2. des archiâtres municipaux (les médecins municipaux des villes de
province),
3. des archiâtres populaires de Rome et de Constantinople (les
médecins publics des deux villes impériales),
4. des archiâtres scholaires (les présidents des collèges ou
sociétés de médecins ou d'écoles de médecine),
5. des archiâtres du xyste et des Vestales (les médecins
spécialement attachés au service du portique appelé Xyste dans les
gymnases publics et à celui des vierges Vestales).
Sed nescio quid inter classem alteram et tertiam, inter quartam et
quintam intersit. Sic enim existimo primos archiatros apud Romanos
(i.e. in iure Romano) fuisse medicos publicos, tum nomen usurpatum
esse et ab medicis imperatorum et ab aliis praestantioribus medicis,
qui munere quasi publico fungebantur. Tria igitur genera sint
archiatrorum.]
[Adnotatio 19: Ante R. Briau, qui ipse etiam apud Daremberg-Saglio
s.v. _archiatrus_ (I, p. 373) rem exposuit, de archiatris Romanis
inter alios scripserunt: E. Th. Gaupp, _de professoribus et medicis
eorumque privilegiis in iure Romano dissertatio_. Vratislaviae 1827
(ubi priorum invenis de hac re dissertationes ac fontes ex Codice
Theodosiano et Corpore iuris accurate collectos); Goldhorn, _de
archiatris Romanis et eorum origine usque ad finem imp. Rom. occ._
Lips. 1841. Conferas etiam E. Kuhn, _Die städt. u. bürgerl.
Verfassung des röm. Reichs_ I, p. 83 sqq.; W. Smith, _Dictionary of
Greek and Roman antiquities_ (2e. ed. Lond. 1865) s.v. archiater
(ubi res, ut tum erant, breviter et perspicue explicatae sunt);
O. Marquardt, _Privatleben der Römer_, p. 752 sqq.; Friedländer,
_Sittengesch. Roms_ I{6}, p. 335 sqq. Vetustiores viros doctos
citant Leclerc, _Hist. de la Méd._ p. 585 sqq. et Bailie,
_Fasciculus inscr. Graec._ I, p. 112.--Quod in libro a R. Briau
scripto legis, excerpsit M. Salomon, _Deutsch. Archiv für Gesch.
der Medicin u. med. Geogr._ edd. H. et G. Rohlfs, II (1879), p. 216
sqq.--Nuper rem paucis tractarunt: A. Vercoutre l.l., p. 355;
M. Wellmann apud Pauly-Wissowa s.v. +archiatros+; J. Bloch apud
Neuburger u. Pagel, _Handb. d. Gesch. d. Med._ I, 583; S. Reinach
l.l., p. 1690.]
Quarum prior in basi statuae Deli inventa legitur (ed. Th. Homolle, BCH.
IV (1880), p. 217; Ditt.{1} 244; Löwy 294; Ditt. Suppl. 256):
+Krateron Kraterou Antiochea ton trophea
Antiochou Philopatoros, tou eg' basileôs
megalou Antiochou kai basilissês Kleopatras,
gegonota de kai tôn prôtôn philôn basileôs Anti-
ochou kai archiatron kai epi tou koitônos tês 5
basilissês, Sôsistratos Sôsistratou
Samios, tôn prôtôn philôn, aretês heneka kai
eunoias kai philostorgias tês eis heauton,
Apollôni Artemidi Lêtoi.
Philotechnos Hêrôdou Samios epoiei.+
Qua ex inscriptione apparet archiatrum ordinis nobilis fuisse et apud
regem ipsum (Antiochum VII.) munus medicum exsecutum esse, cum titulus
inter alias aulae regiae dignitates insertus sit. Est autem inscriptio
annorum 130. vel 129. a. Chr. (Ditt.{1} 244{1}. cf. Löwy 294). Altera
inscriptio gemina iterum +tôn prôtôn philôn basileôs kai archiatron+
ostentat. Quam Deli quoque inventam edidit S. Reinach, BCH. VII (1883),
359 (Ditt. Suppl. 374). Exarata est non multo post antecedentem, cum
Mithradates (VI.) Eupator per annos a. Chr. 120-63 regnaret. Legitur
autem in basi statuae ita:
+[Ho hiere]us Hêlianax Asklêpiodôrou Athênai[os]
Papian Mênophilou Amisênon
tôn prôtôn philôn basileôs,
Mithradatou Eupatoros
kai archiatron, tetagmenon de 5
kai epi tôn anakriseôn,
theois.+
Hi duo tituli, soli archiatrorum, qui e saeculis antechristinianis adhuc
exstant, plane demonstrant apud diadochos qui vocantur reges archiatros
exortos et munere aulico functos esse. Sed in inscriptione Calymnia
(nr. 34)[20] cum vs. 5 ante vocabulum +iatros+ lacuna hiaret et Newton,
qui illam edidit, vestigia litterae +Ch+ agnosci posse[21] putavisset,
hic +[arch]iatros+ supplevit. Haberemus igitur medicum "urbis", qui
archiater vocatus esset. At quae Newton explevit stare non possunt, cum
viri duo doctissimi, A. Smith et A. R. Munro, lapidem denuo inspexerint
atque litteram ullam in lacuna fuisse negaverint.[22]
[Adnotatio 20: Cito titulos medicorum, quos p. 19-22 enarravi,
numeris ibi praepositis.]
[Adnotatio 21: Adnotat Newton l.l.: _there seems to be traces of the
+Ch+._]
[Adnotatio 22: Scripsit haec A.R. Munro Friderico Hillero de
Gaertringen, qui precibus meis ut lapidem visitaret illum rogaverat:
_We both _(A. Smith et A. Munro)_ agree that the space indicated by
Newton was "never inscribed". The letters on each side of it are
quite clear and distinct, but the interval is blank. The last two
letters of +NIKEUS+ are widely spread. There would hardly be room
for +ARCH+ before +IATROS+. The surface does not appear to have
suffered, although it is a little rubbed. The letters would still
be perfectly legible if they had ever existed._ Gratias ago hoc
quoque loco viris doctissimis Britannicis et Friderico Hillero de
Gaertringen, qui multis quoque in aliis rebus animo libentissimo me
adiuvit et consilio et re.]
Qua igitur in domo regia archiatri primi exstiterint, quaerendum est.
Etenim mihi quidem probatur ante Alexandrum aut Alexandri ipsius
temporibus nondum quosvis medicos archiatros nominatos esse. Cum
autem titulus archiatri, qui regem Antiochum curabat, tempore prior
sit, in aula Seleucidarum medici aulici appellari archiatri coepti esse
videntur, optimeque propinquitate atque coniunctione familiae utriusque
probatur ab aula regia Antiochena ad regis Pontici nomen transiisse.
At S. Reinach verisimile esse existimabat (BCH. VII 359 et apud
Daremberg-Saglio, l.l. p. 1690) in Aegypto primos exstitisse archiatros,
cum aliae aulae mores atque institutiones Ptolemaeorum imitarentur, cum
in Aegypto tituli similes sicut +ho epi tôn iatrôn+ et +basilikos
iatros+ se praeberent, cum denique iam veteris imperii temporibus in
quinta, quam numerant, regum familia medici regis noti sint. Quarum
causarum quam primam vir doctissimus attulit, falsam esse infra videbis
(adn. 25), quam tertiam nihil ponderis habere nemo neget.
Sed legitur in inscriptione Deli inventa titulis Crateri et Papiae supra
exscriptis simillima quidam +epi tôn iatrôn+ (ed. Th. Homolle, BCH. III
(1879), p. 470; Ditt. Suppl. 104):[23] +Chrusermon Hêrakleitou
Alexandrea | ton sungenê basileôs Ptolemaiou[23] | kai exêgêtên kai epi
tôn iatrôn | kai epistatên tou Mouseiou | Areios ---- ---- Apollôni
ktl.+ Qui cum praefectus Musei vocetur praefectusque urbis Alexandriae
vel praefectus annonae (+exêgêtês.+ --cf. U. Wilcken, Ostr. I, p. 624,
654; cf. Ditt. Suppl. 104{4}), tertium etiam quod habuit officium
publice neque in aula regis administrasse videtur. Praefuit igitur
fortasse Alexandriae medicis et rebus medicis. Neque nego potuisse eum
omnibus medicis publicis, qui multi in Aegypto erant, summum praefectum
impositum fuisse, ut voluit R. Ditterberger (Suppl. 104{5}). Certe
quidem in aula regia non medicus erat regis.
[Adnotatio 23: Non Ptolemaei III. Euergetae I. (246-221), ut volebat
editor, sed fortasse Ptolemaei VI. Philometoris (180-145) (P. M.
Meyer, Heerwesen 61{206}; cf. Strack, M. Rh. 1900, 86; Ditt. Suppl.
104).]
At idem atque +archiatros+ titulus qui etiam testis excitatur
significare videtur. Legitur enim in magna papyro Taurinensi, quam
integerrimam edidit A. Peyron, _Papyri Graeci regii Taurinensis musei
Aegyptii I_ (Taurini 1826), pap. 1, vs. 25 Tatam, qui +ho basilikos
iatros+ vocatur, iussum regis per litteras tradidisse praefecto. Sicut
igitur ille +Papias archiatros, tetagmenos de kai epi tôn anakriseôn+
(p. 29) Tatas quoque res publicas subibat; tamen regis fuit medicus, qui
hunc ipsum curabat et munere aulico fungebatur, ut ex titulo +basilikos
iatros+ elucere videtur.
Sin autem in terris duabus eadem res altero loco +archiatros+, altero
+basilikos iatros+ vocatur, nomina mihi confundenda non esse videntur,
sed ita statuendum est medicum illum aulicum apud Ptolemaeos +basilikon
iatron+, apud Seleucidas +archiatron+ nominatum esse. Quid enim? Papyrus
Taurinensis anno a. Chr. 117. scripta est, id quod die in epistula
adscripta certe constat; inscriptio Crateri autem archiatri Antiochi
anni 130. vel 129. est.
Atque porro. Demonstrabitur continuo voci +archiatrou+ aliam vim
impositam esse temporibus Romanis, cum medici publici ab oppidis
conducti ita vocabantur. Quod in Aegypto non factum est; nam hic medici
publici usque ad IV. p. Chr. saec. +iatroi dêmosioi+ vel +dêmosieuontes+
vocabantur (v. p. 23 sq.) atque tituli archiatrorum non ante tempora
Byzantina inveniuntur. Duo enim archiatri tantum, quorum tituli in
Aegypto reperti sunt, adhuc sunt noti, uterque saeculi quinti et sexti:
+Prôteris archiatros+, cuius stelam sepulcralem in loco _Tehneh_ nuper
reperit G. Lefebure (BCH. XXVII (1903), p. 375 nr. 115) in coemeterio
christianorum saeculi quinti vel sexti (v. l.l. p. 369, 376 sq.).
Alterum invenis in Pap. Oxyrh. I 126 (p. 195) vs. 23: +Phl. Markos sun
theô iatros huios tou tês logias mnêmês Iôannou genome(nou) archiatrou
sunainô ktl.+ Sed est haec papyrus anni p. Chr. 572.
Qui praeterea commemoratur archiater Aegyptius, is quoque aetatis
est Byzantinae. Exstat apud Photium cod. 220 (p. 564/5): +Anegnôsthê
"Theônos archiêtrou Alexandreôs" iatrikon biblion ho epigraphei
anthrôpon+. Qui cum inter Oribasium et Aetium (saec. VI.) locum habeat
apud Photium, hac ex re aetas eius iam pellucet, quae fit clarior Photii
verbis ipsius (220 ex.): +esti mentoi tên chreian to biblion "tais tou
Oreibasiou sunopsesi" parechomenon "paraplêsian"+.
Byzantina igitur ante tempora nullus in Aegypto medicus archiater
vocatur.[24] Qua ex re satis apparet in Aegypto titulum archiatri
inventum non esse. Contra testes excitati in Syriam omnes nos ducunt:
in Syria igitur nomen archiatri videtur natum.[25]
[Adnotatio 24: In codicibus Aristeae epistulae ad Philocratem +ho de
archiêtros Nikanôr+ (§182 Wendland) legitur. Qui Nicanor Ptolemaei
I. temporibus Alexandriae LXXII senibus Judaeicis illis hospitio
excipiendis ad vivendum omnia paravisse dicitur. Sed +archiêtros+
interpolatum esse pro +archedeatros+ et olim iam Letronne coniecerat
(Journ. des Sav. 1828, 105) et ex eo sequitur, quod Josephus, qui
epistulam Aristeae excerpsit, eodem loco dicit +ho de epi tês tôn
xenôn apodochês tetagmenos Nikanôr+ (Ant. XII, 2, 12), ita ut
Josephum +archedeatron+ apud Aristeam legisse verisimile sit
(G. Lumbroso, _Recherches sur l'économie politique de l'Égypte
sous les Lagides_, p. 206{1}). Fuit autem hospites recipere eisque
prospicere maxime +edeatrou+, cf. Ath. 171b: +nun de ho edeatros
epistatês gegone tês holês diakonias. ên d' epiphanês kai entimos
hê chreia. Charês - - - Ptolemaion phêsi ton Sôtêra edeatron
apodeichthênai Alexandrou+.]
[Adnotatio 25: Equidem etiam puto titulum +archiereôs+ in Syria
primum publice usurpatum esse. Nam tertio iam saeculo +archiereis+
ab Seleucidis instituebantur, ut testantur optime tituli Ditt.
Suppl. 224 (vs. 21): +[kr]inomen de+ (Antiochus II.) +kathaper
[pantachou kathestêkasin k]ata tên basile[i]a[n hêmôn arch]iereis,
kai taut[ê]s+ (uxoris regis) +kathistasthai [e]n tois autois topois
archiereias hai pho[r]êsousin stephanous chrusous echontas - - - - -
- - - - - -is, epigraphêsontai de kai en [tois s]unallagmasi m[e]ta
tous tôn [te the]ôn kai hêmôn archiereis+. ibid. 230 (Solis):
+Ptolemaios Thrasea stratagos kai archiereus Syrias Koilas kai
Phoinikas Hermai kai Hêraklei kai basilei megalô Antiochô+. Tum hoc
institutum inde a temporibus Ptolemaei V., qui Cleopatram filiam
Antiochi III. in matrimonium duxit (Ditt. Suppl. 230{2}),
saepissime Cypri, quae Ptolemaeorum est, invenitur (cf. Brandis ap.
Pauly-Wissowa s.v. +archiereus+; Ditt. Suppl. l.l.). Sed in Aegypto
ipsa pontifices Graeci +archiereis+ ab Ptolemaeis vocati non esse
videntur (neque pontifices regum ipsorum), cum nullius +archiereôs+
titulus ante Romana tempora exstet. Nam inscriptiones, quae verbum
+archiereis+ exhibent, monumentum Canopium (Ditt. Suppl. 56, 3 et
74) et lapis Rosettanus (ib. 90, 6, ubi legis (sicut 56, 3): +hoi
archiereis kai prophêtai kai hoi eis to aduton eisporeuomenoi kta.
kai hoi alloi hiereis+) ex lingua Aegyptia translatae et titulis
Aegyptiis additae sunt. In his igitur vox Aegyptia quodam modo voce
+archiereôs+ reddita est. Graecus autem +Eratôn+, qui in titulo
saec. a. Chr. I. Philis invento vocatur +sungenês kai archiereus kai
(archi)prophêtês tês megistês theas Isidos+ (Lepsius, Denkm. XII,
87. 241, 250), in vetusto Aegyptiorum templo munere pontificis summi
functus est. Id quidem notissimum est multos et sacerdotes et
pontifices maximos in templis antiquis Aegytiis fuisse, ut in
vetustissimo iam regno fuerunt etiam medici regis, archiatri,
superpositi medicorum regis, ut nostris vocabulis utar (cf.
A. Erman, _Ägypten und ägypt. Leben im Altertum_, 447). De illis
autem +archiereusi+ Aegyptiis Herodotus iam verba fecit: II, 37:
+hiratai de ouk heis hekastou tôn theôn alla polloi, tôn heis esti
archiereus.+ II, 143: +archiereus gar hekastos autothi hista epi tês
heôutou zoês eikona heôutou+ (monstrantur autem statuae +archiereôn+
inde a regni vetustissimi temporibus). II, 151: +tôn de
duôdeka basileôn - - - - mellontôn kataspeisein ho archiereus
exêneike sphi phialas chruseas ktl.+ Sed +archiereis+ "Graeci" in
Aegypto ipsa Ptolemaeorum aetate nondum exstant. Quod autem nunc
res ipsas perscrutantes invenimus institutum et +archiatrou+ et
+archiereôs+ ab Seleucidis factum esse, aliis comprobatur. Viderunt
enim P.M. Meyer (Heerwesen 61{206}) et M.L. Strack (M. Rh. LV
(1900), 173 sq.) totum ordinem dignitatum aulicarum (+sungeneis tou
basileôs, tôn homotimôn tois sungenesi, tôn archisômatophulakôn, tôn
prôtôn philôn, tôn philôn, tôn diadochôn+) ab regno Ptolemaeorum per
saeculum tertium alienum fuisse. _Ptolemaeum Epiphanem (205-181 a.
Chr.) demum_ (ita quae illi tum eruerunt apte paucis complexus est
Guilelmus Dittenberger, Suppl. 104{2}) _circiter annum 190 a. Chr.
haec omnia instituisse. Quod quoniam per idem illud tempus Epiphanes
primus ex omnibus Ptolemaeis uxorem ex gente Seleucidarum duxisset,
Antiochia Alexandriam translatum hoc institutum omnium maxime
probabile esse, etsi nullum dum comparuisset testimonium quo iam
ante illud tempus Seleucidas eo usos esse demonstraretur. Illos vero
rursus partim, ut in +sungenôn+ honore, Persica, partim, ut in
+archisômatophulakôn+ ordine, Macedonia exempla expressisse._ Sed
hos titulos accipiebant Ptolemaei, +archiatrous+ omnino non,
+archiereis+ partim tantum (Cypri) instituebant.]
Ac primo archiater, ut docent tituli, praecipuum habebat in aula regis
locum et medicus aulicus erat. Qui regem ipsum et familiam eius curabat
intra domum regis et servis medicis, quorum multi in aula magna tum iam
fuerint, praeerat. Qua ex re nomen sumpsit. Nam est archiater +hos
archei tôn iatrôn+ sicut +architektôn+ est +hos archei tôn tektonôn+.
Sicut autem in aedibus aedificandis architectus optimus peritissimusque
omnium est et res difficillimas agit, ita archiater etiam est medicus,
qui inter alios excellit et propterea ad proprium et grave officium
vocatus est. Qua in re R. Briau assentiendum est, qui universam
archiatri naturam ita apte definivit (l.l. p. 127): _Ce caractère (le c.
général), c'est qu'ils étaient tous nommés par des corps constitués ou
selon un mode établi par le gouvernement impérial; c'est-à-dire qu'ils
avaient tous une empreinte officielle et des fonctions commandées et
obligatoires: "ils étaient médecins fonctionnaires" ..... Il (le titre
d'archiâtre) n'était en réalité qu'une marque d'honneur qui désignait le
médecin fonctionnaire à la consideration et au respect de tous._ Quibus
in verbis res Romanas vir ille doctissimus spectat, quas adhuc non
exposuimus. Sed ab initio ita fuit, ut archiatri munere certo et
definito fungerentur et ab rege aliove in hunc locum promoverentur.
Ab regibus Orientis Graeci munus et nomen via directa ad imperatores
Romanos transiisse opinio communis est. Sed uno iam exemplo C. Stertinii
Xenophontis medici Claudii imperatoris ita non esse planum faciemus.
Multae enim inscriptiones eius et Graecae et Latinae exstant, eius
ipsius vel ad eum pertinentes (inter 24 Graecos undecim sane textum
eundem exhibent), scriptoresque mentionem Xenophontis faciunt, de quo
postremum disseruit R. Herzog (l.l. p. 189 sqq.)[26] Nemo hunc medicum
Claudii dicit archiatrum, nec Plinius (NH. XXIX 7) nec Tacitus (Ann.
XII, 61 et 67), sed »medicum« tantum tradunt, sicut etiam Laertius
Diogenes (II, 6 n. 16), si verba ad Xenophontem Claudii medicum
spectant, simpliciter scripsit +iatros+. Verum etiam in inscriptione
Latina Romae reperta »medicus« traditur: _Cosmiae C. "Stertini ·
Xenophontis | medici · Augusti" | vix·ann·XVIIII | Blastus · conservos
· D · S · et | Iuliae Thymele | matri_ (CIL. VI 8905). Quae inter
inscriptiones Graecas ordinem indicant, altera Xenophontem Romae
etiam, ut apparet, moratum +iatron Tiberiou Klaudiou Kaisaros+ nominat
(Dubois, BCH. V (1881), 472, Calymni), altera Co reperta in basi statuae
titulum quem quaerimus exhibet (PH. 345): +G. kta. Xenophônta "ton
archiatron"+
[Adnotatio 26: Qui cum scripta pertinentia ad Xenophontem
composuerit (p. 190{1}), addatur: Rayet, Annuaire de l'association
pour l'encouragement des ét. grecq. IX, 271 sqq. R. Briau,
L'archiâtrie romaine, p. 43 sqq.]
+"tôn theôn Sebastôn" kai epi tôn Hellênikôn apokrimatôn,
cheiliarchêsanta kai eparchon gegonota tôn architektonôn kai timathenta
en tôi [tô]n Bretannôn thriambôi stephanôi chruseôi kai dorati ktl+.
Sequitur igitur, ut C. Stertinius in amplissimo statu apud Claudium
collocatus esset, qui medico, _cuius scientia ipse utebatur_ (Tac. Ann.
XII 61), sicut reges illi Graeci alia etiam dabat mandata. Sed statua
temporibus Neronis erecta est, cum Xenophontem +[philonerôn]a+ etiam
appellavissent (vs. 11),[27] quod quidem verbum, ut fiebat, postea
erasum est, et cum Xenophon in hoc titulo esset +archiereus tôn theôn
kai hiereus dia biou tôn Sebastôn kai Asklapiou kai Hugias kai Êpionês+
(vs. 14 sqq.). Similiter in inscriptione nuper Co effossa (R. Herzog,
Arch. Anz. 1903, 193) Xenophon ipse se nominat +ton hierea autôn dia
biou (Asklêpiou Kaisaros Sebastou kai Hugias kai Êpionês)+, atque hic
etiam in rasura quadam de Herzogii coniectura +philonerôn+ fuit. Haec
inscriptio certe Neronis aetate exarata est, cum Xenophon ipse statuam
consecraverit cumque novo honore herois a populo ornatus sit, qui honos
in inscriptionibus Claudii aetate incisis non invenitur, sed apte ei
Coum regresso[28] decernebatur. Cum autem in inscriptione priore, in
qua +archiatros+ legebatur, et +philonerôn+ et +hiereus dia bion tôn
Sebastôn kai Asklapiou kai Hugias kai Êpionês+ insit, apparet hanc
quoque conceptam esse temporibus Neronis, cum Xenophon paullo post
Claudium suo auxilio mortuum, quia Romae imperatore necato manere non
poterat (cf. R. Herzog l.l. p. 195), Coum redierat.
[Adnotatio 27: Quod Paton (l.l.) et Dubois (BCH. V, p. 474{1}) ante
+philonerôna+ eodem loco etiam +philoklaudion+ fuisse hac una de
causa contenderunt, quia sic spatium erasum melius expleretur verbo
longiore, eo refellitur, quod in versu inferiore decem ipsae
litterae (= +philonerôna+) id spatium occupant, quo in superiore
rasura est; itaque +philoklaudion+, cum litteras duodecim habeat,
non melius, sed peius in rasuram init. Similiter et aliis de causis
iam Dittenberger (Syll.{2} 368{7}) et Herzog (l.l. p. 198)
coniecturam illam respuerant.]
[Adnotatio 28: cf. nunc R. Herzog, Arch. Anz. 1905, p. 9/10.]
Quae cum ita sint, quid veri similius est, quam Coos ipsos simplicem,
»medicum Augusti« in titulum magnificentiorem mutavisse archiatri
promptum ex more Graecorum, ut virum de se bene meritum eo magis
honorarent? Sed vere Romanos hoc quidem tempore titulo archiatri nondum
usos esse alii tituli approbant:
IG. XIV 1759. "Romae". +Tiberios Klaudios Kouireinai Menekratês "iatros
Kaisarôn"+, cui a discipulis scholae conditae ab eo sepulcrum (+hêrôon+)
paratur. Medicus Caesarum complurium ex familia Claudia.
IG. XIV 1751. "Romae". +Ti. Klaudios Alkimos "iatros Kaisaros"+, cuius
sepulcrum Restituta quaedam res medicas docta ab Alcimo curandum fecit.
Medicus Claudiorum alicuius, quamquam sane formae litterarum in tempus
posterius deducunt. (Sed erret Harnack (_Medizinisches aus der ält.
Kircheng._ p. 14) qui titulum Christianum et aetate Byzantina esse
contendit).
Benndorf u. Niemann, _Reisen in Lykien und Karien_ p. 63 nr. 30 et p. 64
nr. 32. "Sidymae". Titulus dedicatorius in porticu, quam +Tiberios
Klaudios "Seb[astou ap]eleutheros" Epagathos "iatros akkêssos tou idiou
patrônos"+ cum alio quodam (cf. 32) et Claudio imperatori et Dianae et
deis aliis consecraverat. Idem +Epagathos apeleutheros iatros ak[kê]ssos
tou idiou patrônos+ una cum Tib. Claudio Tib. f. Quir. Liviano statuam
Claudii statuendam curavit (nr. 32). --Quibus titulis additur ad
»medicum Augusti« quidam »medicus accensus Augusti«, qui igitur medicos
Augusti in serviendo valetudini Caesaris ipsius adiuvabat. Qui quamquam
servus erat, non inter servos medicos ducendus est, qui homines et
maxime servos aulae imperatoriae curabant. Quibus praeerat quidam »supra
medicos« aut »decurio medicorum« aut »superpositus medicorum«,[29] inter
quos omnes aulae imperatoriae medicos archiatrum locum non habere late
patet.
[Adnotatio 29: CIL. VI 3982: _M. Livius Liviae l. Orestes supra
med(icos)_; CIL. VI 3984 (cf. 3983); _M. Li[vius] Boeth[us]
dec(urio) medic[orum]_; CIL. VI, 8504: _D. M. T. Fl. Paederot. Aug.
lib. Alcimiano superposito medicorum_ eqs.]
P. Perdrizet et Ch. Fossey BCH. XXI (1897), p. 66, 3. Rev. arch. 1897,
I p. 355. Byzant. Zeitschr. XIV (1905) p. 20 nr. 5. "Laodiceae
ad Libanum". (?--Tell Nebbi Mindu) + .... [Lik]inni[on?] .... |
Phi[l]ippiko[n] | "iatron Seb(astou)" | Phl. Sakerdos | Emisênos ton |
autou ph[i]lon.+ Imperatoris nescio cuius medicus. Sed Hadrianum, cum
in Syria versaretur, aut alium imperatorem ibi versatum curasse et
propterea ut titulum medici Augusti sibi adsumeret impetrasse videtur.
Ad tempora posteriora litterae formis rotundis (+ESl+) pertinent.
G. Hirschfeld, Greek inscr. in the Brit. M. 799. "Cnidi". In basi
statuae publice erectae: +Serouïos [Soul]pikios Apollôniou huios
Hekataios ho "iatros kai philos tou Sebastou"+, ad quae verba extrema
medicos regum Graecorum conferas, qui +tôn prôtôn philôn basileôs kai
archiatros+ vocabantur (p. 26) et Eudemum _amicum et medicum Liviae_
(Tac. Ann. IV, 3). Cum ex nomine Servi Sulpici eluceat eum civitatem a
Galba accepisse, huius vel alicuius posteriorum medicus fuit. Adnotavit
etiam Newton litteras tituli Hecataei aliquanto priores esse tituli
Hadriani eodem loco reperti.
Falsa autem est inscriptio CIG. 3285 in anaglypho sepulcrali Smyrnaeo
nunc in museo Veronensi conservato, id quod et contextus verborum et
formae litterarum et locus inscriptionis sub anaglypho demonstrant. Ibi
legitur: +Markon Artôrion Asklêpiadên | "theou Kaisaros Sebastou iatron"
| hê boulê kai ho dêmos tôn Smurnaiôn | etimêsan hêrôa polumathias
charin+. Patet iam inscriptionem inepte compilatam esse ex eis quae
scriptores Romani passim de Artorio medico Caesaris Augusti tradunt.
Quam inscriptionem esse vitiatam Maffei iam olim (Mus. Ver. XLVII. 4)
Boeckhio non multum persuadens et tum iterum Duetschke (Antik. Bildw.
IV, 539) contenderat. Quod nemo negabit, qui anaglyphum ipsum aut
imaginem ope lucis expressam viderit.[30]
[Adnotatio 30: Copiam videndi praebuit E. Pfuhl anaglyphi imagine
photographica amabiliter dono data.]
Sed ne in falsis operam perdamus titulis. Pergamus afferre testimonia,
quae demonstrant medicos Caesarum saeculo primo et ineunte altero
publice nondum archiatros nominatos esse. Exstant enim Latini etiam
tituli:
CIL. VI, 3985 _Tyrannus Liviae medicus_ (cf. ibid. 3986 et 87 alios
Liviae medicos, quorum tabulae in columbario libertorum et servorum
Liviae Augustae et Caesarum inventae sunt, unde etiam tituli supra
laudati adn. 29, 1 et 2).