His dictis, grates agit, ac turbata per auras
Devolat, et prensa juvenis Saturnia dextra,
«Quo ruis, o vecors? majoraque bella capessis,
Mortali quam ferre datum?» Juno inquit, et atram
Dimovit nubem, veroque adparuit ore. 705
701. _grates agit_ Juno Jovi, quod Hannibalem, cui favebat,
coercendi, atque ita Jovis iræ eripiendi et a periculo liberandi
occasionem sibi dederit; Ern.
--_grates agit_ Jovi, quod non prostraverit Hannibalem fulmine, sed
sibi ejus eripiendi copiam dederit; Lenz.
--_turbata_; v. ad I, 477.
705. Juno, densa nube, qua involuta adcesserat, dimota, ipsa specie
divina se videndam præbet Hannibali. Sic Dii heroibus hominibusque a
se amatis in conspectum veniunt. Vid. Heyne Exc. XIII ad Virg. Æn.
I, 402 sq., et cf. Æn. II, 589 seq.
703. _majorane_ præstiterit.
704. _datum_, non _datur_, scripti; _atrum Dimovit nimbum_
suspicari possis, quia mox _nube_ sequitur.
«Non tibi cum Phrygio res Laurentive colono;
En, age; namque, oculis amota nube parumper,
Cernere cuncta dabo, surgit qua celsus ad auras,
Adspice, montis apex, vocitata Palatia regi
Parrhasio plena tenet et resonante pharetra, 710
Intenditque arcum, et pugnas meditatur Apollo.
706 sqq. Cf. sup. ad v. 686 sq., et Virg. Æn. II, 601 sqq.
--_non tibi res_ est et pugnandum _cum Phrygio Laurentive colono_,
cum Romanis et hominibus, sed cum Diis tutelaribus Romæ. Conf. ad I,
106, 110, 514; II, 352.
709 sq. _vocitata Palatia regi Parrhasio_, montem Palatinum. Vide ad
VI, 631 sq.
--_vocitata regi_; conf. IV, 59, ibique Var. Lect.
[710.] _Parrhasio_, Arcadio: nam Parrhasia urbs et Parrhasius mons
Arcadiæ.
711. _Apollo_ præsidet monti Palatino et _Palatinus_ olim dictus a
splendido marmoreoque templo, quod Augustus in Palatio in memoriam
victoriæ Actiacæ exstruxerat, et cui addita porticus cum bibliotheca
Latina Græcaque. Vide Suet. Aug. 29; Dio LIII, i, p. 496; Propert.
II, 31, et IV, 6.
--_pugnas meditatur_; cf. ad V, 315, et Heyne ad Virg. Æn. X, 455.
710. _tumet et_ Tell. unde _Parrhasio_, _plena_, _tumet_, (vid. ad
lib. II, v. 626) _en, resonante pharetra_ reposuit Lefeb. cujus
hæc verba sunt: «Frigide in Drakenborch. et aliis _tenet et_.
Certe si intendat arcum, debet illum _tenere_; nec opus id
dixisse.» Enimvero Apollo non _tenet arcum_, sed _Palatia_, hoc
est collem Palatinum occupat, et τὸ _en_, quod Lefeb. in deliciis
est, modo præcessit.
«At, qua vicinis tollit se collibus altæ
Molis Aventinus, viden’, ut Latonia virgo
Adcensas quatiat Phlegethontis gurgite tædas,
Exsertos avidæ pugnæ nudata lacertos? 715
713. Hæc efficta, quoniam in monte Aventino inter reliqua opera
publica ædesque sacras eminebat templum Dianæ commune, Romanorum
Latinorumque sumtibus consilio Servii Tullii exstructum, unde Diana
etiam _Aventina_ dicta, et mons Martial. XII, xviii, 3, _collis
dominæ Dianæ_. Cf. Liv. I, 45; Dionys. Hal. I, p. 25; Alex. Donati
Roma vetus et recens, c. 13, pag. 213, et Nardini Roma antica lib.
VII, c. 8, p. 445.
714. Ita Erinnys supra II, 610 (ubi v. not.) et ap. Virg. Cul. 245.
714. _tædas Adcensas Phlegethontis gurgite_, h.e. letales, vel
proprie, quia Diana etiam Hecate est, adeoque Dea inferna; Lenz.
715. _nudata pugnæ_, ad pugnam, κατὰ _lacertos exsertos_, nisi malis
jungere _nudata lacertos exsertos pugnæ_, ad pugnam; more venatricum
et bellatricum, ut Dianæ ac Nympharum, quarum humerus pectusque
dextrum in numis et statuis nudatum conspicitur. Vid. sup. ad II, 78
sq.; Heyne ad Virg. Æn. I, 492 et inpr. XI, 649; Spanhem. ad Callim.
H. in Dian. v. 212, 213.
712. _At qui_ scripti et vett. edd.
713. De quantitate ultimæ syll. voc. _vide_ et _viden’_ multa
disputant Intpp. ad Val. Fl. V, 595; Heins. ad Ovid. Ep. Her. XII,
71, et Bentl. ad Horat. Epist. I, i, 91.
715. _Exsertos_ (_aude_) _pugnæ_, etc. conj. Dausq. vel _avide_,
quod prob. Barth. Adv. V, 6, et recepere Cell. Drak. Lefeb. Ern.
Sed et sup. v. 457, _avida certamina_ dici, vel utroque loco
_rabida_ scribendum esse, monuit N. Heins. Conf. sup. ad v. 457.
Parte alia, cerne, ut sævis Gradivus in armis
Inplerit dictum proprio de nomine campum.
Hinc Janus movet arma manu, movet inde Quirinus,
Quisque suo de colle Deus: sed enim adspice, quantus
Ægida commoveat nimbos flammasque vomentem 720
Jupiter, et quantis pascat ferus ignibus iras.
716. Mars campum Matium obtinet.
717. _Inplerit_ armis, curru et comitatu (conf. ad IV, 324 sq., 430
seq.); vel potius, armorum et currus strepitu, ut IV, 436; vel
denique, ut IX, 448, _clipeo campum involvens_.
--_proprio_, ut VIII, 422.
718. _Janus_ tuetur Janiculum, et _Quirinus_ collem Quirinalem.
719 sq. Jupiter in monte Capitolino se parat prælio.
--_quantus Ægida commoveat_; vid. ad I, 642.
720. Conf. Virg. Æn. VIII, 354, ibique Heyne. Docte autem ægis ipsa
dicitur _vomere nimbos flammasque_, h.e. fulmina, quæ Jupiter dextra
jaculatur, dum læva concutit ægidem.
718. _arma_ pro _inde_ Put.
719. _quantus_ Col. Oxon. Tell. R. 2, _quantos_ Put. Vulgo
_quantum_, vid. not.
Huc vultus flecte, atque aude spectare Tonantem,
Quas hiemes, quantos concusso vertice cernis
Sub nutu tonitrus! oculis qui fulgurat ignis!
Cede Deis tandem, et Titania desine bella.» 725
723. _hiemes_, ut III, 197.
--_concusso vertice_, capite tuo.
724. _Sub nutu_, potestate Jovis, ad ejus quasi nutum paratos, ut
IV, 712. Nam de nutu, quo Jupiter totum tremefacit Olympum (Hom.
Iliad. α, 528 sq.; Virg. Æn. IX, 106; X, 115), vix cogitandum
videtur.
725. _bella Titania_, h.e. bellum cum Diis, quale Titanes gesserunt;
bella temeraria et infausta. _Ed._
--_desine bella_; vide Heinsium ad Ovid. Art. Am. II, 725.