Ludovicus. — Nosti agrorum dominos oportere suis, aut
parœcianis, aut principibus pendere decimas?
Pantaleon. — Nosco per parentes meos.
Ludovicus. — Non secus oportet et divites illos, de suis bonis
pendere nobis stipem.
Pantaleon. — Certè si oporteret eos, tum nunquàm recusarent.
Ludovicus. — Dum renuunt, ipsis luditur.
Pantaleon. — Imò plus luditur nobis, quàm ipsis.
Ludovicus. — Longè aberras.
Pantaleon. — Deliro dicis: venter mihi fame perit.
Ludovicus. — Divitum incommodum longè est gravius.
Pantaleon. — Dic, quod illud est?
Ludovicus. — Dei incidunt iram, quòd pietatis non sunt cultores.
Pantaleon. — Istud non æstimant.
Ludovicus. — Sed olim ante iudicem Deum acerbè sentient.
Pantaleon. — Interim induciis fruuntur?
Ludovicus. — Miserae induciæ sunt, quas certum sequitur
tormentum.
Pantaleon. — Solatium tamen est dilatione frui, etiam
momentanea.
————
De Ludo Pilæ.
Gysbertus & Petrus.
Gysbertus. — Ut sic desidetis? surgite pigerrimi.
Petrus. — Quid conabimur?
Gysbertus. — Colludemus nonnihil?
Petrus. — Malumus hîc in gramine viridi quiescere.
Gysbertus. — Endymionum est, non adolescentum, ita gramini
incumbere.
Petrus. — Attamen dulce est.
Gysbertus. — Iucundius mihi est ludere, quàm torpere.
Petrus. — Age, ludendo concertemus.
Gysbertus. — Pilámne iaciendo invicem?
Petrus. — Cui est pila? nobis deest.
Gysbertus. — En, hîc duas habeo.
Petrus. — Molliorem et leviorem accipiemus.
Gysbertus. — Bellè dicis, nam ista minus afferet doloris.
Petrus. — Sed sortiemur periculi et ludi comites.
Gysbertus. — Ludemus, ut pila scrobibus impellatur.
Petrus. — Tum sors mittatur, quis incipiat.
Gysbertus. — Scrobs prius adscribatur cuilibet.
Petrus. — Quisque accipiat quam velit, suprema erit mea.
Gysbertus. — Advolve pilam, in cuius scrobem ceciderit, eam in
alios proiiciet.
Petrus. — Papæ, meam incidit, fugite hinc.
Gysbertus. — Ho, ho, neminem tetigisti, notula tibi appingatur
creta.
Petrus. — In calceum fige mihi cretæ lineam.
Gysbertus. — Demum adiice foveis pilam.
Petrus. — Nunc tuæ intrudam foveæ.
Gysbertus. — Si feceris, te primum proiiciam.
Petrus. — Vidén’? age quæ lubet.
Gysbertus. — Fuge, aut te iactu petam.
Petrus. — Si audes, iacias.
Gysbertus. — Audeo maiora, en, tactus es.
Petrus. — Et te rursus ad suras læsi.
Gysbertus. — Vix credo, nam sensi penitus nihil.
————
De Ludo globorum missilium, quos Omnia vocant Colonienses
tyrunculi literarii.
Cornelius & Iacobus.
Cornelius. — Non decet aliis ludentibus nos ita defidere.
Iacobus. — Præstat spectatorem esse, quàm ignavum collusorem.
Cornelius. — Auspicemur et nos duo ludum cognitum.
Iacobus. — Quem agemus consulis ludum?
Cornelius. — Globularem.
Iacobus. — Cum globulis quos Omnia vocant?
Cornelius. — Impolitum est istud verbum.
Iacobus. — Nosti tu aliud venustius?
Cornelius. — Ipse dicerem globulos missiles per pollices.
Iacobus. — Et istam memoria recondam orationem.
Cornelius. — Fiat fossiculus, in quem globuli mittantur.
Iacobus. — Tibi culter est, effode terram.
Cornelius. — Præscribe tu ludi carceres.
Iacobus. — Hoc signo ligneolo.
Cornelius. — Præmitte tu globulum, ego deinde.
Iacobus. — En istic me ferias.
Cornelius. — Si possum, non sinam te ibidem durare.
Iacobus. — Te expectabit globulus.
Cornelius. — Vides? ubi nunc sistis?
Iacobus. — Semel sum à te propulsus, id nihil æstimo.
Cornelius. — Denique tria vici, tu nondum lucratus es.
Iacobus. — Istis tribus nihil addes lucri.
Cornelius. — Res ipsa loquetur.
Iacobus. — Quibus Fortuna prius aspirat, tandem adversatur.
Cornelius. — Mox sex numerabo.
Iacobus. — Ipse præveniam te.
Cornelius. — Ah, nunc mihi timeo.
Iacobus. — Ecce et mihi tria sunt.
Cornelius. — Ego rursus tribus te excello.
Iacobus. — Non diu numero superior manebis.
Cornelius. — Istud experiar.
Iacobus. — Tuis conatibus ipse obsistam.
Cornelius. — Enitere quantum potes.
————
De Ludo globorum qui torquentur per anulum.
Udalricus & Vinandus.
Udalricus. — Eamus deambulatum rus versus.
Vinandus. — Ruri quid tractabimus?
Udalricus. — Ibi et ambulando, et colludendo nos oblectabimus.
Vinandus. — Quod ludi genus exercebimus?
Udalricus. — Torquebimus globum per anulum ferreum.
Vinandus. — Age, propere eamus.
Udalricus. — Sed audi, in ludo globi anularis peritior me es.
Vinandus. — Rarus certè ipsum exerceo.
Udalricus. — Attamen videbo quid et ego possim.
Vinandus. — Globum prome.
Udalricus. — En tibi ferreum anulum, terræ infige.
Vinandus. — Flagellum et mihi præbe.
Udalricus. — Sortiemur, quis prius ludet.
Vinandus. — Ego cultrum sursum iaciam, tu elige.
Udalricus. — Seligam alterum cultelli latus, signum ubi
impressum est.
Vinandus. — Latus planum sursum vergit, exordiri est meum.
Udalricus. — Age, placet, incipe.
Vinandus. — Ictu primo globum per anulum pellam.
Udalricus. — Si feceris eris mihi magnus Apollo.
Vinandus. — Ridere sine, videbis me virum.
Udalricus. — Ah, ah, nondum te expertum aspicio.
Vinandus. — Nescis verbum Vergilii, neminem ubique felici ludere
dextra?
Udalricus. — Ut ego, ita per anulum agitares globum.
Vinandus. — Robur tibi est maius quàm mihi.
Udalricus. — Hic non robur, sed et promptitudo valet.
Vinandus. — Nunc bellè anulum penetrabit.
Udalricus. — Vel à latere præteribit.
Vinandus. — Istud ipsi prohibebo.
Udalricus. — Clausis oculis aptius te luderem.
Vinandus. — Verbis tu magnus es, sed factis nullus.
————
De Ludo Saltus.
Georgius & Volfgangus.
Georgius. — Ô vos ciconiarum proles.
Volfgangus. — Sumus proles ciconiarum?
Georgius. — Estis, quia longissima habetis crura.
Volfgangus. — Hoc tua nihil refert.
Georgius. — Si audetis, ego pomilio unum quemvis vestrûm ad
saltandum lacesso, et provoco.
Volfgangus. — Et ipse in arenam tecum descendam.
Georgius. — Hoc saltandi more me imitare.
Volfgangus. — Præsileas, faciam periculum.
Georgius. — Ter solùm salias post cursum factum.
Volfgangus. — Metam signa lapide aut ligno.
Georgius. — En, hîc constiti.
Volfgangus. — Eam facilè assequar metam.
Georgius. — Id post cursum iactita.
Volfgangus. — Nunc viri aspice saltum.
Georgius. — Ah, saltum indignum iuvene tali.
Volfgangus. — Pro viribus conatus sum.
Georgius. — Vires tibi (ut video) sunt imbecilles.
Volfgangus. — Rursus experiar quid possim.
Georgius. — Semel vici, non alterum tibi concedam saltum.
Volfgangus. — Si nunc non assequor metam, palmam dabo.
Georgius. — Lubens permitto, tandem tenta.
Volfgangus. — Vides me penè assecutum metam tuam?
Georgius. — Assecutus es, sed non longius transponis.
Volfgangus. — Sat est quòd attigi.
Georgius. — Denuò tibi consequendam ponam metam aliam.
Volfgangus. — Vix remotius collocabis.
Georgius. — Puderet me si non qualibet vice distantius saltarem.
Volfgangus. — Te virum dicam, si ostenderis.
Georgius. — Vides? penè prolongassem.
Volfgangus. — Quod penè fit (ut vulgò dicitur) id tamen non
consequitur votum.
————
De certamine cursus.
Gerardus & Crato.
Gerardus. — Cessemus oro de hoc ludo torquendi globum per
anulum.
Crato. — Repetemus tum ædes nostras?
Gerardus. — Ut visum fuerit vobis.
Crato. — Esset nimis tempestivum.
Gerardus. — Ludi aliud genus incipiamus.
Crato. — Quale æstimas auspicandum?
Gerardus. — Mihi ex diutino inflexu genua dolent.
Crato. — Eò præstaret in gramine decumbere.
Gerardus. — Id me puderet, sed currendo ipsa reficiam.
Crato. — Hoc fatigat, non recreat.
Gerardus. — Currere vires excitat, quas enervavit torpor.
Crato. — Multi currendo crura infregerunt, qui torpendo tuti
fuissent.
Gerardus. — Equi in stabulis diutius sistendo, crurum vires
amittunt.
Crato. — Aliud equis et homini competit.
Gerardus. — Quemlibet vestrum ad parem cursum irrito.
Crato. — Et ego currendo tecum palæstram ineo.
Gerardus. — Aliquo pretiolo curremus.
Crato. — Quid deponemus?
Gerardus. — Victus pendet binas vini mensuras.
Crato. — Mensuras cervisiæ, non vini exolvet.
Gerardus. — Ut lubet, qui primus portæ adfuerit, vicit.
Crato. — Sed unà cursum inchoëmus.
Gerardus. — Adsis, meo adsta lateri: dum clamavero, curremus
alacriter.
Crato. — Asto, curre, non retine me veste.
Gerardus. — Ho, ho, vici, vici.
Crato. — Nisi cecidissem, me non præcurrisses.
Gerardus. — Gaudeo me evicisse te: utcunque primus attigi metam,
id refert nihil.
Crato. — Facile est vincere solum currentem.
Gerardus. — Fortuna victoriam largiri solet.
————
An ille sit doctus semper (ut putant rustici) qui magnos potest
legere libros.
Philippus & Hieronymus.
Philippus. — In doctissimi hominis ædibus nunc fui.
Hieronymus. — Doctissimi! age, quis iste est?
Philippus. — Ecclesiæ nostræ rector, quem vulgus pastorem
appellitat.
Hieronymus. — Proh, istum doctissimum existimas?
Philippus. — Non magnæ esset eruditionis, cùm grandes legat et
habeat libros!
Hieronymus. — Librorum acervus et pretiositas doctum non arguit
virum.
Philippus. — Vulgus tamen persuasum habet, grandium librorum
lectorem, peritum admodùm esse.
Hieronymus. — Toto errat cœlo id credendo.
Philippus. — Errorem illum mihi ostende.
Hieronymus. — Multi libros habent, quos neque legunt, neque
lectos intelligunt.
Philippus. — Quare tunc eos mercati sunt?
Hieronymus. — Ut se exornent, tanquàm oppidò gnaros.
Philippus. — Stulti qui pecuniam non retinent.
Hieronymus. — Emendo librorum supellectilem docti sibi nomen
conciliant.
Philippus. — Si hoc scirem, doctum me vocatum iri, tota re
paterna libros emerem.
Hieronymus. — Apud populum philosophus dicereris.
Philippus. — Utrum præstare credis, complures habere libros, et
indoctum esse, vel peritum, et pauculos libros?
Hieronymus. — Peritum esse prævalet, et modicos possidere
codices.
Philippus. — Peritia è memoria citò elabitur, in libris autem
diutius durat.
Hieronymus. — Præstantius tamen est (ut inquit Erasmus) ingenium
habere doctum, quàm libros eruditos.
Philippus. — Sed è memoria elapsa scientia, ubi rursus
acquiretur, si copia librorum deerit?
Hieronymus. — Ubique extant bibliothecæ literariæ.
————
De præceptore eligendo.
Antonius & Ioannes.
Antonius. — Es tu in hoc ludo literario duraturus longius?
Ioannes. — Minimè, sed aliò me conferam.
Antonius. — Quò locorum?
Ioannes. — Ubi melius erit consultum meo profectui in literis?
Antonius. — Vide ne præstantiora quærens, viliora incidas.
Ioannes. — Providebo strenuè.
Antonius. — Sed nosti quis sit præceptor eligendus?
Ioannes. — Instar cæci, qui mihi arridet, illi me subdo.
Antonius. — Ementium haberes morem, qui nihil emunt, nisi diu
antè perspectum habeant.
Ioannes. — Præceptorem, ut rem vænum expositam, licétne
perspicere?
Antonius. — Duo sunt, per quæ præceptor utrisque (ut aiunt)
brachiis amplexandus cognoscitur.
Ioannes. — Quæ illa sunt? edissere precor.
Antonius. — Si eruditè docet, et discipulos literatos reddit.
Ioannes. — Eruditionem præceptoris ignoti quomodo percipiam?
Antonius. — Audiendo eum docentem, vel alios de ipso consulendo.
Ioannes. — Ego indoctus iudicii sum expers.
Antonius. — Peritiores, qui vir sit, facilè tibi ostendent.
Ioannes. — Iudicántne etiam discipuli de præceptoris industria?
Antonius. — Hæres in illo? nescis proverbium vulgò usurpatum,
discipuli doctrinam ex præceptoris pendêre peritia?
Ioannes. — Audivi interdum, Qualis præceptor, tales et fieri
discipulos.
Antonius. — Quid tum adhuc suspenso es animo?
————
An Præceptor literarius sit colendus tanquàm parentes.
Iacobus & Laurentius.
Iacobus. — Ut ita erga præceptorem te habes?
Laurentius. — Tua quid refert?
Iacobus. — Nihil.
Laurentius. — Quid ni? tum sileas.
Iacobus. — Iniquum videns, tacere nequeo.
Laurentius. — Est istud iniquum, obloqui præceptori?
Iacobus. — Certè parum decet.
Laurentius. — Par pari referre licet.
Iacobus. — Præceptori non reluctandum, sed tacendum est.
Laurentius. — Dico ut tu, iniqua obticere nequeo.
Iacobus. — Taciturnitas decorat iuvenem, præcipuè ad præceptoris
verba.
Laurentius. — Vecors esset, qui ad plagas obmutesceret.
Iacobus. — Qui obmurmurat, plus ictuum recipit.
Laurentius. — Iuvat me tamen verbis ulcisci, si factus non
conceditur.
Iacobus. — At miserum est verbis emere verbera.
Laurentius. — Istas parui pendo plagas.
Iacobus. — Illi infelicis ter succedit, qui præceptorem non
veneratur.
Laurentius. — Talem hominem quis veneraretur?
Iacobus. — Sit fortunæ cuiuscunque, denique præceptor noster
est.
Laurentius. — Non diu sibi discipulus ero.
Iacobus. — De tuo non plorabit discessu.
Laurentius. — Et ego gaudebo me ab eo liberari.
Iacobus. — Præceptores non secus ac parentes sunt colendi.
Laurentius. — Sanè per Herculem, id ego feci nunquam.
Iacobus. — Ego autem maiori amore præceptorem, quàm parentes sum
prosecutus.
Laurentius. — Ô ingrate parentibus!
Iacobus. — Præceptor scientiam mihi præbet, quod nequeunt
parentes.
Laurentius. — Ab ipsis autem vitam habes, et quòd homo es.
Iacobus. — Id parum est: quid enim vita est sine literarum
peritia?
Laurentius. — Nescis, vita nihil est nobilius?
Iacobus. — Sed vita nostra, imperiti si fuerimus, non vita, sed
mors est verius, si quid Aristoteli fidei datur.
————
De Nundinis & munerum Nundinariorum emptione.
Severinus & Balthasar.
Severinus. — Vidisti, quàm fervidè tentoria erigunt mercatores?
Balthasar. — Vidi, quid deinde?
Severinus. — Nundinarum appetunt feriæ.
Balthasar. — In illo mihi nihil metitur.
Severinus. — Sed ipse nonnihil commodi spero.
Balthasar. — Quo nomine?
Severinus. — Ab amicis munera nundinaria expecto.
Balthasar. — Ah, expectare miserum est.
Severinus. — Satius tamen expectare, quàm nihil habere spei.
Balthasar. — Qui spe vivit, miseram agit vitam.
Severinus. — Non omnes spe frustrantur.
Balthasar. — Plures certè quàm voti compotes fiunt.
Severinus. — Nundinaria munera quotannis his nundinis mihi
largiuntur affatim.
Balthasar. — Fortunatior me es, cui non teruntius datur.
Severinus. — Tu alienus es, ego incola et civis sum.
Balthasar. — Si in patria agerem, etiam de nundinis gauderem.
Severinus. — Expecto nunc, et calceos, et tiaram me accepturum.
Balthasar. — Quis ista ubi mercabitur?
Severinus. — Cognati et agnati mei, qui ex alienis adsunt
oppidis.
Balthasar. — Vide, ne mercimoniis impediti tui obliviscantur.
Severinus. — Ego ipsos sæpe admoneo, et interpello.
Balthasar. — Rogare mendicorum est.
Severinus. — Non stipem rogo, sed munus nundinarum.
Balthasar. — Parum interest.
Severinus. — Sit utcunque, ego lubens accipio ea munuscula.
Balthasar. — Certè desiperes, si data recusares.
————
De Nundinis Francfordiensibus.
Gysbertus & Andreas.
Gysbertus. — Nautæ nunc suas instruunt naves passim.
Andreas. — Quò concessuri sunt?
Gysbertus. — Francfordiam versús.
Andreas. — Appropinquátne tempus nundinarum?
Gysbertus. — Mox in foribus erit anteà, quam isthuc venient.
Andreas. — Non putassem adhuc eas pulsare fores.
Gysbertus. — Ô quam vellem et me istuc posse concedere.
Andreas. — Ibidem tibi quid exequendum esset.
Gysbertus. — Præter quam ignota perlustrarem loca, prorsus
nihil.
Andreas. — Pigrior ego essem, quàm quòd eò tenderem, ubi nihil
esset quod agerem.
Gysbertus. — Dulce est peragrasse varias urbes.
Andreas. — Præstat tamen quandoque in patria mansisse.
Gysbertus. — Francfordiam Hercule accederem, nisi aliqua
memorarentur.
Andreas. — Quæ te detinent?
Gysbertus. — Sanè multa, præcipuè tamen duo.
Andreas. — Quæ illa sunt?
Gysbertus. — Primùm viatici carentia.
Andreas. — Num id pater tibi suppeditaret?
Gysbertus. — Nimio constat, ego iuvenis quantum ipse sumptus in
diversoriis facerem?
Andreas. — Fidem do, sed quod est alterum impedimentum?
Gysbertus. — Dicunt in itinere eum, cui nunquam visa est
Francfordia, tractari ut asinum inter simias.
Andreas. — Et istud nonnunquàm vidi quomodo aquæ immergebantur.
Gysbertus. — Post illud et multantur credo pecunia.
Andreas. — Fortè aureum insumunt convivio, id parum est.
Gysbertus. — Certè non parum est, quia difficilis acquisitu est
pecunia.
Andreas. — Tibi et tui similibus nihil obest.
————
De vitando mendacio.
Evergissus & Hermannus.
Evergissus. — Nostra non diu amicitia constabit.
Hermannus. — Mali quid ipsam infrigeret?
Evergissus. — Mentiri assuescis.
Hermannus. — Mentiri ioco ferendum est.
Evergissus. — Anguem minus odi, quàm mendacium.
Hermannus. — Loqueris tu semper certa?
Evergissus. — Aut sileo, aut quæ mihi constant, loquor.
Hermannus. — Iocarísne interdum?
Evergissus. — Etiam sæpissimè.
Hermannus. — Quî iocari potes, si vero inniteris?
Evergissus. — Nequit iocus per verum, credis, fieri?
Hermannus. — Verum mordere solet, et odium párere.
Evergissus. — Delectátne tum sermo falsus?
Hermannus. — Nugæ quantò maiores, tantò exhilarant uberius.
Evergissus. — Frugi homines falsitate et mendacio non capiuntur.
Hermannus. — Non omnes sunt Solones, ut tu.
Evergissus. — Probi veritate sola tenentur.
Hermannus. — Attamen quandoque dum carpuntur, inviti eam
recipiunt.
Evergissus. — Mendacio detestabilius in homine nihil esse
potest.
Hermannus. — Lusorem, vel furem, vel latronem esse adhuc gravius
est.
Evergissus. — Ah, minimè, longè ista excedit mentiri ipsum.
Hermannus. — Credat hoc Iudæus apella.
Evergissus. — Qui mentiri audet, nihil sceleris intentatum
relinquit.
Hermannus. — Ô tu mendacii contemptor.
Evergissus. — Vulgò fertur, Furari mendacium comitatur.
Hermannus. — Vulgi non est innitendum sententiæ.
————
De confessione.
Thomas & Iodocus.
Thomas. — Recensuistíne sacerdoti peccata tua?
Iodocus. — Nondum.
Thomas. — Quando exequêris istud muneris?
Iodocus. — Adhuc sat restat temporis.
Thomas. — Peracto autem opere, dulce est quiescere.
Iodocus. — Etiam ante laborem quies est iucunda.
Thomas. — Sed non adeò delectat ut negotio executo.
Iodocus. — Assentio.
Thomas. — Ego nunc confessum eo.
Iodocus. — Comitabor te.
Thomas. — Cui soles delicta enarrare, an plebeiario nostro?
Iodocus. — Feci nunquam, sed semper cuipiam monachorum.
Thomas. — Istud et mihi est moris.
Iodocus. — Apud illos plus mihi est devotionis.
Thomas. — Et illi ipsi pecuniæ nihil expetunt.
Iodocus. — Aliquid eorum tamen acciperent, si daretur.
Thomas. — Timésne etiam sacerdoti peccata denudare?
Iodocus. — Metuebam olim puer, nunc non.
Thomas. — Metum quid tibi incutiebat?
Iodocus. — Dicebatur passim, quòd uni à confessore fronti clavus
infigeretur.
Thomas. — Istud et ipse audivi, sed credebam nunquam.
Iodocus. — Confiteris tu ex chartula?
Thomas. — Confiteor, aliâs timor omnium mihi induceret
peccatorum oblivionem.
Iodocus. — Prohibent tamen istud nonnulli confessionem
audientes.
Thomas. — Timent ne perdatur schedula, verùm eam deinde ilico
comburo.
Iodocus. — Latinéne reddis confessionem?
Thomas. — Non, sed Germanicè loquor.
Iodocus. — Confessor quadam vice nolebat à me Romanum audire
sermonem.
Thomas. — Fortassis pessimè intellexit.
Iodocus. — Certe parum doctus fuit.
————
De cœna suprema CHRISTI cum discipulis, & de die Parasceues.
Vincentius & Matthias.
Vincentius. — Nunc post triduum Pascha præsto erit.
Matthias. — Verùm, sed illud triduum nondum lapsum est.
Vincentius. — Elabetur denique citius, quàm dies esuriales
hactenus acti.
Matthias. — Magis autem et acerbius nunc esuriendum est.
Vincentius. — Id refert nihil, carceri incluso egendum esset
cibo.
Matthias. — Ibi necessitas eum urgeret.
Vincentius. — Hi dies tres mihi abibunt pernicissimè.
Matthias. — Quo delicio eos transiges?
Vincentius. — Spe vescendi ovis paschalibus (ut vulgò fertur)
post ipsos.
Matthias. — Pulchrè dicis, nam spes quandoque levat adversa.
Vincentius. — Ubi hodie intereris pedum lotioni?
Matthias. — Cœnobium aliquod religiosorum accedam.
Vincentius. — Quorum?
Matthias. — Incertus sum, quocunque venero.
Vincentius. — Expectas aliquem bolum opiparum?
Matthias. — Utique in quibusdam cœnobiis mensæ accumbitur.
Vincentius. — Cui monasterio soles interesse hoc die?
Matthias. — Antonio divo dicatis ædibus.
Vincentius. — Ibidem quid consequêris lucri?
Matthias. — Placentas duas triticeas.
Vincentius. — Accumbit quilibet istuc veniens mensæ?
Matthias. — Assidet, et ante ipsùm calix vini ponitur.
Vincentius. — Et quot placentæ?
Matthias. — Cuilibet duæ, deinde una inter duos, de quo rodunt
ut sitim excitent.
Vincentius. — Defert quisque duas secum domi.
Matthias. — Quidni?
Vincentius. — Quoties calices vino replentur?
Matthias. — Tribus (ni fallor) vicibus.
Vincentius. — Lavantúrne ibi pedes?
Matthias. — Religiosis, sed advenis dextra manus.
Vincentius. — Quis CHRISTI munus exequitur?
Matthias. — Cœnobii antistes, quem vulgus præceptorem appellat,
vir nostra ætate verè literatorum Mœcenas.
————
De sumptionis Eucharistiæ præparatione.
Antonius & Michael.
Antonius. — Hoc vesperi si lubet tibi, unà modicè bolum unum aut
alterum edemus.
Michael. — Edere mihi non licet.
Antonius. — Es fortè cras sacrum CHRISTI corpus manducaturus?
Michael. — Ita stat sententia, si dignè possem.
Antonius. — Bolus ac haustus unus vini te nihil impediet.
Michael. — Nonnihil edam, ne deficiam corpore.
Antonius. — Quo modo te parare soles ad synaxim sumendum?
Michael. — Vesperi os colluo aqua, et eximo si quid cibi inhæret
dentibus.
Antonius. — Præstaret cor à peccandi voluntate purgare.
Michael. — Quantum possum ne id negligo.
Antonius. — Ad dignè manducandum id confert oppidò.
Michael. — Compertum habeo.
Antonius. — Difficilimum est voluntatem peccandi radicitus
excutere.
Michael. — Fit facile, si Dei precati fuerimus opitulamen.
Antonius. — Istud sedulò invoco.
Michael. — Tum confide sacramenti sumptionem tibi saluti
futuram.
Antonius. — Nosti quid facies, si hostia summo adhæserit palato?
Michael. — Scio, potu depono, non digito detraho.
Antonius. — At, quàm diu corpus CHRISTI in nostro manet ventre?
Michael. — Quousque hostiæ materia fuerit decocta.
Antonius. — Estne expuendum illo die in terram?
Michael. — Ante cibum sumptum vitandum est.
Antonius. — Licebit tum prandio peracto?
Michael. — Concedetur: satius tamen esset (vulgi sententia) in
parietem sputum emittere.
————
De more post Gymnasia trivialia accedendi scholas præcelsas,
quas bursas appellant.
Vinandus & Crato.
Vinandus. — Præceptor erit nobis in prandio conviva.
Crato. — Vocarunt eum parentes tui?
Vinandus. — Ego ipsum heri nomine parentum invitavi.
Crato. — Cuius rei gratia?
Vinandus. — Id homo linguax mox dixisset.
Crato. — Tu loquace non es præstantior.
Vinandus. — Expetis scire causam?
Crato. — Utique cupio.
Vinandus. — Mea fit causa.
Crato. — Facile persuadebis mihi.
Vinandus. — Mercedem meae instructionis ei pendet pater.
Crato. — Hoc ipsum oblectabit.
Vinandus. — Sed aliud audiet, unde dolebit.
Crato. — Loquentúrne ei parentes tui lapides?
Vinandus. — Dicent me ferulæ alterius subditurum manus.
Crato. — In quónam Gymnasio militabis?
Vinandus. — Non in triviali, sed ubi studentes agunt nudis
capitibus.
Crato. — In bursáne?
Vinandus. — Ibidem scilicet.
Crato. — Cur nostram deseris palæstram literariam?
Vinandus. — Pudet me grandævum assiderè tyrunculis literariis.
Crato. — Non puduit tamen Iudæos assidere puero Iesu.
Vinandus. — Etiam ætas mea exigit, ut graviora petam studia.
Crato. — Vide ut primam et rudem prius calleas eruditionem.
Vinandus. — Si quid meis defuerit rudimentis, tempus addet.
Crato. — Sed forsan non omnis schola.
Vinandus. — Noli mihi tutor esse.
Crato. — Nostíne cur Gymnasia ista Philosophica Bursæ vocentur?
Vinandus. — Doceas me, auscultabo.
Crato. — A bursa (quod nonnullis crumena est) quia crumenam
exigunt.
Vinandus. — Quî hoc?
Crato. — Quia gradus inanium nominum magno in ipsis veniunt.
————
De deponendis (ut aiunt) cornibus Beanitatis.
Petrus & Urbanus.
Petrus. — Heus tu, audistíne unquam proverbium, odit figulus
figulum?
Urbanus. — Hisce hausi auribus sæpiusculè.
Petrus. — Nosti quid velit?
Urbanus. — Novi diutissimè.
Petrus. — Explica ut audiam.
Urbanus. — Id est, quisque artis suæ odit rivalem.
Petrus. — Hæc inter deditos literis etiam est simultas?
Urbanus. — Est inter studentes et nos, quos Beanos vocant.
Petrus. — Credísne tu, cornua nos gerere, ut ipsi garriunt?
Urbanus. — Ignoro, nam meipsum non nosco.
Petrus. — Nemo persuadebit mihi.
Urbanus. — Ipsi tamen dicunt, et se olim ea habuisse.
Petrus. — Nugantur et nos hircum olêre.
Urbanus. — Istud est facilius creditu.
Petrus. — Ais et tu, unde coniicis?
Urbanus. — Sordemus à frustis panis delinitis, quæ sæpe ad diem
in sinu gessimus.
Petrus. — An nos liberant ab bis duobus vitiis, dum cornua nobis
tollunt?
Urbanus. — Sic habet fides ipsorum.
Petrus. — Fides ista vanior est mulierum credulitate.
Urbanus. — Ipse fortassis brevi experiar.
Petrus. — Tollentur tibi cornua?
Urbanus. — Auferentur simul et sordities.
Petrus. — Ô si liceret me esse spectatorem.
Urbanus. — Ego quoque spectare mallem, quàm ferre.
Petrus. — Vidistín’ quandoque spectaculum istud?
Urbanus. — Nusquam integrè.
Petrus. — Tractabunt te ut asinum inter simias.
Urbanus. — Iaciam aleam, non tamen de capite agitur.
————
Quòd difficile et amarum sit, à tepefacto surgere lecto.
Cornelius & Petrus.
Cornelius. — Ah, si liceret nobis diutius stertere.
Petrus. — Hoc et ego optarem.
Cornelius. — Me sopor oppidò adhuc gravat.
Petrus. — Et mihi oculi sunt constricti.
Cornelius. — Sputo ipsos linias, et aperientur.
Petrus. — Proderítne?
Cornelius. — Fac periculum et percipies.
Petrus. — Incipio uti visu.
Cornelius. — Sed surgemúsne?
Petrus. — Tuæ me subscribam sententiæ.
Cornelius. — Frigus est acre.
Petrus. — Sensi dum è lodice extendi manum.
Cornelius. — Præstaret nido tepido immorari, quàm à cubitu
resurgere.
Petrus. — Probè mones.
Cornelius. — Frigus non minus ac culter lædit.
Petrus. — Istud nasus meus et manus loquuntur.
Cornelius. — Pauxillum temporis adhuc sub centone agemus.
Petrus. — Hoc si tacuisses, protulissem.
Cornelius. — Interulam et caligas sub lodicem pone, quò
incalescant.
Petrus. — Hac nocte indusio indormivi.
Cornelius. — Nequeo somnum capere, nisi totus me exuero.
Petrus. — Ô delicias hominis!
Cornelius. — Aiunt inde vermes gigni, si diu noctúque vestes
corpori adhæserint.
Petrus. — Expers metus illius sum, quia sæpe muto lineum
indumentum.
Cornelius. — Sat nugatum est, surgendum est tandem.
Petrus. — Hui, vellem me indutum esse.
Cornelius. — Festinemus, nos cingendo vestibus.
Petrus. — Age, uter citius erit instructus.
Cornelius. — Caligæ me morantur.
Petrus. — Et ego calceos non reperio.
————
De profectione in peregrinæ urbis gymnasium literarium.
Erasmus & Adolphus.
Erasmus. — Salve sodalium iucundissime.
Adolphus. — Salve et tu quoque.
Erasmus. — Quomodo tibi convenit cum parentibus tuis?
Adolphus. — Quî tu istud quæritas?
Erasmus. — Eô, quia ipse apud meos longius durare nequeo.
Adolphus. — Nolunt te alere?
Erasmus. — Alerent me bene, sed nunquàm tranquillè.
Adolphus. — Fortè plagis te sæpe domant.
Erasmus. — Non, sed me semper inscitiæ arguunt.
Adolphus. — Unde ipsi tuæ peritiæ periculum habent?
Erasmus. — Mater æstimat me iuxtà inscium manere.
Adolphus. — More Andabatarum id fortassis coniicit.
Erasmus. — Ideò aliò me conferam è patria.
Adolphus. — Exulabísne?
Erasmus. — Invisam quid aliis in urbibus rerum geratur.
Adolphus. — Sed fac ut eruditior redeas.
Erasmus. — Omne movebo saxum.
Adolphus. — Id decet: nam patriam regredi imperitum, extremum
est vitiorum.
Erasmus. — Accinge te, mecum proficiscere.
Adolphus. — Placeret mihi, si parentibus visum esset.
Erasmus. — Non posses scio à matre abesse.
Adolphus. — Quî hoc nosti?
Erasmus. — Nonnunquàm mammillas te sugere oportet.
Adolphus. — Assem sumerem, et matris devoverem conspectum.
Erasmus. — Si tibi liberum fuerit, hoc vesperi mihi adsis.
Adolphus. — Dabis nobis monimentum discessus?
Erasmus. — Largiar, et cras prima luce hinc anchoram solvam.
Adolphus. — Precabor parentes meos, quò convenire liceat.
Erasmus. — Istud facito et venias, bellos homunculos agemus.
Adolphus. — Si per parentes potuero, non emanebo.
————
Quando quis satis scientiæ habeat, vel sciat.
Ioannes & Iacobus.
Ioannes. — Tu veterane miles, assides adhuc libris?
Iacobus. — Aliud nihil agere possum commodius.
Ioannes. — Tranquillam nunc sumeres vitam, otiando et potando.
Iacobus. — Nulla mihi tranquillior est vita, quàm literaria.
Ioannes. — Satis nunc scientiæ habes.
Iacobus. — Scientias vix prioribus labiis attigi.
Ioannes. — Nunc tuum ipsius encomium taces.
Iacobus. — Loquor quod res est.
Ioannes. — Tamen omnes tuos commilitones peritia excellis.
Iacobus. — Facile est amusos præcellere.
Ioannes. — Si tua mihi esset eruditio, libros rarò salutarem!
Iacobus. — Tum certè tibi ipsi imponeres.
Ioannes. — Non moror philosophiæ fastigium.
Iacobus. — Et ego nollem aliis esse imperitior.
Ioannes. — Precor edissere, quando quis satis scientiæ habeat?
Iacobus. — Quod quæris, mei ingenii vires excedit.
Ioannes. — Respondeas saltem, quantum per Minervam potueris.
Iacobus. — Respondeo, quando nihil ignorat.
Ioannes. — Tuo iudicio (ut audio) nullus fieret doctus.
Iacobus. — Non capio quid velis.
Ioannes. — Quia illi qui habentur passim eruditi, adhuc multa
ignorant, ut artes ipsas manuarias.
Iacobus. — Nescire illas literis deditum refert nihil.
Ioannes. — Speras etiam te olim consecuturum scientiæ metam?
Iacobus. — Si Nestoris audio sententiam, tunc nunquam.
Ioannes. — Quid Nestor dixit de scientiarum meta?
Iacobus. — Retulit se et senem fieri, et in dies prius ignota
discere.
Ioannes. — Quem Plato literatum censuit?
Iacobus. — Eum, qui omnium scientiarum esset utcunque gnarus.
————
De more standi ad cyathos.
Adrianus & Christophorus.
Adrianus. — Ô quàm occupatissimi omnes cras erimus domi nostræ!
Christophorus. — Unde istæ occupationes?
Adrianus. — Permulti apud nos prandebunt.
Christophorus. — Facient tui parentes soli sumptum?
Adrianus. — Utique, solemus hoc die annuo vicinos excipere
convivio.
Christophorus. — Gentiles Romanos imitamini.
Adrianus. — Solebántne et illi inter se solenne agitare
convivium?
Christophorus. — Solebant, si Valerio Maximo credatur.
Adrianus. — Et quos invitabant?
Christophorus. — Solos amicos.
Adrianus. — Apud pocula quid tractabant?
Christophorus. — Anni spatio inter se ortam invidiam leniebant.
Adrianus. — Ni fallor, et ea gratia nobis mos ille est.
Christophorus. — Facilè credidero.
Adrianus. — Mihi autem cras plus aliis sudandum erit.
Christophorus. — Quod tibi commendatur munus?
Adrianus. — Aliis accumbentibus standum mihi erit ad cyathos.
Christophorus. — Est illud tibi molestum?
Adrianus. — Non molestum admodum, sed laboriosum.
Christophorus. — Convivæ tibi interdum calices exorbendos
dabunt.
Adrianus. — Certè istas delicias non efflagito.
Christophorus. — Tamen aliquorum palata iuvant.
Adrianus. — Cantharus quo pocula impleo, et patinarium tollere,
me onerabunt.
Christophorus. — Non licebit tibi fesso, alteri tradere in
decursu lampadem?
Adrianus. — Tum omnes me incusarent desidiæ.
Christophorus. — Simulares te ægrotare.
Adrianus. — Absit istud, quia tunc lautis privarer bolis.
Christophorus. — Minimè, nescis delicatiora porrigi ægris?
————
Quibus utendum verbis, dum vinum foris emptum, mensæ adfertur.
Emericus & Chrysantus.
Emericus. — Quippiam te rogarem, si scirem non recusaturum.
Chrysantus. — Si potuero, haud difficilis ero.
Emericus. — Poteris facilè, si te non gravaverit.
Chrysantus. — Gravabit me nequaquam, si præstare possum.
Emericus. — Doceas me oro, quibus verbis vinum afferam mensæ,
mercatum vel latum foris.
Chrysantus. — Nihil ac lubens fecero.
Emericus. — Loquere tu ut vinum afferens, ego ac mensæ accumbens
respondebo.
Chrysantus. — Faciam, tu vide commodè respondeas.
Emericus. — Auspicare.
Chrysantus. — Hoc vini prosit bibentibus.
Emericus. — Et tibi afferenti.
Chrysantus. — Istud vini bibentibus non obsit.
Emericus. — Neque tibi adducenti.
Chrysantus. — Vinum quod apporto, sit vobis omnibus salutiferum.
Emericus. — Et tibi apportanti salutem præbeat.
Chrysantus. — Merum hoc quod foris tuli, felix sit vobis potus.
Emericus. — Neque infelix sit tibi nuntio.
Chrysantus. — Hic Bacchicus potus vobis omnibus fortunatus sit.
Emericus. — Talis sit et tibi id nobis precanti.
Chrysantus. — Hoc vini Deus salubre faciat.
Emericus. — Idem et tibi reddat.
Chrysantus. — Felicissimo omine hæc Bacchica bibite munera.
Emericus. — Et tu quoque felici auspicio de ipsis sumito.
Chrysantus. — Has vineæ dotes opto vobis omnibus secundas.
Emericus. — Gratiam habe, neque tibi sint minus salutiferæ.
————
De modo sternendi mensam.
Crato & Valterus.
Crato. — Audín’ tu horologium?
Valterus. — Audio, quid inde?
Crato. — Scis quota sonat hora?
Valterus. — Æstimo nona.
Crato. — Si addideris unam, vera loquêris.
Valterus. — Sonat decimam?
Crato. — Accelera tu domum versús.
Valterus. — Tardus non ibo.
Crato. — Appara mensam ante patris adventum.
Valterus. — Timeo ne tam cito possim.
Crato. — Veni, iuvabo te.
Valterus. — Ah, leva mihi laborem.
Crato. — Faciam, sed alia vice et me auxilio afficies.
Valterus. — Experieris me diligentiorem quàm putas.
Crato. — Linteum quo mensa sternitur, feras, ego panem quæram.
Valterus. — Linteum nondum ab hesterna cœna evacuatum est.
Crato. — Ilico effunde, si quid intus est quisquiliarum.
Valterus. — En feci, mensam sterno.
Crato. — Panis nondum est decorticatus.
Valterus. — Ego celerrimè ipsum perpoliam.
Crato. — Confero me eductum cervisiam.
Valterus. — Vade vorans viam.
Crato. — Rursus præsto sum.
Valterus. — Quadras porrige.
Crato. — Æreas, vel ligneas?
Valterus. — Ligneas primúm.
Crato. — Circinum in medium mensæ ponas.
Valterus. — Tu talis sis memor.
Crato. — Cuilibet quadræ frustum panis appone.
Valterus. — Et tu singulis poculum adde cervisiæ.
Crato. — Quid nunc restat?
Valterus. — Calices vini elue.
Crato. — Satis maturè istud fiet vino allato.
Valterus. — Mox aderit qui vinum afferet.
————
Miserum esse in prandio venire peracta fabula.
Balthasar & Lyborius.
Balthasar. — Tu saltas nunc, ego potius flerem.
Lyborius. — Fleres fortè siccis oculis.
Balthasar. — Certè oculis madentibus.
Lyborius. — Non tamen vapulas.
Balthasar. — Aliud est quod mihi lachrymas excuteret.
Lyborius. — Dum nihil est secreti, effare.
Balthasar. — Esurie mihi crepitat venter.
Lyborius. — Esuris tu à prandio?
Balthasar. — Ieiuni est esurire.
Lyborius. — Fortè nondum es pransus.
Balthasar. — Non tantillum.
Lyborius. — Denegabant tibi parentes victum?
Balthasar. — Et à cibo et potu me arcebant.
Lyborius. — Gravitérne eos offendisti?
Balthasar. — Nihil commerui, nisi quòd mensa sublata, domum
veni.
Lyborius. — Ubi tam serus fuisti moratus?
Balthasar. — Templa diversa obambulavi orandi gratia.
Lyborius. — Vix tantum religionis tibi esse credo.
Balthasar. — Devotionis nihil mihi vendico.
Lyborius. — Sed age, cogitur ille esurire, qui post sumptum
prandium venerit?
Balthasar. — Ædes nostræ, peracta prandii fabula, nulli victum
præbent.
Lyborius. — Certè tum post plaudite apud vos venire, miserum
est.
Balthasar. — Me hodie veniente domum, de prandio conclamatum
fuit.
Lyborius. — Non rursus tibi sternebatur mensa?
Balthasar. — Nequaquam, sed fuste ego sternebar terram versús.
Lyborius. — Saturaberis etiam inde?
Balthasar. — Non in stomacho, sed in corpore plagis.
Lyborius. — Ita nollem saturari.
Balthasar. — Et ego esurire malo, quàm sæpe illo pasci cibo.
————
De uvis carpendis.
Petrus & Cornelius.
Petrus. — Nosti quid sequenti hebdomada nobis incumbit laboris?
Cornelius. — Carpemus uvas, ut opinor.
Petrus. — Lubens faciam.
Cornelius. — Ô quantum uvarum ego devorabo!
Petrus. — Et ego illis non abstinebo.
Cornelius. — Videndum tamen est, ne earum esus nobis malè cadat.
Petrus. — Quî malè caderent?
Cornelius. — Multi nocte lectum concacant.
Petrus. — Novi aliquos qui caligas impleverunt ventris oleto.
Cornelius. — Ego in die sæpe exonerabo aluum.
Petrus. — Eris tum nocte liber, credis.
Cornelius. — Spero.
Petrus. — At in nocte primum fit digestio.
Cornelius. — Ego postquàm cunas deferui, nunquàm lectum oleto
fœdavi.
Petrus. — Neque ipse, ut mater testis est.
Cornelius. — Acuisti cultrum tuum?
Petrus. — Heri subegi in coticula.
Cornelius. — Per quot dies carpemus uvas?
Petrus. — Nescio, istud copia vel turba decerpentium admonebit.
Cornelius. — Si mensis spatio duraret, non me gravaret.
Petrus. — Quid ais? omnium rerum est satietas.
Cornelius. — Aliquot uvas celabo sub vestem, et domi deponam.
Petrus. — Quò? ad arculam tuam?
Cornelius. — Sic, et dum cubitum ibo, semper unam aut alteram
edam.
Petrus. — Ô tu delicati palati homo!
Cornelius. — Partiar tecum, si apud matrem me non prodes.
Petrus. — Harpocratem agam bellissimè.
Cornelius. — Quam diu fortè solus fueris.
Petrus. — Silebo bellissimè.
————
De Cerasis.
Bartholomæus & Ægidius.
Bartholomæus. — Ho, ho, quid ego novi vidi.
Ægidius. — Quid? quid? exprime.
Bartholomæus. — In foro quippiam vidi, quo gaudebam.
Ægidius. — Audiam quid?
Bartholomæus. — Matura cerasa.
Ægidius. — Vix credo.
Bartholomæus. — Sanè erant ligneolo circumligata.
Ægidius. — Quanti veniebant?
Bartholomæus. — Ligneolum fortè viginti continens cerasa,
teruntio vendebatur.
Ægidius. — Tanti ego non edam cerasa.
Bartholomæus. — Si nummus mihi esset, mercarer ilico.
Ægidius. — Expecta, mox vilius venient.
Bartholomæus. — Expectare vix queo, ita gula mihi prurit.
Ægidius. — Eme ipsa, si æs in numerato habes.
Bartholomæus. — Coëamus rogo solido.
Ægidius. — Fiet posthac, dum minoris vendentur.
Bartholomæus. — Timeo desinat cerasorum messis, antequàm me
ipsis exaturavero.
Ægidius. — Metuis ne cœlum ruat.
Bartholomæus. — Quàm diu credis adhuc erit ipsorum mercatus?
Ægidius. — Ad sesquimensem.
Bartholomæus. — Nunc in cœlo sum, interim numatus evadam.
Ægidius. — Istud mihi non est sperandum.
Bartholomæus. — Colligis tu è cerasis nucleos?
Ægidius. — Conservo utique.
Bartholomæus. — At in quem usum? an tu par vel impar ludas?
Ægidius. — Non, sed ut ipsos dem præceptori.
Bartholomæus. — Locum tibi dicam, ubi permultos reperies nucleos
ceraseos.
Ægidius. — Ubinam?
Bartholomæus. — In oleti reconditorio.
Ægidius. — Istic tu eos lege.
Bartholomæus. — Ego ipsis non egeo.
Ægidius. — Et mihi satis magna illorum est copia.
————
De Fabis, et cur sit proverbium, Fabis virentibus furiunt mori.
Franciscus & Augustinus.
Franciscus. — Nunc virent campi, nunc formosissimus annus.
Augustinus. — Haud falsa narras.
Franciscus. — Segetes nunc adolescunt.
Augustinus. — Mox adoleverunt.
Franciscus. — Vidisti etiam et fabas virere?
Augustinus. — Utique ante dies complusculos.
Franciscus. — Sensisti etiam ipsas florere in capite tuo?
Augustinus. — Quomodo fabarum germen caput meum perciperet?
Franciscus. — Miraris hoc?
Augustinus. — Admiror maximè, cùm in agris, non meo crescant
capite.
Franciscus. — Ah, certè ius fabarum nusquam magis, quàm in tuo
cerebro oritur.
Augustinus. — Cerebrum meum tamen non est satum fabis.
Franciscus. — Æquè vis ipsarum ibidem refidet.
Augustinus. — Quid vocas vim fabarum?
Franciscus. — Vis earum est, obtusum reddere quod tangunt.
Augustinus. — Fortè ingenia eorum qui ipsis vescuntur.
Franciscus. — Sic: ideò Pythagoras iussit abstinere ab illis.
Augustinus. — Vero non dissonat.
Franciscus. — Habes compertum, cur dicatur, Fabis virentibus
furere moros?
Augustinus. — Proverbium scio, sed non causam.
Franciscus. — Hæc est causa, quia per ipsa infatuata cerebra
hominis faciunt furere.
Augustinus. — Tunc eas nunquam degustabo.
Franciscus. — Etiam odore perceptæ gestire faciunt moros.
Augustinus. — Nunc tutus esse nequeo.
Franciscus. — Olfactum occlude alterius rei odore.
Augustinus. — Cuius rei suades?
Franciscus. — Oleti vetulæ aniculæ.
Augustinus. — Id facito vice mea.
Franciscus. — Ipse amoris sum liber.
Augustinus. — Quî hoc?
Franciscus. — Sæpe navigo Anticyras, et edo nasturcium.
————
De Missa in dies audienda.
Bernardus & Conrardus.
Bernardus. — Quando è lecto tu te mane corripis?
Conrardus. — Statutum mihi tempus non habeo.
Bernardus. — Licet dum tibi ad tuum dormire nutum?
Conrardus. — Hisce diebus quos sacros habemus.
Bernardus. — Transigis tunc cubando longius tempus, quam alio
die?
Conrardus. — Etiam, quia plus per scholam vacat.
Bernardus. — Matutinis sacrificiis non soles interesse?
Conrardus. — Soleo, sed non nisi in præcipuis sanctorum festis
et summis.
Bernardus. — Diebus autem operosis quando à cubitu surgis?
Conrardus. — Ad horam quintam.
Bernardus. — Invisis ea hora scholam?
Conrardus. — Non, sed templum accedo.
Bernardus. — In templo quid exequeris?
Conrardus. — Sacrificio missæ intersum.
Bernardus. — Quotidiéne audis missam?
Conrardus. — In dies certè, si licet per negotia.
Bernardus. — Ego nunquàm, nisi die festo vel dominico.
Conrardus. — Ideò etiam in literis nequis progredi.
Bernardus. — Æstimas id esse causæ?
Conrardus. — Scio veracissime.
Bernardus. — Unde nosti?
Conrardus. — Evangelium dicit, Si primùm quæsierimus regnum Dei,
omnia nobis dabuntur.
Bernardus. — Nonnullos tamen vidi peritissimos evadere, et
rarissimè ædem sacram inviserunt.
Conrardus. — Fortuna illorum diu non durabit.
Bernardus. — Quantumvis autem sciverunt, inopes tamen usque
mansêre.
Conrardus. — Sint tibi exemplo, et tu frequentius ora.
Bernardus. — Faciam, tu tuæ admonitionis gratiam habeas.
Conrardus. — Videbis pauxillulo temporis progressum ubique
feliciorem te habiturum.
Bernardus. — Parebo tuis iussis.
————
Quomodo iuvenis in literis profecturus se gerere debeat.
Albanus & Lycurgius.
Albanus. — Salve.
Lycurgius. — Et tu quoque.
Albanus. — Negotii quid geris?
Lycurgius. — Equidem otium, non negotium ago.
Albanus. — Tu rarus libros tractas.
Lycurgius. — Non semper eadem sunt agenda.
Albanus. — Credebam te nihil quàm chartas revolvere.
Lycurgius. — Cur id persuasum habuisti?
Albanus. — Quia longe præcellis alios peritia.
Lycurgius. — Scientia non solùm legendo acquiritur.
Albanus. — Quo tum alio modo?
Lycurgius. — Etiam precando, et gratiam divinam implorando.
Albanus. — Tamen rarò templis intersunt ferventes studio.
Lycurgius. — Mane, dum tu stertis in nido calido, ipsi Deo
serviunt.
Albanus. — Ego etiam singulis diebus oro, perlego folia multa.
Lycurgius. — Labiis fortè murmuras, sed cor aliud volvit.
Albanus. — Et corde oro quantum conceditur.
Lycurgius. — Et orare et studere simul oportet.
Albanus. — Putabam habita gratia divina labore opus non esse.
Lycurgius. — Minimè, proverbium est, Cum Diis manum admove.
Albanus. — Quid illud sibi vult adagium?
Lycurgius. — Id est, cum gratia divina etiam laborandum esse.
Albanus. — Posthac igitur ferventius et orabo, et chartis
impallescam.
Lycurgius. — Scientia datur à præceptoribus, à libris, et gratia
divina.
————
Cur Scholastici tam desides sint ad laborem.
Theophilus & Parmeno.
Theophilus. — Cur tu ita desides manibus insinuatis?
Parmeno. — Quid agerem?
Theophilus. — Admove manum nostro operi.
Parmeno. — Labore non capior.
Theophilus. — Quo tum? delectarísne otio?
Parmeno. — Sic potius quàm opere.
Theophilus. — Facilè mihi persuaseris.
Parmeno. — Credis ita celerrimè?
Theophilus. — Ubi vera audio, non dubito.
Parmeno. — Et falsis ego quandoque fidem præbeo.
Theophilus. — Compertúmne habes, cur scholastici plus aliis
torpeant?
Parmeno. — Causam ignoro.
Theophilus. — Otiando torpor adipiscitur.
Parmeno. — Torpent interdum et laborantes.
Theophilus. — Citius tamen otiosi, quia non sunt assueti labore.
Parmeno. — Etiam et laboriosi enervati nonnunquam sudando.
Theophilus. — Torpor præcipuè tamen scholasticis adscribitur.
Parmeno. — Miror cur id fiat.
Theophilus. — Hanc vulgus adhibet causam, quia in die divi
Gregorii omnibus privantur viribus.
Parmeno. — Dum primùm in scholam feruntur? at quis ipsis vires
adimeret?
Theophilus. — Aiunt quòd beatus Gregorius.
Parmeno. — Vanum est: iste scientiæ est præses, non virium
spoliator.
Theophilus. — Per Pollucem, me censore socordiæ scholasticæ
longè alia est causa.
Parmeno. — Amâbo dic quæ?
Theophilus. — Adsuescunt mollem ducere pennam, et onera graviora
fugiunt.
Parmeno. — Assuefactio efficacissima est, et altera fermè
natura.
————
Quòd promissa stultos exhilarant.
Davus & Pamphilus.
Davus. — Ipse nunc in portu navigabo, scísne?
Pamphilus. — Mutabitur tecum fortuna?
Davus. — Ita sperare iussus sum.
Pamphilus. — Cave vel vide, ne lupus hians deludaris.
Davus. — Ab isto non timeo, nam aurei montes mihi sunt promissi.
Pamphilus. — Polliciti fortè, sed nondum præstiti.
Davus. — Certus sum, ac si accepissem.
Pamphilus. — Fatue, quid loqueris?
Davus. — Qui mihi promisit homo, fallere non solet.
Pamphilus. — Est ipse tibi intus et in cute notus?
Davus. — À pedibus usque ad verticem mihi cognitus est.
Pamphilus. — Spem igitur foveas.
Davus. — Pollicitus est mihi ultro.
Pamphilus. — Promissa ultronea sæpe non dantur.
Davus. — Cur minus dantur quàm precata?
Pamphilus. — Quia vulgò dicitur, Promisisse sat est, præstare
opus non est.
Davus. — Spe vivam, hominem ipsum exploraturus.
Pamphilus. — Ita facito, sed interim cum sæpe moneto.
Davus. — Crebrius monere molestum reddit, cui supplicatur.
Pamphilus. — At veteri proverbio, Bona nomina nonnunquàm fiunt
mala, si nunquàm interpellas.
Davus. — Dicterio isto quid significatur?
Pamphilus. — Oblivisci nostri, si nunquam interloquimur, amicum.
Davus. — In dies conspectui istius obversor.
Pamphilus. — Fias voti compos, precor.
Davus. — Si promissa factis mihi æquentur, efficiar egregius.
Pamphilus. — Tum me non agnosces.
————
De Omasis vicinis deportandis, post bovem mactatum.
Eusebius & Thylmannus.
Eusebius. — Quò vadis?
Thylmannus. — Hanc patinam latum amicis.
Eusebius. — Quid in ipsa geris tecti?
Thylmannus. — Quippiam opipari.
Eusebius. — Sine aspiciam quid sit.
Thylmannus. — Quid videre tibi proderit?
Eusebius. — Fortè omasa sunt et farcimina.
Thylmannus. — Ea ipsa sunt, aspice.
Eusebius. — Feres ipsa uni domui?
Thylmannus. — Dividerem, quum modica sunt?
Eusebius. — Tantum carnis et ego boni consulerem.
Thylmannus. — Tibi iniurato do fidem.
Eusebius. — Num et me intestinorum portiuncula donabis?
Thylmannus. — Si pusillum tibi gratum esset, à parentibus
buccellam unam aut alteram intestinorum bovillorum impetrarem
tuæ gulæ.
Eusebius. — Farcimine etiam admodum exiguo me delectare poteris.
Thylmannus. — Non tantùm farcimine te donabo, sed et omasorum
duobus verubus.
Eusebius. — Belle promittis, si præstares facto.
Thylmannus. — Ut primùm domum rediero, matrem rogabo tuo nomine.
Eusebius. — Mei gratia nemini sis molestus.
Thylmannus. — Hoc non metuas, adamat omnes qui mihi sunt socii.
Eusebius. — Si potes, egestati meæ subvenias.
Thylmannus. — Faciam, vide ut domi sis.
Eusebius. — Digitulo appulses ianuam, ubi veneris.
Thylmannus. — Tum et actutum aperi.
Eusebius. — Confestim aperire soleo afferenti.
Thylmannus. — Occludésne ostium petenti?
Eusebius. — Istius pulsare non audio.
Thylmannus. — Unde percipis pulsantem vel afferre, vel exigere?
Eusebius. — Per rimulam ianuæ video quis homo sit.
————
De Convivio opiparo & lauto.
Hospes, Convivæ & Puer.
Hospes. — Acceptus est mihi vester adventus.
Convivæ. — Gratia tibi sit ô hospes.
Hospes. — Perplacet, quòd in tempore adestis.
Convivæ. — Gaudemus.
Hospes. — Hybernaculum ingredimini.
Convivæ. — Non admodum frigemus.
Hospes. — Æquè intus, ac hîc in frigido eritis.
Convivæ. — Obsequemur tuis iussis.
Hospes. — Si cupitis, fervidius instruetur fornax.
Convivæ. — Non: nam calet temperatè.
Hospes. — Ipse nequeo ferre, dum nimio calore æstuat.
Convivæ. — Insalubre etiam est.
Hospes. — Mox erit coquinæ ministra parata, tum eduliis
onerabimus mensam.
Convivæ. — Nil properes nostra causa, non vehementi premimur
fame.
Hospes. — Feram bolum aliquem, unde procœnium facietis.
Convivæ. — Ah, noli, tum prandere cupidè nobis non licebit.
Hospes. — Parebo. Lavetis manus, et accumbite mensæ.
Convivæ. — Discumbe tu prior, ut decet.
Hospes. — Domi meae sum, stabo vel assidebo mensæ.
Convivæ. — Advenias tamen nobis.
Hospes. — Consecra cœnam puer.
Puer. — Benedicite.
Convivæ. — Dominus.
Puer. — Quicquid appositum est et apponetur, per verbum Dei
sanctificetur, in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti.
Convivæ. — Amen.
Hospes. — Nunc vos amici, hæc attingite obsonia, et eorum
vilitatem boni consulite.
Convivæ. — Sunt hæc vilia? principis decerent patinas et
conspectum.
Hospes. — Sunt talia, quæ plebeiorum focus fert, et infimæ
fortunæ homines edunt.
————
De convivio tenui & frugali.
Hospes, Puer & Convivæ.
Hospes. — Serve curre adductum convivas.
Puer. — Facesso iussum.
Hospes. — Dic instructa omnia.
Puer. — Exequar.
Hospes. — Et ut maturent gressus.
Puer. — Iubebo.
Hospes. — Meos expectare nuntia.
Puer. — Faciam.
Hospes. — En mi convivæ, gratulor vestro adventui.
Convivæ. — Habemus tibi gratiam.
Hospes. — Cur tam serò adestis? quid vos detinuit?
Convivæ. — Timuimus nondum hîc instructum esse prandium.
Hospes. — Omnia diu extructa fuêre.
Convivæ. — Tam serò quòd adsumus, tibi tamen non displiceat
precamur.
Hospes. — Non stomacho meo amarum fuit.
Convivæ. — Cur non ientabaris!
Hospes. — Credebam vos semper propediem affuturos.
Convivæ. — En, iam adsumus ipsi.
Hospes. — Gaudeo, si diutius emansissetis, edissem.
Convivæ. — Nunc alacrius prandebis nobiscum.
Hospes. — Prædico vobis mi convivæ, tenuis hic erit ciborum
apparatus.
Convivæ. — Facile contenti erimus obsoniis, non vulturis ac lupi
stomachum habemus.
Hospes. — Patina olusculi et porcina carne vos tractabo.
Convivæ. — Nihil super istud expetierimus.
Hospes. — Aqua igitur manus abluite, et quisque mensæ assideat.
Convivæ. — Faciemus ut iubes.
Hospes. — Prælegamus nunc hymnum.
Convivæ. — Ipsum enarra hospes, nos respondebimus.
————
De Avibus, Columbis, & Piscibus capiendis.
Georgius & Valterus.
Georgius. — Quid negotii tibi sumis à labore literario?
Valterus. — Aves, columbas, et pisces insequor.
Georgius. — Insequeris tu ista? non usque libris insudas?
Valterus. — Nequeo semper incumbere chartis.
Georgius. — Proficies in literis, timeo, nunquàm.
Valterus. — Auguraberis spero falsò.
Georgius. — Memoria teneas quod tibi vaticinor.
Valterus. — Elaborabo ne verax sies.
Georgius. — Vulgatum audistíne Proverbium?
Valterus. — Quod?
Georgius. — Per avium, piscium et columbarum studia, multa
interiisse ingenia.
Valterus. — Sæpissimè audivi, non tamen assensi.
Georgius. — Non convenit simul insequi aves et pisces, ac
literas amplecti.
Valterus. — Dum otiamur à lectionibus, licebit talia quandoque
agere.
Georgius. — At tu nimis sæpe aves et columbas, rarò libros
tractas.
Valterus. — Hoc me plus delectat.
Georgius. — Verùm minus proderit, nauseas timeo à labore
literario.
Valterus. — Præfero aucupium et piscationem.
Georgius. — Serus vide ne sapias.
Valterus. — Satis sapio mihi, non opto Catonis prudentiam.
Georgius. — Vive tuo more, nolo tibi esse tutor.
Valterus. — Non intermitto penitus studium literarium, ut tu
æstimas.
Georgius. — Animum oportet habeas liberum, non talia cogitantem,
si profectum eruditionis desideras.
Valterus. — Sentio quòd quicquid ago, cogito de piscibus.
Georgius. — Literis solùm te dedas, et istas desere nugas.
Valterus. — Ægrè possum, at tamen conabor.
————
De Balneis ingrediendis.
Petrus & Hermannus.
Petrus. — Ut ita oles hircum?
Hermannus. — Arguis me fœtoris Beanorum?
Petrus. — Non Beanum te voco, sed graviter oles.
Hermannus. — Fortè pituita laboras.
Petrus. — Sordes tanquàm diu balneis non interfuisses.
Hermannus. — Balnea ut Syrenes fugio.
Petrus. — Maléne tibi cum balneis convenit?
Hermannus. — Scabie infectus sum, ideo vereor conspici nudus.
Petrus. — Tanto crebrius te ablueres, quò purgareris.
Hermannus. — In balneis non omnes purgantur.
Petrus. — Quî non?
Hermannus. — Multi ingressi mundi, exeunt ulcerosi.
Petrus. — Scabiem tamen plerunque isthic tollunt homines.
Hermannus. — Credo, sed et deridetur, et vitatur ab omnibus
scabie confectus.
Petrus. — Mallem istud deridere ferre, quàm semper scabie
affligi.
Hermannus. — Facilè consilium præbes (sententia Terentii) quia
tu cute purus es.
Petrus. — Consulo tibi, quod et ego agerem.
Hermannus. — Vereor apprimè conspici scabiosus.
Petrus. — Frontem perfrica, ac mihi in balneum congredere mea
crumena.
Hermannus. — Exolves tu lotionis meæ symbolum?
Petrus. — Promitto, immunis meo balneabis ære.
Hermannus. — Congrediar, posthac, et te ab impendio balnei
habebo liberum.
Petrus. — Id non expeto, accinge ut coëamus.
Hermannus. — Ibo prius domum, indutum interulam mundam vel
lotam.
Petrus. — I properè, hîc in ædibus te manebo.
Hermannus. — Mox rursus adero.
Petrus. — I Pegasæo gradu, et vorans viam.
————
De pestis sævitia.
Arnoldus & Theodolus.
Arnoldus. — Curiam à patria exulas?
Theodolus. — Patriam iam fugio, ut aves avernum.
Arnoldus. — Quomodo iste avernum fugiunt?
Theodolus. — Avernus locus est, quem propter fœtorem nequeunt
aves incolere.
Arnoldus. — Fugis tu etiam ita nunc sŏlum tuum natale?
Theodolus. — Utique.
Arnoldus. — Quî fit istud?
Theodolus. — Quia ibi nunc fœtor pestifer imperat.
Arnoldus. — Ah, tu perfide.
Theodolus. — Perfidiæ quid me insimulas?
Arnoldus. — Tu perverse Menalca, qui deseris in miseria patriam.
Theodolus. — Traherem ibi moram, ubi de meo capite ageretur?
Arnoldus. — Amicus in neutra est deserendus fortuna.
Theodolus. — Inficias non eo, tamen sibi ipsi est cavendum.
Arnoldus. — In Amicitia vera, cura propria non est amico
præferenda.
Theodolus. — Credo: sed tamen genu cruri propius est.
Arnoldus. — Iuvares consolando amicos peste infectos.
Theodolus. — Sat isthic habent consolatorum ex cucullatis
monachis.
Arnoldus. — Adsunt ibidem ægrotis monachi?
Theodolus. — Ita, ordinis sancti Alexii, non autem sacerdotes
sunt.
Arnoldus. — Sunt etiam illi infirmis mulieribus præsto?
Theodolus. — Mulieribus adsunt moniales, sive virgines vestales.
Arnoldus. — Sævit apud vestrates adeò atrociter pestis?
Theodolus. — Homines in dies agminatim moriuntur.
Arnoldus. — Quanta funerum in dies est turba?
Theodolus. — Nonnunquàm una die viginti condiebantur humo me
præsente.
Arnoldus. — Miserum et lamentabile est spectaculum, tot sepelire
eodem tempore.
Theodolus. — Extremum tristitiæ est illis, quorum amici animam
agunt.
Arnoldus. — Istud expertus sum, dum mei parentes vita
defungebantur.
Theodolus. — In paterno meo solo homines penitus erant
consternati animis.
Arnoldus. — Quis animo non esset perturbato, dum periculum
capitis adest?
Theodolus. — Satius tamen est in culcitra, quàm alio mortis
genere occumbere.
Arnoldus. — Vergilius eos vocat térque quatérque beatos, quibus
contigit Troiæ ante ora patrum mori.
Theodolus. — Istud ex oraculo Apollinis protulit dictum: nam
mortem levat patria et amicorum præsentia.
————
De Bellorum incommodo.
Martinus & Valerius.
Martinus. — Ô quam miserè ista natio est devastata!
Valerius. — Unde ista miseria?
Martinus. — È bellorum tyrannide.
Valerius. — Solet bellum cantum afferre ruinæ?
Martinus. — Reparat nihil, sed omnia sŏlo æquat.
Valerius. — Ô rem execrabilem.
Martinus. — Pacis est quæque salva reddere, ita belli omnia
dissipare.
Valerius. — Longè (ut video) præstabit pace frui.
Martinus. — Experientia istud persuadet.
Valerius. — Felices térque quatérque, qui armis nunquam
obruuntur.
Martinus. — Bellum agendi quis tamen autor extitit?
Valerius. — Nullus nisi Eumenides et furiæ.
Martinus. — Ego æstimo eos esse autores, qui primi belli
invenerunt tormenta.
Valerius. — Haud malè iudicas.
Martinus. — Sed apud quam nationem illa sunt exorta?
Valerius. — Aiunt in Germania.
Martinus. — À nostris Germanis multa mira sunt reperta.
Valerius. — Tamen illa tormenta præstaret nunquàm excogitata.
Martinus. — Res bellica etiam crebrò armis et satellitibus, non
istis geritur ferocibus instrumentis.
Valerius. — Arma et satellites urbem soli non expugnarent.
Martinus. — Obsiderent tamen, et tandem esurie vincerent eam.
Valerius. — Fortè et ipsi fame compulsi, demum abirent ante
victoriam.
————
De annonæ caritate.
David & Lucas.
David. — Quid sibi vult macies ista tua?
Lucas. — Quòd macer appareo, mirum non est.
David. — Fortè pasceris aridè et tenuiter.
Lucas. — Tenacissimè alunt me parentes.
David. — In rem tuam fortè faciunt.
Lucas. — Est illud commodum, parcè ali?
David. — Libris incumbenti non convenit saturitas.
Lucas. — Certè et venter ieiunus chartis non gaudet.
David. — Cibus mediocris commodat literis dedito.
Lucas. — Eo contentus essem, si daretur.
David. — Cur tam modicum tibi præbent cibi?
Lucas. — Ob annonæ caritatem.
David. — Est ideo ieiunandum, quia omnia veneunt carè?
Lucas. — Est, egenti pecunia.
David. — Nobis adhuc in annum de frugibus prospectum est.
Lucas. — Feliciores nobis estis.
David. — Quanti nunc venit siligo?
Lucas. — Aureo numo credo.
David. — Tolerandus adhuc est iste mercatus.
Lucas. — Certè non inopibus, sed opulentis.
David. — Audivi in Gallia in quadam urbe vendi quinque coronis
(ut vocant) aureis.
Lucas. — Hui, mentiris nimiúm.
David. — Inde huc scriptum est.
Lucas. — Per quem?
David. — Per filium cuiusdam Senatoris huius urbis.
Lucas. — Nollem me istic nunc temporis agere.
David. — Et ego lætor me istic præsto non esse.
Lucas. — Gratia Deo, quòd hîc adhuc asse tolerando venditur.
————
Quàm delicatè in oppidis, et quàm miserè ac tenuiter victitent
in agris.
Eobanus & Adelarius.
Eobanus. — Ô magne Apollo, quàm iniquè inter homines vivitur!
Adelarius. — Ut istud coniicis?
Eobanus. — Nam multi delicatè, aliqui tenuiusculè victitant.
Adelarius. — Es tu expertus fortunam vitæ aliorum?
Eobanus. — Res ipsa loquitur passim.
Adelarius. — Apertius istud loquere.
Eobanus. — Rustici ut edant, vidistín’?
Adelarius. — Vidi, pulmentis ordeaceis pascuntur.
Eobanus. — Urbani autem omni utuntur ciborum lautitia.
Adelarius. — Aliqui eorum nudum rodunt panem.
Eobanus. — Quandoque tamen curant cuticulam et vivunt
genialiter.
Adelarius. — Ut possunt illud, cùm as ipsis desit?
Eobanus. — Vestes vel alia oppignerant.
Adelarius. — Tum oporteret eos nudos incedere.
Eobanus. — Domi se continent, quousque redemerint.
Adelarius. — Fortassis accommodatis indumentis utuntur.
Eobanus. — Nonnunquàm certè, vel æs credito accipiunt, unde
redimant vestes.
Adelarius. — Tum vorsuram solvunt.
Eobanus. — Quid est vorsuram solvere?
Adelarius. — Est creditorem solvere pecunia credita accepta ab
alio.
Eobanus. — Vivitur adeò opiparè et magno in urbibus?
Adelarius. — Utique, quicquid labore acquiritur, festo die
prodigitur.
Eobanus. — Quo victitant deinde diebus operosis?
Adelarius. — Pane et raparum quisquiliis.
Eobanus. — Stulti homines, qui crapula famem emunt.
Adelarius. — Ipsi super chœnice non sedent.
————
Facilè emergere eos, qui opulenti sunt.
Matthias & Vergilius.
Matthias. — Subitò iste in virum evasit.
Vergilius. — Dignum non est admiratione.
Matthias. — Ego vehementer miror.
Vergilius. — Ego nihil, quia facilè potuit.
Matthias. — Quî facilè potuit?
Vergilius. — Quia opulentus fuit.
Matthias. — Emergunt illi omnes qui divites sunt?
Vergilius. — Dubitas? ánne in dies istud vides?
Matthias. — Pauperibus ut succedit?
Vergilius. — Iacent et pessundantur ubique.
Matthias. — Prospice quid dicas.
Vergilius. — Dico Apollinis oraculum.
Matthias. — Non rarò pauper in virum evadit egregium, dives
semper humi repit.
Vergilius. — Rarò visum est quod dicis.
Matthias. — Eruditorum turbam et classem aspice, omnes fermè
inopes fuêre.
Vergilius. — Adiuti tamen aliorum opibus.
Matthias. — Sæpe et sibiipsi opitulantur ingeniis et scientiis.
Vergilius. — Per illa ipsis applauditur ab opulentis.
Matthias. — Phœnice rariorem reperies doctum, qui rerum est
educatus copia.
Vergilius. — Quî illud fiat, admiror.
Matthias. — Qui abundant, æstimant se non egere doctrina.
Vergilius. — Tales complures audivi suas iactitantes opes.
Matthias. — Nonnulli etiam abundantes ære, scientia nequeunt
pollere ob ingenii ruditatem.
Vergilius. — Verè dicis, nam non omnia Dii uni dedêre, uni
ingenium, alteri opes, cæteris formam corporis venustissimam,
etc.
Matthias. — Tanta varietate mortales differre voluit verus ipse
Iupiter.
————
De Nuptiis.
Herebertus & Hylgerus.
Herebertus. — Ad proximum diem festum indulgebo genio.
Hylgerus. — Ubi locorum?
Herebertus. — In ædibus nostris.
Hylgerus. — Habebitis aliquid apparatum lautius?
Herebertus. — Convivium habebimus geniale et lautissimum.
Hylgerus. — Tantos cur facietis sumptus?
Herebertus. — Nuptiæ peragentur domi nostræ.
Hylgerus. — Inter quos erit vinculum maritale?
Herebertus. — Inter sororem meam, et filium alterius civis.
Hylgerus. — Sponsus éstne locuples?
Herebertus. — Nescio, arculam suam non sum exploratus.
Hylgerus. — Quantam dotem afferet?
Herebertus. — Aiunt, duo millia aureorum.
Hylgerus. — Ho, ho, satis abundat.
Herebertus. — Contenta est soror mea dote ista.
Hylgerus. — Quantam ipsa afferet?
Herebertus. — Nescio, mihi non retulerunt parentes.
Hylgerus. — Duces tu sponsam?
Herebertus. — Ad templum ducam, sed non rursus educam.
Hylgerus. — Qui tum sunt educturi? vel immorabitur usque
Ecclesiæ?
Herebertus. — Cognati ipsius sponsi, cui in templo committetur
in manus.
Hylgerus. — À prandio habebitísne choreas?
Herebertus. — Saliemus mirè ad tibiam et tympanum.
Hylgerus. — In tanta lætitia et mei recordêris.
Herebertus. — Venias ad nos, impartiam tibi quippiam lauti è
sponsa.
Hylgerus. — È sponsa nihil cupio.
Herebertus. — Hem, lapsus sum lingua, è nuptiis dixissem.
Hylgerus. — Nasum tuum nosco.
————
De Vino dando in illius sancti die, cuius nos nomen gerimus.
Nicolaus & Ioannes.
Nicolaus. — Ut præsentes tibi sint numi facito.
Ioannes. — Præsenti quid agam pecunia?
Nicolaus. — Istud experieris.
Ioannes. — Quando experiar?
Nicolaus. — Die festo illius sancti, cuius nomen refers.
Ioannes. — An tum plus egebo ære quàm nunc?
Nicolaus. — Sumptum oportet facias.
Ioannes. — Quas haberem expensas?
Nicolaus. — Pendes vinum ob tuum nomen, quo isti sancto es
cognominis.
Ioannes. — Spem frustra fovebis.
Nicolaus. — Recusabis? nónne et ego nomen meum vino celebravi?
Ioannes. — Potationi ego autem non adfui.
Nicolaus. — Si præsto fuisses, combibisses, non potuimus te
expectare.
Ioannes. — Iniquum esset, me tingere te vino, quum tuum non
degustavi.
Nicolaus. — Anno ab hinc proximo largius bibe, ubi redierint
feriæ sancti illius, cui nomini ego consono.
Ioannes. — Incertus sum an vita superstes manebo.
Nicolaus. — Dabis vinum nécne?
Ioannes. — Experiemini, ubi dies ille advenerit.
Nicolaus. — Memores erimus, non obliviscemur.
Ioannes. — Præter binas vini mensuras dabo nihil.
Nicolaus. — Sat erit ultrà non postulantibus.
Ioannes. — Unde exortus sit mos ille, miror maximè.
Nicolaus. — Ex Gentilium consuetudine, qui solebant diem natalem
convivando celebrare.
Ioannes. — Verisimile est, nam multa vestigia Ethnicorum nostrae
consuetudines referunt.
————
De primo Sacerdotis sacrificio.
Bonifacius & Brictius.
Bonifacius. — Quando sacris initiaberis ordinibus?
Brictius. — Proximo Paschate spero.
Bonifacius. — Est tibi matura ætas?
Brictius. — Ago nunc annum vigesimum quartum.
Bonifacius. — Ordinibus suscipiendis isti conveniunt anni.
Brictius. — Ætas mihi tanta est, verùm minor sapientia.
Bonifacius. — Addisce tandem spargere nuces, si hactenus puerum
egisti.
Brictius. — Ad vires laborabo.
Bonifacius. — Census quid habes, cuius ope vives in ordinibus
sumptis?
Brictius. — Parentum vivam prædiis.
Bonifacius. — Potes de illorum opibus sacerdotis ducere vitam?
Brictius. — Confido, nam unicus sum filius.
Bonifacius. — Ipse nollem ordinibus sacris initiari, si
sacerdotii nihil mihi esset.
Brictius. — Eleemosynarum non sum cupidus.
Bonifacius. — Etiam præter sacerdotis vitam posses patrimonio
uti?
Brictius. — Possem, at sacerdos effici ardeo.
Bonifacius. — Nunc temporis miserrimum est sacerdotem esse.
Brictius. — Cur est calamitosum?
Bonifacius. — Quia passim odio persequuntur ab his, qui Luthero
accedunt.
Brictius. — Id si ferent æquo animo, magnam accipient mercedem.
Bonifacius. — Exploduntur quibusdam in locis, tractantur ut
Iudæi forent.
Brictius. — Omnium rerum est vicissitudo: sic et illud tandem
cessabit.
Bonifacius. — At fortassis serius quàm proderit.
————
De exequiis defunctorum peragendis.
Bernardus & Leonardus.
Bernardus. — Hodie rursus Ecclesiae nostræ plebeiarius messem
suam exercebit.
Leonardus. — Non est tamen messor vel agricola.
Bernardus. — Plures metunt, qui tamen agricolæ non sunt.
Leonardus. — Nunquàm vidi etiam doctum hominem metere.
Bernardus. — Aliud mihi significat metere, quàm tibi.
Leonardus. — Quid per ipsum verbum intelligis?
Bernardus. — Metere, id est, commodum et lucrum accipere.
Leonardus. — Melius te nunc capiam loquendo.
Bernardus. — Plebeiarius noster hodie metet in altari oblatam
pecuniam.
Leonardus. — Fiet hodie tanta immolatio numorum?
Bernardus. — Exequiæ agentur cuidam meorum cognatorum.
Leonardus. — Intereris etiam et tu?
Bernardus. — Præsto ero, et cum aliis meos altari offeram
numulos.
Leonardus. — Quot numorum receptum est immolare?
Bernardus. — Tres in tribus altaribus.
Leonardus. — Retinet pastor sibi istud soli?
Bernardus. — Cum Sacellanis (credo) partitur.
Leonardus. — Quanti constabit candelarum emptio?
Bernardus. — Conducimus eas, et quantum combusserimus ceræ,
tantum exolvemus.
Leonardus. — Præter ista quid Plebeiario datis?
Bernardus. — Incertum est mihi, sat scio pecuniæ.
Leonardus. — Ditescere eum oportet.
Bernardus. — Nunquàm aliquem sortis suæ audivi, qui se non egêre
diceret.
————