Eberhardus & Jodocus.
Eberhardus. — Candēlae per fenestrās extēnsae quid portendunt?
Jodocus. — Cadāver hominis aedibus interesse.
Eberhardus. — Apud nostrātēs istud mōris nōn est.
Jodocus. — Nūllō signō praetereuntī ostenditur in domō dēfūnctum
jacere hominem?
Eberhardus. — Ōstium patet, et in domō cum candēlīs ārdentibus
pōnitur fūnus.
Jodocus. — Cuique nātiōnī suus est rītus.
Eberhardus. — Emuntne omnēs istās candēlās, quās fenestrīs
extendunt?
Jodocus. — Condūcunt eās, nōn mercantur.
Eberhardus. — Quantī?
Jodocus. — Quamlibet solidō opīnor.
Eberhardus. — Praeferuntur fūnerī ad sepulcrum?
Jodocus. — Etiam et accenduntur.
Eberhardus. — Sepultūra quantī hīc cōnstat?
Jodocus. — Certē māximō aere.
Eberhardus. — Dīc mihi cūr sepultūra sit adeō pretiōsa.
Jodocus. — Terra coemētēriī ēmendā est, quā corpus conditur.
Eberhardus. — Illa ā quō vēnditur?
Jodocus. — Putō, ā plēbēiāriō, vel aedituō.
Eberhardus. — Quā fronte audent terram vēndere?
Jodocus. — Quid nī audērent?
Eberhardus. — Ad ipsōs nōn pertinet, cūr tum aliēna vēnditant?
Jodocus. — Cujus est humus, sī nōn ipsōrum est?
Eberhardus. — In Psalmō scrīptum est? Dominī est terra, et
plēnitūdō ejus.
Jodocus. — Sī est Dominī, ergō et pāstōrum, quia Dominī sunt
vicāriī.
Eberhardus. — Quod Dominī est, nōn aere, sed praecordiīs dēvōtīs
impetrātur.
Jodocus. — Precibus etiam plēbānī coemētērium vēndunt, sed
pecūniā additā.
————
Dē annō Jūbilaeō.
Paschasius & Alexius.
Paschasius. — Accingam mē hāc hieme profectiōnī longissimae.
Alexius. — Quō dīrigēs gressūs?
Paschasius. — Rōmam versus.
Alexius. — Impetrātum forte sacerdōtium fertile?
Paschasius. — Minimē: sed dēpositum istīc peccāta, pergam.
Alexius. — Dēpositūrus es ibi dēlicta?
Paschasius. — Cōnfore spērō.
Alexius. — Fidem nōn habeō.
Paschasius. — Nōn fit tibi vērisimile?
Alexius. — Dīcis istud tuō ingeniō, vel ab aliō relātum habēs?
Paschasius. — In litterīs Pontificis Rōmānī ita lēgī.
Alexius. — Quid continēbant?
Paschasius. — Cuilibet vērē paenitentī, et Rōmam hōc annō
accēdentī, condōnārī scelera et poenam.
Alexius. — Istud et in hīs terrīs cōnsequī potes.
Paschasius. — Quī hoc fieret?
Alexius. — Ubicumque locōrum homō prō suīs ingemuerit peccātīs,
remittuntur ipsī, ut Ēvangeliī fidēs nōs īnstruit.
Paschasius. — Sī istud Ēvangelium prōmittit, tum hīc domī mē
continēbō, et sūmptibus parcam.
Alexius. — Vērum, nōstī orīginem annī Jūbilaeī?
Paschasius. — Audīvī exortum istum mōrem celebrandī annum
Jūbilaeum ā veteribus Jūdaeīs, apud quōs quīnquāgēsimus quisque
annus sacrōsānctus habēbātur.
————
Dē tempore quō librōrum lēctiōnēs auspicantur.
Gregōrius & Ambrosius.
Gregōrius. — Ho, ho, sodālēs optimī, cor nunc est comedendum
nōbīs.
Ambrosius. — Dēlīrāsne?
Gregōrius. — Cūr dēlīrārem?
Ambrosius. — Quod cor esse nōbīs comedendum dīcis, in nōbīs
inclūsum?
Gregōrius. — Prōverbiī vicem habet, significāns contrīstārī.
Ambrosius. — Est nunc maerendī tempus?
Gregōrius. — Latet vōs istud?
Ambrosius. — Ignōrāmus, fac tū nōs certiōrēs.
Gregōrius. — Appetit tempus, quod nōs ā mātre rūrsus in exsilium
vocat.
Ambrosius. — Quō?
Gregōrius. — Ad peregrīnās urbēs, nam lēctiōnēs auspicābuntur
īlicō.
Ambrosius. — Aliō concēdēns, nē tantillum flēre soleō.
Gregōrius. — Sed ego lūgeō affatim.
Ambrosius. — An ob dīgressum ā mātre?
Gregōrius. — Nōn, sed ob discessum ā lautā culīnā.
Ambrosius. — Coquīnam semper jūxtā opiparam nōn optārem.
Gregōrius. — Aliēnīs in terrīs est mihi precāriā dape vīvendum.
Ambrosius. — Id dulce est patī in juventūte, ut in seniō
abundēmus.
Gregōrius. — Istō patī māllem carēre.
Ambrosius. — Haec ōlim dulce et jūcundum erit meminisse.
Gregōrius. — Multum cāseōrum et carnis porcīnae mēcum
profectūrus dēferam.
Ambrosius. — At ego opīmam aere crumēnam mālō.
Gregōrius. — Parcē mihi aes praebent parentēs.
Ambrosius. — Timent nē prōdigās.
————
Dē tempore quō lēctiōnibus librōrum colophōn impōnitur.
Lūcius & Udalrīcus.
Lūcius. — In articulīs quid tēcum computās adeō sollicitē?
Udalrīcus. — Diēs quot restant ad fēriās dīvī Bartholomaeī?
Lūcius. — Etiam sī scīrēs, cōnferretne tibi?
Udalrīcus. — Exhilarārer oppidō, sī iste adessent fēriae.
Lūcius. — Ēloquere cūr, ut tibi congrātuler.
Udalrīcus. — Ad umbilīcum tum dūcuntur scholae lēctiōnēs.
Lūcius. — Optimum esset eās et nostrō inhaerēre ingeniō.
Udalrīcus. — Id floccī pendō.
Lūcius. — Remigrābis tū patriam versus?
Udalrīcus. — Nisi aliud litterīs jusserint parentēs, hīc nōn
dūrābō.
Lūcius. — Vestieris recēns?
Udalrīcus. — Istā spē vīvō.
Lūcius. — Sed age, librī suntne paene fīnītī?
Udalrīcus. — Nōn longē abest, Plaudite.
Lūcius. — Plaudite quid vocās?
Udalrīcus. — Id est, fīnis in quō plaudimus librīs.
Lūcius. — Audīstī umquam causam, cūr pulsēmus librīs, dum sunt
perlēctī?
Udalrīcus. — Facile liceat conjicere quae sit.
Lūcius. — Conjectūrā ego nequeō assequī.
Udalrīcus. — Ex mōre lūsūs Cōmoediārum crēdō ortum.
Lūcius. — In lūdō Cōmoediārum quid fierī solet?
Udalrīcus. — In fīne complōditur manibus.
Lūcius. — Vīs cōnferre scholae lēctiōnēs lūdō Cōmoediārum?
Udalrīcus. — Quid nī? lēctōrēs sunt āctōrēs, nōs spectātōrēs,
librī vērō Cōmoediae.
Lūcius. — Hāctenus crēdidī per librōrum ad caput allīsiōnem
cerebrō scientiam imprimī.
Udalrīcus. — Āh, nimium dēlīrāstī.
————
Dē Ēbrietāte vītandā.
Dēmea & Helvō.
Dēmea. — Pudetne tē hominem inēbriārī, et in bēstiae dēgenerāre
mōrēs?
Helvō. — Pudet utique, sed vītāre nequeō.
Dēmea. — Mīrum esset sī cavēre nōn possēs.
Helvō. — Per Pollūcem nōn queō.
Dēmea. — Auscultāre sī vellēs, docērem tē vītandī modum.
Helvō. — Age pārēbō.
Dēmea. — Fugiās haustūs ingentēs.
Helvō. — Vix poterō.
Dēmea. — Nequīs istud, saltem paucōs bibās.
Helvō. — Paucī exsorptī calicēs nōn opprimunt (crēdis) hominem?
Dēmea. — Haud facile, nisi immodicum contineant pōtūs.
Helvō. — Quot cyathōs mihi permittis exsiccandōs?
Dēmea. — Ternārium cavē trānsgredī.
Helvō. — Hui, nimium palātum meum fraudāre cōnāris.
Dēmea. — Audīstī numquam verbum (nī fallor) Thalētis Philosophī?
‘Prīmam crātēram ad sitim, secundam ad hilaritātem, tertiam ad
voluptātem, quārtam ad īnsāniam pertinēre.’
Helvō. — Antīquī abeant, sequāmur tempora nostra.
Dēmea. — Sī ā meā aberrāveris sententiā, bēstiam induēs.
Helvō. — Fierem ob id bēstia, sī pōtū madērem?
Dēmea. — Mōribus nōn hominem, sed bēstiam prae tē ferēs.
Helvō. — Āh, tacē, probī sunt hominēs, quī inēbriantur.
Dēmea. — Habentur istī probī, quō auctōre?
Helvō. — Vulgō ipsō quod dīcit, ‘Scelestōs nōn audēre pōtū
madēre’.
Dēmea. — Ita ajunt populārēs, nōn tamen nimium et ēbriōs
laudant.
Helvō. — Tamen ipsīs dēlectantur, et ab eīs rīsum captant.
————
Dē Cēreīs gerendīs in fēstō Pūrificātiōnis Marīae.
Theophilus & Germānus.
Theophilus. — Quō tē cōnfers?
Germānus. — Forum versus.
Theophilus. — Obsōnātumne?
Germānus. — Nōn.
Theophilus. — Exsecūtum aliquid negōtiī?
Germānus. — Mercātum candēlam cēream.
Theophilus. — At in quem ūsum?
Germānus. — Ut crās eam in templō feram.
Theophilus. — Adulterōrum est candēlās ferre.
Germānus. — Aliō modō autem lapidibus additīs.
Theophilus. — Quantum emēs cēreum?
Germānus. — Ūnīus talentī.
Theophilus. — Sufficeret sēmilībrae.
Germānus. — Inter aliōs pudēret mē minūtiōrem gerere candēlam.
Theophilus. — Ut audiō, tuā candēlā vidērī cupis.
Germānus. — Cupiō, sed ad honōrem Marīae virginis, nōn meum.
Theophilus. — Plūs placet Deō cor humile, quam celebris pompa.
Germānus. — Animō piō in Deum faciō, quicquid agam.
Theophilus. — In manibus ego tenēbō candēlam sēbāceam, nōn
cēream.
Germānus. — Nūlla solet dēferrī, nisi cērea; sed prōverbium est:
‘Pauperēs et vīlia offerunt’. Vērum solidō mercāberis cēreum
lūmen.
Theophilus. — Locuplētius ōrābō Marīae virginī.
Germānus. — Attamen cōnsuētūdinī nōn satagēs.
Theophilus. — Mālō placēre Deō, quam hominibus.
Germānus. — Platōnis tamen verbum est, ‘oportēre placēre
hominibus’.
Theophilus. — At contrā, dīvī Paulī verbum est, ‘Sī hominibus
placērem, CHRĪSTĪ servus nōn essem’.
Germānus. — Istud intellegitur in factīs malīs, nōn bonīs.
————