De chrysanthemum is het zinnebeeld van het Keizerlijk huis. Ze wordt in
broeikassen en in de vrije natuur in tallooze kleuren en vormen
gekweekt en bloeit in den herfst; dan worden in het geheele land
chrysanthemumfeesten gevierd. In Kobe bezocht ik een
chrysanthemumtentoonstelling in een openbaar park, waar tot achthonderd
bloemen op één enkelen stam te zien waren. Eenige struiken waren door
oculatie, met staaldraad en breede latten, zoo behandeld, dat zij
geleken op een schip met gespannen zeilen, een vogel, een ree, een
fiets, of een locomotief; ja in den schouwburg werd een geheel stuk
opgevoerd, waarin alle medewerkers levende chrysanthemumstruiken waren.
Het paleis van den Keizer van Japan in Tokio is door een muur en een
gracht omgeven. In een zijner groote, schoone parken met kanalen,
vijvers en bruggen werd een chrysanthemumfeest gevierd, waartoe ook
Europeanen waren uitgenoodigd. Heeren en dames verzamelden zich in
elegant wandelkostuum en wandelden door het park, waarvan de wegen
beschaduwd werden door het rood gebladerte der ahornboomen. De Mikado
bevond zich juist ter inspectie zijner vloot aan boord van het schip
van admiraal Togo, maar de hofmaarschalken deelden mede, dat de
Keizerin het feest zou bijwonen. De gasten stelden zich en haie op en
hare Majesteit kwam, en wel te voet, vergezeld van twee prinsen, zeven
prinsessen en een groot gevolg. De Keizerin is een kleine, nu
zestigjarige vrouw met geelachtigen tint en een onbeweeglijk gezicht.
Maar de prinsessen waren allerliefst met hun rose wangen en vroolijke,
donkere oogen. Ik was echter zeer teleurgesteld, dat zij de zoo
welstaande dracht van het land hadden afgelegd en Europeesche kleeren
hadden aangetrokken; de hoeden en parasols uit Parijs pasten in het
geheel niet bij de opvallend bevallige figuren, en op den achtergrond
van vurig roode ahornboomen en zwellende rose en violette
chrysanthemums zou men veel liever de „kimono” zien.
Eenige dagen later keerde de Keizer van zijn reis terug en stond aan
den Zweedschen gezant en mij een audiëntie toe. Wij liepen zwak
verlichte vertrekken en zalen door met parketvloeren, vierhoekige
wandschilderijen van de eerste kunstenaars van Japan, kunstig gesneden
plafonds en wonderschoone porceleinen en bronzen vazen. Daarna bracht
men ons door een lange gang in een klein vertrek. Hier wachtte de
Keizer ons. Hij heet Moetsoehito en is, in tegenstelling met zijn
onderdanen, een lange, slanke man; hij steekt een hoofd boven zijn volk
uit. Hij is acht en vijftig jaar en ofschoon zijn haar, zijn spitse
baard en zijn knevel nog pikzwart zijn, ziet hij er nog ouder uit, want
zijn gelaat is vol groeven en grijsgeel als perkament. Zijn stem is
week, melodieus en innemend en de vragen, die hij deed, waren scherp en
verstandig en verrieden, dat hij ook in het westelijk vasteland goed
thuis was.
Moetsoehito werd in het jaar 1867 Mikado of geestelijk Keizer. Zijn
regeeringstijd heet „Meiji” of de „verlichte regeering”, en gedurende
zijn heerschappij is Japan in een groote mogendheid van den eersten
rang veranderd. Reeds een jaar na zijn troonsbestijging schafte hij het
„Schogoenat”, de regeering van een wereldlijk Keizer af, in zijn
persoon beide ambten vereenigend, sloot verdragen met vreemde
mogendheden, reorganiseerde het schoolwezen, liet modern strafrecht en
burgerlijk recht invoeren en riep een volksvertegenwoordiging in het
leven; alles bewijzen van zijn scherpen, vèrzienden blik, van zijn
uitstekend verstand.
Tot dusverre was het land in vele kleine vorstendommen verbrokkeld
geweest, die elk door een „daimyo” of leenheer werden geregeerd en deze
heeren beoorloogden elkaar dikwijls, ofschoon zij allen onder het
opperst gezag van den „Schogoen”, van den heerscher over het gansche
land, stonden. Met de „Samoerai” te zamen vormden de „Daimyos” den
feudalen adel. Is het niet verwonderlijk, dat de Japanneezen nog
nauwelijks vijftig jaren geleden met pijl en boog, zwaard en speer
oorlog voerden? Als de Samoerai ten strijde togen, droegen zij zware
wapenrustingen met arm- en beenbekleeding, helm en vizier. Zij waren
handige boogschutters en hanteerden hun groot zwaard met beide handen.
Wanneer een Samoerai boete wilde doen voor eigen misdrijf, zijn eer of
die zijner familie herstellen, dan beging hij, om smadelijke straf te
ontgaan, „harakiri”, zelfmoord, door met een scherp mes den buik open
te snijden.
Maar toen brak op eens de nieuwe tijd voor Japan aan. In 1872 werd de
algemeene dienstplicht ingevoerd en Duitsche en Fransche officieren
werden in het land geroepen om het leger te organiseeren. Nu is Japan
zoo sterk, dat geen macht ter wereld lust zal hebben zich er mede te
meten.