LITTERA is #stæf# on englisc and is se læsta dǣl on bôcum
and untôdǣledlîc. wê tôdǣlað þâ bôc tô cwydum and
[[5]]
syððan ðâ cwydas tô dǣlum, eft ðâ dǣlas tô stæfgefêgum
and syððan þâ stæfgefêgu tô stafum: þonne bêoð
ðâ stafas untôdǣledlîce; forðan ðe nân stæf ne byð nâht,
gif hê gǣð on twâ. ǣlc stæf hæfð þrêo ðing: NOMEN,
FIGVRA, POTESTAS, þæt is, #nama# and #hiw# and #miht#. 5
17 _überschrift f. TW_ 18 [l]itera _W_ ‖ boc _W_ 19 untodelendlic _H_,
-delenlic _W_ ‖ [tod.] _W_ 1 and eft _H_, e[f]t _W_ ‖ st[efifeiȝen
and] _W_ 2 stæfgefêgu] stæfgefegum _RU_ 3 untodælendlice _H_,
unto[delenliche] _W_ ‖ forþon _R_ 4 haue[þ þreo] _W_ ‖ þincg _R_, ing
(_zu_ þing _von neuerer hand_) _mit_ nomen _als ein wort h_
¶ nama, hû hê gehâten byð: _a_, _b_, _c_. hiw, hû hê gesceapen
byð. miht, hwæt hê mæge betwux ôðrum stafum. sôðlîce
on lêdensprǣce synd þrêo and twentig stafa: _a_, _b_,
_c_, _d_, _e_, _f_, _g_, _h_, _i_, _k_, _l_, _m_, _n_, _o_,
_p_, _q_, _r_, _s_, _t_, _u_, _x_, _y_, _z_.
of ðâm syndon fîf VOCALES, þæt synd #clypjendlîce#: 10
_a_, _e_, _i_, _o_, _u_. ðâs fîf stafas ætêowjað heora naman þurh
hî sylfe and bûtan ðâm stafum ne mæg nân word bêon
âwriten, and for ðî hî synd QVINQVE VOCALES gehâtene.
tô ðisum is genumen se grêcisca _y_ for intingan grêciscra
namena, and se ylca _y_ is on engliscum gewritum swîðe 15
gewunelîc. ealle ðâ ôðre stafas syndon gehâtene CONSONANTES,
þæt is, #samod swêgende#; forðan ðe hî swêgaþ
mid ðâm fîf clypjendlîcum. ðonne bêoð gyt of þâm
samod swêgendum sume SEMIVOCALES, þæt synd #healfclypjende#;
sume syndon MVTAE, þæt synd #dumbe#. 20
6 h[u he] _W_ ‖ (he) _R_ 7 hwæt] hu _H_ ‖ m[awe be]twux _W_ ‖ mage
_DFHhR_, maga _T_ ‖ betwyx _RT_ 8 lædenspræce _h_ ‖ [b]eoþ _W_ ‖
twe[ntig st.] _W_ 9 [z] _W_ 10 beoþ _W_ ‖ [f. uoca]les _W_ ‖ beoþ _W_
‖ clypigenlice _h_, cleopiendlic _W_ 11 [st]aues sch[ea]weþ [hore na]me
_W_ 11. 12 þurhi _T_, þurh ham _W_ ‖ buton _HRT_ ‖ ðan _O_ 12. 13
[beon a]writen _W_ ‖ beoþ _W_ 14 þ[issen is] _W_ ‖ þysum _zu_ þyssum
_a. hd. F_ 14 for _bis_ 15 y _f. O_ ‖ intinga _R, darüber_ causa _a.
hd. F_ ‖ greciscera _H_ 15 namana _T_ ‖ [and þe ilke] _W_ ‖
(en)gliscum _1. corr.? F_ ‖ gewritum] gereorde _O_ ‖ swiðe _f. H_ 16
be[oþ iho]tene _W_ ‖ sindo(n) _D_ 17 ðe] þet? _W_ ‖ swégeð _T_ 18 m[id
þen] _W_ ‖ fif _f. H_ ‖ clypiendum _T, dahinter._ i. _F_ 19 samod _von
ders. hand kleiner am rande O_ ‖ [sweindum] _W_ ‖ [þet] _W_ ‖ beoþ
_W_ 20 [beoþ mute] _W_ ‖ : mutę _D_ ‖ beoð _W_ ‖ dumbę _R_
[[17 ... clypiendum _T, dahinter._ i. _F_
printed as shown: error for “dahinter i.” or “.i.”?]]
[[6]]
¶ SEMIVOCALES syndon seofan: _f_, _l_, _m_, _n_, _r_,
_s_, _x_. þâs syndon
healfclypjende gecîgede, forðan ðe hî nabbað fulle
clypunge, swâswâ ðâ QVINQVE VOCALES. and þâ syx
ongynnað of ðâm stæfe _e_ and geendjað on him sylfum.
_x_ âna ongynð of þâm stæfe _i_ æfter ûðwitena tǣcinge. 5
þâ ôðre nigon CONSONANTES synd gecwedene MVTAE, þæt
synd #dumbe#. hî ne synd nâ mid ealle dumbe, ac hî
habbað lytle clypunge. þâ synd: _b_, _c_, _d_, _g_, _h_, _k_,
_p_, _q_, _t_.
þâs ongynnað of him sylfum and geendjað on ðâm clypjendlîcum
stafum. _b_, _c_, _d_, _g_, _p_, _t_ geendjað on _e_. _h_ and 10
_k_ geendjað on _a_ æfter rihte. _q_ geendað on _u_. _z_ êac,
se grêcisca stæf, geendað on _a_.
1 semiuocales _zum teil weg H_ ‖ [beo]ð _W_ ‖ seofon _HRTU_, VII _W_
‖ [f, l] _W_ ‖ f _wegradiert und von ders. hand ü. d. z. hinter_ x
_gesetzt H_ ‖ [r--4 suluen] _W_ 2 forþon _U_ 3 (ða) _h_ 4 ongynnað _f.
DH_ ‖ ongynnað _bis_ 8^5 _f. T_ ‖ of] _damit beginnt J_, on _DH_ ‖
geendaþ _J_ ‖ on] of _O_ 5 of] on _R_ ‖ stæfa _U_ ‖ philophi(!) _ü._
uðw. _dsb. hd., wie_ 5^14 _F_ ‖ tæcunge _DFHhJRU_ ‖ 5. 6
[tæc]h.--oþre] _W_ 6 IX _W_ ‖ _letztes_ s _in_ consonantes _auf r. 1.
corr. h_ ‖ beoð _W_ 7 beoð (_beidemal_) _W_, send (_d. 2. m._) _J_ ‖
[na (_oder_ nout?) m]id _W_ 8 beð _W_ ‖ k _wegradiert H_ ‖ [p q t
þ]eos _W_ ‖ q _auf r. 1. corr.? h_ ‖ t _h, über der zeile
nachgetragen_ (_corr. F_) _FR, f. DHJOU_ 9 ong.] sindan onginnende _H_
‖ endeð _W_ ‖ on] of _O_ 10 sta[uen b c] _W_ ‖ endeð _W_ ‖ h] ha _J_
11 k _aus_ b _D, aus_ i _1. corr.? h_, b _H_ ‖ endeð _W_ ‖ æfter r.
_f. W_ ‖ endeð _W_, geendiað (i _radiert R_) _FRU_ ‖ (on) _R_ 12
[grekische st]ef _W_ ‖ geend:að (i _rad._) _FR_, endeð _W_
¶ se stæf is genumen
of Grêcum tô lêdensprǣce for grêciscum wordum. _i_ and
_u_ bêoð âwende tô CONSONANTES, gif hî bêoð tôgædere
gesette oððe mid ôðrum swêgendlîcum. gyf ðû cwyst 15
nû _iudex_, þonne byð se _i_ CONSONANS. gif ðû cwest _uir_,
þonne bið se _u_ CONSONANS. _ianua_, hêr is se _i_ CONSONANS.
_uatis_, hêr is se _u_ CONSONANS. ðâs twegen stafas habbað
mâran mihte, þonne wê hêr secgan wyllað. êac wê
[[7]]
mihton be eallum þâm ôðrum stafum menigfealdlîce
sprecan, gif hit on englisc gedafenlîc wǣre.
13 lædenspræce _h_, ledene speche _W_ ‖ [grekisch]e _W_ 14 hî] heo _D_
14. 15 to ge[dere ise]tt[e] _W_ 15 sweȝenlicum _W_ ‖ cwest _U_, cwyþst
_JH_, cweðst _DFh_, cwæðst _R_ 16 [þe i conson]ans _W_ ‖ cwyþst _HJR_,
cwyðst _Dh_, cweðst _F_ 17 se _vor_ i _f. O_ ‖ [i consonans] _W_ 18
(is) _J_ ‖ a _in_ consonans _a. r. 1. corr.? h_ ‖ two _W_ 19 [mihte
þ]eonne _W_
1 mihtan _h_ ‖ þâm _f. OU_ ‖ mænigf- _FR_, mænif- _H_, manigf- _J_,
[moniuo]ldliche _W_ 2 gedafenlice _F_, idauendlic _W_