774. _et per ipsa_ Oxon. _per spissa cubilia_, ut IV, 303, putabat
aliquando N. Heins.
777. _Gratam_ Col. et R. 2, _Et latam_ Oxon. Put. et primæ edd.
Vulgo _Tum_, vel _Tunc latam_.
Audito ante alios senioris vulnere, rumpit
Per medios Nero sævus iter, visaque virorum
Æquali pugna: «Quid enim, quid deinde relictum est 780
Italiæ fatis? hunc si non vincitis hostem,
Hannibalem vincetis, ait?» Ruit ocius amens
In medios: Tyriumque ducem inter prima frementem
Agmina ut adspexit, rabidi ceu bellua ponti,
778... 807. Et hæc commentus est poeta in gratiam Claudii Neronis,
cui potissimum debebatur victoria.
--_rumpit iter_, ut. I, 54, ubi vid. not.
779. _virorum_, Romanorum Pœnorumque, _æquali pugna_, dubia, in qua
æquo Marte pugnabatur.
780 seq. Pauca æstuantis animi, sed magni ponderis verba, quibus
dictis confestim exemplum bellicæ virtutis datur militibus.
784. Balænæ, ut leoni, lupo aliisque feris famelicis, comparatur vir
fortis et in hostem ruens.
--_rabida_ proprie est bellua.
Per longum sterili ad pastus jactata profundo, 785
Quum procul in fluctu piscem male saucia vidit,
Æstuat, et, lustrans nantem sub gurgite prædam,
Absorbet late permixtum piscibus æquor.
Non telo mora, non dictis. «Haud amplius, inquit,
Elabere mihi: non hic nemora avia fallent 790
Pyrenes, nec promissis frustrabere vanis,
Ut quondam terra fallax deprensus Hibera
Evasti nostram mentito fœdere dextram.»
785. _Per longum_ tempus; cf. ad VII, 527.
786. _saucia_, ægrota, laborans, adflicta, scilicet fame, ut ap.
Apul. Met. IV, p. 152. ed. Elm. Nam _saucia_ dicuntur corpora, animi
omniaque ea, quæ graviter adficiuntur et, dolores acutos sentiunt.
790... 793. Hæc Marsus et Cell. perperam referebant ad Pyrenæam
silvam, quæ Scipionem fefellerit, quum Hasdrubalem persequeretur
(vide supra v. 475 seq. 488), recte autem Dausq. et Drakenb. ad
dolum _vanaque promissa_, quibus Hasdrubal, in Hispania loco iniquo
deprehensus, frustratus sit ipsum hunc Neronem, et incolumis ex
angustiis evaserit, simulans se de conditionibus acturum, quibus
omni Hispania decederet; de quo strategemate, vid. Zonar. lib. II,
Liv. XXVI, 17; XXVII, 44; Frontin. Strat. I, v, 19. Hinc Hasdrubal
dicitur _fallax_, et v. 807, _infidum caput_.
[793.] _Evasti_, evasisti, conf. App.
Hæc Nero, et intorquet jaculum: nec futilis ictus.
Nam latere extremo cuspis librata resedit. 795
Invadit stricto super hæc interritus ense,
Conlapsique premens umbone trementia membra,
«Si qua sub extremo casu mandata referri
Germano vis forte tuo, portabimus, inquit.»
794. _ictus futilis_, vanus, inritus, ut V, 297; conf. ad VII, 629.
798 sq. Similis sarcasmus victoris passim obvius; conf. ad I, 383 et
398.