28) Είναι η αρχή της ελαττώσεως του &τελικού βαθμού της
χρησιμότητος&. Εν γενικαίς γραμμαίς την θεωρούμεν ορθήν, εκτός
μερικών εξαιρέσεων. (Giornale degli Economisti, Roma Ιανουάριος
1893. Όρα Edgeworth, _Mathematical psychics_ σ 34-35).
29) Είναι αληθές ότι εις την ελάττωσιν ταύτην των κινδύνων
αντιστοιχεί ελάττωσις του τόκου, του κράτους δανειζομένου με
μικρότερον τόκον του επιτυγχανομένου εις τας βιομηχανίας, αι
οποίαι διατρέχουν κινδύνους. Αλλά τούτο είναι μία σχετική
ελάττωσις ενός ολικού τεχνητώς υψωθέντος.
Ας υποθέσωμεν πράγματι ότι το ελεύθερον εμπόριον ορίζει εν
δεδομένη στιγμή επιτόκιον Χ διά τον τόκον, και το επιτόκιον τούτο
αντιστοιχεί προς το 5% το πληρωνόμενον υπό του κράτους, η διαφορά
δε διά τους κινδύνους του κεφαλαίου είναι η πληρωτέα αμοιβή. Έστω
10 εκατομ. το χρησιμοποιούμενον κεφάλαιον με επιτόκιον Χ· δυνάμεθα
να υπολογίσωμεν ως εάν τούτο εχρησιμοποιείτο προς 5% άνευ
κινδύνου.
Αι βιομηχανίαι της χώρας θα ηδύναντο να χρησιμοποιήσουν ακόμη έν
εκατομμύριον, αλλά μόνον εις επιτόκιον, αντιστοιχούν προς 4% των
προσόδων του κράτους, επί του ολικού κεφαλαίου.
Εν τοιαύτη περιπτώσει ελαττούντες, διά της αφαιρέσεως όλων των
πληρωτέων αμοιβών διά τους κινδύνους, πάντα τα επιτόκια από τα
πληρωθέντα τοιαύτα υπό του κράτους, θα δυνηθώμεν να είπωμεν ότι,
οι κεφαλαιούχοι δύνανται να χρησιμοποιήσουν 10 εκ. προς 5%, ή 11
εκατομ. προς 4%.
Αλλά το κράτος επεμβαίνει όταν ο τόκος ακόμη 5%. Ζητεί από την
αγοράν έν επί πλέον εκατομμύριον, πράγμα, που αυξάνει το επιτόκιον
και το υψώνει ας υποθέσωμεν 5,1%. Το εκατομμύριον τούτο χορηγείται
εις τας βιομηχανίας, αι οποίαι δεν δύνανται να πληρώσουν ειμή 4%,
και οι συμβάλλοντες επιβαρύνονται με την διαφοράν.
Κατά τον τρόπον τούτον οι κεφαλαιούχοι χρησιμοποιούν 11 εκατομ.
προς 5,1% αντί των 4%.
Εξαιρέσει των αριθμών, οι οποίοι εδόθησαν ενταύθα ως παράδειγμα, η
υποθετική αύτη περίπτωσις επραγματοποιήθη εις τα συναφθέντα υπό
των κυβερνήσεων δάνεια διά την κατασκευήν των σιδηροδρόμων.
Ίνα εξετασθή κατά βάθος η άποψις αύτη και διά να μη παρασυρθώμεν
εις ατελεύτητα συμπεράσματα, θα έπρεπε να χρησιμοποιήσωμεν την
αριθμητικήν.
30) Η απάντησις αύτη εδόθη εις μερικάς μας αντιρρήσεις τας οποίας
εξεφράσαμεν επί του έργου του μέλλοντος σοσιαλιστικού κράτους, υπό
επισήμου Σοσιαλιστικής Επιθεωρήσεως La critica sociale του
Μιλάνου.
31) Ιδού μικρός πίναξ αποδεικνύων, ως λέγει ο Schoenhofs, ότι η
πρόοδος της μηχανικής παραγωγής έσχεν ως αποτέλεσμα την ελάττωσιν
της τιμής του γαιάνθρακος και την ΑΥΞΗΣΙΝ των ημερομισθίων.
ΗΜΕΡΟΜΙΣΘΙΑ ΗΜΕΡΟΜΙΣΘΙΑ ΤΙΜΗ ΓΑΙΑΝΘΡΑΚΟΣ
Ετήσια κατά τόννον κατά τόννον
1880 1890 1880 1890 1880 1890
δολλάρια σεντς δολλάρια
Tennesee 332 392 68 82 1,27 1,21
Kentucky 261 334 73 70 1,20 0,99
West Virginia 295 391 72 60 1,10 0,82
Ohio 320 352 86 69 1,29 0,91
Illinois 382 357 99 69 1,44 0,97
Επ' αυτού δέον να προστρέξωμεν εις το έργον του κ. Paul Leroy —
Beauler (&Δοκίμιον διανομής του πλούτου& και &Ο κολλεκτιβισμός&
του αυτού συγγραφέως).
32) Ο Κ. Μαρξ εκτείνεται επί της νοθείας των εμπορευμάτων. Δεν
δυνάμεθα να εννοήσωμεν, πώς η νοθεία αυτή δεν θα λαμβάνη χώραν, αν
δεν υπάρχη οικειοποιημένον κεφάλαιον. Μήπως διότι το κράτος θα
ασχοληθή διά την παραγωγήν των εμπορευμάτων; Εις την Γαλλίαν τα
πυρεία του μονοπωλίου ουδέποτε ανάβουν και τούτο ουδέποτε είναι
ευνοϊκόν διά τας βιομηχανίας τας οποίας θα αναλάβη το κράτος.
33) Τhe Populair Sciènce Monthly. Ιανουάριος 1887. Ο Κ. Μαρξ
ηπατήθη υποθέτων ότι η &πτωχεία& θα ηύξανεν εις την Αγγλίαν. Όρ.
Giffen Essays in Finance Σ. Π. The progress of the working classes
in the last half century. Further notes on the working classes.
Ιδού αριθμοί τινές: ημερομίσθια απλής εργασίας (unskilled labour)
την εποχήν κατά την οποίαν έγραφεν ο κ. Giffen (1886) και
πεντήκοντα έτη πρότερον (1836) σελ. 425.
1836 1886
σελ. δην. σελ. δην.
Εργάτης Λονδίνου 15 — 25 —
Βοηθός κτίστης Manchestey 12 — 21 9
Κτίστης Manchestey (μάξιμουμ) 15 — 22 —
Βοηθός κτίστης Glasgow 9 — 18 —
Εργάτης Londo viderry 8 — 16 —
Αποτελέσματα του Income taxe σελ. 398.
Πρόσοδοι 1843 1876 — 1880
Αριθ. προσώπων
Από 150 λίρες μέχρι 200 29.366 130.101
200 — 300 28.370 88.455
300 — 400 13.429 39.896
400 — 500 6.781 16.501
500 — 600 4.780 11.317
600 — 700 2.672 6.894
700 — 800 1.874 4.054
800 — 900 1.442 3.555
900 — 1000 894 1.396
1000 — 2000 4.228 10.352
2000 — 3000 1.235 3.131
3000 — 4000 526 1.430
4000 — 5000 339 758
5000 — 10000 493 1.439
10000 — 50000 200 785
50000 και άνω 8 68
Σύνολον...... 106.637 320.162
Ιδού δια την Ιταλίαν τα καλά αποτελέσματα του κ. Bodio, διευθυντού
του τμήματος της στατιστικής.
Η σημαντική βελτίωσις των συνθηκών της εργατικής τάξεως εσταμάτησε
τω 1887 ένεκα των τρελών δαπανών των εξοπλισμών, του (νομίμου)
κιβδήλου νομίσματος εκδοθέντος υπό των τραπεζών τη συνενοχή της
κυβερνήσεως και εν γένει της υπό των πολιτευομένων προξενηθείσης
καταστροφής σημαντικής μερίδος του πλούτου της χώρας.
Το σύστημα των «αστών οικονομολόγων» Cobden, John Bright κλπ.
είναι ωφέλιμον, διότι τούτο ακολουθήσα η Αγγλία απέφυγε τα κακά
ταύτα.
Εδημοσιεύσαμεν εις την Εφημερίδα των Οικονομολόγων (Παρίσιοι,
Δεκέμβριος), ότι το ποσόν, το οποίον οι πολίται δέον να πληρώσουν
χάρις εις την προστασίαν της σιδηρουργικής βιομηχανίας εν Ιταλία
είναι μεγαλύτερον του ποσού των ημερομισθίων, τα οποία λαμβάνουσιν
οι εργάται της προστατευομένης βιομηχανίας.
Ιδού περίληψις αριθμών τινών.
Έτη 1886 1890
Μέσος όρος των δικαιωμάτων
επί 100 χιλιογράμ. Περα-
τωθέντων εμπορευμάτων . . 4 φρ. 476 7 φρ. 444
Το αυτό επί του χυτοσιδήρου 0 φρ. 1 φρ.
Σύνολον δικαιωμάτων εισπρα-
χθέντων παρά του τελω-
νείου, χιλιάδες φράγκα . . . . 8.718 8.056
Ποσότης σιδήρου και χαλκού
καταναλωθέντος εν Ιτα-
λία, χιλιάδες τόννοι . . 334 105
Τω 1890, η χώρα επλήρωσε χάρις εις την προστασίαν ποσόν περίπου
30,156,0011 φράγκων. Αφαιρούντες εκ του ποσού τούτου τα 8,056,000
φράγκα εισπραχθέντα υπό των τελωνείων, υπολείπεται, ποσόν
22,100,000 φράγκων.
Κατά το &Δελτίον της στατιστικής&, ο αριθμός των χρησιμοποιουμένων
εις την βιομηχανίαν ταύτην εργατών ανέρχεται εις 14,518. Εάν
διένεμον μεταξύ των το ποσόν των 30,156,000 φράγκων έκαστος θα
είχεν ετησίως 2,077 φράγκων και εάν διένεμον το ποσόν 22,100,000
φρ. έκαστος εργάτης θα είχε 1522 φρ. Όθεν το Δελτίον της
στατιστικής μας γνωρίζει ότι το μέσον ημερομίσθιον των εργατών
ενός σιδηρουργείου της Άνω Ιταλίας δεν είναι παρά 918 φρ.
Η σιδηρουργική βιομηχανία πολύ απέχει από του να έχη προοδεύση.
Εάν εις τα ποσά, τα οποία κερδίζει διά του προστατευτικού
συστήματος, προσετίθεντο τα υπό των πολιτευομένων εισπραχθέντα
ποσά διά την χορήγησιν της προστασίας, ίσως να μη επετυγχάνετο
ούτε το δέκατον του ποσού του πλούτου του αμέσως καταστρεφομένου
υπό του προστατευτικού τούτου συστήματος.
34) Η αύξησις της κινητοποιήσεως της εργασίας, είναι η πρόοδος,
την οποίαν πρέπει να πραγματοποιήσωμεν διά να λύσωμεν τα εργατικόν
ζήτημα. Η πρόοδος αύτη υπόκειται εις δύο όρους: ο πρώτος, είναι ο
πολλαπλασιασμός και η ελάττωσις της τιμής των μέσων της μεταφοράς
ή της κινητοποιήσεως της εργασίας και η απλοποίησις των φυσικών
και τεχνικών εμποδίων, άτινα δυσχεραίνουν την κινητοποίησιν
ταύτην· ο δεύτερος είναι η ανάπτυξις των διαμέσων της εμπορίας της
εργασίας, ομοίων προς τα διάμεσα της εμπορίας των κινητών
κεφαλαίων και των προϊόντων. (Notions find, d' Econ. polit. σ.
406. Βλ. Les bourses de travail υπό του αυτού συγγραφέως).
35) Τα γεγονότα είναι πολύ γνωστά και ευρίσκονται εις όλους τους
συγγραφείς τους περιγράψαντας τα ήθη των αγρίων. Όρα μεταξύ άλλων
τον Letourneau &η Κοινωνιολογία&. Παρίσιοι 1880 σ. 133: «Ο Sturt
διηγείται ότι Αυστραλιανός τις του εσωτερικού εχρησιμοποίησε δι'
εαυτόν το ασθενές του τέκνον θραύσας την κεφαλήν του και
καταβροχθίσας αυτό αφού το έψησεν . . . Εις φυλάς τινας της
μεσημβρινής Αφρικής οι ιθαγενείς διαθέτουν προς σύλληψιν των
λεόντων, οι οποίοι τους ανησυχούν μεγάλας παγίδας πετρίνας, όπου
σωρεύουν τα τέκνα των». σελ. 160: «Εις την Αυστραλίαν η γυνή είναι
ζώον οικιακόν χρησιμεύον διά την γεννητικήν ηδονήν, διά την
αναπαραγωγήν και εις περίπτωσιν πείνας και προς διατροφήν». Σελ·
163: «Παντού εν Αφρική ο άνθρωπος είναι κυνηγός ή πολεμιστής. Κατά
τας πολυαρίθμους ώρας της αναπαύσεώς του κοιμάται υπό την σκιάν
των δένδρων, καπνίζει ή συζητεί, καθ' ην στιγμήν η σύζυγός του
σκάπτει ή εκτελεί τα δυσκολώτερα έργα».
36) Επί τη 50ετηρίδι της Εταιρίας της Πολιτικής Οικονομίας εις
λόγον του ο Leon Say έλεγεν: «Η ελευθερία της εργασίας είναι ο
ακρογωνιαίος λίθος της Γαλλικής επαναστάσεως. Εάν αύτη εξαφανισθή
ολόκληρον το κίνημα της επαναστάσεως καταρρέει. Αι αρχαί του 1789
δύνανται, μη το λησμονώμεν ποτέ, να χαθούν εις την πάλην, η οποία
γίνεται μεταξύ των προσβαλόντων την ελευθερίαν της εργασίας και
ενός παλαιού καθεστώτος. Νέον δε σύστημα δύναται ν' αναφανή από
την πάλην την οποίαν έχομεν να υποστηρίξωμεν.
37) Η περικοπή αύτη του Α. Σμιθ, ευρισκομένη εν τω έργω του «Ο
πλούτος των εθνών», αναφέρεται υπό του Ricardo εν τω κεφαλαίω του
«της κανονικής ή φυσικής αξίας».
38) Ο Smith και ο Ricardo, οίτινες αμφότεροι θεωρούν την εργασίαν
ως την «πηγήν και το μέτρον της αξίας», αναγνωρίζουν επίσης ότι αι
εργασίαι παρά την διαφοράν των, «τον κόπον της εντατικότητος και
της δραστηριότητος συνεκρίνοντο μεταξύ των μετ' αρκετής ακριβείας
διά να ικανοποιηθούν όλαι αι πρακτικαί ανάγκαι». Αλλ' ούτε ο είς
ούτε ο άλλος δεν εθεώρησαν όλας τας εργασίας ως πολλαπλάσια της
απλής εργασίας, είναι δε αύτη ο μόνος υπολογισμός δι' ου δύναταί
τις να κατανοήση τα φαινόμενα της ανταλλαγής.
39) Ο Trosne έλεγε: «πάσα παραγωγή του αυτού είδους αποτελεί
ποσόν, ου η τιμή καθορίζεται γενικώς και ανεξαρτήτως ιδιαιτέρων
περιστάσεων» (De l' intérêt Social. E. Daix 1893.) Ο J. B. Say
προσέτρεξε εις μίαν ανάλογον αφαίρεσιν, ήτις αφαιρεί τας διαφόρους
ποιότητας των εργασιών, αίτινες συνετέλεσαν εις την παραγωγήν των
εμπορευμάτων και λέγει· «Η εκτίμησις της παραγομένης αξίας γίνεται
διά της αναγωγής όλων των αξιών εις μίαν, ενός ωρισμένου είδους π.
χ. όλαι αι παραγόμεναι εν Γαλλία αξίαι κατά το διάστημα ενός έτους
είναι ίσον προς την αξίαν 500 εκατομ. εκτολίτρων σίτου (Traité d'
Econ. Politiq. Ed. Rabilly 1826. II. III. ο. 289.) Η αναγωγή αύτη
όλων των αξιών εις την αξίαν ενός εμπορεύματος, του σίτου π. χ.,
αναγωγήν, την οποίαν και ο Α. Smith εδέχθη, ισοδυναμεί τέλος προς
την αναγωγήν όλων των εργασιών, αίτινες συντελούν εις την
δημιουργίαν των εμπορευμάτων, εις την απλήν εργασίαν του γεωργού.
40) Της εκφράσεως &αξία& γίνεται χρήσις ενταύθα, όπως πολλάκις η
&ποσότης αξίας&.