1. In +Sparta+, een stad in 't zuidoosten van den +Peloponnesus+, leefde
een oorlogzuchtig volk, dat zijn wetten van +Lycurgus+ ontving. Deze
beroemde man was volgens de overlevering van koninklijke afkomst en had
zich op reizen naar +Kreta+, Egypte en Klein-Azië belangrijke kennis
verworven. Hij ordende de staatsregeering op de volgende wijze. Naast de
twee koningen, die sedert ouden tijd in Sparta regeerden, werd er een
raad van 28 leden samengesteld, die minstens 60 jaar oud zijn moesten
en door het volk voor het overige van hun leven gekozen werden. Deze
raad der ouden maakte met de koningen de wetten en legde ze der
volksvergadering voor. Hier mocht elk Spartaan, die 30 jaren oud was,
verschijnen en meêstemmen. Behalve dat waren er nog opzieners, die als
wachters van de wetten iederen burger en iederen beambte, zelfs de
koningen rekenschap konden vragen. Lykurgus deed ook zijn best, het
vermogen en de levenswijze der Spartanen gelijk te maken. Hij liet
daarom een nieuwe verdeeling der landerijen plaats hebben en beval
gemeenschappelijke maaltijden. Opdat het verkeer naar buiten niet te
groot zou worden, voerde hij ijzer geld in, tot welks wegbrenging men
wagens hield. De stad zou geen muren hebben, opdat de burgers altijd tot
den strijd gerust zouden zijn. Zoo werden de Spartanen een beroemd
oorlogsvolk. Hun zwaarden waren kort, opdat zij den vijand goed naderen
zouden. De bebouwing van het veld werd den +Heloten+ overgelaten, d. i.
den ouden inwoners, welke de Spartanen na langen strijd overwonnen en
tot slaven gemaakt hadden. Het leven der Heloten was zeer treurig; zij
werden als dieren behandeld en dikwijls zonder noodzaak vermoord.
2. De opvoeding der jonge Spartanen was hard. Slechts de krachtige
kinderen werden geduld en deze moesten zich op allerlei wijze verharden.
Zij liepen half naakt en sliepen op een strooleger. Zij moesten honger
en dorst, vorst en hitte, ja de gevoeligste pijnen leeren verdragen. Met
hun zevende jaar behoorden de jongens den staat en kwamen onder streng
opzicht. Zij moesten flink loopen, klauteren, zwemmen en zich over 't
geheel lichamelijk ontwikkelen. Op den ouderdom van 18 jaar trad de
jonge Spartaan in den krijgsdienst. De meisjes moesten ook gymnastische
oefeningen maken. Eerbied van jonge lieden tegenover de oudere was
streng bevolen. Van veel spreken werd niet gehouden, aan korte
antwoorden de voorkeur gegeven. Daardoor bekwamen de Spartanen, ook wel
+Lakoniërs+ geheeten, zulk een bedrevenheid in het geven van bepaalde,
korte antwoorden, dat men die nog heden +lakonisch+ noemt.
3. Nadat Lykurgus zijn wetten ingevoerd had, liet hij de burgers
zweren, zijn wetten na te leven, tot hij van een reis in 't buitenland
teruggekeerd was. Daarop vertrok Lykurgus en kwam niet terug. Zoo
hadden de Spartanen zich met een eed verbonden zijn inrichtingen te
laten bestaan. Zij werden daardoor een sterk, dapper volk; maar zij
vervreemdden ook van zachtere, menschelijke gevoelens.