Wij zetten thans onze reis voort door Galilea over Cana naar Nazareth.
In groote, slingerende bochten stijgt de rijweg naar boven, totdat men
op de waterscheiding is van het gebergte Hattin. Achter ons ligt de zee
van Gennesareth, die al dieper en dieper wegzinkt; terwijl de bergen
rondom zich al hooger en hooger verheffen, naarmate wij stijgen. Het
landschap wordt daardoor steeds grootscher en de gezichtskring ruimer,
zoodat het inderdaad moeite kost er afscheid van te nemen, wellicht
voor altijd! Hoe gaarne hadden wij hier, waar ook onze Heiland stellig
meermalen vertoefde, eenigen tijd gerust en in stil gepeins onze
gedachten bepaald bij al hetgeen men aanschouwde; maar onze dragoman
dreef ons voort. Nog een laatste blik op dat Tiberias daar beneden in
de diepte en het gebergte Gaulanitis aan de overzijde van het schoone,
groene meer en de bergrug, dien wij overschrijden, onttrekt voorgoed aan
ons oog het onvergetelijk landschap, waarvan wij zoo noode scheidden.
Aan deze zijde van den berg breidt zich een breed dal voor ons uit. Onze
dragoman verzoekt ons een oogenblik naar hem te luisteren. Hij wijst ons
naar rechts op de breede kruin van den berg Hattin, die zich toespitst
in twee horens. Hier zou de plaats geweest zijn, waar de Heer de
bergrede hield; daar ter linkerzijde, zoo voegt hij er in eenen adem aan
toe, werden de laatste Kruisridders in 1187 door SALADIN overwonnen in
een veldslag, die zóó hevig was, dat het bloed der gesneuvelden stroomde
door de bedding der vallei.
Of deze plaats der bergrede de juiste is en of hetgeen hij vertelde
omtrent dat bloedig gevecht wel geheel vrij van overdrijving was, laat
ik in het midden; maar in elk geval was er iets zeer treffends in die
tegenstelling, welke hij maakte, blijkbaar zonder het zelf te beseffen,
tusschen dat slagveld—ik schreef haast slachtveld—, waar die edele
Kruisridders vielen, en dien berg vlak daartegenover, waar de Heiland
het woord sprak: „Zalig zijn de vreedzamen, want zij zullen Gods
kinderen genaamd worden.” Was het niet, alsof die schrille tegenstelling
uitdrukte, dat Gods zegen niet kon rusten op hen, die het Heilige
Land voor het Evangelie wilden veroveren met onheilige wapenen des
vleesches? Riep dat woord van den Heiland ons niet den huidigen,
liefderijken kruistocht voor den geest der Inwendige Zending, wier edele
riddergestalten strijden met geestelijke wapenen, en die met hun wapenen
des vredes reeds menige overwinning behaalden, zooals door mij in het
tijdschrift _Lichtstralen_ werd aangetoond.
De vlakten, die wij verder doorrijden, zijn onbeschrijfelijk dor.
Heinde noch ver is er een boom te zien. Dit is in geheel Palestina het
geval. Daardoor vertoont het land overal een doodsch karakter. Hoe veel
liefelijker zou het landschap er uit zien, wanneer de bergen rondom de
zee van Gennesareth en elders bedekt waren met bosschen en wouden.
Slechts in de onmiddellijke nabijheid der dorpen of steden vindt men
kleine boomgaarden van olijven, citroenen en vijgen. De oorzaken van
dit droevig verschijnsel liggen in allerlei omstandigheden, die het
volkomen verklaren en die mij aanleiding geven om hier een en ander
mede te deelen van de Turksche Regeering en van de maatschappelijke
wanverhoudingen in een land, dat zucht onder den vloek van haar bestuur.
Het bevestigt ten volle het bekende spreekwoord: „Waar de Turk zijn
voet heeft gezet, groeit geen gras meer.”
De oorzaak, waarom men geen vruchtboomen aanplant, is hierin gelegen,
dat de Regeering van elken boom belasting heft, ook al draagt hij
geen vrucht. Deze belastingheffing is bovendien overgelaten aan de
willekeur van den beambte, die er mede belast is. Het is dus alleszins
verklaarbaar, dat men liever geen boomen aanplant, waarvoor men in de
belasting kan worden aangeslagen ook al leveren zij nog niets op, en
ze liefst omhakt, zoodra zij niet meer de waarde der belasting kunnen
opbrengen. Ten einde nu echter het vellen der boomen te voorkomen, heeft
de Regeering daartegen, natuurlijk behoudens uitzonderingen, een verbod
uitgevaardigd. Maar omdat de man, die met het toezicht hierover is
belast, evenals elk ander Turksch ambtenaar, onmogelijk kan rondkomen
van zijne karige bezoldiging, vermeerdert hij zijne inkomsten met de
bakschisch of fooien die hij krijgt, wanneer hij toestaat, dat een
boom ten doode wordt opgeschreven. Hij leeft dus van het geld, dat hij
ontvangt voor de overtreding van een wet, die hij behoort te handhaven!
Zietdaar een staaltje van het Turksch bestuur!
Het gevolg hiervan is, dat men binnen eenige jaren zelfs geen hout
meer zal hebben om te branden. De directrice van het kinderhuis Talitha
Kûmi te Jeruzalem was dan ook zeer bezorgd over de toekomst, daar het
brandhout hoe langer hoe schaarscher en duurder werd. Hetgeen men haar
tot dusver voor veel geld had geleverd, was afkomstig van boomstammen
uit bosschen, die reeds lang waren verdwenen, doch waarvan de wortels
nog in den grond zaten en werden uitgegraven. Steenkolen zijn er
niet te verkrijgen; de zoogenoemde kolen, die men er brandt, bestaan
grootendeels uit aarde. In de bergen rondom de Doode Zee meent men ze
te kunnen vinden; maar elk verzoek tot de Regeering om boringen toe te
staan, wordt met stilzwijgen beantwoord.
Zoo zou men allerlei kunnen noemen.
De warme baden aan de zee van Tiberias wenschte een vermogend man in
exploitatie te brengen. Hij richtte zich te dien einde 19 jaren geleden
tot de verheven Porte, maar wacht tevergeefs op een ferman of
verlofbrief.
Voor eenige jaren gaf de Regeering tegen hoogen koers een nieuwe munt
uit. Bij gebrek aan pasmunt werd zij gretig aangenomen. Nauwelijks was
zij echter in omloop, of er volgde een Iráde of bevelschrift van den
Sultan, waarbij de waarde tot op de helft verminderde. Sedert dien
betaalt men dan ook alles in Fransch geld.
Turksche ambtenaren ontvangen nooit meer dan 10 van de 12 maanden
salaris, waarop zij recht hebben. Het ontbrekende moeten zij dus
verhalen op hunne ondergeschikten en hun ook 2 maanden minder uitbetalen
of op andere wijze. Een postbeambte vindt dit tekort in de postzegels,
die hij afscheurt van de briefkaarten en brieven, die hij daarna
vernietigt. Vandaar overal in de grootere plaatsen een Oostenrijksche
post. Zoo men verzuimt van een telegraafbeambte een ontvangbewijs te
verlangen strijkt hij eenvoudig het geld op, zonder het bericht te
verzenden.
Zietdaar enkele bijzonderheden, die ik hier vermeld, ten einde
zich eenigszins een denkbeeld te kunnen vormen van de ontzettende
wanverhoudingen, die belichaamd zijn in het Turksch bestuur, dat
een vloek is voor dit land. Het was dan ook een diepe verzuchting,
waarmede onze dragoman, die mij deze dingen onderweg vertelde, zijne
mededeelingen besloot, toen hij zeide: „de allerslechtste Regeering
van eenig ander land in Europa zou nog beter zijn dan de onze.”
In een tijd als die waarin wij leven, in welken zoo vaak wordt geklaagd
over Regeeringen, mag men zulke dingen wel eens hooren. 't Is waar, wij
wonen niet in een land der belofte, en toch is het hier in menig opzicht
nog vrij wat draaglijker dan in _het_ Land der belofte zelf. Laat ons
echter hopen en gelooven, dat er ook nog voor dit arme land betere
tijden zijn weggelegd, wanneer de beloften van Hem, Die getrouw is, in
vervulling zullen gaan.