venus al Julio Cezaro, en la epokon de Hannibalo, de la reĝoj, de la
fondo de Romo -- kaj plu reen en la grizan antaŭtempon, en la
primitivajn cirkonstancojn de l’ pratempo, en la antaŭdiluvan
tempon, kiam grandegaj saŭroj migradis en marĉaj ebenoj. Kaj ni
fikse restus en ĉi tiu marĉo. Poste pli kaj pli reen en la tempon
de l’ unua ekzistiĝo, de l’ ĥaoso, de mikse skuataj tergloboj,
de l’ fluida formo, de l’ protoplasmo -- de l’ nenio! Diru,
kion vi farus, se vi subite rimarkus, ke vi vivas kiel tia praestaĵo
sur peceto de protoplasmo??“
Tabakaĉ timigite rigardas min. Lia pipo estingiĝis. Li aŭskultas
kun malfermita buŝo. Evidente la perspektivo, kiun mi ĵus montris,
profunde emocias lin. Fine li balbutas:
„Kio do estas tiu ... tiu ... proto?...“
„Protoplasmo? Nu, ia speco de sensencaĵo, en kiu oni troviĝas
kvazaŭ ankoraŭ nenaskitaĵo kaj ne povas movetiĝi. Vi vidas, ke
estus terura stato. Ĉu entute vi konsciis, kion vi faris, kiam vi
ekmovis la plataĵojn?“
„Nu, certe, kompreneble“, rikanas Tabakaĉ.
„Ĉu vi eble volis forvojaĝi de ĉi tie?“ mi esploras fervore.
„Nu kompreneble“, ridas Tabakaĉ.
La afero interesas min. Kiajn opiniojn pri la antikva Romo havas
Tabakaĉ? Kion pensas pri ĉio, kio okazas ĉirkaŭ ni, li, kiu estas
naturinfano netuŝita de la kulturo?
Mi sidiĝas komforte apud li. Kaj Tabakaĉ komencas siajn memorindajn
observojn pri la antikva Romo:
„Estas bela maskobalo, en kiun ni falis. Nur karnavaluloj
ĉirkaŭadas, kaj neniu el ili portas sufiĉan vestaĵon. Ĉe la
virinoj -- hm, oni tion toleras volonte, precipe se ili estas laŭ
speco de tiu Agrippinjo, al kiu hieraŭ mi pinĉis la vangojn -- kaj
ŝi rekompense ĵetis al mi rigardon -- nu, se mi nenion volus scii
pri la virinoj... Se ili nur ne havus tiel komplikitajn nomojn. Mi
petas vin: Agrippinjo? ĉu tio estas kristana nomo, aŭ Sempronja kaj
Eŭninjo aŭ Dio scias, kiel nomiĝas tiuj virinoj? Kaj la viroj!
Apud ni loĝas unu, tiu nomiĝas Namatamus aŭ Namatenus -- aŭ ĉu
mi scias -- oni tute ne povas tion memori. Sed se ilia imperiestro
ankaŭ nomiĝas kiel hundo, kiun ni iam havis, kompreneble ankaŭ la
nomoj de liaj regatoj ne povas taŭgi multe. Kaj ion ricevi ili ĉiuj
volas. Precipe nia dommastro, tiu sinjoro Sablohufo aŭ kiel li
nomiĝas. Hodiaŭ li igas donaci al si silkan ĉapelon, morgaŭ
lampon kaj postmorgaŭ supan poton. Kia avidulo! Kaj lia loĝejo
aspektas, kvazaŭ oni rabis al li ĉion. Jam lia dommastro aŭ Dio
scias, kiu li estas, tiu Quadratus aŭ kiel li nomiĝas, kondukis min
en lian loĝejon. Lageton ili havas en la salono kaj kolumnojn, sed
neniun tegmenton super tio, eĉ ne bonan liton, kiel ni kutimas.
Kaj la konstruaĵoj entute? Fulmotondro, ke pulo mordetu vin! La
sinjorina moŝto iam kunprenis min en iun domon, kie la kristanoj
loĝas, kiel oni diris al ni -- sed ni ne trovis ĝin, ĉar ni ne
povis komprenigi nin, sed tio estis domo, kompatema Dio! Ili insultas
pri niaj kazernoj, sed tiuj estas konstruitaj kaj havas ŝtuparon.
Sed la domaĉo, en kiun ni venis, tute ne havis ŝtuparon, sed nur
ŝtupetaron, kaj la muroj ne estis pli dikaj ol mia mano, kaj en la
tria etaĝo ĉio ŝanceliĝis kiel ĉe tertremo. Kaj mi volus scii,
pro kio ili havas tiom da temploj kaj neniujn preĝejojn? Kaj
terpomojn ili ankaŭ ne havas. Kaj neniun bieron. Kaj fumi la romanaj
azenaĉoj ankaŭ ne scipovas; se foje unu provas ĝin, tuj terurego
ekiĝas en lia stomako, tion ni ja spertis tuj komence. Entute la
romana naturo, tio certe estas bona naturo. Ĝi havas sanegan
fundamenton. Kion ili manĝas, estas duone kuirita kaj tute ne
rostita. Kaj la kvantoj da akvo, kiun ili miksas en la vinon! Oni
povas ricevi revolucion en stomako, nur rigardante ĝin. Kiel ili nur
povas plenigi siajn stomakojn per tiu akvo- kaj vin-miksaĵo? Kaj ili
parolas, oni tute malsaĝiĝas. Lingvaĉon ili havas! Ĝi sonas tiel,
kvazaŭ oni prenus hakilon kaj per ĝi hakaĉus sur kelkaj lignopecoj.
Al la Agrippinjo mi volonte volis komprenigi min, sed ne estis eble,
ni devis limigi nin je pinĉado, t. e. mi, kaj ŝi je palpebrumado.
Nu, pli multe ja dank’ al Dio ne okazis!
Kaj kiel avidaj ili estas! Kion unu el ni havas, ankaŭ ili volas
havi. Ili ĉiuj estas kiel nia dommastro Sablohufo, kiu estas tiel
akiravida, ke li tuj starigus sin surkape, kiam mi promesus al li
alumeton.
Kaj vidu, kara moŝto, plej malagrabla afero estas, ke ili ne havas
tabakon. La provizon de la moŝtaj cigaroj mi jam forfumis. Kaj nun
kion? Estas kompreneble do, ke mi ne volas plu resti ĉi tie, kie mi
ne povas aĉeti al mi tabakon. Diru, ĉu tio estas mia kulpo?
Kaj la soldatoj! Ĉiu marŝadas kvazaŭ li mem estas generalo, sed
pantalonojn ili ne havas. Kaj kaskon! -- kaskon kiel la kirasuloj.
Kaj la sklava mastrumo -- fi, diablo! Diru al mi, sinjora moŝto, ĉu
tio vere estas permesita, ke ili vendas la homojn kiel ĉevalojn kaj
poste povas fari per ili kion ili volas? Se tio estas vera, mi tuj
aĉetos al mi la Agrippinjon. Kaj en la cirkonstanco mi volus foje
iri, kie ili ludas kun la sovaĝaj bestoj kaj kie okazas la luktoj.
Sed min oni neniam kunprenas, se ie okazas io interesa -- kaj mi tiel
volonte vidus cirkon, kvankam mi aŭdis, ke ili tie havas ankaŭ
ekzekutojn, kion mi tamen ne vidus volonte. Entute, koncerne la
ekzekutadon, kiel mi aŭdis, la romanoj estas tre spertaj, ilia
imperiestro, kiu nomiĝas kiel hundo, tiu Nerono estas vera
ĉefmatadoro en la ekzekutado. Iam mi legis, ke li forbruligis la
kristanojn, sed tio certe ne estas vera, alie oni jam estus aŭdinta
ion pri tio. Kaj se ekzistas tiom da kristanoj, kial ili ne havas
preĝejojn, kaj kie do estas la papo, ke oni tute ne vidas lin, ĉu
li eble kaŝis sin? Vidu, sinjoro, tio pensigis min tiel, ke mi tute
ne povas kredi tion, kion mi vidas ĉi tie ĉe tia maskaĵaro, kaj ke
mi ne lasas trompi min kiel vi kaj la aliaj de nia sinjora moŝto,
kiu ja tamen nur sorĉas al ni, ke ni estis en Romo antaŭ ĉirkaŭ
mil jaroj...“
Mi eksaltas.
„Kio?“ mi ekkriegas kaj miaj vortoj kiel pluvo plaŭdegas sur la
kapon de la nenionfaristo. „Preskaŭ ŝajnas al mi, ke vi tute ne
kredas, ke ni vivas efektive en Romo dum Nerona epoko?“
Tabakaĉ palpebrumas ruze kaj respondas:
„Kompreneble, mi ne kredas tion. Mi ne estas tiel malsaĝa. Mi tre
bone scias, ke ĉio estas nur maskaĵaro, kiun la sinjora moŝto
aranĝis kun la karnavaluloj, nur por trompi nin! Jes, por trompi
nin!“
Tion dirinte, Tabakaĉ bruligas sian pipon kaj formarŝas triumfe...
44.
Ĉiuj ni sidiĝas ĉirkaŭ la ovala tablo.
„Tre estimataj gesinjoroj!“ salutas solene Fromaĝi. „Mi kunvokis
vin hodiaŭ al grava konferenco. Nia estado en Romo daŭras nun jam
kelkajn semajnojn kaj mi konstatas kun ĝojo, ke ni faris sur la
antikvan mondon impreson, kian ni ne kuraĝis esperi. Mi vere ĝojas,
ke mi plue povas konstati, ke ĉiu el ni restis sana kaj serena. Ke
ni sentas nin bone inter niaj romanaj amikoj. Kun des pli granda
bedaŭro kaj ĉagreno mi devas konstati, ke certa homo, kiun mi ja ne
bezonas nomi, montris denove sian malindon kaj impertinentecon!...“
„Mi postulas punon!“ krias Sovaĝi kaj pugnobatas la tablon.
„Mi petas silenton“, mi diras malaprobe.
„Estimataj gesinjoroj!“ daŭrigas Fromaĝi. „Mi povas laŭsenti
la indignon, kiu skuas vin ĉiujn. Vere puninda estas tiu homaĉo,
kiu amasigas krimon post krimo kaj kompromitas la dudekan jarcenton
en maniero senhonta. Sed memorante gravajn servojn, kiujn li faris al
mi, mi petas indulgon. Ne, mi ne kunvokis vin hodiaŭ por konferenci
pri tiaj malagrablaĵoj. Multe pli gravaj kaj serenaj taskoj atendas
plenumon. Lia imperiestra moŝto Nerono kaj liaj korteganoj estos
morgaŭ niaj gastoj! Do estas necese interkonsili pri bona kaj afabla
akcepto. Vi scias ĉiuj, kiel pompe kaj brile akceptis nin nia
imperiestro kaj ŝajnas, ke ĉiu el ni kunportis de la Palatino plej
agrablajn impresojn. Ni nun zorgu, ke ankaŭ Nerono forlasos nin kun
plena kontento. Kaj mi demandas vin: kion ni devas fari por prepari
la festenon inde kaj impone?“
Ĉiu silentas. Tiam mi leviĝas.
„Geamikoj!“ mi krias. „Nia kara estro kaj fidinda gvidanto
Mateo Fromaĝi estas prava, se li diras: ni devas zorgi, ke Nerono
forlasos nin kun plena kontento. Vi scias kaj spertis mem, ke la
festenaj manĝoj antikvaj multe diferencas de la niaj. Unue do estas
demando: ĉu ni havos sufiĉe da sofoj, kanapoj kaj similaj kuŝejoj
por niaj gastoj, ke ili dum la manĝo povos kuŝi tute komforte?
Ŝajnas al mi, ke ekmankos la sofoj. Tial mi proponas, ke ni
prunteprenu antikvajn divanojn de nia najbaro Sabellius Rufus.“
„Pri tiu ĉi afero mi jam meditis“, diras sinjorino Kamilo. „Mi
jam priparolis ĝin kun nia antikva najbaro. Bedaŭrinde Sabellius
Rufus volas pruntedoni siajn divanojn nur kondiĉe, ke ni invitos
ankaŭ lin...“
„Arogantegaĵo!“ krias Fromaĝi.
„Sed paĉjo“, diras Maria, „ni devas cedi al li, se ni ne volas
ridindiĝi antaŭ niaj romaj gastoj.“
„Pri la divana afero“, mi diras kvietige, „ni certe iel
interkonsentos. Sed jen aperas antaŭ ni problemo multe pli grava:
kion manĝos niaj gastoj?“
„Jes“, diras sinjorino Kamilo, kaj en ŝia voĉo vibras la
grandaj mastrinaj zorgoj. „Mi mem bone scias, ke ni ne povas
prezenti tion, kion ni kutimas manĝi. Sed kion kuiri? Tro malmulte
ni konas la antikvan kuirmanieron.“
„Efektive“, mi diras. „La manĝa problemo estas plej grava. Se
ni ne sukcesos solvi ĝin feliĉe, la tuta festeno povas malsukcesi.
Mi do proponas, ke ni dungu por tiu vespero antikvan kuiristinon...“
Fromaĝi, kiu jam ŝvitas pro la malfeliĉo de la problemo, nerve
fingrokombas sian hararon kaj krias:
„Li estas prava! Li estas prava! Ni serĉu antikvan kuiristinon!“
„Bone“, diras Kamilo kaj aldonas la malesperan demandon: „Sed
de kie ni prenos ŝin?“
„Ni devas anonci en la loka gazetaro!“ vokas fraŭlino Snob kaj
estas tute fiera pro sia saĝa konsilo.
„Tia ankoraŭ ne ekzistas!“ mi rekrias kaj sendas venenan
rigardon.
„Sed mi scias tion!“ ŝi obstinas.
„Vi eraras!“
„Tute ne!“
„Malgraŭ ĉiuj viaj universitataj...“
„Trankviliĝu!“ kvietigas Kamilo.
Sed ni daŭrigas la komencitan disputon, dum ĉiuj aliaj interkrias.
Fromaĝi ekscitiĝis tiom pro la kuiristina problemo, ke li kuras
ĉirkaŭ nian tablon kaj gestas furioze. Estas ĝenerala tumulto...
Tiam Sovaĝi, kiu sidis ĝis nun mute ĉe la tablo, nerve fingrotamburas
sur la tablo, strabas el sub la sulkigitaj brovoj kiel mandrelo
kaj kokokrias:
„Mi petas la vorton!“
Ĉiuj eksilentas kaj Fromaĝi donas al li la vorton. Tiam Sovaĝi
leviĝas malrapide, ĉirkaŭrigardas en rondo kaj kruce metas la
manojn sur la bruston.
„Estimataj elektitoj de la homaro! (aplaŭdo). Mi intence alparolas
vin per tia titolo, kiu estas pli ol honora! Sed nun estas demando,
ĉu vere vi montriĝos indaj porti tian titolon?! (aŭdu! aŭdu!) Jes,
mi vidas viajn mirantajn mienojn. Sed aŭskultu, kion mi diros. Mi
konstatas, ke regas inter vi granda diverseco de opinioj. Tio ĉi
okazis jam ofte. Kaj vere estas ridinde, ke vi cerbumas pri la
kuira problemo, dum la solvo estas tiel simpla kaj evidenta (ĉu?).
Elektitoj de la homaro! Vi volas esti reprezentantoj de la dudeka
jarcento. Kaj estas via nobla tasko kaj sankta devo: _teni supren
la standardon de nia kulturo_! (brave!) Jes, ni devas montri nian
kulturon fiere kaj kuraĝe, kiel decas homojn noblajn kaj sentimajn.
Ni ne kaŝu nian kulturon, sed ni ĝin prezentu! Kaj mi do alvokas vin
ĉiujn: realigu la grandan kulturan mision en la antikva Romo kaj
akceptu Nerono-n kaj lian kortegon laŭ maniero kaj kutimo _kultura_!
Nur tiam, kiam ni senkaŝe kaj publike montros nian kulturon, la
antikva mondo komprenos nian grandecon. Mi do petas vin insiste
kaj ĵure: ne konformiĝu timeme al la antikvaj moroj! Ĉu Nerono
akceptis nin dudekajarcente? Tute ne, li akceptis nin antikve.
Kaj ni? Ni akceptos lin same, t. e. moderne. Jes, ili sidu sur niaj
seĝoj kaj per niaj manĝilaroj manĝu tion, kion kuiros nia ŝatinda
Sabino. Jes, mi eĉ proponas prezenti unuarangan menuon! Kaj,
estimataj gesinjoroj, kiam ni en tia maniero prezentos al niaj
antikvaj gastoj la dudekan jarcenton, ni ne nur rikoltos laŭdon kaj
aplaŭdon, sed ni montros per tio klare kaj publike, ke ni volas
plenumi nian grandan kulturmision en antikva Romo, ke ni ne timas kaj
ne hontas pri nia kulturo, _ke ni volas montriĝi veraj elektitoj de
la homaro_! -- Mi finis.“
Granda entuziasma aplaŭdo sekvas la paroladon de la profesoro.
Fromaĝi estas tute kortuŝita kaj dankas per emociaj vortoj:
„Karaj gesinjoroj! Miaj vortoj estas tro senfortaj kaj senbrilaj
por danki nian eminentan amikon Sovaĝi en konvena formo. Li ja savis
nin jam ofte el minacaj krizoj. Li sciis ĉiam trafi per majstra
spiritosago la kernon de l’ problemoj kaj proponi taŭgajn solvojn.
Ankaŭ nun li trafis tion, pri kio vane kaj ridinde ni cerbumis.
Akceptu nian plej koran dankon, amiko!“
Nun oni transpaŝas al la pli detala elekto de la menuo. Post
kelkminuta debato oni fiksas jenan menuon: sardinoj kaj marinita
angilo, kaviaro, konservaĵaj omaroj kun majonezo, bovaĵa gulaŝo
kun farunbuletoj, kukumo, mustardo, terpomoj en ĉiaj formoj (ni
intencas fordoni nian lastan provizon), paprikaj kokoj kun
vermiĉeloj kaj rizo, pulmrostaĵo kun garnituro, kolbasetoj kun
brasiko, pomkuko, kremtorto, glaciaĵo, fromaĝo, fruktoj kaj nigra
kafo. Ni trinkos bieron enbotelan, madejrovinon, hungaran kaj alian
vinon, konjakon kaj ĉiuspecajn likvorojn.
Post tio oni interkonsentas ankoraŭ pri diversaj aranĝoj de teknika
speco kaj Fromaĝi finas la konferencon per la memorindaj vortoj:
„Ni do venis al feliĉa interkonsento. Mi estas konvinkita, ke ni
preparis kaj decidis ĉion tiel, ke la homaro de l’ dudeka jarcento
ne hontos pri siaj elektitoj. La konferenco do estas finita. Sed
antaŭ ol ni disiros, mi volas laŭte voki al vi: nia altŝatata
imperiestra moŝto Nerono, _li vivu_!“
Kaj tion kriinte, li fermas la kunsidon...
45.
Mi staras sur la galerio kaj rigardas en la vastan vitran halon. Kaj
mi ne volas kredi, ke ĉio, kio okazas sub mi, estas efektiveco.
Kvazaŭ sonĝaj figuroj, kvazaŭ marionetaj pupoj, la homoj ŝoviĝas
unu tra alia. Helega lumo brilas en la granda kupolo kaj radias el
multkoloraj sennombraj elektraj lampetoj, kiuj ĉirkaŭas la galerion
kiel fajraj girlandoj. Kaj granda gramofono koncertas viglajn
marŝojn...
Nerono kuŝas sur nia plej bona sofo, kiun kovras blankursa felo. Li
ĝojas, ke li ne bezonas sidi sur seĝo. Li amuzas sin mokadi pri la
sidantoj.
Evidente la romanoj sentas grandan maloportunon. Unu blasfemas, alia
insultas. La maljuna Seneca (cetere brava drinkanto) dufoje jam
glitis malsupren de sia seĝo. La poeto Lucanus laŭte diras, ke la
sidado ĉe la tablo estas malinda traktado de la malsupra korpoparto.
Vitellius plendas, ke la sidado malhelpas satigi sin. Nur la eleganta
Petronius estas kontenta kaj opinias, ke la sidado estas tre
estetika.
Sinjorino Kamilo kaj Maria estas plene okupitaj por kontentigi la
gastojn. Ili estas jam en zorgo, ke elĉerpiĝos la brasiko. Ĉar
evidentiĝas, ke tiu estas plej ŝatata. Eĉ Nerono forgesas sian
diecon kaj enstomakigas terurajn amasojn da brasiko, kremtorto kaj
ĉampano. Ankaŭ la plendinta Vitellius malgraŭ la maloportuna
sidado englutas kvantegojn. Mi admiras sincere la antikvajn
stomakojn...
Dume Tabakaĉ ĉirkaŭiradas kiel policisto. Li ne toleras, ke la
karaj gastoj enpoŝigus ĉiuspecajn malgrandaĵojn ekz. salujojn,
tranĉilbenketojn, kulerojn aŭ likvorajn glasetojn. Sed por malhelpi
la ŝtelemon de la gastoj, ne sufiĉas eĉ liaj argusaj okuloj kaj
lia severa mieno. Jen, la maljuna Seneca ĵus prenaĉas belan
arĝentan tortotranĉilon...
Sinjoro Sovaĝi sidas apud Nerono. Li levas sin kaj havas grandan
paroladon en latina lingvo, bone preparitan. Li akcentas la gravecon
de l’ momento, en kiu unuafoje antikvaj homoj estas gastoj de l’
dudeka jarcento. Ke la hodiaŭa tago estas okazaĵo unika en la
historio de la mondo... Lia parolado tamen ŝajnas esti tre malklara
por la antikvaj cerboj. Nur kiam li komencas laŭdan himnon je
Nerono, ĉiuj laŭte aplaŭdas. Kaj Nerono mem estas tre kontenta.
Post tio respondas la poeto Lucanus en versoj, kiuj bedaŭrinde estas
por mi tute ne kompreneblaj.
Ankaŭ Karolo estas plene okupita. Li prenis sur sin specialan
taskon. Li starigis sur la galerio en kaŝita punkto filman aparaton,
por fotografi la bildojn kaj konservi ilian vivon por eterne.
„Ha, tio estos filmo!...“ li diras al mi kaj langoklaklas.
„Tian filmon certe la mondo ankoraŭ ne posedas!“
„Hm“, mi respondas, „vi fariĝos certe plej fama reĝisoro.“
„Kompreneble, kompreneble“, li murmuras, dum liaj okuloj ekbrilas
pro ĝojo kaj fiero. „Estas nur bedaŭrinde, ke oni devas filmi
kaŝe...“
Kaj li denove turnas kun fervoro je sia aparato.
Post la manĝo, kiam ĉiuj satiĝis, Fromaĝi aranĝas kinematografan
prezentadon. Pri tio nepre insistis Sovaĝi dirante, ke oni nepre
devas prezenti al la antikvuloj en bildoj la kulturon de l’ dudeka
jarcento.
Fromaĝi do kurigas diversajn filmojn, kiuj montras la vivon en
grandaj urboj kiel Londono, Parizo, Berlino, Vieno ktp.
La gastoj rigidiĝas pro mirego kaj timo, kiam ili vidas la vivantajn
bildojn. Kelkaj laŭte ekkrias. Ĉiuj opinias, ke novaj teruraj
sorĉaĵoj montriĝas antaŭ iliaj okuloj...
Tiam okazas stranga sceno. En Berlino montriĝas sur strato subite
aŭtomobilo. Ĝi kuregas kun venta rapideco kontraŭ la publikon, t.
e. kontraŭ nin. Nerono eksaltas kun sovaĝa krio kaj la kuraĝaj
korteganoj rifuĝas rapide. Kelkaj falas de la seĝoj kaj rampegas
sub la tablon. Nur Petronius saltas rapide antaŭ Nerono-n, kovras
lin per sia korpo kaj krias kun laŭta voĉo: „Protektu la dian
Cezaro-n!“ Kaj tiel okazas, ke la saĝa Petronius, kiu malamikas
konstante kun Tigellinus pro la imperiestra favoro, akiras
sukcesegon. Tigellinus rifuĝinte unua sub la tablon, tuj perdis la
favoron. Li koleregas nun al ni...
Poste oni kondukas la gastojn en la parkon antaŭ la domon. Ĉi tie
Karolo instalis mirindan elektran lamparon, kiu vekas ĝeneralan
admiron.
Karolo estas admirata ankoraŭ pli, kiam li prezentas sian arton en
celtabula pafado. Nerono entuziasmiĝas tiom, ke li mem volas pafi.
Ĉiuj ni nepre malkonsilas al li. Fromaĝi krias „arogantegaĵo“ kaj ne
permesas, ke oni donus pistolon al li. Nerono koleriĝas. La situacio
fariĝas minaca. Fromaĝi insistas. La romanoj maltrankviliĝas...
Tiam feliĉe la danĝeran situacion savas Tabakaĉ. Li grandanime
pruntedonas sian revolveron.
Estas aspekto mizera kaj ridinda, kiel Nerono timtreme tenas la
infanludilon kaj kiel li celas fermpremante konvulsie la okulojn. La
pafo ekkrakas. Kompreneble li ne trafis. Unue tio ja estis neebla kaj
due li pafis kun fermitaj okuloj. Sed liaj korteganoj kriegas
aplaŭde kaj parolas al li kredige, ke li trafis kaj ke li estas
majstro en la pafado. Tabakaĉ preteme „ŝargas“ la revolveron.
Sed subite Nerono ricevas atakon de cezara frenezo. Hazarde
Tigellinus staras izolita de aliaj. Nerono strabe rigardas lin kun
malica kontento, poste levas rapide la revolveron kaj pafas sur lin.
Tigellinus tuj falegas teren, kvankam li ja ne povas esti iel
trafita. Sed Nerono volas nun pafi sur ĉiujn korteganojn, kiuj
timigite diskuras. Sed Fromaĝi malpermesas al Tabakaĉ ŝargi
denove. Nerono pro tio furioziĝas. Li kriegas, ke li aranĝos en la
areno teruran pafadon sur homojn. Inter la korteganoj regas paniko...
Feliĉe la brasiko de l’ dudeka jarcento savas nin. En la stomako
de l’ dia Cezaro ĝi komencas efiki. Li volas tuj veturi hejmen.
Rapide mi puŝas lin en aŭtomobilon kaj veturigas lin al la
Palatino. Sed la kompatinda imperiestro fariĝas tiel stomakmizera
kaj ĝemegas tiel terure, ke mi rapide devas reveturi kaj venigi
kelkajn kuracilojn. Mi donas al la ĝemanto malavaran dozon da natro
kaj _nux vomica_, sed ne atendas la rezulton. Mi malaperas plej
rapide kaj esperas, ke miaj kuraciloj efikis bone...
Tiel mizere finiĝis la granda festeno.
Sinjorino Kamilo laŭte dankas Dion, ke la tuta gastaro forlasis nian
domon. Ni estas ĉiuj iom seniluziigitaj. Fromaĝi koleras, ke oni
permesis al Nerono manĝi tiom da brasiko. Ke el tio povas rezulti
granda malamikeco...
Plej seniluziigitaj estas la kuiristino Sabino kaj ĉambristino Cili.
Ili koleregas kaj rakontas verŝante larmojn de kolero, ke neniu
gasto donis trinkmonon, kvankam ili staris antaŭ la pordego kiel
admonantinoj kun etendita mano! Kaj kia aroganteco -- la poeto
Lucanus adiaŭe kisis Cili-n kaj dum la kiso ŝtelaĉis al ŝi
testudŝelan pinglon el la hararo...
Ni estas en granda embaraso. La stranga konduto de niaj gastoj
kontraŭ Sabino kaj Cili, kiuj ja havis plej multe da laboro, estas
vere hontinda. Kion fari?
Ni konsolas ambaŭ per riĉa mondonaco en la valuto de l’ dudeka
jarcento...
46.
Lydia, la bela junulino, kun kiu mi konatiĝis dum la lasta festeno
ĉe la imperia kortego, ofte vizitas min. Ŝia patro, la impertinenta
skribisto Menenius Piso, estas tiom malica, ke li sendas ŝin al mi.
Kun larmoj ŝi konfesis al mi, ke li volas vipigi ŝin, se ŝi ne
loge sciiĝos de mi, en kio konsistas nia forto. Mi fariĝis tre
suspektema. Kaj mi vere timas, ke la romanoj povus sciiĝi pri niaj
„kontaktiloj“, kies forpreno kaŭzus neatenditajn komplikaĵojn...
La romana junulino sentas grandan simpation por mia persono. Ŝi
estas pli saĝa kaj klera ol ŝia patro, kaj ofte ni promenas tra la
vasta parko de Sabellius Rufus kaj parolas pri seriozaj problemoj. Mi
mem perfektiĝas pli kaj pli en la latina lingvo kaj antaŭvidas, ke
mi parolos pli bonan latinon ol la plej klera scienculo de l’
dudeka jarcento.
Ofte ni ripozas sur ŝtona benketo sub pinio kaj rigardas en la bluan
spegulon de la lago, kiun bordas marmoraj rokoj.
En tiaj momentoj ni ofte silentas enpense, ĝis kiam vekas nin la
cinikulo, kiu spione rampas tra la parko. Li rikanas malbele kaj
ĵaluze, kiam li preterpasas. Aŭ li kutimas stari ĉe la laga bordo
kaj per viandopecoj nutri siajn amatajn murenojn...
La antikva idilio, kiu komenciĝas tie ĉi, estas kiel fantazia
kuriozaĵo. Kial mi ne havu amatinon de l’ antikva tempo? Mia koro
batas pli vigle, kiam mi rigardas la klasikan belon, pri kiu kantas
poetoj de antikvaj tempoj, kaj kiu viviĝis por mi en karno kaj
sango, en floranta knabina korpo. Kaj ia varmega febro skuas min,
kiam ŝia vizaĝo proksimiĝas al la mia, kiam ŝia varmega spiro
tuŝas miajn vangojn, kiam en ŝiaj okuloj kreskas ... kreskas io ...
iaj pasiaj revoj, kiujn mi neniam legis en okuloj de knabinoj
niatempaj...
Sendube en antikvaj tempoj oni amis alie ol hodiaŭ. Pli pasie ...
pli nature ... sen modernaj iaj incitiloj... ĉu mi scias?
47.
Menenius Piso notas:
2 tagojn antaŭ la kalendoj de junio.
Hieraŭ la dia Cezaro iris en granda procesio al la kapitolo en la
templon de Jupiter por konfidencii al la estro de l’ dioj en
patreca protekto sian vivon, kiu ŝajnas minacita per la ĉeesto de
la fremdaj barbaroj. Kiam la pompobrila procesio transpaŝis la
forumon, eksonis terura muĝegado en la aero, kiu pli kaj pli
proksimiĝis. La procesio ekhaltis, kaj ĉiuj rigardis timeme en la
ĉielon, sur kiu aperis grandega birdo, kiu almuĝegis kaj rondflugis
super la forumo; sed la monstro ne estis birdo, kiel baldaŭ
evidentiĝis, sed terura maŝino, sur kiu sidis du el la fremdaj
potencaj barbaroj kaj kun sovaĝa bruego ĵetigis en la aeron sian
fajron kun tondra kaj alispeca timegiga muĝego. La dia Cezaro
komence staris kiel lia ĉirkaŭularo rigidega, sed poste li vualis
sian kapon kaj ricevis svenatakon. La popolo ĵetis sin teren en
sovaĝa timo kaj kriegis, ke proksimiĝas dia punjuĝo. La terura
maŝino ĉirkaŭflugis la forumon, jen ĝi malleviĝis, jen leviĝis
kaj ĉio ĉi okazis kun tondro, fulmo kaj bruego.
Kion Ikarus iam vane akirpenadis por moko de Apollo, pri tio nun
sukcesis ĉi tiuj timigaj barbaroj, kiuj kvankam nur malmultaj, tenas
sian manon super ni kaj ĉi tiu mondregno de l’ romanoj.
Do ilin servas ankaŭ la aero, kiel servas ilin la fajro kaj lumo;
ili entimigis la romanojn per neviditaj sorĉaĵoj kaj trompebriigas
ilin dum siaj festenaj manĝoj per ŝaŭmantaj trinkaĵoj kaj mieldolĉa
malhela fluaĵo, kiu verŝajne estas de greka deveno, ĉar ili nomas
ĝin _kafeos_ aŭ tiel simile. Kaj kelkaj el niaj sinjorinoj estas
tiel avidaj je ĉi tiu aĉa, malhela trinkaĵo, ke ili ofte vizitas
posttagmeze la domon de la barbaroj, por esti regalataj per ĉi tiu
trinkaĵo de la barbarestra edzino.