Kezaro estis Ĉezaro kaj la ne malpli dia Kikero estis Ĉiĉero?“
Lia voĉo ekscitiĝas kaj siblas la „ĉ“ kiel serpento. Ambaŭ
romanoj riverencas profunde.
„Mi ĵuras je Isis“, ridetas Sabellius.
„Kaj mi je Priap“, rikanas la filozofo.
Kvazaŭ estante jam mem antikvulo, li disŝiras sian vestaĵon pro
doloro kaj montrante sian nudigitan bruston (fraŭlino Snob proteste
forlasas la ĉambron!) li krias patose:
„Vi celis ĉi tiun viran bruston kaj vi trafis ĝin; finfinu vian
faron kaj parolu greke!“
La romanoj ne komprenas la nebulan sencon de ĉi tiu mistera
parolmaniero. Sed mi ektremas pro interna ĝojo: ankaŭ Basilevs kaj
Odyssevs ricevos nun la mortan baton. Kaj tuj mi demandas la
romanojn:
„Niaj noblaj gastoj ja parolas greke, ĉu ne?“
„Ĉiu klera romano parolas greke“, respondas Sabellius.
„Ekagu do“, krias la profesoro, „jen mia vira brusto! Enbatu
vian mortan glavon!“
„Ĉu do plaĉus al unu el vi, ĝojigi nin per greka parolado aŭ
per kelkaj versoj de Homero?“ mi tradukas la kriadon de la
profesoro el la Sovaĝi-a dialekto en kompreneblan lingvon.
La filozofo konsentas. Li sidigas sin sur angulon de la tablo,
ŝajnigas, ke li tenas en la manoj liron kaj deklamas el la
„Odysseus“. Estas stranga kantmiksaĵo, forte skandanta, tamen
bone komprenebla. La dia Odysseus estas flatata de la ĉarma nimfo
Kalypso, ke li forgesu sian nostalgion... La karpa buŝaĉo de la
filozofo akriĝas dolĉe kaj susuras la fatalon de Kalypso:
„Aej de malakojsi kaj ajmyliojsi logojsi telgej, aŭtar Odysseus...“
„Brave!“ ni ĉiuj ekkrias ĥore kaj aplaŭdas. „Vivu Odysseus!
For Odyssevs!“
La kapo de la profesoro kliniĝas sur lian heroan bruston. Li falas
en seĝon. La manojn li metas sur la kapon, kvazaŭ por ŝirmi ĝin
kontraŭ duŝo da teruraj kaj mortigaj vortoj. La filozofo eksilentas
kaj konsternite rigardas sian saĝulkolegon, kiu supozeble emociiĝis
tiom pro la versoj de Homero.
Ĉiuj ni ĉirkaŭas la profesoron kun kompato. Kaj Fromaĝi terure
embarasiĝas pro tio, ke la vojaĝo, kiun li ja ebligis, kaŭzas
tiajn malagrablaĵojn. Ŝajnas, ke en tiu ĉi momento plej volonte li
kurus kaj ekmovus la aerooptikajn plataĵojn, por ekspedi nin en
alian epokon...
Tiam la profesoro ekrektiĝas. Li starigas antaŭ sin glaseton kaj
enverŝas konjakon. Ekprenante la glaseton, li daŭras laŭte: „Do,
iru for ĉiu scienco kaj filologio, vivu sola la ĝuo!“ eltrinkas
kaj forĵetas la glason sur la teron, kie ĝi rompiĝas tinte.
La filozofo ektimegas tiom, ke li falas de la tablo. Li rampas al la
romperoj de la glaso. Kun doloraj vekrioj li kolektas la restaĵojn
de la multvalora ujo...
* * * * *
„Noblaj kaj altŝatataj gastoj!“ mi parolas solene. „Venis nun
la momento de disiro. Sed vi ne foriros el nia gastema domo kun
malplenaj manoj. Sciu, ke ni, kiuj estas potencaj fremduloj, scipovos
vin rekompenci tiel, kiel konvenas por noblaj romanoj. Kaj ni elpagos
al vi nun ia rekompencon por tio, ke ni tuŝis vian posedaĵan
rajton.“
Maria alportas paperon kaj inkon por noti la rekompencajn postulojn.
Nova ekmiro! Nova entuziasmiĝo! La papero skuas Sabellius-on el la
dormemo. Kaj la filozofo, kiu ŝtelprenaĉis mian krajonon, tiras
kiel infano serpentajn liniojn sur la senmakula blanko de l’
papero. Kiam mi demonstras skrabgumon, la filozofo genufleksas antaŭ
mi kaj petegas, ke mi permesu al li ĝian uzadon. Li krajonskribaĉas
sur la papero, forskrapas kaj denove kurigas kun infana fervorego la
krajonon trans la blankan supraĵon. Dume Sabellius spiregante kaj
ŝvitante penadas per inko pentri literegojn...
Dio kompatema! Ŝajnas, ke la „karaj gastoj“ estas ne forigeblaj.
Kion fari? La dudeka jarcento ekprenis ilin tiel forte kaj ame en
siajn brakojn, ke eĉ la rabobestaj ungoj de la profesoro ne kapablus
ilin elŝiri. Jam mi cerbumas pri tio, ĉu ne povus helpi la pipo de
Tabakaĉ? Ke ni simple forfumaĵus ilin laŭ la „eksploda“ maniero?...
Tiam sinjorino Kamilo kaj Maria alportas la donacojn. Kaj Fromaĝi
anoncas kun ĝojo, ke nun okazos la elpago. Li ĝojas kiel patro, kiu
pridonacas siajn infanetojn en vespero de kristnasko...
Sabellius Rufus ricevas sekvantaĵojn: kelkajn foliojn da papero,
plumon kaj boteleton da inko, du alumetujojn, forketon el
arĝentimitaĵo, akvan glason, silkĉapelon kaj ombrelon...
Ni prezentas al li pluvombrelon konvenan por sinjoro. Sed kiam li
vidas la sinjorinajn sunombrelojn, li petadas tiel longe kaj insiste,
ke ni fine permesas al li elekti anstataŭ simple-kolora pluvombrelo
rezedoverdan sunombrelon kun blankaj, pendantaj puntoj...
La filozofo ricevas unu paperfolion, krajonon, skrapgumon kaj silkan
ĉapelon.
Kaj nun okazas brua sceno: verŝante larmojn, li petegas ankaŭ
sunombrelon. Sinjorino Kamilo estas kortuŝita kaj ne povas vidi
larmojn. Ŝi volas doni la ombrelon. Sed la profesoro, kiu sentas
malamikan venĝemon kontraŭ la filozofon, krias senkompate:
„Neniam!“ kaj metas siajn ungojn super la ombrelojn, kiuj kuŝas
sur la tablo. Fromaĝi rigardas la filozofon kun kompato kaj kun
embaraso aŭdas la pasiajn porpetojn de sia edzino. Kvankam mi
tutkore cedus al la kompatindulo la ombrelon, tamen mi insistas: ne
donaci! Mi prave argumentas, ke ni senvalorigus per tio terure la
donacojn de Sabellius...
Mi diras al Sabellius, ke liaj donacaĵoj valoras 5000 sestercojn.
Aŭdante tion, li deklaras, ke li estas kontenta. Ambaŭ ili
troviĝas en ŝanceliĝa stato de alkoholo kaj ĝojo kaj deziregas
montri siajn trezorojn publike al la romanaro.
Kaj dum la suno subiras post la verdaj arboj, du homoj paŝas el la
domo. Brakon en brako ili ŝanceliĝas en la ĝardenon. Sur iliaj
vinruĝegaj kapoj tronas silkĉapelaj tuboj. Kaj la atendantaj
sklavoj akceptas ilin kun ĝojegaj krioj. Super la tubokronita kapo
de Sabellius tenas sklavo verdan sunombrelon kun blankaj puntoj
pendolantaj...
„Tio ĉi kreskigos bonajn fruktojn!“ diras Fromaĝi kaj ĉirkaŭbrakas
kun emocio sian edzinon.
Sed fraŭlino Snob, kiu subite reaperis, montras sur la profesoron
Sovaĝi, kiu tenas en la mano konjakan botelon, kaj blekas kaprine:
„Plej bona frukto estas la ĝuo, kiun trovis la profesoro!“
Tiu ĉi eldiro impresas malagrable. Ĉar per tio ŝi deklaras, ke la
ĝuo estas preferinda al scienco kaj precipe al la filologio...
Tabakaĉ estas malbonhumora. Antaŭ la pordo li kovras la memorigajn
postsignojn de la malfeliĉo, kiu trafis la sklavon de Sabellius, kaj
ŝutas segaĵojn kaj cindron kaj murmuras:
„Bela ŝerco postkarnavala, kiun aranĝis tiu ĉi sinjoro. Pli bone
estus, se tiuj du karnavaluloj komencus per la cindra merkredo kaj
manĝus haringojn, anstataŭ tuj droniĝi en alkoholon. Kaj fumi?
Dio kara! Mia bona tabako preskaŭ estus disŝirinta lian ventreton.
Eĉ fumi ili ne kapablas ... nu, venu nur al mi homo kaj ankoraŭ
rakontu al mi pri roma kulturo!...“
Kaj tion dirinte, Tabakaĉ elkraĉas malestime...
36.
Mi paŝas el la domo. Kie restis la korto? La legoma ĝardeneto? Kaj
la malpureta anasa lageto? Ĉio malaperis. Nia domo staras en belega
antikva parko. Pinioj levas siajn pintojn super la tegmenton. El
inter verda densaĵo brilas blua spegulo de lago, brilas blankaj
marmoraj kolonoj de antikvaj temploj...
Romo! Mi etendas la brakojn kaj spiregas la freŝan matenan aeron.
Kaj ĵus mi volas transdoni min al ravaj antikvaj revoj, kiam subite
io pikas en mian nazon. Ha, tio estas profanaĵo! Fumaĵi la belegan
antikvan matenon. Kolere mi postiras la fumon. Sed mia kolero
forflugas, kiam mi proksimiĝas. Ĉar serena bildo prezentiĝas
antaŭ miaj okuloj:
Ĉe la strato antaŭ la korta pordego sidas Tabakaĉ. Amasego da
strataj buboj ĉirkaŭas lin. Kun streĉitaj nervoj ĉiuj rigardas
lian pipon. Ili atendas sopire la momenton, kiam la pipo estas
finfumita. Tiam Tabakaĉ ŝtopas novan kaj -- ekbruligas alumeton.
Kiam li forĵetas la alumeton, tuj dek buboj ĵetegas sin komune sur
ĝin kaj interbatiĝas pro ĉi tiu valora memoraĵo. Kaj tiam
ekrikanas Tabakaĉ...
* * * * *
El la domo paŝas profesoro Sovaĝi. Post li la dika kuiristino kun
korbo sub la brako.
„Halo! kien je tiel frua horo?“
Li montras kun fanfarona gesto sur la straton:
„Al Romo! Ankaŭ nun laboru ĉiu! Mi devas iri aĉeti je la legoma
foiro. He, diru, kion vi farus, se la kuiristino ne povus kuiri kaj
ni ĉiuj devus malsati? Mi devas helpi kiel interpretisto. Ni aĉetos
ĉion: brasikon, karotojn, bulbojn...“
„Feliĉe revenu!“ mi postkrias.
Mi rigardas la strangan paron enpense. La profesoro ŝajne jam
resaniĝis de la „kikerika“ malsano. Certe -- ankoraŭ li grimacigas
moke sian buŝon, kiam la romanoj siblas la „ĉ“ aŭ almozpetanta greko
titolas lin humile „Basileus“. Sed li ŝajnigas gajan mienon. Li
ĝuas Romo-n, la romanojn, la urbon, la popolon kaj kio krome estas
ĝuebla. Tamen mi estas konvinkita, ke en la profundo de lia brusto
ankoraŭ sidas „Kikero“ kaj „Odyssevs“...
* * * * *
Homoj bruas ĉiutage antaŭ nia domo. Ili paŝdetruas terure la
plantejojn de Sabellius Rufus. Estas kompreneble, ke la romano
indignas pri tio. Tial ni devas ree kaj ree trankviligi lin per
malgrandaj donacoj. Hieraŭ vespere li portis hejmen tre kontente
malgrandan elektran lampon, kiu ĉe ni lumis belege.
Jen, li revenas kaj plendas, ke la lampo ne volas lumi en lia domo.
Hm, malfacila afero: ni ja ne povas instali ĉe li elektran lumon!
Sed Fromaĝi donas al li malgrandan poŝlanternon kun akumulatoro,
kaj nun li estas kontenta.
* * * * *
Ni volas veturi promene tra Romo: Maria, fraŭlino Snob kaj mi.
Estas rava spektaklo, kiam malfermiĝas la veturileja pordo kaj la
aŭtomobilo haltas antaŭ la domo. Amasego da krianta popolo
ĉirkaŭas nin. La sensacio estas fraŭlino Snob, kiu eliras el la
domo en aŭtomobilvestaĵo kun vualo kaj ŝirmaj okulvitroj. La
popolo aplaŭdegas ŝin kun senlima entuziasmo. Fraŭlino Snob dankas
kun indulgo pro la aplaŭdo kaj estas tre kontenta...
Hop ... hop ... ha, miaj ostoj!
Nia aŭtomobilo skusaltetas tra la stratoj. Malrapide ni devas
veturi. La stratoj estas tro malvastaj, la vojoj tro aĉaj kaj la
pavimo tro malglata.
Parto de la kviritoj diskuregas kun krioj. Alia pli kuraĝa parto
akompanas nin kiel honora gardistaro. Kaj strataj buboj posttrotas
nudpiede kaj -- ŝategas la benzinodoron. Mi grumblas pro la trudema
bando. Karolo malbenas pro la vojoj. Ke li post ĉiu veturo devas
ripari la pneŭmatikojn. Ankaŭ Maria montras malkontentan mienon.
„Nu“, mi konsolas, „ni poste elveturos sur la ‚Via Appia‘
aŭ sur la ‚Legionan Strategon‘. Tie ni povos rapidegi...“
Nur fraŭlino Snob estas kontentega pri la veturo. Ŝi foliumas en
ilustrita Baedeker-a gvidlibro (ne Quo vadis!) de la dudeka jarcento.
Kompreneble, ke la gvidlibro pritraktas Romo-n tia, kia ĝi estas
ankoraŭ videbla en la estanta tempo kaj ne priatentas la diversajn
epokojn...
Tondre! Mi ekscitiĝas. Ŝi volas nun viziti nepre la koloseon kaj
turmentas Karolo-n, ke li nepre veturu laŭ la plano! Mi vane provas
konvinki ŝin, ke tiu koloseo ankoraŭ ne estas konstruita...
Post duona horo, dum kiu ni vane serĉis la koloseon, ŝi insistas,
ke ni vizitu la varmfontojn de Caracalla kaj poste la triumfan
arkegon de Titus kaj Konstantinus. Poste eventuale ni povos halti ĉe
la tombo de Hadrianus kaj, se sufiĉus la tempo, viziti ankoraŭ la
vatikanon...
Mi ŝtoniĝas, kiam mi aŭdas tion. Mi volas kontraŭdiri, kontraŭstari,
protesti, sed tuj ŝi komencas bombardi mian senkulpan kapon per
sia mistera „universitato“, kiu ne perdiĝis dum nia vojaĝo en la
Co-n ... bedaŭrinde!
Mi do silentas kaj mute rigardas, kiel Karolo veturas tra Romo laŭ
ordono de fraŭlino Snob kaj kiel ni skusaltetas trans la roman
pavimon kaj vane serĉadas la „historiajn vidindaĵojn!“...
Aŭ-ha! Miaj ostoj! Kun honto mi konfesas, ke meze en la antikva Romo
mi palpas kun zorgo la ... sidan parton de mia korpo (pardonu!)...
* * * * *
Kiam ni lacaj kaj malsataj revenas je tagmezo, malĝojiga novaĵo
surprizas min: ne estos tagmanĝo!
La kuiristino ne revenis ĝis nun. Kaj ĉar ankaŭ Cili forkuris ien
-- mi aŭdas, ke ŝi vizitis sian antikvan amaton (jam!) -- kaj
sinjorino Kamilo kun Mateo foriris por rigardi la domon de Sabellius,
do neniu kuiris tagmanĝon. Belega ordo!
Mi koleregas...
* * * * *
La roma suno subiras purpure.
Tiam lace kaj ŝanceliĝe alvenas la profesoro kaj la kuiristino.
„Kio okazis?“ mi krias timigite, kiam mi vidas la ŝvitegantan
paron.
„Kanajla bando!“ diras la profesoro.
„Kial?“
„Ili eĉ ne havas terpomojn, tiuj homaĉoj!“ respondas akrasone
Sabino. „Sen terpomoj mi ne kuiros!...“
„Ni vagis sur la legoma foiro, serĉis de unu butiko al alia kaj
trovis nenion!“ diras la profesoro, kaj pro laceco sidiĝas sur la
ŝtupoj.
Tiam ekskuas min ridego.
Haha! La aŭtoro de „De praulo ĝis radiohomo“ volas aĉeti en
antikva Romo _terpomojn_!...
La kompatindulo falegis en teruran anakronisman abismon!...
37.
Homoj!
Avide vi legas ĉion, kion rakontas al vi samtempano en ĉi tiu
libro. Kun scivolego vi sekvas ĉiun linion, kiun skribas mi, simpla
filo de l’ dudeka jarcento. Sed ĉu mi estas kapabla priskribi
ĉion, kion mi travivis en antikva Romo, tiel, ke vi ricevas veran
impreson kaj klaran imagon pri nia estado kaj vivado en epoko de
Nerono? Sciu, ke mi estas homo modesta. Ke mi ne volas pretendi
„raportan monopolon“, ke mi estas tiel malegoista, ke mi cedas
volonte kaj senenvie al alia raportanto...
Jes, ankoraŭ alia priskribis siajn impresojn en tiu tempo de nia
Co-vivo. Kaj kun plezuro mi sciigas vin, ke tiu ĉi alia ne estas
samtempano, sed homo de l’ Nerona epoko!
Homoj! Vi, al kiuj la favora sorto enmanigis tiun ĉi mian libron,
estas feliĉuloj vere enviindaj. Ĉar vi legos, kion legis ĝis nun
neniu vivanto de l’ dudeka jarcento: impresojn de antikva romano
pri la dudekjarcentuloj!...
Tiu ĉi romano estas Menenius Piso, la _illustrissimus scriptor_
(laŭ fraŭlino Snob: „ilustrita skribisto“), imperia kortegano.
Kiam imperiestro Nerono sciiĝis pri niaj skribilaroj, pri nia
„nekomparebla papiruso“, pri inko, plumo kaj krajonoj, li igis
prezenti al si per la „ilustrita“ Menenius Piso, kiun mi rapide
instruis, nian manieron de skribado kaj nian skribilaron. Post tio
li ordonis, ke ĉiuj okazaĵoj, kiuj rilatas lian kortegon, estu
notataj senescepte sur nia papero per plumo kaj krajono. Preskaŭ
tuta nia provizo da papero elĉerpiĝis, ĉar la brava _scriptor_
pentris monstrajn kaj malregulajn literegojn per mallerta mano
de infano...
Li konservas siajn manuskriptojn kiel sanktaĵojn. Sed, kun helpo de
lia ĉarma filino Lydia, mi sukcesis havigi ilin parte al mi. Kaj
kvankam kun ŝvita peno, mi tradukas liajn notojn el latina lingvo.
Se la stilo estas iom stranga en kelkiu loko, pardonu tion kaj
konsideru, ke estas aŭtentika traduko el latina originalo.
Malfermu do okulojn kaj orelojn! Menenius Piso havas nun la vorton!
Je la idusoj de Marto 63.
Depost tiu tempo, en kiu fondiĝis Romo, okazis en la urbo
strangaĵoj multaj kaj diversaj. Saĝuloj pli bonaj ol mi notis
ĉion, kio okazis en daŭrado de tempoj, sed min favoregis la dioj,
ke mi povas noti el ĉiuj okazintaj strangaĵoj la plej strangajn. La
favoro kaj indulgemo de l’ dia Cezaro elektis min por tio ĉi. Mi
skribas sur stranga papiruso, kiu estas tiel blanka kaj glata kiel
hinda silko, kaj per grifelo, kiu konsistas el ordinara ligno, sed
havas animon de stranga metalo, kiu restigas sur la papiruso
skribstrekojn.
Signoj kaj mirakloj okazis jam multaj en ĉi tiu monda regno de l’
romanoj, kaj ĉiam ni sciis ilin aŭguri. Sed kiel aŭguri la signojn
kaj miraklojn, kiuj okazis nun kaj ankoraŭ okazadas ĉiutage?
Domo falis de la ĉielo -- mi ne trovas alian esprimon -- kaj staras
nun en ĝardeno de Sabellius Rufus. Barbaroj de nekonata deveno, viroj
kaj virinoj, estas posedantoj de ĉi tiu domo. Ili estas armitaj per
fortoj supernaturaj, kaj fumo penetras el iliaj buŝoj. Ŝajnas al mi,
ke estas barbaraj duondioj, kiuj aperis en naŭza formo de homoj.
Jes, naŭzaj estas ili kaj laŭ aspekto apartenas ili al malsupra raso.
Mizeraĉa estas ilia vestaĵo, abomenaj iliaj ŝuoj, kiuj ŝajnas apenaŭ
kovri ĉevalajn hufojn[1]. La virinoj estas malbelaj kaj malĉarmaj,
escepte la plej juna, la viroj pli naŭzaj ol la rubo kaj koto de la
popolaĉo. Estas unu inter ili, kiu aspektas kiel sovaĝa simio kaj
kondutas kiel filozofo el la lernejo de cinikuloj. Alia portas antaŭ
la okuloj diafanajn facetitajn ŝtonojn, kaj la dorsa kaj fronta
flankoj de unu el la virinoj estas diferenceblaj nur pro tio, ke ŝi
fronte havas vizaĝon kiel aliaj homoj[2].
[1] Rim. de l’ trad.: Iom nebula senco. En latina teksto: „Horribiles
eorum calcei sunt, qui pedes equorum vix tegere videantur.“
[2] Rim. de l’ trad.: Hura, fraŭlino Snob!
La nobla Petronius, kiu el malproksime vidis ĉi tiujn homojn,
opinias malestime, ke ili devenas de simia gento el nekonata interno
de Afriko, kaj ke iliaj laŭdiraj mirakloj estas senlime troigataj de
la malsaĝa kaj novigema plebejaro. Kaj la poeto Lucanus hieraŭ dum
gastmanĝo, kiun aranĝis Domitius Afer, laŭtlegis al ni spritajn
versaĵojn, en kiuj li moke komparas la barbarojn kun certaj pastroj
de Isis, kiuj faraĉas plej diversajn iluziaĵojn por trompi kaj
elprofiti malsaĝulojn.
La opinioj estas do diversaj. Mia honoro ĝis nun ne permesis al mi
rigardi ilin aŭ viziti ilian domon, kiel faras bedaŭrinde multaj
noblaj romanoj kaj romaninoj. Kaj poste oni rakontas diversaĵojn.
Ekzemple la barbaraj fremduloj asertas, ke li estas maljunaj preskaŭ
du mil jarojn kaj alportas al ni sian kulturon progresintan 20
jarcentojn. Ĉiu homo normala konsentos kun mi, ke tio estas
rakontoj el trans la montoj!
Certe, mi ne volas kaj ne povas nei, ke ili disponas pri miraklaj
fortoj. Ili havas du veturilojn, kiuj kuras tute sen ĉevaloj tre
rapide kaj veturante aŭdigas malbonajn sonojn, sed samtempe eligas
mirindan odoron. Al la fremduloj kiel iam al Prometheus, obeas la
fajro, ĉar ili kapablas sorĉi ĝin el malgrandaj skatoloj, kiujn
ili portas ĉe si, kaj ankaŭ povas ĝin ĵetegi en la aeron kiel
pereigan ĵetaĵon, dum kio eksonas timiga tondro. Oni diras, ke ili
havas multajn valoregajn strangajn artotrezorojn, kaj niaj sinjorinoj
ne povas sufiĉe kaj elĉerpe rakonti, per kiaj misteraj sorĉaj
fortoj iliaj sklavoj, da kiuj ili posedas nur malmultajn, scipovas la
kuiran arton.
Sed la alveno de ĉi tiuj barbaraj iluziistoj pezas kvazaŭ ŝarĝego
sur la Palatino kaj sur la kapo de l’ dia Cezaro. Vera terurego
ekprenis la dian Cezaro-n. Li kredas, ke la barbaroj rabos al li la
estrecon helpe de sia sorĉa potenco. Li sentas sin malcerta kaj
disvolvas grandegajn planojn en sia turmentata kapo. Jen li volas
fluigi ĉiujn akvojn de Romo kontraŭ la invadintojn, jen sendi la
legionojn kontraŭ ilin, jen li volas rifuĝi al Hispanujo.
Hodiaŭ antaŭ tagiĝo ni ĉiuj estis vekataj por konsili lin. La dia
Cezaro maltrankvile rapidadis de ejo al ejo, ni ĉiuj post li. Kaj li
plendis laŭte kaj vekriis, ke forlasis lin ĉiuj, ke forlasis lin
eĉ la dioj, kiuj sendis ĉi tiujn barbarojn por pereigi lin...
Tiam diris Petronius kun rideto:
„Ho, granda Cezaro, rigardu do mem ĉi tiujn barbarojn. El
malproksime vi povas juĝi nenion.“
Kaj la dia Cezaro haltis kaj respondis:
„Vi estas prava. Decas la viron, rigardi per kuraĝaj okuloj la
danĝeron.“
Kaj li ordonis, ke oni invitu la fremdajn barbarojn sur la
Palatino-n.
Ho, vi, dioj kompatemaj, en kies manoj kuŝas la sorto de nia urbo,
de nia vivo kaj de ĉio, kion ni posedas, mi alvokas vin solene:
malhelpu, ke ni estos punataj pro tiu ĉi petolaĵo senekzempla!...
38.
Grandioza festeno kuireja!
Nia dika kuiristino Sabino festas triumfegojn! Oni admiras ŝin, kiel
oni admiras en hodiaŭtempo ekvilibriston en varieteo. Ŝi estas tiom
ĝojebria kaj fiera, ke ŝi turniĝas sur siaj kalkanoj en rondo
kvazaŭ freneziĝinta planedo. Kaj tion farante kun ruĝegaj vangoj
kaj ŝvitanta frunto, kun distaŭzita hararo, ŝi rapidege sorĉas
mirindaĵojn...
La akvokonduko -- ah! -- kia sorĉaĵo! La gasaparato -- ah! -- kia
mirindaĵo! La konservaĵoj -- ah! -- kiaj belegaĵoj!
Romanaj sinjorinoj staras en la kuirejo. Sinjorinoj el la
aristokrataro! Kaj ĉiuj ili premiĝas ĉirkaŭ la elektra kuirfajrujo
kaj miras. Kaj kiam post minutoj estas manĝopretaj kelkaj porcioj
da bovaĵo el la konservaĵoj, la sinjorinoj rapideme metadas siajn
ringoornamitajn fingrojn en la pladojn. Dume la kuiristino faras
batitan kremon kaj garnas per ĝi grandegan torton.
Kun fulma rapideco malaperas la torto. El maĉantaj buŝoj sonas
vokoj de raveco. „Macte! macte!“[3] ili krias ĥore al la
kuiristino kvazaŭ al venkinto en gladiatora batalo...
[3] latine = belege, belege!
Cili estas jam ĵaluza. Sed ankaŭ ŝia vico venas: ŝi prezentas la
elektran gladilon kaj nian polvosorban aparaton...
Nur sinjorino Kamilo malĝojas. Ŝi estas malfeliĉa pro tio, ke
neniu priatentas ŝin, ke ŝi ne povas komprenigi sin nek kompreni
ion. Helpeme Sovaĝi provas interpreti. Sed ankaŭ li ne sukcesas:
tro fieraj estas tiuj romanoj sinjorinaj!
Jen, ili sidas en longaj vicoj. Kun kostumoj belegaj. Koloroj plej
diversaj kreas belegan harmonion. Kiajn studojn kostumajn kaj scenajn
povus fari ĉi tie niaj hodiaŭaj teatraj aŭ filmaj reĝisoroj!...
Precipe unu junulino vekas mian intereson. Ŝi portas rezedoverdan
kostumon kun rozkolora mantelaĵo. Belega estas la faldaro, laŭ kiu
la delikatega mola ŝtofo estas aranĝita. Grandega malhele bruna
buklohararo ondas sur ŝiajn klasikajn ŝultrojn kaj nukon, kiuj
ŝajnas skulptitaj el marmoro. La hararo estas ordigita en sennombraj
bukletoj; la tutaĵon ĉirkaŭligas purpura rubando, ornamita per
oraj globetoj. Kaj kun kia senĝeno ŝi montras siajn duonnudajn
sandalitajn piedojn! Mi estas ravita de ĉi tiu klasika belego...
Fraŭlino Snob, pri kiu neniu atentas, ne rimarkas tiun ĉi
malĝentilecon. Ŝi sidas senmove kaj rekte kvazaŭ englutinte
bastonon, kaj tute profundiĝas en la rigardadon de la tualetoj kaj
frizaĵoj...
La romanaj sinjorinoj babilaĉas. Latinaj vortoj zumas tra la
ĉambro. Unu krias tra alia. Kaj strange: la klaĉemo, tiu ĉi
frapanta eco de l’ virino, evidentiĝas ankaŭ tie ĉi!
Subite eksilentas ĉiuj.
Gracia sinjorino eniras. Ŝi salutas -- kiel ŝajnas al mi -- kun
ioma embaraso. La sinjorinoj disiĝas kaj faras spacon. Ili
resalutas parte kun respekto, parte kun moko. La ĵus enirinta
sinjorino, kiu estas vestita helblue kaj arĝente, evidente havas
plej noblajn kondutmanierojn. Ŝi rigarde serĉas la domestrinon. Oni
alkondukas al ŝi sinjorinon Kamilo-n kaj la romanino per mallaŭta
voĉo diras supozeble agrablaĵon, kiu estas nekomprenebla. Ŝi
ŝajnas esti tre miopa, ĉar ŝi metas preskaŭ la nazon sur ĉiujn
aĵojn, kiujn ni montras al ŝi.
Tiam fraŭlino Snob kun solena gesto donas al ŝi sian lorneton, per
kiu ŝi ĉiam estas armita. Kun timema miro la romana sinjorino
akceptas la lorneton kaj metas ĝin antaŭ la okulojn. Tiam subite
ŝi ekkrias pro ĝojo kiel blindulo, kiu subite reakiris sian
vidpovon. Feliĉego emocias ŝin. Kun laŭtaj scivolaj demandoj
ĉirkaŭas ŝin la aliaj sinjorinoj. Kaj tiel okazas, ke ankaŭ
fraŭlino Snob, pri kiu neniu ĝis nun atentis, subite fariĝis
persono de unuaranga graveco!
La fremda miopa sinjorino estas Acte, la eksigita amatino de
imperiestro Nerono. Ŝi loĝas ankoraŭ en la imperia palaco kaj
ĝuas certan influon.
Kiam Acte adiaŭas nin, ŝi redonas la lorneton kun tremanta mano.
Sed fraŭlino Snob reprenas ĝin senkompate. Kiel ŝi ja povus
fordonaci la lorneton, se ŝi posedas nur unu? Kaj ŝi nun ja bezonas
nepre la lorneton en antikva Romo, ĉar ŝi nepre volas trovi sian
Vinicion. Estas krome en la domo ja diversaj okulvitroj de Fromaĝi,
kiujn li ne uzas. Sed ni ne kuraĝas proponi al la bela Acte tiajn
monstrajn vitrojn!...
* * * * *
Post du horoj eleganta palankeno haltas antaŭ nia domo. Eliras
korteganino kaj senspire kuras en nian ĉambron.
Ke por siaj same miopaj okuloj la imperiestro postulas la „grandan
rimedon!“ Li aŭdis, ke ĝi helpis mirinde al Acte. Ankaŭ li
deziras vidi en sama maniero.
Fromaĝi krias:
„Arogantegaĵo!“
Sed mi klarigas en latina lingvo:
„Nobla sinjorino! Reiru kaj anoncu al la potenca imperiestro, ke ni
estas pretaj persone enmanigi al li la ‚grandan rimedon‘, se lia
indulgo bonvolos akcepti nian viziton. Ĉar la indiferenteco, kiun la
kortego evidente montras kontraŭ ni, estas ofenda...“