
FORTUNATUS.{0617}
Eamus cito.
CALLIMACHUS.{0618}
In me non erit mora.
SCENA SEPTIMA.{0619}
FORTUNATUS.{0620}
Ecce corpus: nec facies cadaverosa, nec membra sunt tabida;
abutere[217] ut libet.
CALLIMACHUS.{0621}
O Drusiana, Drusiana, quo affectu cordis te colui, qua sinceritate
dilectionis te viscera tenus amplexatus fui! Et tu semper abjecisti,
meis votis contradixisti. Nunc in mea situm est potestate quantislibet
injuriis te velim lacessere.
FORTUNATUS.{0622}
At, at! horribilis serpens invadit nos.
CALLIMACHUS.{0623}
Hei[218] mihi! Fortunate, cur me decepisti? Cur detestabile scelus
persuasisti? En, tu moneris serpentis vulnere, et ego commorior præ
timore.
SCENA OCTAVA.{0624}
JOANNES.{0625}
Accedamus, Andronice, ad tumulum Drusianæ, quo animam Christo
commendemus prece.