kristanaro kaj ŝi ekinterrilatis kun la kristanoj malgraŭ miaj
insistaj avertoj. Ĉiuspecaj suspektaj ĉifonuloj ĉirkaŭvagas nian
domon. Sinjorino Kamilo forlasas vualita la domon je nekutimaj tempoj
kaj sidiĝas en la aŭtomobilon, kiun la kuraĝa Karolo veturigas al
iu kaŝa loko, kiun ni ne konas. Mi supozas, ke ŝi kaŝe rampas kun
la kristanoj en kavernoj kaj katakomboj kaj tie faras ĉiaspecajn
kontraŭŝtatajn danĝeraĵojn. Kaj mi rimarkis, ke ĉiam kiam ŝi
forveturas, la cinikulo de Sabellius Rufus vojstaras. Evidente li
estas spiono. Pro lia impertinento kaj avidego ni elĵetis lin el nia
domo; eble li volas nun venĝi sin.
Sinjorino Kamilo ploras. Ŝi sidas apud la fenestro de la
legoĉambro, dum kiam Fromaĝi, la manojn sur la dorso, maltrankvile
iras tien kaj reen.
„Mateo, mi petegas vin...“
„Ne!“ li diras nervoze. „Ne, mi ne povas plu permesi, ke vi
faras tiajn danĝerajn eksperimentojn. Ni ne pli incitu ankoraŭ la
koleron de Nerono ... sed li sciiĝos pri viaj kaŝaj manovroj...“
„Sed diru, kara Mateo“, ŝi singultas, „ĉu vi tute ne sentas
eron de kompato pri tiuj bedaŭrindaj kristanoj? Pri tiuj mizeruloj,
kiuj vivas kiel timigitaj ŝafoj, ĉiam pretaj morti por sia
kredo...“
Per gesto li fortranĉas ŝian frazon.
„La kristanoj, la kristanoj!...“ li krias ekscitite kaj furioze
kuras tien kaj reen, „ĉiam kaj ĉie la kristanoj ... kion ni havas
komuna kun tiuj ĉi homoj?...“
„Sed ni povas helpi ilin.“
„Helpi ... sensencaĵo ... kian utilon ili havus de nia helpo?“
diras Fromaĝi kaj kun grandega embaraso rigardas sian edzinon, kiu
mallaŭte ploras malantaŭ sia naztuko.
„Mateo, mi petegas vin...“ ŝi insistas. „Vi scias, ke en
venonta jaro brulos Romo. La kristanoj suferos kruelajn persekutojn.
La sango de miloj de martiroj fluos. Mateo, vi povas eviti ĉion ...
ni povas malebligi tiajn kruelaĵojn...“
Dum momento Fromaĝi ekhaltas kaj fikse rigardas. Sed tuj poste lia
mieno kolere trajtiĝas kaj li krias kun mokega rido:
„Ŝanĝi la historion vi volas, he? Ne ĝenu min per tiaj infanaj
stultaĵoj!“
„Mateo, nur eviti la teruraĵojn...“
Tiam Fromaĝi sovaĝe kombas sian hararon:
„Arogantegaĵo! Arogantegaĵo!...“
Tondre fermiĝas malantaŭ li la pordo.
Mi ne trovas vortojn de konsolo. Subita terure-frosta febro skuas
min, kiam mi mallaŭte forlasas la ĉambron...
53.
Nokto!
Mi sidas rekta kaj rigida en la lito. Mi baniĝas en ŝvito kaj --
tamen frostas. Mia hararo gluiĝas sur mia kapo. Miaj okuloj
vastiĝas ... mi tremas tutkorpe...
Mi rigardegas en la mallumon:
El angulo de la ejo rampas nigra besto. Simila al fantoma monstro ĝi
ŝoviĝas pli kaj pli proksimen. Kun okuloj ruĝe-flamaj kvazaŭ
laternegoj. Kaj avide ĝi malfermas sian faŭkon kaj elsputas fajran
fumon...
Ha, fantoma besto! Diru, kiu estas vi? Ĉu kreaĵo, kiun elkraĉegis
praepoko. Ĉu fantomombraĵo, kiun halucinas mia propra nervekscito?
Sed responde ridas mokaj voĉoj de koboldoj:
Hihi! Ĉu ni ne antaŭdiris? La Co konfuzas vin! Vi agas en la Co-a
mondo kaj jam ne scias, ĉu estas efektivo ĉu fantoma sonĝo, kio
vin ĉirkaŭas. Hihihi! La Co englutis vin en sian nigran faŭkon kaj
ne revomos vin en la estantan tempon...
Kaj ombruloj ĉirkaŭsaltas min. Ĉiu el ili havas alian vizaĝon.
Ŝajnas, ke ĉiuj korteganoj de l’ antikva Romo aperas subite
antaŭ mi...
Fromaĝi metas sian kapon en la ĉambron. Lia malgranda figuro
ŝvebas tra la spaco. Dum kiam li ŝovetas siajn okulvitrojn, li
ridas kun freneza voĉo:
„Hometo! Vi volas jam forlasi nian Co-an mondon? Vi serĉas, mia
kara! Ĉar gigantajn planojn mi preparas. Vi travivos tion, kion
travivis neniu vivanto. Sciu, ke mi plenumos la dezirojn de Kamilo!
Ha, ni venkos kun la potenco de l’ dudeka jarcento! Ni metos niajn
manojn en la evoluon de la tempoj. Ni haltigos la radaron de l’
eterna temphorloĝo. Por ni ne ekzistas historio, _ĉar ni kreos
ĝin_! Ni, homoj armitaj per la potenco de l’ dudeka jarcento,
detronigos Nerono-n! Ni imperiestrigos la noblan Titus-on, baptigos
lin kaj kondukos la kristanojn al grandioza triumfo!...“
„Ne! Ne!“ mi krias, dum miaj haroj hirte stariĝas sur mia kapo.
Sed Fromaĝi rigardas min sovaĝe. Li metas siajn manojn al mia
gorĝo. Li genuas sur mia brusto kaj krias konstante: „Vi devas! Vi
devas!“
Mi sentas, ke mia spiro mankas jam. Freneze mi baraktas kaj penas
vane forŝiri la manojn de Fromaĝi, kiuj premegas mian gorĝon...
Dume el la ombra angulo silente kaj mute rampas la fantoma monstrego
kaj malrapide englutas nin en sian nigran grandegan faŭkon...
54.
Profesoro Sovaĝi „ĝuas“ Romo-n. Li ĵetas sin en la pulsantan
vivon kaj vizitadas vindrinkejojn, gladiatorajn luktojn, termojn,
gimnastikajn lernejojn, flutistinojn kaj siriajn dancistinojn. Kaj li
asertas fiere, ke li estas sola konanto de l’ antikva Romo kaj ni
ĉiuj devas lerni de li.
Sed hodiaŭ li festas specon de renaskiĝo. Karolo rakontis al mi, ke
hieraŭ vespere li ie forte „elreliĝis“. Li venis hejmen sen
surtuto, kun iu malnova flikita tuniko, kun pajla krono sur la
dezerta kapo, kiu interne estis same dezerta. Kiel pafvundita apro li
venis de tie hejmen. Kion oni tie faris al li, mi ne scias; mi nur
scias, ke li hejme ŝiris de sia korpo la vestaĵon por bani. Oni
unkte ŝmiris lin tiel abunde, ke lia tolaĵo algluiĝis al lia
haŭto. Kompreneble tio ne estas agrabla stato.
Puriginte sin, li nun staras kun bruplena kapo kaj fikse rigardas nin
kun brakoj kruce metitaj surbruste. Poste li paŝas antaŭ nin, skuas
sian kapan globon tien kaj reen kaj ekparolas per tomba voĉo:
„Kunvojaĝintoj! Mi estis homo, kiu vagis erare, nun mi revenas
denove hejmen al la dudeka jarcento kiel perdita filo, kiu retrovis
la hejmenan vojon. Ha, mi esperis, ke mi trovos ĉi tie la veran
klasikon kaj malfideliĝis al mia klasika filologio. Trioblan
‚fi!‘ pri tio! La bildon de l’ klasika tempo, kiun mi portis
en mia brusto, oni ŝmire malpurigis ĉi tie al mi -- kaj el ĝi
restis makulaĉaro. Mi do rifuĝas al la sanktigita bildo, kian
pentris en mia koro mia klasika sento kaj publike deklaras, ke la ĉi
tiea Romo estas frenezulejo! Ha, mi forgesis min tiom, ke mi parolis
ilian mizeraĉan lingvon kaj forgesis, ke estas mi sola, kiu alte
tenas la standardon de la klasika filologio. En la Romo de Kezaro kaj
Kikerono ne devas ekzisti iu serpenta siblado de frenezula
parolmaniero. Kunvojaĝintoj, ĝojegu kun mi! Ree mi estas la malnova
Sovaĝi, la vojtrovinto de Odyssevs en la filologia konfuzego!...“
Li faras paŭzon, por atendi la efikon de sia parolado. Sed ĝi estas
tre mizera kaj ĉiuj senvorte rigardas la parolanton.
„Kunvojaĝintoj!“ denove krias la profesoro. „Mi konstatas kun granda
ĝojo, ke mia hodiaŭa surprizo tiom emocias vin, ke vi ne kapablas
paroli. Via silento estas por mi riĉa aplaŭdo kaj samtempe forta
instigo, iri plu la komencitan vojon. Jes, mi surpaŝis la vojon, kiu
kondukas el la filologia konfuzego, sed _mi ne iros ĝin sola_!
Sciu, ke mi havas grandiozan planon. Ni estas elsenditoj de l’
dudeka jarcento, kiuj devas plenumi sanktan kulturan mision. Tial
mi kondukos ankaŭ aliajn sur tiun ĉi vojon. La Romo-n de l’ Nerona
epoko eltiri el la filologia ŝlimo, tio estas nia nobla tasko, kiun
ni devas plenumi! Kiel ni ebligos tion? _Mi fondos por romanoj
universitaton de l’ dudeka jarcento_, en kiu ĉiu romano havos
okazon lerni la latinan kaj grekan lingvon ĝuste kaj klasike, en
kiu ĉiu povos profiti de niaj sciencoj, en kiu fine ĉiu fariĝos
disĉiplo inda ne nur je antikva Romo sed eĉ je nia jarcento! Ha,
kaj tiam oni enskribos en la grandan libron de l’ historio per oraj
literoj ne nur mian nomon, sed ankaŭ la nomon de vi ĉiuj, kiuj
afable helpos min _efektivigi la grandiozan kulturan mision de l’
dudeka jarcento_!!!“
Post tio, la profesoro rapideme forlasas nian ĉambron; evidente li
ne volas perdi tempon kaj tuj komenci la bezonajn preparojn...
55.
Maria ploras. Ŝi sidas supre en sia ĉambro kaj verŝas larmojn ...
amarajn larmojn.
Kviete mi karesas ŝian nigran hararon. Mi estas konfuzita; ĉar
unuafoje mi vidas ŝin ploranta.
„Maria“, mi diras mallaŭte, „kial vi ploras?“
„Lasu min!...“ ŝi rediras ofendite.
„Kial vi koleras al mi?“ mi demandas konfuzite.
„Vi demandas ... ah...“ ŝi riproĉas singulte, „vi demandas
min ... ah, ke mi tiom eraris! Mi konfidis vin, kiam vi flustris al
mi amon kaj fidelon ... kaj nun? Nun vi forlasas min kaj serĉas en
la brakoj de antikva junulino tion, kion mi ne donis al vi...“
Mi estas konfuzita kaj serĉas vortojn por senkulpigi min.
„Maria ... ĉu vere vi estas ĵaluza pro tiu knabino, kiu ja estas
nur fantomo de nia Co-a ekzisto?“
„Ha!“ ŝi krias laŭte, „ne senkulpigu vin! Ĉiutage mi povis observi
la ludon, kiun vi frivole aranĝis antaŭ miaj okuloj. Ĉu vi scias,
kiom mi suferis? Sed vi ne estas inda, ke mi ankoraŭ pensu pri vi.
Vin mi forstrekas el mia memoro. Vi ŝatis miajn karesojn nur tiel
longe, ĝis kiam vi trovis alian virinon. Kaj tiam vi formetis min
flanken kiel ludilon, kiu jam enuigas, kaj senkompate forlasis min.
Kaj eble nun, kiam ankaŭ ŝi jam enuigas vin, vi serĉas denove min...“
Mi estas kortuŝita de la larmoj, kiujn verŝas trompita knabino.
„Maria...“ mi balbutas, „vi ĉion rigardas kiel tragedion. Ĉu
estas mia kulpo, ke la romana knabino amas min? Sed mia amo ja restas
ĉe vi, Maria ... nur ĉe vi...“
Kaj denove mi karesas ŝian hararon.
„Ni forlasos Romo-n ... eble baldaŭ... Kaj ni denove estos hejme
feliĉaj naturinfanoj, kiaj ni estis antaŭ la vojaĝo. Mi ne
supozis, ke vi koleros al mi...“
„Ĉu vi postulas, ke mi rigardu kun ridantaj okuloj, kiel mia amato
kisas fremdan knabinon? Ne, vi trompis mian amon. Vi rompis mian
koron por ĉiam. Mi kredis, ke vi estas homo nobla kaj bona, sed mi
terure eraris. Per krudaj manoj vi detruis mian feliĉon ... ĉion,
ĉion vi detruis...“
Novaj larmoj fluas el ŝiaj belaj malhelaj okuloj. Ŝiaj ŝultroj
tremas pro la singultoj, kiuj ŝiriĝas el ŝia brusto. Kaj ŝi
ploras tiel kortuŝe, ke mi subite sentas penton en mia koro. Mi
volas ŝin konsoli, sed mi ne scias kiel. Ĉar mi ekkonas nun, ke mia
kulpo estas granda kaj ke la peko, kiun mi faris kontraŭ tiu ĉi
knabino, estas malbela kaj jam ne korektebla. En tiu ĉi horo mi
sentas, ke la amo de tiu ĉi knabino estis granda kaj pura. Kaj mi
paŝdetruis ĝin kiel belegan floron...
„Maria...“ mi diras pente, „ĉu mi ne povos akiri pardonon? Mia
amo al vi ja flamas pli hele ol fajro...“
Mi provas delikate depreni ŝiajn manojn, kiujn ŝi metis antaŭ la
vizaĝon, kaj klinas malsupren mian kapon.
„Ne ploru ... ne ploru!“ mi petas.
Sed ŝi forskuas miajn manojn, kiujn mi karese metis ĉirkaŭ ŝiajn
ŝultrojn kaj kun malame flamantaj okuloj ŝi ĵetegas en mian
vizaĝon:
„For! Mi ne volas vidi vin ... senhonta homo, vi!...“
Mute mi ŝanceliĝas al la pordo. Lastan rigardon mi resendas al la
knabino kaj silente kaj rezigne fermas la pordon. Mi ne konscias nun,
kion mi faris ... sed mi sentas, ke mi estas malgaja ... tiel
malgaja...
56.
Homoj bruas en nia domo. Ili plenigas la vastan vitran halon, kiu
subite fariĝis homa abelejo. Ĉiuj ili volas viziti la lernejon de
l’ fremduloj, pri kiu Sovaĝi fanfarone anoncis en Romo per grandaj
afiŝaj alvokoj en latina lingvo. Plej diversaj homoj venis:
grizharaj maljunuloj, knaboj, soldatoj, filozofoj, laboristoj... Ili
estas sciavidaj pri la novaĵoj, kiujn ili aŭdos kaj pri la
sorĉaĵoj, kiujn ili lernos.
Sovaĝi disvolvis vastan programon. Li opinias, ke li bonege sukcesos
kaj ke li vere enkondukos tute novan kulturon en Romo-n. Li konfiskis
ĉiujn lernolibrojn de latina lingvo, kiujn ni aĉetis, por enkapigi
al siaj lernantoj „klasikan“ latinon. Tio ĉi ŝajnas al li plej
urĝe plenumota tasko.
Krome li dungis fraŭlinon Snob kiel docentinon. Ŝi prelegos
historion kaj natursciencon! Tondre! Mi eksvenetas, kiam mi rememoras
ŝian cervohipotezon kaj la „biblian“ aferon. Kiam mi atentigis
profesoron -- pardonu! -- universitatestron Sovaĝi pri tio, li
kviete ridetis kaj diris, ke tiel precize ŝi ne bezonas praktiki la
aferon. Sed preskaŭ okazis, ke ili ambaŭ ne interkonsentis pri la
salajro. Sovaĝi proponis al ŝi monate 1000 sestercojn, ŝi postulis
pli, akcentante siajn „universitatajn studojn“. Krome ŝi nepre
volis scii, kiom da dolaroj estas 1000 sestercoj, ĉar „ŝi
kutimas labori nur laŭ tarifo“.
Specialan fakon en sia universitato Sovaĝi volas dediĉi al la kuira
arto kaj aranĝi kursojn de kuirado kaj mastrumo. Por tiu ĉi celo li
volis gajni sinjorinon Kamilo-n, sed tiu rifuzis sian helpon, ĉar la
kompatindaj kristanoj ŝin tute okupas. Profesoro Sovaĝi do turnis
sin al Sabino, la kuiristino, kaj promesis pagi al ŝi konvenan
salajron. Sabino tre volonte konsentis, sed estas ankoraŭ en ioma
embaraso, ĉar ŝi ne scias ankoraŭ eĉ unu vorton latinan.
Kiam Tabakaĉ sciiĝis, ke „oni povas fari kapitalon“, li tuj
ekrilatis kun profesoro Sovaĝi. La profesoro komence rifuzis lian
helpon, sed fine dungis lin kiel ordigiston kaj kontroliston.
Ankaŭ min profesoro Sovaĝi volis „svati“ por sia universitato.
Ke mi prelegu pri moderna literaturo de l’ dudeka jarcento. Sed
ĉar li proponis al mi nur 500 sestercojn, mi rifuzis. Tiam li tre
koleris kaj diris, ke mi estas homo postularoganta, ke mi ja tute ne
havas universitatan kvalifikon kiel fraŭlino Snob, kaj ke mi havas
nenian komprenon pri la granda kulturmisio de l’ dudeka jarcento.
Mi ofendite respondis, ke mi kraĉas sur liajn 500 sestercojn, sur
lian Kikeronon kaj sur lian tutan universitataĉon! Kiam li aŭdis
tion, li tuj kuris al la juĝejo, poste al la pretoro, por akuzi min
pri „personaj kalumnioj“. Mi efektive estas scivola pri la
proceso, gvidota laŭ antikve-romaj leĝoj...
Cetere, la universitato kaŭzas grandan deficiton malgraŭ la avaraj
kaj ridindaj salajroj kaj la enspezataj, proporcie altaj, studopagoj.
Kvankam Tabakaĉ atentegas, ke nenio malaperu el nia domo, la
lernantaro prenaĉas kaj ŝtelas ĉion, kio estas nefiksa kaj
forportebla. Unu grizharulo eĉ forŝtelis nian plej belan ursofelon
el la vitra halo, portante ĝin surŝultre kvazaŭ togon...
La lernantoj treege bruas. Ne mankas inter ili eĉ tiu speco de
friponoj, kiuj venis nur por amuzi sin, ĉagrenante la profesoron per
diversaj petolaĵoj...
Mia frunto zorge sulkiĝas, kiam mi vidas ĉion ĉi. Mi estas jam nun
konvinkita, ke la projekto de Sovaĝi estos mizera malsukceso kaj --
kio estas plej terura -- ridindiga kompromito de l’ dudeka
jarcento!
Bone, ke mi tenas miajn fingrojn for de tia aferaĉo!...
57.
La cezara frenezo infektis ankaŭ fraŭlinon Snob kaj montras
katastrofajn sekvojn.
Ŝi elspeze forĵetis sian monon kaj havaĵon por havigi al si
antikvajn toaletojn kaj ornamaĵojn, ĉar ŝi volas esti tute
„antikve-moderna“ romanino. Ŝi prunteprenis de Sabellius Rufus
sklavinon, kiu scias frizi, kaj ŝi nun portas sian hararon jen
milbukle alten turigita jen laŭgreke ĉirkaŭtenita de oraj ringoj.
Kaj ĉar ŝia mono elĉerpiĝas pli kaj pli, ankaŭ la salajra
antaŭspezo, kiun ŝi ricevis de Sovaĝi, ŝi steletas, kion ajn ŝi
povas, por sin fordoni al antikva lukso. Kaŝe ŝi vendas la
figuraĵetojn kaj malgrandajn objektojn el sia ĉambro. Per
aŭtomobilo ŝi jam ne volas veturi kaj deklaras, ke la sola inda
maniero de veturado por romana sinjorino estas la palankeno, kaj ke
la palankenon devas porti nubiaj sklavoj.
Sed ŝia antikva frenezo montras de tago al tago pli terurajn
sekvojn. Ŝia ĉambro estas tute malplena, la muroj nudaj. Nur
surplanke kuŝas matraco kaj litaĵo, sur kiu ŝi dormas. Dio kara!
Mi ekprenas mian kapon pro kompato kaj zorgo, kiam mi vidas tion. La
meblojn, bildojn, tapiŝojn ... ĉion ŝi vendas al entreprenemaj
romanoj. Kaj kion ŝi faras per la enspezita mono? Ŝi aĉetas
antikvajn vestaĵojn, antikvan ornamaĵaron, antikvan frizistinon,
antikvan palankenon kaj kvar antikvajn nubianojn, kiuj portas la
palankenon.
Kaj plej amuze estas, ke fraŭlino Snob simple ŝtelis la venditajn
aĵojn, ĉar ili ja apartenas al gesinjoroj Fromaĝi. Sed tiuj estas
blindaj kaj ne volas aŭdi min. Sinjorino Kamilo ploras kaj
preĝas pro kaj kun la kristanoj, Fromaĝi mem estas okupata per
eksperimentado kaj nenion volas scii pri la sensencaĵegoj, kiujn
faras fraŭlino Snob. Ankaŭ Maria tute retiriĝis en sian ĉambron
kaj jam interesiĝas pri nenio. Kaj fraŭlino Snob gaje daŭrigas la
ŝteladon kaj entreprenas siajn rabekskursojn ankaŭ en aliajn ejojn.
Neniam ŝi havas sufiĉe da mono kaj pruntadas ĉie kaj ĉiam. Ankaŭ
mian Nerona-n monon, kiun mi ŝparis al mi kun granda peno, ŝi jam
prunte rabis al mi...
* * * * *
Ofte mi sola vagas tra la stratoj de Romo sencele kaj maltrankvile...
Mi vidas la Jupiter-on de la kapitolo. Mi vidas, kiel li movas la
olimpajn brovojn kaj kiel la ambroziaj bukloj kovras liajn ŝultrojn.
Kiu vivanto povus same aserti, ke li vidis la kapitolan Jupiter?
Ankoraŭ hodiaŭ la homoj disputas, kiamaniere li malaperis el la
mondo. Ĉu dispecigita, je sonorilegoj fandita, aŭ transformita je
la statuo de l’ sankta Petro? Neniu sciiĝos la veron -- sed ni
povas ekscii ĝin. Ni ja bezonas nur plu paŝi tra Co-ujo...
Enpense mi iras trans la forumon.
„He! Bonan tagon, sinjoro Kovalo!“ vokas min konata voĉo.
Estas fraŭlino Snob, kiu promene veturas en sia palankeno, portata
de kvar nubianoj. La verdaj kurtenoj estas tiritaj malferme, kaj sur
la ŝvelaj remburaĵoj en romana vestaĵaro, kun sandaloj kaj alta
bukla harkonstruaĵo, kun pendanta valorega ornamaĵo ŝi kuŝas kaj
rikanas. Kaj apud ŝi -- fulmotondro! -- ripozas ŝia favorato, la
aktoro Glaŭkus, kiu estas adorata karulo de la roma sinjorinaro kaj
kiu ŝajnas esti Apollo kaj Herkules en unu persono.
„Ankaŭ en Romo?“ ŝi diras kaj kun indulga rideto etendas al mi
sian ringornamitan manon.
Plej volonte mi detirus de ŝiaj fingroj ĉiujn valorajn ringojn,
kiuj estas belegaj antikvaĵoj. Sed kiam mi ektuŝas ilin, mi
ektremas. Mi timegas superstiĉe, ke ankaŭ mi eble infektiĝos de
tiu frenezo, kaj rapide adiaŭas...
Enpense mi daŭrigas mian vojon. Pluveroj falas de la griza ĉielo.
La malvarmeto estas tre agrabla, ĉar la lastaj tagoj estis tre
varmegaj. Mi bedaŭras nur, ke mi forgesis kunpreni mian pluvombrelon.
Sed la nobluloj de Romo estas malpli forgesemaj. Ili disstreĉas la
pluvombrelojn, kiujn ili aĉetis de ni. La pluvombrelo estas nun
plej nova modo en Romo kaj treege moderna.
Mi renkontas Domitius Afer, la konsulon Licinus, la senatoron Flavius
Scevirus, la prefekton Flavius Sabinus, Sulpicius Afer -- ĉiuj
paŝadas fiere sub malfermitaj pluvombreloj, dum kiam la popolaĉo
postkrias ilin...
Mi rapidiĝas, ĉar la pluvo plifortiĝas. Distrite mi serĉas
kafejon, sed kompreneble ne trovas iun kaj ĝishaŭte malsekiĝas,
ĝis kiam mi alvenas hejme...
58.
_Circenses!_
La okazantaĵoj vetrapidiĝas. Hodiaŭ cirko, postmorgaŭ areno.
Nerono komencas aranĝi festojn, festenojn kaj invitas nin. Supozeble
li timas nian koleron kaj li volas ŝajnigi al ni sian bonvolon kaj
favoron. Sed ni scias, ke la interrilatoj inter ni kaj la kortego
akriĝas de tago al tago, ke la aero estas saturita de dinamito kaj
ke sufiĉas radiero por eksplodigi ĝin...
Mirinda estas tiu cirko kun siaj moviĝantaj homamasoj, kun
sennombraj alten ĵetataj brakoj, kun la svarmantaj kapoj kaj
kriegantaj voĉoj.
Ni sidas apud la imperiestra loĝio. Malantaŭ Nerono staras
gramofono, kiu ludas gajan operetan melodion. Ni rigardas mute la
unikan spektaklon, kiu nun prezentiĝas antaŭ niaj okuloj, unika en
la tuthomara historio: vetkuro inter aŭtomobilo de nia tempo kaj
kvadrigo de l’ antikva epoko!
Karolo direktas la aŭtomobilon. Ridete li mansignas al nia loĝio.
La majstroveturigisto Myrtillus, homo kiel Herkules, starigas apude
la kvarĉevalan veturilon. Kaj jen, la tradiciaj fiŝoj kaj globoj
atendas por esti forprenataj. Ĉiuj rigardantoj estas plene
ekscititaj.
Ektrumpetas signalo -- huj! ekkuras ambaŭ veturiloj...
Ekbolas antaŭ kaj post ni la homaro ... miksiĝas polvo, benzinodoro
kaj kriegoj ... frenezas aplaŭdoj ... bruas la popolo ... baraktas
brakoj, kapoj, korpoj ... kaj tra la ĥaosego fajfegas la
signalsireno de Karolo...
Karolo preterpasas unuafoje la Meta ... la bruo plilaŭtiĝas ...
haha!... la kvadrigo restas jam malproksime post la aŭtomobilo ...
moke kriegas la popolo kaj insultas la vere ja senkulpan Myrtillus-on
... Karolo fine haltas ĉe la celo ... li fiere klinas sin, dum oni
ŝutegas lin per aplaŭda muĝego ... la kompatinda kvarĉevala
veturilo kuŝas disrompita ie en la cirko ... la kompatinda Myrtillus
inter la ruinaĵoj kaj la kvar belegaj ĉevalviroj kuŝas surdorse
kiel skarabegoj kaj batadas per piedoj...
Karolo ricevas la oran palmon. Nerono eĉ ordonas, ke oni starigu
honore al li statuon apud la Meta.
Fromaĝi furiozas pro kolero: al li ankoraŭ neniu starigis
statuon!...
59.
„Tabakaĉ malaperis!“ krias Karolo kaj saltas el la haltanta
aŭtomobilo.
Sinjorinoj Kamilo verŝante riveron da larmoj kaj tordante la manojn,
rakontas:
„Li akompanis nin en aŭtomobilo al kolektiĝa loko de la kristanoj.
Sed oni malkovris ilin kaj tuj kaptis. Karolo kun levita revolvero
savis min kaj kondukis min al la aŭtomobilo, sed Tabakaĉ kun la
ceteraj kristanoj malaperis malantaŭ armita falango...“
„Arogantegaĵo!“ krias Fromaĝi. „Ĉu mi ne malpermesis interrilati
kun la kristanoj? Nun la bombo eksplodis kaj kio nun? Mi demandas:
kio nun? kio nun?...“
Ekscitite li kombas sian hararon kaj daŭras krii:
„Ha, ke tiel okazis ... mi estas responda pri la sorto kaj vivo de
ĉiu el ni! Nerono jam delonge ne estas favora al ni. Li retenos tiun
homon kiel garantiulon.“
„Sed eble li mem revenos“, mi kvietigas, „oni ne supozu tuj
teruraĵojn!“
Fromaĝi estas furiozega. Li alkriegas Karolo-n, alkrias sian
edzinon, ke ŝi kompromitis lin per la kristanoj kaj fine kolerege
krias:
„Tiu malbenita homaĉo -- kiel li nomiĝas ja? -- li nur tedigas la
tutan Co-ekziston! Mi rifuzas entrepreni iajn paŝojn por lia
savo!“
„Sed se li kuŝas profunde en mamertina malliberejo?“ mi diras.
„Li kuŝu tie kaj putriĝu!“
Kaj kolerfurioze li forlasas la ĉambron.
Vespero venis, kaj Tabakaĉ ne aperas. Malgraŭ la malfrua horo mi
iras sur la Palatino-n, por eble sciiĝi ion pri nia nenionfaristo.
Singarde mi metis en ĉiun poŝon revolveron. Sed la Palatino ŝajnas
senkulpa pri la afero. Oni scias nepre nenion aŭ ŝajnigas scii
nenion. Ĝentila senkulpigado, malicservema bedaŭrado, promesado
entrepreni esplorojn. Nerono ne estas videbla, sed Tigellinus ĵure
certigas en lia nomo...
Kion fari? Sciante el „Quo vadis“, ke Petronius intervenis en
simila afero, mi iras al li, kiu ĉiam montris al ni amikecon.
Petronius estas mirigita, sed ankaŭ scias nenion. Mi petas lian
helpon kaj li promesas ĝin. Por intensigi mian peton, mi transdonas
al li originalan donacaĵon, ilustritan luksan eldonon de „Quo
vadis“.
„Nobla Petronius“, mi diras, „glora poeto de nia tempo provis
priskribi vin kaj vian bonegan menson en ĉi tiu libro. Akceptu ĝin
kiel antaŭdankan donacon“.
Petronius surprizite malfermas la libron, sed malica hazardo volas,
ke li ekrigardas la bildon, kie li „vivadiaŭas“ -- kaj la
bravulo aspektas iom deprimita...
60.
„Yes! We have no bananas ... bananas...“
La gramofono koncertas senĉese, starigite malantaŭ Nerono en la
imperiestra loĝio. Apud li sur honoraj lokoj ni sidas ĉiuj kaj
rigardas en la arenon.
Por honorigi nin, la dia Cezaro aranĝas grandan prezentadon en la
areno. Ĉiuj honoruloj de Romo kunevenis ĉi tie. Sinjorino Kamilo
unue ne volis viziti la prezentadon. Ŝi ploris kaj preĝis, ĉar
Tabakaĉ ankoraŭ ne reaperis. Sed fine ŝi decidiĝis veturi kun ni
kaj nun demandas ĉiun pri la sorto de Tabakaĉ.
Nerono ŝajnas esti en bona humoro. Li ritme movas sian kapon tien
kaj reen laŭ la gaja takto de la „bananas“.
Sed mi sentas, ke io pezas en la aero kaj ke nia situacio estas
eksplode streĉita. Ŝajnas al mi, ke ĉiuj korteganoj lippremas
mokan rideton, kiam ili rigardaĉas nin. Kun kontento miaj okuloj
glitas super la arsenalon da pafarmiloj, kiujn singarde Karolo kaj mi
kunprenis.
Fromaĝi estas same ekscitita kaj nervoza. Ostentacie li metis antaŭ
sin du ŝargitajn revolverojn. Fraŭlino Snob estas vestita per
belega romana tualeto kaj intime kuŝapogiĝas al Glaŭkus. Ankaŭ la
ĉambristino Cili, kiu cetere ne malpli infektiĝis je ama frenezo,
havas apud si sian karulon. Profesoro Sovaĝi, kiu en lastaj tagoj
treege fieriĝis pro sia universitato, ankaŭ nun fiere kaj malestime
sulkigas la frunton kaj kruce metis siajn brakojn sur la bruston.