“Nisi quod Francus est, ut Parks prodidit,” inquit Godfrey. “Id vel
de vestimenti lineamentis clarum est.”
“Æque ac de modo tonsuræ crinium,” subiungit Goldberger. “Aisne tu,
mi Here Vantine, te eum non novisse?”
“Eum, quantum sciam,” respondit Vantine, “nunquam antehac conspexi.
Nomen mihi penitus ignotum est.”
“Tum, igitur,” fatur Goldberger, iterum recepta, sacculoque commissá
chartulá, “iuvabit fortasse cadaver in grabatum sublevare prope ad
fenestram, contentaque sacculorum videre.”
Homo gracilioris erat staturæ, ita ut Simmonds et Goldberger soli,
sine labore, tollerent, et grabato imponerent. Vidi interea Godfrey
per locum in tapeta vacuefactum circumspectare.
“Unum præsertim scire cuperem,” ait post moram, “si homullus hic
venenum sumpsit, quonam e vasculo id fecerit? Ubinam est theca, aut
phiala, aut quid aliud?”
“Est fortasse in palmo,” putat Simmonds, dextramque eius sublevat,
quæ ad latus grabati dependebat.
Ubi vero hanc in iubar solis tollit, acriter exclamat:
“Cernitedum!” quo dicto manum sic vertit ut eam omnes videre
possemus.
Erat autem ea tumida et fusco suffusa.
“Vide hoc,” ait Simmonds, “eum aliquid percussit,” et duas graviores
puncturas in manu conversa, paullo supra digitorum iuncturas
ostendit, unde aliquot guttulæ sanguinis manaverant quæ iam siccatæ
erant.
Stupore concitatus Godfrey leni voce mutit, et ad accuratius
inspiciendum vulnus prorsum proclinavit. Tum serio vultu ad nos
conversus,
“Homo iste,” inquit voce submissa, “non hausit venenum, sed cæsus
fuit!”
1. Decuria est locus et officina, ubi decurio, sive præfectus
\ lictorum, negotium securitatis civium administrat. Lictores
\ sunt servi publici, custodes pacis publicæ.
2. Agentes sunt speculatores, vel curiosi, quorum est secreta
\ malefacta indagare, retegere atque compéscere.
Caput III.
Manus Vulnerata.
“Cæsus fuit!” repetit verba Godfrey certitudinis quadam conscientiá,
ad quæ verba paullo arctius nos conglobávimus, præ detestatione
facinoris trementes. Mors nunquam non est horrenda, suicidium
horrorem auget; homicidium coronidem imponit. Omnes itaque silentio
obruti stetimus, oculis patulis, quasi fascinio manús, quam Simmonds
nobis prætendebat, constricti, atque minutis illis vulneribus,
decolore carne, maleque ominantibus maculis coagulati sanguinis in
circuitu decurrentis, cinctis. Tum Goldberger, profundo spiritu
ducto, eandem quæ meum animum subiverat cogitationem his reddidit
verbis:
“Hem, res ista morsui colubri est similis!” fatur voce per stuporem
exacutá.
Ac revera ita parebat. Duæ illæ minutulæ puncturæ, vix dimidio
pollice seiunctæ, a colubro certe poterant infligi.
Quod in conclavi celeri contuitu circumspectavimus, et quod algidus
horror per media dorsa nostra sursum repebat, nobis invitis fiebant;
ego tamen et Godfrey atque Simmonds — excusari poteramus quodam
lethali colubro, qui memoriá nostrá certe nunquam abolebitur. Nos
itaque alter in alterum contra stimulum renidebamus, alter alterum
intuentes.
“Equidem ego anguem fuisse non censeo,” fatur Godfrey, iterum supra
vulnus inclinatus. “Age modo, Here Goldberger, olfacta,” suadet.
Mortuarius nasum propius ad vulneratam manum applicat et olfactat.
“Amygdala amara olet!” pronuntiat.
“Quod acidum Borussicum sonat,” interpretatur Godfrey, “non autem
virus anguineum.” Tum paullo conticuit oculis in vulnus tumidæ manus
defixis. Et nos luminibus deiectis stetimus, nec dubito quin et
cæteri, ut ipse ego, animos discruciarent, quo nempe modo viam ex his
ambagibus reperire possent. “Licet et coniectare vulnus ab ipso se
illatum esse,” mussat secum Godfrey.
Goldberger opinionem derisit. Sine dubio ænigma insolubile nervos
suos irritavit.
“Haud est moris apud plerosque fuscinulam manui propriæ infigere,
sicque sibi mortem consciscere,” cum ironia respondit.
“Nec id assero,” blande refert Godfrey, “arguere tamen iuvat ex mea
parte nos necdum scire utrum hic de suicidio agatur; perspicuum tamem
mihi est, quidquid sit, esse præter morem.”
Ludibrio etiam severiori redarguit Goldberger:
“Num ullus relatorum Record unquam reperit casum qui more consueto
acciderit?” quæritabat.
Petitio hæc satis erat gravis sub qua licebat Godfrey ad otium
ingemiscere. Secundum sententiam enim Record nulla erant nova nisi
insolita atque stupenda, unde per se sequebatur relatores Record
semper enisos fuisse ut omnia in insueta ac stupenda, detrimento
reliquæ partis dicendorum, inflarent; cæterum, nec hoc raro, ut
vereor, quum particularia deessent, ea prorsus e nihilo
comminiscerentur.
Ipse adeo Godfrey, nec semel, reus existimabatur ingenio exuberanti
suo figmenta comminiscendi. Nec abest suspitio eum, deposito munere,
copias agentum reliquisse, seque diurno Record in servitium
dedidisse. Quod enim in priori munere in numero defectús haberi
poterat, in posteriori maximo merito adscribi licebat; certe constat
eum summum successum esse assecutum.
Cæterum lectores monitos esse volo me hæc non censuræ causa memorare.
Cum Godfrey etenim mihi intimá contigit familiaritate uti, quod casu
coniunctissimi inter nos facti sumus inde a temporibus soluti
Holladay arcani, indeque eius sagacitatem nunquam non ex corde maximi
feci, æque ac fiduciam sui inconcussam, celeremque res perspiciendi
facultatem. Ita ipse sua imaginandi facultate uti consuevit, ut ego
sæpe mecum reputarem quanto plus lictores nostri acumine possent, si
quadam parte huius ingenii præditi essent; sæpius etiam comperi huius
ope eos multum delectari; cæteroquin sua cum iis prisca coniunctio,
fidaque in amicitiis perseverantia, quas tunc temporis conciliaverat,
accessum ad ea loca sibi comparaverunt, quæ aliis, minus fortunatis
relatoribus haud patérent. Actum quemlibet minus probandum nunquam
eum commisisse memini, nunquam enim causam sibi iniustam visam
propugnavit, facta sibi confisa nunquam evulgavit, nec quod ementitum
cognovit unquam loco veri venditavit. Insuper quidam sensus lepóris
sodalem eum reddidit optatissimum, atque hæc eius indoles in causa
esse videbatur quare telum Mortuarii Goldberger tam bono animo
subridens excepisset.
“Victum nos mereri oportere tu satis nosti,” ipse respondit. “Hunc
probissime quam possumus meremur. Quidnam tibi, Simmonds, videtur?”
“Ego quidem,” ait Simmonds, qui si facultate imaginandi vel maxime
pollebat, nunquam prodidit, “puncturas illas pusillas in manu casu
tantum factas esse censeo. Effici autem diversissimis modis poterant.
Fortasse cadens manum rei alicui illisit; fortasse in fibula quadam
eam scariphavit; denique forte pustulas ibi cultello aperuit.”
“Quid tum eum morte affecit?” quærit Godfrey.
“Venenum — et hoc in stomacho eius est. Ibi id reperiemus.”
“Quid de odore?” Godfrey instat.
“Aliquantulum eius, phialam ad labia attollendo, in vestes suas casu
dispersit. Poterat puncturas eas iam antea in manu habuisse, quas
dein venenum inflammavit. Aut vero e malo sanguinis laboravit.”
Goldberger nutu hæc probavit, quæ Godfrey iuxta stans leni risu
excepit.
“Nonne ænigmata facile solvuntur?” quæsivit tandem.
“Oppido facilius est causam simplicem naturæque congruam reperire
quam repugnantem, longeque petitam — uti si quæratur, quí unus
alterum, manus eius scariphando, occidere possit,” regerit
Goldberger. “Tu existimare videris hunc casum fuisse. Hoc enim paullo
ante asseveravisti.”
“Fortasse paullo nimis præceps fui,” fatetur Godfrey; ego vero
suspicabar eum, quæque sua sententia fuisset, in ea perstaturum.
“Nulla equidem ego theoremata, usquedum quid certi habeam cui
insistam, conflabo. Facta suicidium suadent; verum si acidum
Borussicum hauserit, ubi est phiala? Annon etiam eam deglutivit?”
“Fortasse eam in aliquo sacculorum reperiemus,” putat Simmonds.
Sic admonitus Goldberger ad perquirendos mortui sacculos perrexit.
Indumenta e viliori materia facta, nec admodum nova fuerunt, ita ut
vivus parumper tenuiorem parebat aspectum præ se tulisse. Interior
sacculus tunicæ crumenam celabat cum duabus tesseris argentariis, una
decentussium,[1] quincentussium altera, in alia vero crumenula, quam
in sacculo braccarum gerebat, inventi sunt duo vel tres centusses in
nummis argenteis, atque quatuor quinari, Francici. Præterea, in
maiori crumena quinæ senæque in uno loculo eiusdem conditæ pagellæ
nomenclatoriæ varia nomina ferentes, nulla tamen ferebat suum,
reperiebantur. Uni earum titulus Vantine inscriptus fuit graphide.
Nullæ litteræ, nullæ schedæ, nullum scriptum documentum cuiuscunque
generis in sacculis inventæ sunt; cæteræ res erant eiusmodi, quas
quiscunque in sacculis gestare posset — horologiolum nullius pretii,
cultellus, semivacuus sacciculus nicotianæ[2] Francicæ, pugillus
chartularum pro volvellis,[3] quaternæ aut quinæ claves in annulo,
mucinium sericeum, ac fortasse aliæ nugæ, quarum memoria mihi iam
excidit — sed prorsus nulla res, quis ipse fuisset, nos docere
posset.
“Remulcandum[4] itaque nobis Parisios erit,” monet Simmonds. “Nam
ille Francus est citra dubium — id enim vel mucinium sericeum probat.
“Sic, sane — quin et sua amica idem demonstrat,” ait Godfrey.
“Quid? sua amica?”
In responsum Godfrey ostentat horologiolum, quod rimabatur. Aperuerat
etenim illud, et in facie capsulæ interiori effigiem reperit
photographicam — effigiem mulierculæ, nigris patulisque oculis,
labellis spissioribus, vultuque ovato — et vultus naturá adeo
Franciscus erat, ut nulli errori daretus locus.
“Ancillam dixerim alicuius matronæ,” interpretatur Godfrey, effigie
iterum inspecta. “Scitula et venustula quondam, sed primam iuventutem
longe egressa, consultum videtur iudicasse aliquem virum beare, statu
se inferiorem — quin et e re sua familiari eundem suffulcire, ut eum
sibi devinciret. Esse igitur videtur muliercula cum vita multiplici
anteacta, futurá nullá.”
“O, siste ea,” impatiens rumpit loquelam Goldberger; “fac comparcas
tua epigrammata pro Record. Nos facta quærimus.”
Rubore his verbis suffusus Godfrey horologiolum deposuit.
“Est sane unum factum quod tu præterivisse videris,” quiete ipse
refert, “id tamen præter omne dubium probat hunc nullo casu fortuito
huc errasse. Quin is consulto huc venit, nec proin mortem sibi
inferre in animo habere potuit.”
“Quinam hoc tibi notum?” dubius postulat eum Goldberger.
Godfrey tollit crumenam, aperit, pagellamque sublevat. “Iam tenes
quid in dorso huius scriptum sit — nomen heri Vantine, numerusque
domus eius. Nonne hoc evincit misellum hunc Neo Eboracum, herum
Vantine visum consulto venisse?”
“Fortasse herum Vantine eum occidisse innuere vis,” fatur Goldberger
per sarcasmum.
“Id minime,” refert Godfrey; “ipsi ne tempus quidem suppetebat. Tu,
mi Here Vantine, utique intelliges,” renidens in eum fatur, qui hæc
omnia præsens non sine conturbatione animi auscultabat, “nos ea nunc
pertractare quæ evenire poterant. Te hunc nullo pacto interimere
potuisse iam Lester satis comprobavit, quum nos docuisset, inde a
primo huius in tuam domum ingressu usque ad tempus inventi cadaveris
tecum una fuisse, demptis iis paucis momentis, quæ inter tuum in
hocce conclave ingressum, atque clamorem, quo eum appellaveras,
intercesserunt. Tu ergo extra quæstionem es.”
“Habeo tibi gratiam,” paullo frigidius respondit Vantine.
“Tum, ut opinor, Parks id fecisse putas,” ait Goldberger.
“Parks id facere potuisse haud negaverim,” seriuscule assentitur
Godfrey.
“Ineptiæ!” interpellat Vantine impatiens. “Nihil nostro Parks est
rectius — is comitem per octennium mihi se præstitit.”
“Certe sunt ineptiæ,” approbat Goldberger. “Ineptiari etenim est
asseverare hunc a quocunque homine fuisse occisum. Ipse se occidit.
Intelligemus ænigma quum sciverimus quis iste ipse fuerit — zelotypia
fortasse, fortasse nihil nisi mala fortuna — non enim speciem fert
hominis opulenti.”
“Remulcabo Parisios,” ait Simmonds. “Si iste illinc est, mox
experiemur.”
“Satius esset arceram[5] si accerseres curaresque ut cadaver in
conditorium[6] deferretur,” monet Goldberger. “Illic enim aliquis eum
certe agnoscet. Nam cras magna illic erit turba, siquidem diurna cras
hac re affluent —”
“Record dumtaxat rem hanc affatim pertractabit,” Godfrey confirmat.
“Ego autem inquisitionem in posterum diem indicam,” pergit
Goldberger. “Interim ad medicum examen instituendum medicum meum
extemplo submittam. Si stomachus huius ullo veneno infectus sit,
protinus comperiemus.”
Godfrey siluit, quid tamen secum in mente volverit satis perspexi.
Sic ipse ratiocinabatur: si iste mortuus veneno interiit, vasculum
unde id sumere poterat, nullum erat repertum. Eadem cogitatio sine
dubio Simmonds quoque mentem occupabat, nam postquam lictorem arceram
accersere iusserat, ex ambitu in conclave redivit, adhibitá suá
faculá electricá, omnem opaciorem conclavis angulum explorare cœpit.
Godfrey eadem re se occupabat, nullo tamen fructu. Tum Godfrey manum
sauciam minutissimá curá inspiciebat, dum Goldberger hæc videns vix
celare poterat quam impatienter rem ferret, ac tandem ad ianuam
accessit.
“Ego vero iam abeundum esse censeo,” fatur ille. “At ego perquam
cupio scire, mi Here Mortuarie, quid medicus tuus reperturus sit.”
“Ille venenum reperiet sine dubio,” asserit Goldberger omni
certitudine.
“Fortasse reperiet,” concedit Godfrey. “Res miræ hoc in mundo
eveniunt. Erisne domi tuæ hac vespera, Lester?”
“Ita spero,” respondi.
“Usquene in Marathon habitas?”
“Usque ibi habito, contubernio quartodecimo.”
“Te visum fortasse decurram,” inquit, et pauca post momenta audivimus
sonitum ostii a Parks, qui eum emiserat, clausi.
“Godfrey vir bonus est,” monet Goldberger, “sed non parum poeticus.
Nullum est scelus in quo ipse non mysteria rimetur, quum tamen
crimina nihil nisi acta bellualia sint. Vel hunc licet casum
contempleris. Vides hominem sese occidisse; Godfrey nobis persuadere
vult mortem e scariphatione manús provenisse. Non, Hercle, in orbe
terrarum est venenum quod hominem tam cito enecet — quoniam eum
mortuum concidisse oportebat antequam ex conclavi ad opem invocandam
excessisset. Si id acidum Borussicum fuerit, oportet eum id
deglutivisse. Memineris hunc in isto conclavi haud plus quindenis aut
vicenis minutis exegisse, et ab hero Vantine iam penitus mortuum esse
inventum. Homines non tam facile moriuntur — non e scariphicatione
manús. Quin nequaquam facile moriuntur. Mirum plane est quam
difficile sit hominem necare — quantopere anima, aut quidquid id tibi
vocare placeat, corpori inhærescat, vitaque perduret.”
“Quinam interpretaberis titulum in pagella, Here Goldberger?” quæro
ab eo.
“Mihi persuasum est hunc misellum cum hero Vantine revera aliquod
negotium habuisse; fortasse pecuniam mutuam volebat petere, aut opem
ab eo impetrare, ac dum exspectabat, rem missam fecisse, mortemque
conscivisse. Titulus ille cum suicidio prorsus nihil habet commune,
ut mea fert opinio. Addam præterea si hoc non suicidium est, casum
esse maxime insolitum omnium qui unquam mihi sub oculos ceciderunt.”
“Sic, sane,” inquam. “Si non suicidium est, protinus inter saxum et
mare hæremus.”
“Prorsus ita,” nutu impense assentitur Goldberger. “En arceram!”
subiungit, ut nola personuit.
Vespillones cum feretro intrant, cadaver imponunt et evehunt.
Goldberger tantum moratus est dum res cadaveri detractas collegit.
“Vos autem,” inquit ad nos conversus, “in inquisitione testimonia
perhibebitis: ita et Parks atque Rogers. Servabitur autem ea
perendie, verosimiliter hora decima; sed de hora iam certiores vos
faciam.”
“Statues bene,” respondi, “aderimus;” quibus dictis Goldberger nobis
valedixit, domoque discessit. “Ego autem,” hero Vantine dixi, “æquum
censeo ut ad officinam regrediar; alioquin vicissim nostri ad
decuriam recurrent ut me eruant. Hui!” exclamo horologiolo inspecto,
“iam est post horam quartam.”
“Ergo pro officina iam sero es,” monet Vantine. “Rectius igitur
feceris si mecum in diætam ad libandum pocillum ascendes. Præterea
est etiam de quo tecum agere velim.”
“Tamen nostros in officina certiores fieri cupio me usque in vivis
esse,” respondi illi, dein, appellatis meis officii sociis, nequid
adversi mihi accidisse timerent, eos docui. Fateor tamen eorum
sollicitudinem haud fuisse admodum gravem.
“Post tantas diei vicissitudines me quodam fulcimento egere sentio,”
fatur Vantine, dum interea cameram penuariam aperit. “Fac tibi
prospice, sume quidquid velis, non enim vereor idgenus res tibi esse
prorsus insuetas —”
“Nempe homines mortuos circum nos iacere?” leni quæro risu. “Non hoc
— tamen ea res non est tam consueta ut opinari videris.”
“Dic mihi, Lester,” fatur serio me vultu contuitus, “tune revera
putas misellum illum huc intrasse eo solo consilio ut se hic
clanculum occideret?”
“Equidem id minime credo,” respondi.
“Quid ergo huc venit?”
“Sententiam Goldberger enixe probo — famá tuæ liberalitatis eum
allectum, tuam opem flagitatum ad te venisse, et dum te præstolabatur
spem eum deseruisse —”
“Sibique mortem adscivisse?” explet Vantine.
Cœpi dubitare. Interea miratus reperi animum mihi sensim dubium
irrepere.
“Ausculta modo, mi Lester,” fatur Vantine serio, “fac eum non sese
occidisse, quid tum ei accidit?”
“Dii soli norunt,” spe relictus respondi. “Id a me ipso iterum
iterumque quæsivi, quin responsum proprium reddere potuissem. Hoc
idem respondi Goldberger, esse nos inter saxum et mare. Sed si
quisquam par sit id perspiciendo, certe is Godfrey est.”
Vantine ex imo videbatur motus animo. Semel iterumque perambulavit
cubiculum, tum ante me constitit oculis in me defixis.
“Dic, sodes, mi Lester,” inquit, “num sententiæ Godfrey assentiris,
fieri posse ut minutum illud in manu vulnus causa mortis esse
possit?”
“Nonne absurdum esse videtur? At Godfrey ad divinandas istiusmodi res
ingenio pollet.”
“Ergo tu credis?”
Idem a me ipse quæsivi priusquam respondissem.
“Ita, sane, et ego credo,” tandem fassus sum.
Dein Vantine fronte rugata, oculis demissis, iterum obambulare cœpit.
“Lester mi,” tandem fatur, “quædam me suspitio tenet illum aliquo
negotio, quod arcam Boulé respicere poterat, ad me visum venisse,
nempe quam tibi iam memoravi. Hæc fortasse eius erat.”
“Id vix probabile putandum,” negavi ego, “multo enim tenuioris
videbatur sortis.”
“Tamen nunc memini pagellam eius quum aspexeram cogitationem eius
generis animo mihi obrepisse, et Vantine eum ob id per Parks
exspectare iussisse.”
“Fieri certe potest,” fatebar. “Id tamen haud tolleret causam, quare
animo concitatus fuisset. Et hac re admoneor,” subiunxi, “remulcale
me necdum misisse.”
“Poteris vesperi commode. Cras mane id reddetur. Verum tu arcam
nondum vidisti. Veni, descendamus visum.”
Deorsum gradus se ducem præstitit. Parks nobis in fauce ima occurrit,
et,
“Delecti relatorum foris te exspectant,” inquit. “Nuntiant se te
necessario convenire debere.”
Vantine motu prodidit se invitum esse.
“Dic illis me omnino negare sive me, sive famulos meos, convenire eos
velle,” Vantine respondit. “Siquid scire velint, a decuria lictorum
requirant.”
“Ut iubes, mi Here,” respondit Parks, aversusque dentibus albis
ridebat.
Vantine progressus in conclave, in quo cadaver infortunati Franci
repereramus, inde ingressus est cubiculum huic contiguum. Varia ibi
erat supellex numero quinæ aut senæ, et ut aspectus rerum prodebat,
modo tantum evasatæ, atque, ignarus ut rerum istius generis eram,
opus haud fuit ut me doceret quæ arca Boulé esset, nam hæc ita
cæteras excellebat, ut Matrona quondam Montespan in aula Versalibus
eminere, cunctisque dominari necesse erat.
Per aliquot momenta eam contemplabar, nam sine dubitatione opus id
erat artis consummatæ, opere intestinario infinito, crustoque
testaceo ita tectum ac decoratum, ut pæne fidem excederet. Tamen iam
nunc ingenue fateri mihi licebit me id non tanti, quanti par erat,
fecisse. Ratio ornandi florida ævi Ludovici Quartidecimi atque
Quindecimi mihi nequaquam arridebat; præterea etiam parum sum rerum
callens ad ea admiranda, quæ animum meum haud attingunt. Vereor
itaque ne Vantine me æquo frigidiorem expertus sit.
Nihil vicissim frigoris in modo erat quo ipse arcam contemplabatur.
Nam oculi eius insueto ac peregrino quodam fulgore admirantis
micabant; digitis sursum deorsumque superficiem operis intestini ac
testudinacei palpans, reverentia quadam pertractabat; forulos minutos
gratia mei prorsus eadem vultús solemnitate eductabat, qua amicus
quidam meus suum Kilmarnock Burns de pegmate depromere solet;
clariores eius curvaturas manu mihi indicabat eadem curá qua uti
solemus in disserendo de opere, idque interpretando, artificis
immortalis. Denique quum videret nulla a me responsa se elicere
posse, substitit.
“Tu non magnopere videris hac re teneri,” fatur me adspectans.
“Id meá, non arcæ culpá fit,” fateor ei. “Non sum ea re imbutus; et
parum de artibus calleo, fortasse.”
Vultu erubuit ut quispiam posset, cuius uxori aliquis se præsente
malediceret, atque e cubili, me comitante, protinus excessit.
“Memineris, mi Lester,” tandem severiori fatur voce, dum ansam ostii
tenens paulisper morabatur, “nullam circa præstinandam illam pro me
arcam tergiversationem intercedere debere. Mihi eam eripi ne siveris.
Omnium maxime serio loquor.”
“Eam tibi eripi non sinam,” pollicebar illi. “Fortasse etiam proderit
me non adeo captum ea re fuisse.”
“Primum quam quidquam novi circa hanc rem resciveris, fac me illico
certiorem,” quibus dictis ostium pro me pandit.
Primum pedibus mihi domum ire in animo fuit; sed quum in Plateam
diversus sursum ambulare inciperem, grex mihi obviam factus est
puellarum ex officinis fabrilibus effusarum, quæ in vicinia sitæ
erant. Aliquantum obluctari tentavi, postremo tamen nutu pilentum
meritorium accersivi, et mox suspirio allevationis ducto, in
pulvinari reclinavi. Iam gaudio mihi fuit vel e domo Vantine
evasisse: aliquid enim ibi animum mihi obrutum tenebat, et universim
male me habui. Miror utrum Vantine penitus apud se fuerit. Potestne
quisquam sui esse compos, qui centum millia centussium ad
præstinandum frustulum supellectilis erogare non dubitet? Præsertim
homo qui tantum dispendium æquo animo vix ferre possit. Statum et
magnitudinem rei familiaris Vantine prorsus perspectam habui; at
centum millia reditum eius annuum superaverunt. Tum etiam mecum
subrisi. Utique Vantine, quum eos extremos limites erogationi
statuit, iocabatur solum. Arca una decimá eius summæ præstinari
poterat, ad summum. Et usque ridebam quum pilento egressus aurigam
exsolvi, et ad cubiculum meum ascendi.
1. Decentussus = $10; tessera argentaria, pecunia chartacea;
\ quincentusses = $5; quinarius Francicus = 1c, monetá
\ Americaná.
2. Id quod vulgo tabaccum vocatur.
3. Volvella convolutum chartaceum est, quod nicotianá cæsá
\ referctum, fumatorum, præsertim iuvenilium, delectamentum est.
4. Remulcum, rectius, rymulcum, idem atque óra, hoc est, funis
\ vectorius navalis, hic autem, funis telegraphicus subaquaneus;
\ remulcare, verbum inde deductum, sub mari telegraphema
\ mittere. Institutum Romanis ignotum, verbum notum.
5. Est currus ad vectandos ægrotos et mortuos.
6. Locus est ubi cadavera pro tempore conduntur.
Caput IV.
Fulmen.
Hora circiter octava demum evenit ut Godfrey ianuam meam leniter
pulsaret, et quum eum admisissem e micantibus eius oculis facile
hariolari poteram eum quædam nova attulisse.
“Diu haud queo morari,” fatur ipse. “Oportebit me in officinam
properare, novaque perscripta parumper expolire.” Attamen
convolvulum[1] a me prolatum non recusavit, locumque in artisellio e
regione mihi occupavit.
Habitus Godfrey novi, itaque moram patienter tuli dum convolvulum
probe accensum adaptatumque sensi, tum —
“Ergo?” quæro eum.
“Nonne nunc, uti olim, mi Lester?” et in me renidebat. “Quotiesnam
hoc in cubiculo ad consultandum convenimus? Quot convolvulorum
iacturam tibi intuli?”
“Novissime ne dimidium quidem satis,” respondi. “Hinc per menses
abfuisti.”
“Pro certo scivi me huc serius aut tardius recursurum, tibi enim
fortuna favet, casusque optimi semper ad te confluunt. Atque, Lester
mi, non dubito asseverare nullum prorsus omnium tam præclare ominatum
esse quam est iste novissimus. Modo is perduret — nimium tamen
sperare haud decet.”
“Nullus dubito te huic eventui describendo fuisse intentum.”
“Otiatus minime sum, et nunc iam incipio mecum contentus esse.
Medicus mortuarii vix ante dimidiam horam examen medicum absolvit.”
“Ergo?” verbum repeto.
“Stomachus omnibus numeris perfectus et illæsus repertus est. Prorsus
nullum vestigium ullius veneni prodidit.”
Tum pandiculans in sella reclinavit, fumum gyrantem versus lacunar
efflavit, animoque vagus, subridens oculis fumum exsurgentem
sequebatur.
“Bellum pro amico nostro Goldberger spectaculum,” inquit post
aliquantum moræ.
“Quidnam rei est cum Goldberger? Nonne hoc postmeridiem ægre se erga
te gessit?”
“Mirum non est. Ipse homo Grady est, nos autem Grady infensi sumus.
Grady ad regendam decuriam agentum non valet — munere velut nepos
Tammany potitus est — ipse bardus est, et ut suspicor, haud sincerus.
Record edixit eum facessere oportere.”
“Ergo absque dubio, et facesset,” interpretatus sum ego.
“Nihil certius,” probat Godfrey prorsus serio, “et hoc etiam mox.
Interea tamen arduum opus mihi imminet, sui enim patroni nesciunt
quorsum se vertant. Quum tamen semel elisus fuerit, cuncta iterum
prosperabunt.”
Quod de Grady nihil me attinebat, ad institutum nostrum reverti.
“Quin, Godfrey,” eum appello, “Si venenum in causa non fuit, quid
fuit?”
“At fuit venenum.”
“Manuine iniectum?”
Capite annuit.
“At Goldberger ait nullum dari venenum quod ita adhiberi, tamque cito
effectum sortiri queat.”
“Recte quidem Goldberger,” probat Godfrey; “est tamen venenum ignotum
quod queat — factum probat.”
“Ergo non morsus anguineus?”
“Nullo pacto; venenum anguineum non tam cito necat — ne
trigonocephalus quidem. Misellus ille fere eodem loco ubi ictus erat
concidit.”
“Ecquid tum fuit?”
Godfrey iterum erectus sedebat. Iam non ridebat. Vultu erat admodum
serio.
“Hoc ipsum est quod explorare pergo, mi Lester,” inquit; “atque hoc
est problema quod mihi ad solvendum præposui — et bellum quidem. Unum
dumtaxat est certum — homullus ille cæsus est interventu extraneo,
non suo. Gutta una, vel plus, veneni fuit ingesta sanguini eius ope
ferramenti cuiusdam tamquam acus subcutaneæ; atque venenum fuit tam
virulentum, ut fere ictu oculi paralysin cordis induceret. Tamen hoc
non adeo mirum est quam videri potest. Sanguis enim e manu in cor
quaternis quinisque minutis secundis recurrit.”
“At tu iam dixisti venenum idgenus nullum dari, quod tam celeriter
necaret.”
“Nullum nobis notum esse dixi. Verum non tam certo mihi constat utrum
Catharinæ de Medicis non fuerit.”
“Quidnam habet Catharina de Medicis commune cum re ista?”
“Nihil — nisi quod antea quod factum est, fieri iterum possit,”
respondit ille. “Antiquæ illæ fabulæ absque dubio fuerunt exaggeratæ;
tamen pæne certum est reginam Navarræ manutiis venenatis fuisse
exstinctam, Ducem Andinum odore rosæ, Principem denique Portianum
fumo venenatæ lampadis. Casus vero hic nequaquam tantopere extra
rerum ordinem putandus est.”
“Sic profecto,” probo ego in silentium relapsus tremens; est enim
quid horribile ac reformidabile circa veneficos.
“Denique,” prosequitur Godfrey, “est in hac re quod nec ego, nec tu,
nec quisquam rationis compos credet, hunc nempe Francum, Diis notum
unde — Parisiis fortasse — titulo Vantine obtento, domum eius
exquisivisse, eo viam reperisse eo solo consilio ut illic sese
occideret. Ipse aliud quid negotii habebat, et in eo exsequendo morte
est affectus.”
“Reperistine quis ipse fuerit?”
“Non reperi; nullo in diversorio nomen eius relatum est; consul
Francicus ne fando quidem unquam de eo audivit; nullæ societates
Francicæ sodalem eum agnoscunt; in centuria Francica fuit ignotus.
Quasi e nubibus delapsus esse videtur. Remulcavimus officinæ nostræ
Parisiacæ, ut illi indagarent; hac vespera responsum exspectamus. Sed
etiam siquis Theophilus d’Aurelle fuisset reperiremus nihil nobis
prodesset.”
“Eccur?” quæro ab eo.
“Manifestum siquidem est id non suum nomen fuisse.”
“Perge, mi Godfrey, narra ex ordine,” dixi ei in me renidenti; “mihi
enim non est clarum.”
“Atqui satis liquet. Quinque pagellas in sacculo habebat, nullas
pares. Sextam, nullo fortasse delectu submisit Vantine.”
Tum, utique, perspexi, nec aliter sensi quam doctus Hispanus videtur
sensisse quum Columbus ovum in fundum statuisset. Hoc exemplo meo
Godfrey iterum ridere cœpit.
“Verus ille d’Aurelle, quiscunque is reperietur fuisse,” subiungit
ipse, “poterit nos iuvare. Sin aliter, decuria lictoria Parisiaca
nobis succurret. Mensuræ Bertillonianæ hominis mortui remulco ei
missæ sunt. At ne hoc quidem iuvabit, si nunquam captus fuerit. Sed
consilia eius ne tum quidem eruemus, donec aliquid de eo clare
constiterit.
“At, mi Godfrey,” rogo eum, “demus te scire quis is fuerit, quid
negotii cum Vantine ei intercesserit — demus denique te recte
divinare quis et cur occiderit eum — dic, sodes, quínam id factum
sit. Hoc est quod me ludit. Quínam id factum est?”
“A!” refert Godfrey. “Hic est nervus rei! Quí id factum sit? Iam te
monui bellum hunc esse casum, mi Lester. Exspecta paulisper dum
Parisii eloquantur!”
“Hoc admoneor,” inquam me erigens, “mihi quoque Parisios remulcandum
esse negotio quodam ipsius Vantine.”
“Eodemne isto negotio?”
“Non isto; institores eius illinc supellectilem ei, quæ non sua est,
permiserunt. Hunc errorem cum iis me componere iussit.”
Pulso nolæ puerum atriensem accersivi, albulam[2] remulcalem petivi,
atque nuntium ad Armand & Filium misi eos de errore edocturus,
nomenque domini arcæ, quæ modo apud Vantine est, ab iis postulavi.
Dum ego huic rei operam dabam, Godfrey meditabundus fumansque sedebat
oculis nihil cernentibus, et in inane fixis; sed quum ego iterum
consederam, fumamque[3] ad colloquium prosequendum accenderam, somnia
sua excussit, pileoque[4] sumpto in pedes se erexit.
“Me iterum natinari[5] oportet,” fatur. “Hic sedere, theoremataque
texere plane nihil proderit donec tuta iaciamus fundamenta, quibus
aliquid instruere possimus.”
“Una saltem in re Goldberger non erravit,” inquam. “Post tuum
discessum ostendit nobis cuncta scelera non esse poesin, sed mera
acta bellualia. Fortasse hoc —”
Telephonus me appellavit.
“Heus,” respondi sublato auscultatorio.
“Tune is es, Here Lester?” quærit vox.
“Ego sum.”
“Hic Parks est,” protinusque sensi vocem eius, quæ tremula et rauca
erat quodam animi impulsu, me non agnovisse. “Here mi, possesne huc,
in domum, extemplo venire?”
“Possum,” respondi miratus, “si id magni referat. Herusne Vantine me
vult?”
“Omnes te volumus!” refert vox, et in singultum erumpit. “Per Deos
immortales, Here Lester, veni confestim.”
“Bene,” respondi sine ulteriori verbigeratione, intellexi enim eum
iam nullo modo esse sui compotem. “Aliquid apud Vantine accidisse
videtur,” docebam Godfrey, ut auscultatorium appendi. “Parks pæne
extra se est, meque illico advenire flagitat,” et sine mora sumo
pileum lænamque[6] discessurus.
“Visne etiam ego tecum eam?” rogat Godfrey.
Pressus quidem ut eram rerum gravitate, risui temperare, audita
quæstione, et modo eam ponendi, non poteram.
“Satius fortasse feceris,” respondi. “Invitatio prorsus serio
sonabat.”
Tollenone[7] uná descendimus, ac tria minuta post digam[8] meritoriam
intercepimus, et ortum versus, sub itinere, versus Plateam,
ferebamur. Interea rorare cœpit, ac bitumen pavimenti speculi nigri
more micabat, luminibus in eo depictis huc et illuc vacillantibus.
Viæ prope erant inanes, quod theatrorum frequentiæ iam dissipatæ
erant, sicque Plateam nacti, in eaque deorsum versi, digarius
scintillarium suum adegit, nosque versus Quartamdecimam Viam ita
ferebamur, ut celeritas mihi canonum urbis conditiones in mentem
revocaret. Sed nullus lictor se ingessit, et sic quinque minutis post
ante ædes Vantine appulsi constitimus.
Parks videbatur in fastigio graduum me opperiens stetisse, nam pæne
antequam diga nostra constitisset, ipse halitans decucurrit. Ope
luminum Plateæ vultum eius animadverti, dum digario tessellam[9]
argentariam tradebam, ac fere me obstupefecit.
“Tune is es, mi Here Lester?” halitat ipse. “Dii te ament! Quam me
delectat hic te videre — !”
Brachium eius contrectavi.
“Erige sis te mi homo!” solor eum. “Noli dilabi. Fare nunc — quid
accidit?”
Omnium nervorum contentione se composuit.
“Iam tibi ostendam, mi Here,” quibus verbis sursum gradus cucurrit,
et per vestibulum ad fores conclavis, ubi cadaver Franci inveneramus,
antecessit.
“En, illic, mi Here!” ait singultans. “Intra illic!” ipse autem
parieti se applicuit, dum ego conclave ingressus sum.
Conclave luminibus erat collustratum, meique oculi pro momento
occœcati splendore, primum nihil fere discernere poterant. Cœcutiens
vidi Godfrey proruere, seque in genua prosternere.
Tunc oculi mei claruerunt, vidique in ipso puncto loci, ubi d’Aurelle
exspiraverat, alterum corpus — anne fuit idem, eodem quodam arcano
modo repositum, ut tragœdiam, postmeridiem ante oculos nostros actam,
repræsentaremus?