Quarta coniugatio sêo fêorðe coniugatio hæfð langne is on
ðâm ôðrum hâde: audio ic gehŷre, audis ðû gehŷrst; and
langne i on imperatiuum: audi gehŷr. sêo coniugatio gǣð ðus:
audio ic gehŷre, audis þû gehŷrst, audit hê gehŷrð; et
pluraliter audimus, auditis, audiunt. eodem modo tempore
praeterito inperfecto audiebam, audiebas, audiebat; et
pluraliter audiebamus, audiebatis, audiebant. eodem modo
tempore praeterito perfecto audiui, audiuisti uel audisti,
audiuit; et pluraliter audiuimus, audiuistis uel audistis,
audierunt uel audiere. eodem modo tempore praeterito
plusquamperfecto audieram, audieras, audierat; et pluraliter
audieramus, audieratis, audierant. eodem modo tempore futuro
audiam, audies, audiet; et pluraliter audiemus, audietis,
audient. imperatiuo modo tempore praesenti ad secundam et
tertiam personam audi, audiat; et pluraliter audiamus,
audite, audiant. eodem modo tempore futuro audito tu, audito
ille; et pluraliter audiamus, auditote, audiunto. optatiuo
modo tempore praesenti et praeterito inperfecto utinam
audirem, utinam audires, utinam audiret; et pluraliter
utinam audiremus, utinam audiretis, utinam audirent. eodem
modo tempore praeterito perfecto et plusquamperfecto utinam
audissem, utinam audisses, utinam audisset; et pluraliter
utinam audissemus, utinam audissetis, utinam audissent.
eodem modo tempore futuro utinam audiam, utinam audias,
utinam audiat; et pluraliter utinam audiamus, utinam
audiatis, utinam audiant. coniunctiuo modo uel subiunctiuo
modo tempore praesenti cum audiam, cum audias, cum audiat;
et pluraliter cum audiamus, cum audiatis, cum audiant. eodem
modo tempore praeterito inperfecto cum audirem, cum audires,
cum audiret; et pluraliter cum audiremus, cum audiretis, cum
audirent. eodem modo tempore praeterito perfecto cum
audierim, cum audieris, cum audierit; et pluraliter cum
audierimus, cum audieritis, cum audierint. eodem modo
tempore praeterito plusquamperfecto cum audissem, cum
audisses, cum audisset; et pluraliter cum audissemus, cum
audissetis, cum audissent. eodem modo tempore futuro cum
audiero, cum audieris, cum audierit; et pluraliter cum
audierimus, cum audieritis, cum audierint. infinitiuo modo,
numeris et personis tempore praesenti et praeterito
inperfecto audire; praeterito perfecto et plusquamperfecto
audisse; futuro auditum ire uel auditurum esse. inpersonali
modo tempore praesenti auditur; praeterito inperfecto
audiebatur; praeterito perfecto auditum est uel auditum
fuit; praeterito plusquamperfecto auditum erat uel auditum
fuerat; futuro audietur. imperatiuo modo audiatur; futuro
auditor. optatiuo modo utinam audiretur; plusquamperfecto
utinam auditum esset uel auditum fuisset; futuro utinam
audiatur. coniunctiuo modo cum audiatur; praeterito
inperfecto cum audiretur; praeterito perfecto cum auditum
sit uel fuerit; praeterito plusquamperfecto cum auditum
esset uel fuisset; futuro cum auditum erit uel fuerit.
infinitiuo modo tempore praesenti audiri; praeterito auditum
esse uel fuisse; futuro auditum iri. gerundia uel
participalia uerba sunt haec: audiendi, audiendo, audiendum,
auditum, auditu. duo participia trahuntur a uerbo actiuo,
praesentis temporis et futuri: praesentis audiens, futuri
auditurus.
Ðêos coniugatio macað hyre praeteritum on syx wîsan.
I. Sêo forme praeteritum geendað on xi: uincio ic binde,
uinxi ic band, uinctum gebunden; sancio ic dême oððe ic
gesette oþþe ic hâlgige, sanxi, sanctum, ac þâ ealdan menn
cwǣdon sanciui uel sancii.
II. Sêo ôðer praeteritum geendað on si: fulcio ic underlecge
oððe underwreðige, fulsi, fultum; sarcio ic siwige, sarsi,
sartum (of ðâm is sartor sêamystre, sartrix hêo); farcio ic
crammige oððe fylle, farsi, fartum; of ðissum gefêgede
confercio ic samod fylle, refercio ic ongeân fylle, -fersi,
-fertum; raucio ic hâsige, rausi, rausum (of ðâm is raucus
and rauca hâs); sentio ic gefrêde oððe undergyte, sensi,
sensum; of ðâm consentio ic geðafige, consensi, consensum;
dissentio ic ungeðwǣrige, -si, -sum; haurio ic hlade, hausi,
haustum; of ðâm exhaurio ic of âhlade, exhausi, exhaustum;
saepio ic ymbhegige, saepsi, saeptum.
III. Sêo ðridde praeteritum geendað on ui: aperio ic
geopenige, aperui, apertum; cooperio ic oferwrêo, cooperui,
coopertum. prosilio ic forþ ârǣse, prosilui; insilio ic on
behlêape, insilui; dissilio ic of âlîhte, dissilui: þâs word
synd gefêgede of salio ic hlêape, ac hî nabbað nǣnne sopinum
on gewunan.
IIII. Sêo fêorðe praeteritum wyrpð aweg ðone o and wanað þæt
ân stæfgefêg: comperio ic ongyte, comperi, compertum;
reperio ic gemête, repperi on twâm pêum, repertum; uenio ic
cume, ueni, uentum and of ðâm gefêgede aduenio ic tô cume,
adueni, aduentum (of ðâm is aduentus tôcyme); conuenio ic
samod cume, conueni, conuentum; inuenio ic gemête, inueni,
inuentum.
V. Sêo fîfte praeteritum and sêo syxte gâð tôgædere ðus:
audio ic gehŷre, audiui uel audii, auditum. ealswâ gâð ðâs
word: scio ic wât, sciui uel scii, scitum and of ðâm
gefêgede asscio ic gefêrlǣce, assciui uel asscii, asscitum;
cio ic gelaðige, ciui uel cii, citum; mollio ic hnexige,
molliui uel mollii, mollitum. ealswâ gâð ðâs ôðre: seruio ic
ðêowige, munio ic ymbtrymme, stabilio ic gestaðelfæste,
dormio ic slâpe, saeuio and insanio ic wêde, bullio ic
wealle, of ðâm ebullio ic ûpp âwealle oððe ûpp âbrece,
obedio ic gehŷrsumige, fastidio mê âðrŷt, lenio ic
gelîðewǣce, exinanio ic âîdlige, nutrio ic fêde, finio ic
geendige, punio ic gewîtnige, sopio ic swefige, hinnio ic
hnǣge, redimio ic gefrætwige (redimo ic âlŷse is ðǣre
ðriddan geðêodnysse), lippio mê tŷrað mîne êagan oððe
scîmjað (of ðâm is lippus sûrêagede and lippitudo sêo
untrumnys), erudio ic lǣre, insignio ic mǣrsige oððe
frætwige, condio ic gelôgige oððe sylte (condo ic gescyppe
is ðǣre ðriddan: of ðâm is conditor scyppend), salio ic
hlêape (of ðâm is sopinum saltum), sallio ic sylte sceal
habban twegen ellas and sopinum sallitum (sallo ic sylte is
ðǣre þriddan and his sopinum salsum gesylt: of ðâm is
salsamentum sælmerige. psallo ic singe mîne sealmas sceal
habban p on foreweardan), sepelio ic bebyrige macað sopinum
sepultum and sepulturus tôweard, forðan ðe se gewuna is
strengra on ǣlcum worde, þonne his regol sŷ. eo ic fare, iui
uel ii, itum and of ðâm gefêgede exeo ic ût fare, adeo ic tô
fare (þæt is êac aduerbium adeo tô ðan swŷðe), obeo ic
gewîte, praetereo ic forgǣge; ac hî habbað ealle sceortne i
on sopinum ætforan þâm tum: exitum ût âfaren oððe ûtfæreld,
aditum, obitum, praeteritum. heora praeteritum bið ðus: iui
uel ii and futurum ibo ic fare, ibis þû færst; imperatiuum i
far ðû, eat fare hê, et cetera. ealswâ queo ic mæg, quis ðû
miht, quit hê mæg; quiui uel quii ic mihte: quitum (sceort
i); futurum quibo ealswâ ðǣre forman geþêodnysse. of ðâm
gefêged nequeo ic ne mæg, nequiui uel nequii, nequitum.
ueneo ic bêo geseald oððe ic gâ tô wurðe, ueniui uel uenii,
uenum. ambio ic gewilnige is gefêged of eo, and, forðan de
hit âwende ðone e on i, hit gelengde ðone bi on sopinum and
on participia: ambitus gewilnod, ambita, ambitum. se nama
swâ ðêah of ðâm, ambitus gewilnung, hæfð sceortne bi.