Verbum est pars orationis cum tempore et persona sine casu
aut agere aliquid aut pati aut neutrum significans, uerbum
ys word, ân dǣl lêdensprǣce mid tîde and hâde bûtan case
getâcnjende oððe sum ðing tô dônne oððe sum ðing tô
þrôwigenne oððe nâðor. uerbum habet septem accidentia word
hæfð seofon gelimplîce ðing. him gelimpð significatio, þæt
ys, getâcnung, hwæt þæt word getâcnige, dǣde oððe þrôwunge
oððe nâðor; tempus tîd, modus gemet, species hiw, figura
gefêgednyss, coniugatio geþêodnyss, persona hâd, numerus
getel. wê wyllað nû secgan endebyrdlîce and gewislîce be
eallum þisum.
Significatio ys getâcnung, hwæt þæt word getâcnige. ǣlc
fulfremed word geendað on o oððe on or. on o geendjað actiua
uerba, þæt synd dǣdlîce word, þâ ðe geswuteljað, hwæt men
dôð. amo ic lufige geswutelað mîn weorc; ealswâ doceo ic
tǣce, lego ic rǣde, audio ic gehŷre: on eallum þisum wordum
ys mîn weorc geswutelod. þâs and ðyllîce synd actiua
gehâtene, þæt synd dǣdlîce, forðan ðe hî geswuteljað dǣda:
dô ǣnne r tô ðisum wordum, þonne bêoð hî passiua, þæt synd
ðrôwjendlîce; nâ swylce hî ǣfre pînunge getâcnjon, ac, þonne
ôðres mannes dǣd befylð on mê oððe on ðê, þonne byþ þæt on
lêdensprǣce passiuum uerbum. ic cweðe nû: amo ic lufige,
þonne cwyst ðû: quem amas? hwæne lufast ðû? ic cweþe: te amo
þê ic lufige; þonne befylð mîn lufu on ðê, and ðû miht
cweðan: amor a te ic eom gelufod fram ðê. doceo te ic tǣce
ðê, and ðû cwyst: doceor a te ic eom gelǣred fram ðê; et
cetera. nû synd þâ word gehâtene actiua, þæt synd dǣdlîce,
þâ ðe geendjað on o and macjað of him sylfum passiua uerba,
þæt synd þrôwjendlîce word, gif se r byþ þǣrtô genumen,
swâswâ wê nû sǣdon. þâ word, þe geendjað on o and ne magon
æfter andgyte bêon passiua, þâ synd neutra gehâtene, þæt is
nâðres cynnes: uiuo ic lybbe, spiro ic orðige, sto ic
stande, ambulo ic gange, sedeo ic sitte. ne mæg hêr bêon nân
passiuum on ðisum wordum, forðan ðe heora getâcnung ne
befylð on nânum ôðrum menn, bûton on ðâm, ðe hit cwyð. swâ
ðêah sume of ðisum neutrum macjað passiuum on ðâm ðriddan
hâde, nâ tô mannum, ac tô ôðrum ðingum. aro ic erige, aras
þû erast, arat hê erað. ne cweð nân mann: ic eom geerod, ac
on ðâm ðriddan hâde ys gecweden: aratur terra þæt land ys
geerod; bibo ic drince, bibitur uinum þæt wîn ys gedruncen;
manduco ic ete, manducatur panis se hlâf is geeten; laboro
ic swince, laboratur uestis þæt hrægl is beswuncen; et
cetera. þâ word, þe geendjað on or, habbaþ ðrêo getâcnunga.
ân ys ðrôwjendlîc, swâswâ wê ǣr sǣdon. ôþer ys commune, þæt
ys, gemǣne twegra getâcnunga, forþan þe on ðâm worde byð
ǣgðer gê dǣd gê ðrôwung: osculor te ic cysse ðê et osculor a
te and ic eom fram ðê cyssed; complector te ic ymbclyppe þê
et complector a te and ic eom fram ðê ymbclypped. þâs word
and ðyllîce ne bêoð nâ lêdenword, gif se r byð aweg gedôn.
þâ ðriddan getâcnunge hæfð deponens uerbum, þæt is,
âlecgende word, forðan ðe hê legð him fram ðâ âne getâcnunge
and hylt ðâ ôþre. deponentia uerba significant actum þâ
âlecgendlîcan word getâcnjað dǣde, swâswâ actiua, ac hî
geendjað on or, swâswâ passiua. luctor ic wraxlige, loquor
ic sprece: hêr is dǣd on ðissere getâcnunge. hî ne bêoð nâ
lêdenword, gif se r byð awege. ðâ word, þe synd passiua,
bêoð actiua, gif se r byþ aweg gedôn: armor ic eom gewǣpnod,
armo te ic wǣpnige ðê et cetera. twâ dǣdlîce word synd, ðe
habbað þwyrlîce getâcnunge: þæt ðe geendað on o, getâcnað
þrôwunge and, þæt ðe geendað on or, getâcnað dǣde. timeo ic
mê ondrǣde, metuo ic mê ondrǣde. sê ðe him ondrǣt, sumes
ðinges hê him ondrǣt. timeo deum ic mê ondrǣde god. timeor
ic eom ondrǣd, þæt is, þæt sumum men stent ege fram mê.
metuor a pueris nostris, þæt is on andgyte, ûrum cildum
stent ege fram mê. ðâ word êac sume, þe synd neutra
gecwedene, habbað þrôwjendlîce getâcnunge, swâswâ ys uapulo
ic eom beswungen, ueneo ic eom geseald; ac hî ne geendjað
nǣfre on or, swâ hwæðer swâ hî getâcnjað.