Ðâ pronomina, þe habbað uocatiuum, þâ habbað syx casus and
ðâ ôðre ealle nabbað, bûton fîf gebîgednyssa. on ðâm ôðrum
hâde tu ðû and uos gê, þǣr ðǣr byð tôsprǣc, þǣr mæg bêon
uocatiuus. eft on þâm ânum diriuatiuum, þæt ys ofgangende,
meus mîn hæfð uocatiuus nâ þæs âgneres, ac ðæs ôðres hâdes,
þe hê tô sprecð: o pater mi, doce filium tuum êalâ ðû fæder
mîn, lǣr þînne sunu; o mater mea, uesti filium tuum êalâ ðû
mîn môdor, scrŷd ðînne sunu; êac menigfealdlîce o noster
amice êalâ ðû ûre frêond, o nostra soror êalâ ðû ûre swuster
[o nostra soror, da nobis bibere êalâ ðû ûre swuster, syle
us drincan] et cetera. nostras ûres landes man, uestras
êowres landes mann habbað gelîce nominatiuum and uocatiuum,
and nys nâ mâ pronomina, þe hæbbe syx casus.
Âne nigon naman synt, ðe habbað þâ ylcan declinunga, þe
pronomina habbað, and for ðî wǣron sume bôceras swâ bepǣhte,
þæt hî tealdon ðâ nigon naman tô ðisum dǣle, þe wê hâtað
pronomen, ac se lârêow priscianus segð, þæt man sceal
tôcnâwan ǣlces dǣles mihte and getâcnunge and swâ
undergytan, hwæt hê sŷ, nâ be þǣre declinunge. gif sêo
declinatio, þæt is, declinung, sceal tôsceâdan, hwæt gehwylc
dǣl sî, þonne bêoð ealle ðâ seofon pronomina, þe wê nû embe
sprǣcon, and êac participia, þæt synd dǣl nymende, getealde
betwux namum; ac þæt ne byð nân gesceâd. þâs nigon naman, þe
wê embe sprecað, sind appellatiua, þæt sind gecîgendlîce.
proprium nomen is âgen nama and appellatiuum byð ǣlc ôþer
nama. hêr synd ðâ naman: quis hwâ, unus ân, ullus ǣnig,
nullus nân, solus âna, totus eall, alius ôðer oððe sum,
alter ôðer, uter heora ôðer. þâs naman synd mobilia per tria
genera, þâs naman synd âwendendlîce geond þrêo cynn. quis
hwâ is werlîc hâd; quae hwylc is wîflîc; quod hwylc nys
nâþres cynnes. heora ealra genitiuus byð cuius hwæs oððe
hwylces and heora ealra datiuus cui hwâm oððe hwylcum, quem
uirum laudas? hwylcne wer herast ðû? a quo uel a qui fram
hwylcum oððe fram hwâm; et pluraliter qui hwilce oððe ðâ,
quorum hwylcera oððe ðǣra, quis uel quibus hwylcum oððe ðâm,
quos laudas? hwylce herast ðû? oððe ðâ, a quis uel a quibus
fram hwylcum oððe fram þâm. þes nama hæfð twŷfealdne
nominatiuum: quis and qui. se qui byð ânfealdes geteles and
menigfealdes: qui uir sê wer, qui uiri þâ weras, and hî
habbað twŷfealdne ablatiuum, swâswâ wê ǣr sǣdon. generis
feminini quae hwylc, cuius hwylcere, cui, quam, a qua uel a
qui; et pluraliter quae hwylce, quarum hwylcera, quis uel
quibus, quas, a quis uel a quibus, ac se quibus ys
gewunelîcor, forðan ðe quis is ðâm ôðrum gelîc. generis
neutri quod uel quid hwylc oððe þæt, cuius ðæs oððe hwylces,
cui, quod, a quo uel a qui; et pluraliter quae hwylce oððe
ðâ, quorum, quis uel quibus, quae, a quis uel a quibus. hit
is tô witenne, þæt ðâs naman habbað mislîc andgyt, be ðâm ðe
hî gesette bêoð. gif ic cweðe: quis hoc fecit? hwâ dyde
ðis?, þonne byð se quis interrogatiuum, þæt is, âxigendlîc.
gif ic cweðe: nescio, quis hoc fecit nât ic, hwâ ðis dyde,
þonne byð se quis infinitiuum, þæt is, ungeendigendlîc. gif
ic cweðe: tu scis, quis hoc fecit þû wâst, hwâ ðis dyde,
þonne byð se quis relatiuum, þæt ys, edlesendlîc. of ðisum
bêoð gefêgede quisque gehwâ, quaeque, quodque gehwylc. heora
ealra genitiuus ys cuiusque; cuique and swâ forð, swâ þâ
ôðre. ealswâ on ðrêo wîsan quispiam, quaepiam, quodpiam ǣnig
and heora ealra genitiuus cuiuspiam ǣniges and swâ forð. eft
quisquam, quaequam, quodquam ǣnig. heora ealra genitiuus
cuiusquam and swâ forð. eft quisquis swâ hwâ, quaequae swâ
hwylc, quodquod swâ hwylc. heora ealra genitiuus cuiuscuius;
cuicui et cetera. eft quidam, quaedam, quoddam sum and heora
ealra genitiuus cuiusdam et cetera. eft quicumque swâ hwâ,
quaecumque swâ hwylc, quodcumque and heora ealra genitiuus
cuiuscumque et cetera. eft aliquis sum, aliqua sum, aliquod
sum and heora ealra genitiuus alicuius sumes et cetera.
Vnus ân, una ân, unum ân and heora ealra unius ânes; uni
ânum; et cetera.
Vllus, ulla, ullum ǣnig and heora ealra ullius ǣniges; ulli
ǣnigum; et cetera.
Nullus, nulla, nullum nân; nullius nânes; nulli nânum; et
cetera.
Solus, sola, solum âna and heora ealra solius ânes; soli
ânum; et cetera.
Totus, tota, totum eal; totius ealles; toti eallum; et
pluraliter toti ealle; totorum ealra; totis; et cetera.
Alius, alia, aliud ôðer and heora ealra genitiuus alius
ôðres; alii ôþrum; et cetera.
Vter, utra, utrum heora ôðer oððe uncer ôðer; heora ealra
genitiuus utrius heora ôðres; utri heora ôðrum. ealswâ gǣð
of ðisum gefêged uterque heora ǣgðer, utraque, utrumque
heora ǣgðer and heora ealra utriusque heora ǣgðres; utrique
heora ǣgðrum; et cetera. neuter nâðor of ðisum gefêged ne
gǣþ nâ swâ, ac gǣð æfter þǣre ôðre declinunge. neuter nâðor,
neutri nâðres, neutro nâðrum; femininum neutra nâðor ðǣre
forman declinunge: neutrae et cetera; neutrum nâðor, neutri
nâðres et cetera. and ealle þâs habbað langne i on genitiuo,
ac hê byð swâ ðêah on lêoþcræfte ǣgðer gê lang gê scort,
bûton alius: sê byð ǣfre lang.
Alter, altera, alterum ôðer and heora ealra alterius ôðres:
on ðisum byð se i ǣfre scort; alteri ôðrum; et cetera. of
ðisum ys gefêged alteruter, alterutra, alterutrum heora
ǣgðer. heora ealra genitiuus alterutrius and datiuus
alterutri et cetera.
Gyt syndon sume naman, þe wǣron unrihtlîce getealde betwux
naman speljendum, forðan ðe naman speljend ne mæg habban þâ
getâcnunga, ðe hî habbað. ân þâra ys qualis and quale hwylc,
þæt getâcnað þrêo ðingc: interrogationem, þæt is, âxunge and
infinitionem endelêasnysse et relationem and edlesunge. gif
ic cweðe: qualis est rex? hwylc ys se cyning?, þonne byð hê
interrogatiuum, þæt is, âxjendlîc. gif ic cweðe: nescio,
qualis est rex nât ic, hwylc se cyning is, þonne byð se
qualis infinitiuum, þæt is, ungeendigendlîc. gif ic cweðe:
tu scis bene, qualis est þû wâst wel, hwylc hê is, ðonne byð
hit relatiuum, þæt ys, edlesendlîc. talis and tale swylc
andwyrd þâm ôðrum. þû cwyst: qualis est ille? hwylc ys hê?
ic cweþe: talis est swylc hê is. þâs twegen naman gâð æfter
ðǣre ðriddan declinunge, þe macjað heora ablatiuum on i.
eft quantus hû micel getâcnað þrêo ðing: âxunge and
endelêasnesse and edlesunge. him andwyrt tantus swâ mycel;
and hî begen synd mobilia æfter þǣre ôðre declinunge. eft
quot hû fela getâcnað ðrêo ðing. him andwyrt tot swâ fela.
ðâs twegen naman synd ðrêora cynna. wê cweþað: quot homines?
hû fela manna? quot litterae? hû fela stafa? quot uerba? hû
fela worda? tot libri swâ fela bôca; tot paginae swâ fela
trameta; tot folia swâ fela lêafa; and hî synd
undeclinjendlîce, ac hî andwyrdað swâ ðêah eallum casum: hi
quot, horum quot; hi tot, horum tot. of ðisum bêoð gefêgede
quotus and totus, þâ gebyrjað swŷðost tô endebyrdnysse.
quotus es in ordine monachorum? hwylcere endebyrdnysse eart
ðû betwux munecum? ic cweþe secundus se ôþer uel tertius
oððe se ðridda. him geandwyrt totus: totus sum swylcere
endebyrdnysse ic eom. hî syndon mobilia æfter þǣre ôðre
declinunge.
Of ðâm naman quis cumað ðrêo genitiui æfter ealdre sprǣce:
cuius masculinum, cuia femininum, cuium neutrum. ac wê ne
gŷmað nâ swîðe on ðisum dagum þissera genitiuo, ac brûcað
þæs ânes on ǣlcum cynne. cuius hominis hwylces mannes oððe
ðæs mannes, cuius feminae, cuius animalis. êac bûton þison
cwǣdon ðâ ealdan: hic et haec cuias et hoc cuiate, huius
cuiatis. þæt byð þus on lêdensprǣce: cuias es? hwylcere
þêode eart þû? uestras sum êowre þêode ic eom oþþe êower
landes man; swâswâ cwæþ se ealda plautus: quid est? cuiates
estis aut quo ex oppido? hwæt is lâ? hwylcere þêode sind gê
oððe of hwylcum fæstene?
Is êac tô witenne, þæt ullus and nullus, nemo and ambo nê
nân þǣra namena, þe andwerd ne byð on sprǣce, næfð nânne
uocatiuum. eft alter and uter nê nân þǣra, þe gǣð on twâ,
næfð nǣnne uocatiuum, forðan ðe se uocatiuus, þæt ys, sêo
clypjendlîce gebîgednys, wyle bêon ǣfre tô andweardum menn
geclypod and tô ânum hâde.