Geheel verkwikt en bezield met nieuwen moed en vertrouwen gingen
ze weer op reis. De rivier was veel rustiger en ze konden dus flink
vorderen, zonder voortdurend door allerlei hindernissen in spanning
te verkeeren.
De Westelijke oever werd steeds lager. Hier en daar begon
hij zelfs moerassig te worden. De Oostelijke daarentegen bleef
heuvelachtig. Eindelijk besloot Kees aan wal te gaan, om te trachten
over land de Kenjaoe-dajaks te bereiken.
Weldra waren ze op het pad. Vooraf dienden ze zich goed te
oriënteeren. Daartoe beklommen ze een der hoogere heuvels. Van den top
hadden ze een vrij goed uitzicht. In het Noorden verhieven zich de
onherbergzame ketens van het Lawit-gebergte. De aanblik van de grijze
rotsmassa's deed de mannen nog huiveren. Naar het Noord-Westen zag
Kees lagere, schoon nog vrij hooge toppen. Daartusschen door besloot
Kees zijn weg te nemen.
Spoedig bevonden ze zich weer in de wildernis. Een pad was er
natuurlijk niet, zoodat ze zich vaak met de parang een doortocht
moesten banen. Ze vorderden dan ook zeer langzaam. Hun voedsel was wat
gekookte rijst van den vorigen dag, die echter al zuur begon te worden.
De eerste nacht ging zonder wederwaardigheden voorbij. Den volgenden
dag bereikten zij den voet der bergen, tusschen welke ze door wilden
trekken. Hun voedsel bestond nu uit wat plantenwortels. Met een
hongerige maag moesten ze zich des avonds neerleggen om te slapen.
Den derden dag gebruikten ze om het gebergte over te steken. Toen ze
het hoogste punt van het zadel tusschen twee bergtoppen bereikt hadden,
zagen ze een uitgestrekte, met oerwoud bedekte heuvelstreek voor zich:
vermoedelijk het land der Kenjaoe-dajaks.
Een klein waterloopje vloeide van de bergen af. Ze besloten dit te
volgen. Misschien lei aan de zoomen in de diepte een dorp. Weer moesten
ze zich vergenoegen met wat plantenwortels, die ze in het bosch vonden.
Op den vierden dag bereikten ze eindelijk een huisje.
Van de bewoners vernamen ze, dat ze zich werkelijk weer in het
land der Kenjaoe-dajaks bevonden en zelfs vrij dicht bij het dorp
Tapang. Volgens deze menschen konden ze daar den volgenden avond
wel zijn.
De twee vermoeide en uitgehongerde zwervers genoten gastvrij
onderdak en konden zich nu weer eenigszins herstellen van de geleden
ontberingen. Toch reisden ze den volgenden morgen zoo vroeg mogelijk
af, om zoo mogelijk denzelfden dag nog het huis van Petinggi Datoek
te kunnen bereiken.
Het was reeds avond en geheel donker, toen ze te Tapang aankwamen. Zoo
waren ze dus weer terug op het punt van uitgang.
Maar hun toestand was geheel anders! Toen vol goeden moed en
vertrouwen op het welslagen van hun plannen. Nu echter uitgehongerde
vluchtelingen! Alles was hun tegengeloopen. Meermalen hadden ze in het
dreigendste doodsgevaar verkeerd. Het was een onbegrijpelijk wonder,
dat ze nog leefden.
Nauwelijks waren ze het huis binnengetreden, of ze werden omringd
door een groot aantal der bewoners, die hen bestormden met vragen
omtrent henzelf en de Kenjaoe's, die met hen waren meegetrokken.
Petinggi Datoek had de grootste moeite om de ongeduldige menschen
tot stilte en afwachting te dwingen. Eerst moesten Kees en Marti
zich te goed doen aan een grooten schotel rijst. Daarna begon Kees,
omringd door de aandachtig luisterende Dajaks, het droevig verhaal
van al hun lotgevallen.
Toen hij beschreef, hoe de eene Kenjaoe van de rotsen was gestort,
klonken er uit de rijen de luisteraars uitroepen van schrik en
medelijden. Voor alles stond het vast, dat de antoe's der bergen zich
hadden gewroken op de overmoedige menschen, die zich op hun terrein
hadden gewaagd.
Daarna vertelde Kees, hoe de beide andere Dajaks hem verlaten
hadden. Ook deze mededeeling verwekte groot opzien en ontsteltenis.
»Ze zijn niet teruggekeerd, heer!" zei Petinggi Datoek.
»De antoe's hebben ook hen naar beneden geworpen," verklaarde een
oud man met groote stelligheid. Een huivering van ontzetting voer
door de rijen.
»Ze komen misschien nog wel terug, de weg is ver en zeer moeilijk,"
zei Kees bemoedigend, ofschoon hij het zelf niet geloofde.
Daarop ging hij verder met zijn verhaal. De ontvangst bij de Sibaoe's;
zijn ontmoeting met Senawa; het verraad van Amat; de vlucht over de
rivier. Dat alles werd aangehoord met levendige belangstelling. Groote
bewondering had men voor Kees, die zich had durven wagen tusschen de
vijanden, die ze zoozeer haatten en vreesden.
Ten slotte vertelde Kees het door Marti afgeluisterde gesprek. Toen
sprongen allen vol schrik en ontzetting op. De mannen grepen
onwillekeurig naar de wapenen; de vrouwen snelden gillend naar de
lawangs, inderhaast de kinderen meesleurend. Het was een opschudding,
alsof de gehate vijand reeds in de onmiddellijke nabijheid was.
Ook Petinggi Datoek was zijn hoofd kwijt en riep maar:
»We moeten vluchten! Maak u zoo snel mogelijk gereed, om te
vertrekken."
Kees trachtte olie op deze golven van onrust te gieten.
»Laat ons eerst eens rustig nadenken en plannen beramen. Het is al
nacht en ge kunt nu niet met al die vrouwen en kinderen de wildernis
in vluchten. Er is nog tijd genoeg. Al zouden de Sibaoe's dadelijk na
mijn vertrek op weg zijn gegaan, dan kunnen ze naar mijn idee toch
eerst over een dag of vijf hier zijn. Indien ze tenminste over den
Goenoeng Lawit komen. Waar wilt ge nu heen vluchten?"
»Naar een plek in de wildernis, die zeer moeilijk te vinden is,
heer. Dáár bouwen we hutjes en afdaken en blijven er zoolang wonen,
tot de Sibaoe's ons land weer verlaten hebben," sprak Petinggi Datoek
na eenig overleg.
»En moeten de bewoners der andere dorpen dan niet gewaarschuwd worden?"
»Zeker, heer, morgenochtend zend ik boodschappers uit. Maar ik vrees,
dat het bericht voor de menschen, die veraf wonen, te laat zal komen."
»Wat gebeurt er dan met hen?" vroeg Marti.
»Misschien niets; maar anders worden ze aangevallen door de Sibaoe's
en gedood. De invallers verbranden de huizen en nemen de koppen mede
als zegeteekenen."
»Maar als je nu vlucht, dan zullen ze toch ook de huizen verbranden,
de ladangs verwoesten en de varkens dooden of stelen," zei Kees.
»Ja heer, dat zullen ze zeker doen!" antwoordde Petinggi Datoek met
een zucht.
»Waarom roep je dan niet liever alle mannen bijeen en tracht ze
te verslaan?"
»Wij kunnen niet vechten tegen de Sibaoe's, heer. Zij hebben sterke
antoe's, die hen helpen," antwoordde de Dajak met groote overtuiging.
Kees haalde de schouders op en zweeg verder. Hij keek toe, hoe de
beangstigde Dajaks bij het slechte licht van walmende harstoortsen hun
benoodigdheden inpakten, om zich gereed te maken voor een langdurig
verblijf in de schuilpaatsen in het bosch.
Den geheelen nacht was ieder druk bezig met het gereedmaken en
verdeelen der vrachten.
Kees merkte op, dat er onder de mannen heel wat waren, die de vlucht
afkeurden. Deze hadden het beter gevonden, dat men de vrouwen en
kinderen in veiligheid bracht, om daarna een gevecht met de Sibaoe's
aan te gaan.
De groote meerderheid echter vond het met Petinggi Datoek beter,
een veilig oord op te zoeken.
Kees vroeg vergunning, zich met Marti bij hen aan te sluiten. Onder
deze omstandigheden zag hij er tegen op, alleen het land door
te trekken. Petinggi Datoek, die hem zeer dankbaar was voor de
waarschuwing, stond hem gaarne toe, mede te gaan naar de schuilplaats.
Bij het krieken van den ochtend toog de geheele bevolking van Tapang
op reis. Allen liepen achter elkaar. Vooral de vrouwen waren zwaar
bepakt; de mannen droegen hun wapens.
Volgens Petinggi Datoek zou de tocht met vrouwen en kinderen wel
drie dagen duren. Kreeg men onderweg echter slechte voorteekenen,
dan konden er nog wel eenige dagen bij komen.
Men trok in noordwestelijke richting. Een gebaand pad was er
niet. Toch stapte Petinggi Datoek, die de menigte leidde, met de
grootste zekerheid voort.
Aan het einde van dien dag kampeerde men in het bosch onder kleine
afdaken. Daar het regende, leden de vrouwen en vooral de kinderen veel
ellende. Kees kon den ganschen nacht niet slapen, door het droef gehuil
der allerkleinsten. Als de stakkers zoo nog eenige dagen en nachten
aan allerlei ontberingen werden blootgesteld, zouden er verscheidene
sterven van koude en ellende.
Eerst den derden dag bereikte men, na veel ongemakken te hebben
doorgestaan, het doel van de reis: de Boekit Seloewa, een
alleenstaanden berg met zware wouden begroeid.
Hier zouden de vluchtelingen verblijf houden, tot alle gevaar geweken
was. Ook de bewoners der andere dorpen zouden zich hier verzamelen.
Na aankomst waren weldra alle Dajaks bezig afdaken en eenvoudige
hutjes te bouwen, waar men den eersten nacht kon slapen. Later zou
men deze primitieve woninkjes wat verbeteren.
Reeds den volgenden dag kwamen er meer vluchtelingen opdagen uit de
in de nabijheid gelegen dorpen en huizen.
De toestand in het kamp was niet te best. Ieder stelde middelen in
het werk, om de tijdelijke woning zoo goed mogelijk te maken. Het
bleven echter noodwoninkjes en de menschen hadden veel last van koude
en vocht. Na een paar dagen waren er veel zieke vrouwen en kinderen;
en reeds waren er een paar kleintjes gestorven.
Nog een paar dagen later kwamen er eenige vluchtelingen in het
kamp aan, die in een der noordelijkste dorpen thuis hoorden. Deze
verhaalden, hoe eenige dagen te voren hun huis plotseling in het holle
van den nacht overvallen was door een sterke bende Sibaoe-dajaks. Zij
waren ouder gewoonte als uit de lucht komen vallen en hadden een
gruwelijke slachting aangericht onder de bewoners van het dorp. Slechts
enkele der mannen hadden kunnen ontkomen. Deze waren op hun overhaaste
vlucht één der boodschappers van Petinggi Datoek tegengekomen, die hen
gezegd had, dat allen zich moesten verzamelen op den Boekit Seloewa.
In ademlooze spanning had een dicht opeengedrongen menigte Kenjaoe's
het verhaal van hun stamgenooten aangehoord. Groote angst maakte zich
van allen meester en kreten van schrik en ontsteltenis klonken door
de lucht.
Het kostte Petinggi Datoek eenige moeite, de menschen duidelijk te
maken, dat er voor het kamp voorloopig nog geen gevaar was.
Den volgenden morgen heerschte er weer groote opgewondenheid. Alle
Dajaks verzamelden zich en schenen opnieuw aan hevigen angst ten
prooi. Kees spoedde zich er heen. Eén der boodschappers bleek
teruggekeerd en had nadere berichten meegebracht.
»Toen ik in de nabijheid van het overvallen huis kwam, hoorde ik al
spoedig het geraas van de feestvierende Sibaoe's. Ze schreeuwden en
sloegen op de trommen, dat het ver door het bosch weerklonk. Zooveel
mogelijk mij verborgen houdend, sloop ik behoedzaam dichterbij. Ik
zag, dat ze een grooten feestmaaltijd hadden aangericht en dat er al
verscheidene veel te veel toewak [13] hadden gedronken. De hoofden
der vermoorde bewoners hadden ze op staken tentoongesteld."
Kreten van haat en woede stegen op uit de rijen der toeluisterende
Dajaks.
De boodschapper vervolgde:
»Ik durfde niet lang op die gevaarlijke plaats vertoeven en heb me
zoo snel mogelijk verwijderd. Onderweg heb ik zooveel mogelijk onze
lieden gewaarschuwd."
Kees drong naar voren en vroeg:
»Hebt ge ook kunnen zien, hoeveel Sibaoe's er ongeveer waren?"
»Mij docht zoowat honderd, heer. Misschien wel meer, maar zeker
niet minder."
»En waren er velen met geweren bewapend?"
»Ja, heer, de meesten hadden geweren."
Kees vroeg niet meer en verwijderde zich. Hij bemerkte wel, dat
er, onder den indruk van dit nieuwe verhaal, groote verslagenheid
heerschte. De mannen stonden in groepen bijeen en waren in druk
gesprek.
Eenige oogenblikken later besprak Kees de zaak met Marti.
»Het is me onbegrijpelijk, hoe de Kenjaoe's zoo bevreesd kunnen zijn
voor de Sibaoe's. Volgens de berichten moet de bende der Sibaoe's
ruim honderd man sterk zijn en ik tel hier onder de Kenjaoe's minstens
honderd en vijftig flinke, strijdbare mannen."
»Ze zijn bang voor de tooverijen der Sibaoe's, heer," zei Marti.
»Ik geloof niets van al die verhalen. De een maakt den ander met zijn
sprookjes bang."
»Maar u ziet toch zelf, dat de Sibaoe's op onverklaarbare wijze in
dit land komen. Daar moet toch tooverij achter schuilen."
»Onverklaarbaar is het tot dusverre zeker; maar van die tooverij
geloof ik geen zier. Mijn gevoelen is, dat de Sibaoe's een geheimen
doortocht door 't gebergte kennen; een weg, die heel wat gemakkelijker
is dan die, welken wij gevolgd hebben."
Marti zweeg. Al was hij een volgeling van Mohammed geworden, als
gewezen Dajak kon hij het geloof aan tooverij en de hulp der antoe's
nooit geheel van zich afzetten. Kees hernam:
»Het is jammer, dat ze hier zoo bang zijn voor die Sibaoe's. Als ze
durfden, zouden ze hun vijanden best kunnen verslaan en het land
uitjagen.--Ja, daar moet ik eens over nadenken en er met Petinggi
Datoek over spreken. Misschien kan ik er hem toe krijgen, die Sibaoe's
te lijf te gaan."
Marti keek verschrikt op en zei:
»Laat ons liever een middel bedenken, om uit dit vervloekte land weg
te komen, heer. Waarom u nu weer in nieuwe avonturen te begeven! Vindt
u het dan nòg niet genoeg?"
»Ik kan die ellende hier niet langer aanzien, Marti. Vrouwen en
kinderen sterven weg als ratten en muizen. Als dat nog lang zoo
duurt, blijft er geen in leven. Bovendien weet ik, dat verscheidene
mannen er net zoo over denken als ik. Maar ze durven het niet uit te
spreken, uit vrees voor die oude, bedachtzame mannen, die liever maar
afwachten.... al maar afwachten."
»U moet het natuurlijk weten. Ik voor mij zou gaarne hier vandaan
gaan. We hebben onzen plicht ten opzichte van de Kenjaoe's gedaan. Ik
heb, vóór we onzen tocht aanvingen, gedroomd van bloed en vuur. U weet,
dat alles is uitgekomen.... en het kan nog erger worden!"
»Wees niet zoo bijgeloovig, Marti."
Marti antwoordde niet, doch Kees zag wel, dat de brave inlander
gekrenkt was, dat er zoo weinig waarde aan zijn droomen werd gehecht.
Kees liet zijn denkbeeld niet los en zon op een plan, dat hij aan de
Dajaks zou kunnen voorstellen.
Eindelijk had hij een besluit genomen.
Hij ging Petinggi Datoek opzoeken, die mistroostig onder zijn hutje
zat bij zijn zieke vrouw.
»Petinggi, kom eens hier, ik moet met je praten!"
De geroepene stond op en verwijderde zich met Kees.
Marti was zijn heer op eenigen afstand gevolgd en zag nu, hoe zich
tusschen Kees en den Dajak een druk gesprek ontspon.
Van het gesprokene kon hij door den afstand niets verstaan. Wel zag hij
Kees druk gesticuleeren. Hij zag ook, hoe de Dajak dan weer krachtig
met het hoofd schudde. Toch hield Kees vol. Eindelijk was het merkbaar,
dat Petinggi zich gewonnen gaf. Toen verwijderde Petinggi zich weer.
Nu kwam Kees naar Marti toe en zei:
»Het heeft moeite gekost, maar hij zal nu de mannen bijeenroepen voor
een vergadering, om de zaak te bespreken. Ik vertrouw, dat ik de groote
meerderheid op mijn hand krijg. Ga maar mee, dan kun je alles hooren."
»Goed, heer!" zei Marti onderworpen.
Zuchtend volgde hij zijn heer, zich bekommerd afvragend, in welke
narigheden deze zich nu weer begeven zou.