«Hæc fatus Tyriæ sese jam reddidit iræ; 490
Nec monitus spernente graves fidosque Senatu,
Pœnorum dimissa cohors, quæ mæsta repulsa,
Ac minitans capto, patrias properabat ad oras.
Prosequitur vulgus Patres; ac planctibus ingens
Personat et luctu campus: revocare libebat 495
Interdum, et justo raptum retinere dolore.
490. _Tyriæ iræ_, Pœnis iratis scil. ob frustratum spem pacis.
captivorumque redimendorum. Cf. ad I, 71, et IV, 599.
491. _monitus_ Reguli.
495. _campus_ Martius.
491. _fidoque_ Col. more librariorum, qui epitheta proximo voc.
adcommodant.
495. Ita ex ed. Benes. reposuit Lefeb. et jam ante eum ex Dausq.
emend. Cell. et Drak. Vulgo _Personat, et luctu campis r.
libebat_.
496. _captum_ quidam libri, teste, et non improb. Lefeb. Sed
gravior est vulgata lect. _raptum_, h.e. abreptum, incensum,
_dolore_, nisi malis _raptum_ a Pœnis ad naves.
«At trepida, et subito ceu stans in funere, conjux
Ut vidit puppi properantem intrare, tremendum
Vociferans, celerem gressum referebat ad undas:
«Tollite me, Libyes, comitem pœnæque necisque. 500
Hoc unum, conjux, uteri per pignora nostri
Unum oro, liceat tecum quoscumque ferentem
Terrarum pelagique pati, cælique labores.
500 sqq. Cf. ad III, 109 seq., et Corneliæ verba ap. Lucan. V, 762
sq.; VIII, 639 sq. Oratio plenissima conjugalis maternique affectus,
qui sensim insurgit, et, quum omnibus argumentis, quæ ad animum vel
durissimum movendum ullo modo valere possint, nihil proficiat, mox
v. 514 sq. in furorem vertitur.
--Comparant verba Arriæ ap. Plin. Ep. III, 16.
503. _labores_, ut v. 386.
498. _puppi... intrare_ Col. et Oxon. ut VII, 464; IX, 289; XI,
473; XII, 435, 491; XIII, 814; XIV, 551, quod N. Heins. concinnius
videbatur. Sed conf. Burm. ad Val. Fl. I, 590, et ad Virg. Æn.
VIII, 389, ubi hoc serioris ævi esse monet. Vulgo _puppim_, ut
XIV, 391 et 423; conf. ad II, 378. [“XI, 473” recte XI, 470]
500. _Libyes_, non _Libyci_, denuo Col. et Oxon.
Non ego Amyclæum ductorem in prælia misi,
Nec nostris tua sunt circumdata colla catenis. 505
Cur usque ad Pœnos miseram fugis? adcipe mecum
Hanc prolem! forsan duras Carthaginis iras
Flectemus lacrimis: aut, si præcluserit aures
Urbs inimica suas, eadem tunc hora manebit
Teque, tuosque simul: vel, si stat rumpere vitam, 510
In patria moriamur: adest comes ultima fati!»
504 sq. Drak. confert Ovid. Her. V, 155 sq. Sed forma orationis
petita ex Virg. Æn. VI, 425 sq. ubi vid. Heyne et Cerda.
--_Amyclæum ductorem_, vid. ad II, 434.
509. _eadem hora manebit_, ut ap. Virg. Æn. IV, 679. _stat_, ut II,
235.
506. Vulgo _ad pœnas_, quod primus dedit Nicander in Junt. _ad
pœnus_ Mart. Herbip.
509. _eadem atque una hora_ conj. N. Heins. coll. Virg. Æn. XII,
847.
«Has inter voces, vinclis resoluta moveri
Paulatim, et ripa cœpit decedere puppis.
Tum vero infelix, mentem furiata dolore,
Exclamat, fessas tendens ad litora palmas: 515
«En, qui se jactat Libyæ, populisque nefandis,
Atque hosti servare fidem! data fœdera nobis,
Ac promissa fides thalamis, ubi, perfide, nunc est?»
Ultima vox duras hæc tunc penetravit ad aures:
Cetera percussi vetuerunt noscere remi. 520
514 seq. Justas preces, quas surdis auribus cecinit Marcia, excipit
acerba in maritum, summum fidei exemplum, invectio, ex
vehementissimo indignationis adfectu, æstuque iræ profecta. Cf.
Virg. Æn. IV, 305 sq., 450, inpr. 597 sq.
517. _data fœdera_, vid. ad V, 304, in V.L.
519. _duras aures_, ut apud Virg. Æn. IV, 428.