Lego ic rǣde, legis ðû rǣdst, legit hê rǣt (þêos coniugatio
is gecweden correpta, ðæt is, gescyrt, forðan ðe hêo macað
hyre imperatiuum on sceortne e: lege rǣd; and eft on
infinitiuum byð se e sceort: legere rǣdan; and swâ ealle ðâ
word, ðe tô hyre belimpað, scyrtað þone foresǣdan e on ðâm
twâm gemetum and on mâ ôðrum, ðonne ðâ ôðre ðrêo
coniugationes bêoð ǣfre gelengde); et pluraliter legimus,
legitis, legunt. eodem modo tempore praeterito inperfecto
legebam, legebas, legebat; et pluraliter legebamus,
legebatis, legebant. eodem modo tempore praeterito perfecto
legi, legisti, legit; et pluraliter legimus, legistis,
legerunt uel legere. eodem modo tempore praeterito
plusquamperfecto legeram, legeras, legerat; et pluraliter
legeramus, legeratis, legerant. eodem modo tempore futuro
legam, leges, leget; et pluraliter legemus, legetis, legent.
imperatiuo modo tempore praesenti ad secundam et tertiam
personam lege, legat; et pluraliter legamus, legite, legant.
eodem modo tempore futuro legito tu, legito ille; et
pluraliter legamus, legitote, legunto uel leguntote.
optatiuo modo tempore praesenti et praeterito inperfecto
utinam legerem, utinam legeres, utinam legeret; et
pluraliter utinam legeremus, utinam legeretis, utinam
legerent. eodem modo tempore praeterito perfecto et
plusquamperfecto utinam legissem, legisses, legisset; et
pluraliter utinam legissemus, legissetis, legissent. eodem
modo tempore futuro utinam legam, legas, legat; et
pluraliter utinam legamus, legatis, legant. coniunctiuo modo
tempore praesenti cum legam, cum legas, cum legat; et
pluraliter cum legamus, cum legatis, cum legant. eodem modo
tempore praeterito inperfecto cum legerem, cum legeres, cum
legeret; et pluraliter cum legeremus, cum legeretis, cum
legerent. eodem modo tempore praeterito perfecto cum
legerim, cum legeris, cum legerit; et pluraliter cum
legerimus, cum legeritis, cum legerint. eodem modo tempore
praeterito plusquamperfecto cum legissem, cum legisses, cum
legisset; et pluraliter cum legissemus, cum legissetis, cum
legissent. eodem modo tempore futuro cum legero, cum
legeris, cum legerit; et pluraliter cum legerimus, cum
legeritis, cum legerint. infinitiuo modo, numeris et
personis tempore praesenti legere; praeterito legisse;
futuro lectum ire uel lecturum esse. inpersonali modo
tempore praesenti legitur; praeterito inperfecto legebatur;
et cetera.
Þêos coniugatio macað hire praeteritum on eahta wîsan,
swâswâ nân ðǣra ôðra ne dêð.
I. Sêo forme praeteritum gǣð ðus: quiesco ic geswîce oððe ic
forlǣte oððe ic mê gereste, quieui, quietum; cresco ic wexe,
creui ic weôx, cretum; nosco ic oncnâwe, noui, notum;
ignosco ic miltsige, ignoui, ignotum; cognosco ic oncnâwe,
cognoui, cognitum; agnosco ic oncnâwe, agnoui, agnitum;
pasco ic fêde oððe ic læswige, paui, pastum (of ðâm is nama
pastor hyrde); consuesco ic gewunige, consueui, consuetus
sum; sino ic geðafige, siui, situm; sterno ic strêwige oððe
ic sadelige hors oððe ic beddige, straui, stratum; cerno ic
gesêo, creui, cretum; lino ic clǣme, liui, litum; accerso ic
gelangige, -siui, -situm; lacesso ic tyrige, lacessiui,
lacessitum; pinso ic gearcige hlâf, pinsui, pistum (of ðâm
is nama pistor bæcestre); tero ic tôbrŷte, triui, tritum;
quaero ic sêce, quaesiui, quaesitum; sero ic sâwe, seui,
satum (sero, seras, ic hæpsige is ðǣre forman: seraui;
desero ic forlǣte, deserui on ôðre wîsan, desertum; insero
ic on besette, inserui, insertum); cupio ic gewilnige,
cupiui uel cupii, cupitum; concupio ic samod wilnige,
concupiui uel concupii, concupitum; sapio ic wât oððe ic
smæcce, sapiui uel sapui, sapitum; peto ic bidde, petiui,
petitum.
II. Sêo ôðer praeteritum geendað on ii, ac on ðǣre ne
befeallað nâ mâ worda, þonne, ðâ ðe gâð on twâ wîsan: cupio
ic gewilnige, cupiui oððe cupii; arcesso ic âflîge mîne fŷnd
oððe genyrwige, arcessiui uel arcessii; and byð se ǣrra i
ǣfre sceort.
III. Sêo ðridde praeteritum geendað on u.i: imbuo ic tŷ oððe
lǣre, imbui ic têah, imbutum, and byð se u lang on ðâm
sopinum and sceort on ðâm praeteritum; eallswâ acuo ic
hwette, acui, acutum; induo ic mê scrŷde, indui, indutum;
exuo ic mê unscrŷde, exui, exutum; innuo ic gebŷcnige,
innui, innutum; annuo ic getîðige, annui, annutum; diluo ic
âfeormige, dilui, dilutum; polluo ic besmîte, pollui,
pollutum; suo ic sywige, sui, sutum; tribuo ic sylle oððe
forgyfe, tribui, tributum; statuo ic sette, statui,
statutum; minuo ic wanige, minui, minutum; arguo ic ðrêage,
argui, argutum. pluo ic rîne macað plui, spuo ic spǣte spui,
metuo ic mê ondrǣde metui: þâs ðrêo word nabbað nǣnne
sopinum. ruo ic hrêose, rui, rutum, ac se tôwearda
participium hæfð i, ruiturus tô hrêosenne, and of ðisum
worde gefêgede habbað sceortne u on sopinum: eruo ic âhredde
oððe ût âliðige, erui, erutum; diruo ic tôwurpe, dirui,
dirutum. pono ic sette, posui, positum, and of ðâm gefêgede
subpono ic underlecge, subposui, subpositum; compono ic
gefêge, composui, compositum; gigno ic gestrŷne, genui,
genitum; uomo ic spîwe, uomui, uomitum; gemo ic geômrige,
gemui, gemitum; fremo ic grimette, fremui, fremitum; tremo
ic bifige, tremui, tremitum: on eallum ðisum byð se u sceort
on praeteritum and se i on sopinum. texo ic wefe, texui,
textum; nexo ic cnytte, nexis uel nexas ðǣre forman, nexui,
nexum; necto ic cnytte, nexui uel nexi, nexum; pecto ic
cembe, pexui uel pexi, pexum; meto ic rîpe, messui, messum;
strepo ic hlŷde, strepui, strepitum; rapio ic gelæcce,
rapui, raptum; of ðâm gefêged eripio ic ætbrêde oððe
âhredde, eripui, ereptum; diripio ic fram âtere, diripui,
direptum; sterto ic hrûte, stertui (nis ðǣr nân sopinum);
alo ic fêde, alui, altum uel alitum; colo ic begange oððe ic
wyrðige, colui, cultum; consulo ic âxige mê rǣdes oððe ic
ðeahtige, consului, consultum; occulo ic behŷde, occului,
occultum; molo ic grinde, molui, molitum; uolo ic wylle,
uolui (of ðâm byð nama uultus andwlita, swâswâ of occulo ic
bedîglige occultus bedîglod); nolo ic nelle, nolui: ac ðâs
twâ word nabbað nǣnne sopinum.
IIII. Sêo fêorðe praeteritum geendað on si: quatio ic
tôcwŷse, quassi ic tôcwŷsde, quassum tôcwŷsed; percutio ic
slêa, percussum; concutio ic sceace oððe ic samod slêa,
concussi, concussum; excutio ic of âsceace, excussi,
excussum; incutio ic on beslêa oððe on âsceace, incussi,
incussum (ðâs word macjað heora imperatiuum on te: percute
sleh, excute et cetera, and infinitiuum on tere: percutere
te uolo uirga ic wylle ðê slêan mid gyrde); gero ic bere,
gessi, gestum; uro ic forswǣle oððe forbærne, ussi, ustum;
uerro ic swâpe, uerri uel uersi, uersum; sumo ic underfô,
sumpsi, sumptum; promo ic geyppe, prompsi, promptum; demo ic
wanige, dempsi, demptum; como ic geglencge, compsi, comptum;
emo ic bicge macað emi, emptum; premo ic ofðrycce, pressi on
twâm essum, pressum and of ðâm gefêgede comprimo ic samod
ofðrycce, compressi, compressum; exprimo ic geswutelige oððe
swutelîce secge, expressi, expressum; tempno ic forsêo,
tempsi, temptum (ealswâ contempno, and of ðâm byð contemptus
forsewennyss); scribo ic wrîte, scripsi (hêr byð se b on p
âwend on praeteritum), scriptum; nubo ic oferwrêo, nupsi,
nuptum (ac ðis word gebyrað tô gyftum: ðanon is gecweden
nuptiae giftu); scalpo ic clâwe, scalpsi, scalptum; sculpo
ic grafe, sculpsi, sculptum; carpo ic tôtere oððe pluccige
oððe tǣse, carpsi, carptum and of ðâm gefêged excerpo ic of
âpluccige, excerpsi, excerptum; serpo ic smûge, serpsi,
serptum; repo ic crêope, repsi, reptum; ludo ic plege, lusi,
lusum; laedo ic derige, laesi, laesum; rado ic scere, rasi,
rasum; rodo ic gnage, rosi, rosum; trudo ic scêofe, trusi,
trusum; uado ic gange, uasi, uasum and of ðâm gefêged euado
ic ætwinde, euasi ic ætwand, euasum; illido ic on beslêa,
illisi, illisum; claudo ic belûce, clausi, clausum (claudo
oððe concludo ic belûce, conclusi, conclusum: eft claudo uel
claudeo uel claudico ic healtige, claudicas); plaudo ic
hafetige oððe fægnige, plausi, plausum; caedo ic fare aweg
oððe ic rŷme, caessi, caessum and of ðâm gefêgede recaedo
and apcaedo ic fare aweg; praecaedo ic forestæppe,
praecaessi, praecaessum; concaedo ic getîðige, concaessi,
concaessum; incaedo ic gange oððe on bestæppe: and ealle ðâs
word healdað þone dyptongon ae on praeteritum; eft accaedo
ic geneâlǣce, accaessi, accaessum. ôðer is caedo ic slêa
oððe swinge, cicidi ic swang, caesum and of ðâm gefêged
abscido ic of âceorfe, abscidi, abscisum; succido ic
forceorfe; concido ic samod ceorfe; incido ic forceorfe;
praecido ic foreceorfe: ðâs word ealle habbað ǣnne
praeteritum, and hî âwendað ðone dyptongon ae on langne i.
mergo ic besence oððe bedyppe, mersi, mersum; spargo ic
geondstrêde, sparsi, sparsum; tergo ic wîpige, tersi,
tersum; mitto ic âsende, misi on ânum esse, missum on twâm
essum; eallswâ of ðâm gefêgede inmitto ic on besende,
inmisi, inmissum; committo ic befæste oððe âgylte, commisi,
commissum; permitto ic geþafige; dimitto and omitto ic
forlǣte; transmitto ic ofersende; admitto ic âgylte; amitto
ic forlêose; submitto ic nyðer âlǣte; praemitto ic
foresende; promitto ic behâte; praetermitto ic forlǣte;
emitto ic âsende; remitto ic ongeân sende; and ealle hî
habbað ǣnne praeteritum and ǣnne sopinum.
V. Sêo fîfte praeteritum geendað on xi: duco ic lǣde, duxi
ic lǣdde, ductum; dico ic secge, dixi, dictum; rego ic
wissige, rexi, rectum (of ðâm cymð rex cyning, þe rihtlîce
wissað his folce); of ðisum bêoð gefêgede porrigo uel porgo
ic rǣce (porrige mihi librum ârǣce mê ðâ bôc), dirigo ic
tǣce sumum men his weg oððe ic gerihte sume wôhnysse,
corrigo ic bête sume lêase bôc oððe ic stŷre sumum stuntum
menn, erigo ic ûpp ârǣre, surgo ic ârîse; pergo ic gange,
perrexi, perrectum: eallswâ gâð þâ foresǣdan word. eft of
lego gefêgede neglego ic forgyte, neglexi, neglectum;
intellego ic undergyte, intellexi, intellectum (of ðâm is
intellectus andgit); diligo ic lufige, dilexi, dilectum.
cingo and accingo and succingo ic embgyrde, cinxi, cinctum;
unguo ic smyrige, unxi, unctum; iungo ic jucige, iunxi,
iunctum and of ðâm coniungo ic tô geðêode (of ðâm is coniunx
gemæcca, and hit forlǣt ðone n on genitiuo coniugis, þæt hit
nǣre ðâm worde gelîc coniungo, coniungis); extinguo ic
âcwence, extinxi, extinctum (stinguo nis nâ on gewunan);
ango ic geangsumige, anxi, anctum and of ðâm is anxietas
angsumnys; linguo ic liccige, linxi, linctum; ninguo ic
snîwe, ninxi, ninctum (of ðâm is nix snâw); tinguo ic
bedŷpe, tinxi, tinctum (of ðâm is tinctura dêagung); intingo
ic on bedŷpe; pungo ic pricige, punxi uel pupugi, punctum.
ðâs ôðre lǣtað ðone n aweg on sopinum: pingo ic mête, pinxi,
pictum (of ðâm is pictura mêting), fingo ic hiwige oððe
scyppe, finxi, fictum (of ðâm is figulus uel luti figulus
crocwyrhta); stringo uel restringo ic gewrîðe, strinxi,
strictum; ringo ic grennige, rinxi, rictum; mingo ic mîge,
minxi, mictum; affligo ic geswence, afflixi, afflictum; figo
ic gefæstnige, fixi, fixum; frigo ic hyrste, frixi, frixum
(of ðâm is frixorium hyrstung); sugo ic sûce, suxi, suxum;
aspicio ic behealde, aspexi, aspectum (of ðâm is aspectus
ymbwlâtung); conspicio and respicio ic besêo, -xi, -ctum (of
ðâm synd naman conspectus gesyhð and respectus anlǣc);
illicio ic beswîce, illexi, illectum; pellicio ic bepǣce,
pellexi, pellectum (of ðâm byð pelex cyfys oððe bepǣcystre);
elicio ic ût âloccige macað elicui and elicitum, forðan ðe
electus is gecoren; struo and construo ic timbrige,
construxi, constructum and of ðâm destruo ic tôwurpe, -xi,
-ctum; instruo ic lǣre, instruxi, instructum; fluo ic flôwe,
fluxi, fluxum and of ðâm defluo ic tôflôwe, -xi, -xum; uiuo
ic lybbe, uixi, uictum (of ðâm is uictus bîgleofa); coquo
uel coco ic sêoðe, coxi, coctum (of ðâm is cocus côc); eft
decoquo on ðâm ylcan andgyte (coquo gebyrað êac tô gebæce);
flexo oððe flecto ic gebîge, flexi, flexum; plecto ic brêde
net oððe ic gewîtnige, plexi, plexum; ueho ic wege oððe ic
ferige, uexi, uectum; traho ic têo, traxi, tractum and of
ðâm pertraho ic têo swŷðe, distraho ic âmyrre, detraho ic
tǣle; et similia.
VI. Sêo syxte praeteritum gǣð ðus: frango ic tôbrece, fregi,
fractum and of ðâm confringo, ic tôbrŷte; ealswâ perfringo,
-fregi, -fractum; ago ic dô, egi, actum and of ðâm exigo ic
ofgange, exegi, exactum; subigo ic wrôte oððe ic underþêode,
subegi, subactum; cogo ic nŷde, coegi, coactum; ambigo mê
twŷnað, ambegi, ambactum; lego ic rǣde, legi, lectum and of
ðâm perlego ic oferrǣde, perlegi, perlectum; relego ic rǣde
eft, relegi, relectum; colligo ic gadrige, collegi,
collectum (of ðâm is collecta gegaderung oððe gegaderode
word tô ânum gebede); uinco ic oferswîðe, uici, uictum;
eallswâ conuinco, -uici, -ctum (uincio ic binde is ðǣre
fêorðan); linquo ic forlǣte, liqui, lictum and of ðâm
derelinquo and relinquo on ðâm ylcan andgite, -liqui,
-lictum; delinquo ic âgylte; rumpo ic tôbrece oððe tôslîte,
rupi, ruptum and of ðâm disrumpo, abrumpo on ðâm ylcan
andgite, -rupi, -ruptum; corrumpo ic gewemme, corrupi,
corruptum; soluo ic unbinde oððe untîge, solui, solutum and
of ðâm absoluo and dissoluo on ðâm ylcan andgyte, -solui,
-solutum; uoluo ic âwende oððe wylewige, uolui, uolutum and
ealswâ reuoluo; caluo ic beswîce, calui, calutum; bibo ic
drince, bibi, bibitum; lambo ic liccige oððe lapige, lambi,
lambitum; scabo ic clifrige, scabi, scabitum; uerto ic
âwende, uerti, uersum; uello ic âwyrtwalige, uelli uel
uulsi, uulsum; ealswâ euello of ðâm gefêged on ðâm ylcan
andgite; percello ic slêa, perculi, perculsum; psallo ic
singe, psalli (næfð ðis nǣnne sopinum); pando ic geopenige,
pandi, passum; defendo ic bewerige, defendi, defensum;
ostendo ic geswutelige, ostendi, ostensum (ostentum is
forebêacn); scando and ascendo ic âstîge, -di, -sum; findo
ic tôclêofe, fidi bûton n, fissum on twâm essum; scindo ic
tôslîte, scidi, scissum; fundo ic âgêote, fudi, fusum (ân s,
forðan ðe se u is lang) and of ðâm gefêgede perfundo ic
geondgêote, perfudi, perfusum; confundo ic gemencge oððe
gescynde, confudi, confusum; cudo ic smiðige, cudi uel cusi,
cusum (of ðâm byð gecweden incus anfilt: cuso and accuso ic
wrêge is ðǣre forman geðêodnysse and excuso ic belâdige,
excusas and recuso ic wiþsace); diuido ic tôdǣle, diuisi,
diuisum; facio ic dô, feci, factum and of ðâm gefêgede
perficio ic fullfremme, perfeci, perfectum; inficio ic
begleddige, infeci, infectum et cetera; iacio ic torfige
oððe scêote, ieci, iactum and of ðâm gefêgede abicio ic fram
âwurpe, abieci, abiectum; proicio ic ût âwurpe, proieci,
proiectum; inicio ic on âwurpe; conicio ic samod wurpe oððe
ic rǣde swefn; capio ic gefô, cepi ic gefêngc, captum gelæht
(of ðâm is captiuus hæftlingc oððe gehergod); of ðyssum
gefêgde incipio ic onginne, incepi, inceptum; recipio and
suscipio ic underfô, -cepi, -ceptum. is êac tô witenne, þæt
ǣlc ðǣra worda byð lang on praeteritum, gyf hit hæfð læs
stæfgefêgu, þonne hit æt fruman on andwerdum hæfde. fodio ic
delfe, fodi, fossum on twâm essum and of ðâm gefêgede
perfodio ic ðurhdelfe oððe ðurhðŷ, perfodi, perfossum;
subfodio ic underdelfe; effodio ic ût âdelfe; fugio ic flêo,
fugi, fugitum; eallswâ of ðâm gefêgede refugio ic ongeân
flêo oððe ic sêce sôcne, refugi, refugitum (of ðâm is
refugium sôcn and fuga flêam and profugus flŷma); confugio
ic samod flêo; perfugio ic fulflêo, perfugi, perfugitum. is
êac tô witenne, þæt ǣfre byð se i sceort on ðus gerâdum
sopinum ætforan ðâm tum on ðissere coniugatione.
VII. Sêo seofoðe praeteritum getwŷfylt ðæt forme stæfgefêg
ðus: pello ic ût âdrǣfe, pepuli ic ût âdrǣfde, pulsum; fallo
ic lêoge, fefelli, falsum; tollo ic nime, tetuli on ðâ
ealdan wîsan, ac nû is gewunelîc sustuli and sublatum; cado
ic fealle, cecidi, casum; cano ic singe, cecini, cantum;
pario ic âcenne, peperi, partum; caedo ic swinge, cecidi,
caesum; disco ic leornige, didici, discitum; tango ic
hreppe, tetigi, tactum; pango ic geyppe, pepigi, pactum;
tundo ic cnucige, tutudi, tunsum; pungo ic pricige, pupugi,
punctum (of ðâm is nama punctus prica); posco ic bidde,
poposci, poscitum; parco ic sparige oððe ârige, peperci,
parsum (of ðâm is parcus uncystig); tendo ic âstrecce,
tetendi, tensum uel tentum; curro ic yrne, cucurri, cursum.
sume word of ðissum gefêgede ne gâð nâ swâ: expello ic ût
âdrǣfe, expuli; depello ic âdrǣfe, depuli, -pulsum; incido
ic on befealle, incidi; concido ic samod fealle; succino ic
undersinge oððe orgnige, succinui, succentum; occino ic
singe ongeân, occinui, occentum; inpingo ic ætspurne,
inpegi, inpactum; contingo and attingo ic tô gerǣce,
contigi, attigi (sceortne i), contactum; perpendo ic
undergyte, extendo ic âstrecce, perpendi, extendi; pertundo
ic cnucige, pertundi. sume gâð, swâswâ ðâ ânfealdan: dedisco
ic forgyte, þæt ic ǣr leornode, dedidici; deposco ic bidde
geornlîce, depoposci. sume gâð on twâ wîsan: decurro ic
ofyrne, decucurri et decurri et cetera.
VIII. Sêo eahtoðe praeteritum getwŷfylt þæt æftre stæfgefêg
ðus: do ic gyfe, das, is ðǣre forman geðêodnysse, and of ðâm
gefêgede sind ðǣre ðriddan: credo ic gelŷfe oððe befæste,
credidi, creditum; perdo ic forlêose, perdidi, perditum;
prodo ic âmeldige, prodidi, proditum; uendo ic sylle wið
wyrðe, uendidi, uenditum; reddo ic âgylde, reddidi,
redditum; condo ic getimbrige, condidi, conditum; abscondo
ic behŷde, -didi, -ditum.