Bella nova in Libyæ moliris ducere terras?
Hostis enim deest Ausoniæ; nec vincere nobis
Est satis Hannibalem: petitur quæ gloria major
Litore Elissæo? stimuli si laudis agunt nos,
Hanc segetem mete: composuit propioribus ausis 615
Dignum te Fortuna parem; vult Itala tellus
Ductoris sævi, vult tandem, haurire cruorem.
612 sq. Hæc εἰρωνικῶς et cum sarcasmo dicta.
614. _Litore Elissæo_, in Africa. Conf. ad I, 81.
615. _Hanc segetem mete_, præclare; Hannibalem prius pelle ex
Italia, quæ (ut Cic. pro Mil. 13, verbis utar) larga gloriæ seges
ac materia est.
--_composuit_ tibi _propioribus ausis_, in propinquo, in Italia,
Hannibalem, _parem, dignum te_, dignum, quocum in certamen
descendas. Forma loquendi ex ludo gladiatorio petita, ut ap. Liv.
XXVIII, 44, in oratione Scipionis: _habeo, Q. Fabi, parem, quem das,
Hannibalem_. Conf. ibi Gronov. et sup. not. ad I, 39, et X, 70.
612. _Ausoniæ_, non _Ausonia_, Ox. et R. 1, ad marg.
614. Vulgo _Elisæo_, cf. ad I, 81.
615. _propioribus ausu_ legendum putabat Barth. Adv. X, 7.
Quo Martem, aut quo signa trahis? restinguere primum est
Ardentem Italiam: tu fessos obvius hostes
Deseris, ac septem denudas proditor arces. 620
618. _restinguere Ardentem Italiam_, incendium, quo quasi aduritur,
h.e. propulsare summum periculum, in quo versatur, quamdiu Hannibal
ibi bellum gerit. Sic _incendium_ passim de maximo periculo, vel
exitio. Sic _Racine_, _Andromaque_, act. IV, sc. 5, dixit _Troie
ardente_. _Ed._
619. _tu fessos_ pugnando et pæne debellatos hostes _deseris_, non
persequeris, et quidem _obvius_ iis, h.e. quum habeas eos in
propinquo, in Italia; Ern.
620. _septem arces_, Romam (ut X, 587), _denudas_ custodia ac
præsidio, copiis in Africam transductis. Cf. Liv. lib. XXVIII, cap.
42 extr. Hinc _proditor_, desertor es patriæ, cujus salutem tibi
creditam destituis, non curas, quam summo periculo objicis, quum eam
defendere deberes. Cf. ad II, 247.
619. _avius_, vel _devius_ pro _obvius_ conj. N. Heins. _Tu
fessos_, scilicet Romanos, _obvius hosti, deseris_ reposuit Lefeb.
At vid. not.
620. _protinus_ pro _proditor_ edidere Benessa et Nicander, quos
alii sequuti sunt.
«An, quum tu Syrtim ac steriles vastabis arenas,
Non dira illa lues notis jam mœnibus urbis
Adsiliet? vacuumque Jovem sine pube, sine armis
Invadet? quanti, ut cedas, Romamque relinquas
Emerito, est? tanto perculsi fulmine belli 625
Siccine te, ut nuper Capua est adcitus ab alta
Fulvius, æquoreis Libyæ revocabimus oris?
622. _dira illa lues_, Hannibal. Cf. ad X, 603, et I, 174.
--_notis jam mœnibus urbis_, Romæ, quam olim adcesserat. Cf. XII,
518 sq., 558 sq.
623. _Jovem_, sedem Jovis, Capitolium, pro ipsa urbe, cujus præcipua
pars est, ut _Tarpeia saxa, rupes, scopuli, arces_, etc., de quibus
v. Ind.
624. _Romamque_ tuendam. Vocem _Emerito_ Marsus ad Hannibalem, lento
bello jam in Italia consenescentem, alii vero rectius referunt ad
eum, qui loquitur, Fabium, senem nune ideoque bello ineptum.
625. _perculsi_, ad II, 213, in V.L.
--_fulmine belli_, Hannibale. Vid. I, 421.
626. Cf. ad XII, 571. Verba Liv. XXVIII, 41: «Quid? si victor
Hannibal ire ad urbem pergat? tum demum te consulem ex Africa, sicut
Q. Fulvium a Capua arcessemus?»
622. _notæ_ corrig. N. Heins. ut multiplex sibilus vitaretur.
624. _Quanti, ut cedas_ Oxon. Put. Gryph. Vulgo _Quanti est, ut
cedas_, vel _credas_. _Quanti est, ut eas_, i.e. in Africam abeas,
emend. D. Heins. et Dausq. probb. Barth. et Cellar. _Quanti est
cedas_ rescripsit Lefeb.
625. _Emerito est; tanto perculsi_ Put. quod recepi cum Drak. et
Ernest. mutata interpunctione. _Emerito? ast tanto percussi_ Oxon.
_ast_ R. 2, Mars. Asul. _tacito percussi_ Rom. 2. _ac tanti
perculso_ Parm. Vulgo _Emerito? ac tanti perculsi_. Nostra lectio
inepta videbatur Lefeb. qui _Emerito? ast tanto percussi_ edidit.
_Emerito? ah! tanti perculsi_ emend. Dausq.
Vince domi, et trinis mœrentem funera lustris
Ausoniam purga bello: tum tende remotos
In Garamantas iter, Nasamoniacosque triumphos 630
Molire; angustæ prohibent nunc talia cœpta
Res Italæ: pater ille tuus, qui nomina vestræ
Addidit haud segnis genti, quum consul Hiberi
Tenderet ad ripas, revocato milite primus
Descendenti avide superatis Alpibus ultro 635
Obposuit sese Hannibali: tu consul abire
A victore paras hoste, atque avellere nobis
Scilicet hoc astu Pœnum? si deinde sedebit
Inpavidus, nec te in Libyam tuaque arma sequetur,
Capta damnabis consulta inprovida Roma. 640
628. _Vince domi_ in Italia Hannibalem.
--_trinis lustris_; cf. sup. ad v. 151.
631 sq. _angustæ res_, ut ap. Horat. Od. II, x, 21, sup. X, 279 et
al. _Res adtritæ, adcisæ, fessæ_. Cf. Liv. XXVIII, 42 extr.
633 sq. _haud segnis_, h.e. virtute sua. Cf. ad IV, 51 sq.
637. _avellere_; cf. ad XII, 728, et III, 591, in Var. Lect.
638. _hoc astu_, stratagemate, quod laudat Sulpicius consul. ap.
Liv. lib. XXXI, cap. 7, et quo Agathocles olim Pænos ex Sicilia
expulit, ut Justin. XXII, 4, et Valer. Max. VII, 4 extr. 1,
referunt; Drak. Cf. inf. v. 690 sq., et Liv. XXVIII, 43 extr.
--_sedebit_, manebit in Italia.
640. _hæc_ post _capta_ primus inseruit Wolf. in ed. Basil. _heu_
addendum notavit Cort. Sed libri veteres neutrum adnoscunt.
Sed fac turbatum convertere signa, tuæque
Classis vela sequi: nempe idem erit Hannibal, idem,
Cujus tu vallum vidisti e mœnibus urbis.»
Hæc Fabius: seniorque manus paria ore fremebant.
642. _idem erit Hannibal_, non minus audax, fortis ac metuendus,
quam tum, quum Romam ipsam obsideret. Cf. XII, 558 sq.
644. Drak. notavit imitat. Virg. Æn. I, 559, ubi Heyne jam monuit,
_fremitum_ ac murmur adsensum commotis hominum animis indicare.
--_senior manus_, ut _grandæva manus_, v. 652, et _turba senior_
sup. v. 597, ubi v. not. Conf. Liv. XXVIII, 43 pr.