et ouveron gran pavor
os monges quando o viron
et demandou-ll’ o prior,
dizend’: Amigo, vos quen sodes
ou que buscades acá?
Quen a Virgen ben servirá.
Diss’ el: Busco meu abade
que agor’ aqui leixei
et o prior et os frades
de que mi agora quitei
quando foi a aquela orta;
u seen? quen mi o dirá?
Quen a Virgen ben servirá.
Quand’ est’ oiu o abade
teve-o por de mal sen,
et outrossi o convento;
mais des que o souberon ben
de como fora este feito
disseron: quen oirá
(Quen a Virgen ben servirá)
nunca tan gran maravilla
como Deus por este fez
polo rogar de sa Madre,
Virgen santa de gran prez!
Et por aquesto a loemos,
mais quen a non loará
(Quen a Virgen ben servirá)
mais d’ outra cousa que seia?
Ca, par Deus, gran dereit’ é
pois quanto nos lle pedimos
nos da seu Fill’ a la fe
por ela, et aqui nos mostra
o que nos depois dará.
Quen a Virgen ben servirá
a Paraiso irá.
_60. Cantiga de loor_
_Esta é de loor de Santa Maria, com’ é fremosa et boa et ha gran poder._
Rosa das rosas et fror das frores,
Dona das donas, Sennor das sennores!
Rosa de beldad et de parecer
et fror d’ alegria et de prazer,
dona en mui piadosa seer,
sennor en toller coitas e doores.
Rosa das rosas, et fror das frores.
A tal Sennor dev’ ome muit’ amar,
que de todo mal o pode guardar
et pode ll’ os pecados perdõar
que faz no mundo per maos sabores.
Rosa das rosas et fror das frores.
Devemo-la muito amar et servir,
ca punna de nos guardar de falir,
des i dos erros nos faz repentir
que nos fazemos come pecadores.
Rosa das rosas et fror das frores.
Esta dona que tenno por Sennor
et de que vos quero seer trobador,
se eu per ren poss’ aver seu amor
dou ao demo os outros amores.
Rosa das rosas et fror das frores,
Dona das donas, Sennor das sennores!
_61. Esta é como en terra de Pulla en ũa vila que ha nome Foia jogava ũa
moller aos dados con outras conpannas ant’ ũa eigreia, et porque perdeu
lançou ũa pedra que dess’ ao Meninno da omage de Santa Maria et ela alçou
o braço et recebeu o colbe._
Poi-las figuras fazen dos santos renembrança,
quen as cuida desonrrar mui fol é sen dultança.
D’ esto direi un miragre que a Groriosa
fez grand’ en terra de Pulla, como poderosa,
sobr’ un mal feito que fez ũa moller astrosa,
por que prendeu poren morte a mui gran viltança.
Poi-las figuras fazen dos santos renembrança.
Esto na vila de Foia foi ant’ ũna eigreia
u estav’ ũa omage da que sempre seia
bẽeita, feita de marmor, de mui gran sobeia
beldade, en que as gentes avian fiança.
Poi-las figuras fazen dos santos renembrança.
En essa vila, segund’ eu aprix’ en verdade,
fillo do Emperador i era rei Corrade;
de sa conpanna jogavan ant’ a Maiestade
dados omees et molleres, com’ é sa usança.
Poi-las figuras fazen dos santos renembrança.
Ũa moller, alemanna, tafur et sandia,
jogava i, et porque perdeu tal felonia
lle creceu que ao Fillo da omagen ia
corrend’, e log’ ũa pedra por sa malandança
(Poi-las figuras fazen dos santos renembrança)
lle lançou por en rosto feri-lo Meninno;
mais la Madr’ alçou o braço logo mui festinno
et en o coved’ a pedra fez-ll’ un furadinno
que lle pareceu sempre por gran demostrança.
Poi-las figuras fazen dos santos renembrança.
Quand’ aquesta maravilla foi al rei contada
logo foi por seu mandado a moller fillada,
des i por toda-las ruas da vila rastrada:
desta guisa a sa Madre quis Deus dar vingança.
Poi-las figuras fazen dos santos renembrança.
Des i el rei a omagen ben guardar mandava,
et o pintor d’ essa vila toda a pintava,
mais o braço por ninhũa ren non ll’ o tornava
com’ ant’ era, ca non quis Deus por sinificança.
Poi-las figuras fazen dos santos renembrança
quen as cuida desonrrar mui foi é sen dultança.
_62. Como Santa Maria tornou a meninna que era garrida corda et levo-a
sigo a Paraiso._
Ai Santa Maria,
quen se per vos guia
quit’ é de folia
e sempre faz ben.
Porend’ un miragre vos direi fremoso
que fezo a Madre do Rei glorioso
e de o oir ser-vos-a sabroso
e prazer-mi-a en.
Ai Santa Maria!
Aqueste foi feito por ũa meninna
que chamavan Musa, que mui fremosinna
era e aposta mas garridelinna
e de pouco sen.
Ai Santa Maria!
E esto fazendo a mui groriosa
pareceu-lle en sonnos sobeio fremosa,
con muitas meninnas de maravillosa
beldad; e poren
(Ai Santa Maria!)
quisera-se Musa ir con elas logo,
mas Santa Maria lle dis’: Eu te rogo
que, se mig’ir queres, leixes ris’ e jogo,
orgull’ e desden.
(Ai Santa Maria!)
E se esto fazes, d’ oi a trinta dias
serás comigo entr’ estas conpannias
de moças que vees, que non son sandias,
ca lles non conven.
Ai Santa Maria!
Atant’ ouve Musa sabor das conpannas
que en vision vira que leixou sas mannas
e fillou log’ outras d’ aquelas e strannas
et non quis al ren.
Ai Santa Maria!
O padre e a madre, quand’ aquesto viron,
preguntaron Musa, e pois que ll’ oiron
contar o que vira, merçee pediron
a que nos manten.
Ai Santa Maria!
A vint’ e seis dias tal fever aguda
fillou log’ a Musa que jouve tenduda,
e Santa Maria ll’ ouv’ apareçuda,
que lle disse: Ven,
(Ai Santa Maria!)
ven para mi toste. Respos-lle: De grado;
e quando o prazo dos dias chegado
foi, seu espirito ouve Deus levado
u dos outros ten
(Ai Santa Maria!)
santos. E poren seia de nos rogado
que en juizo u verrá irado
que nos ache sen erro e sen pecado,
e dized’: Amen.
Ai Santa Maria
quen se per vos guia
quit’ é de folia
e sempre faz ben.
_63. Cantiga de loor_
Por nos, Virgen Madre,
rog’ a Deus teu Padre
et Fill’ e amigo,
rog’ a Deus teu Padre,
a Deus que nos preste
roga-lle pois este
teu Fill’ e amigo,
roga-lle pois este
roga que nos valla,
pois ele é sen falla,
teu Fill’ e amigo,
pois ele é sen falla.
_64. Como ũa moller pobre deu sa ovella a un ovelleiro et quando ao
trosquiar das ovellas vẽo a vella demandar a sua et o ovelleiro disse
que a comera o lobo; e ela chamou Santa Maria de Rocamador, et a ovella
braadou u-la tijnna o ovelleiro asconduda et disse: Ei-me acá, ei-m’ acá._
A Madre do que a bestia
de Balaam falar fez
ar fez pois ũa ovella
ela falar ũa vez.
Esto fez Santa Maria
por ũa pobre moller
que a de grado servia
como quen ben servir quer;
et porend’ ela un dia
valeu-ll’ u lle foi mester
e mostrou i seu miragre
que vos non foi mui rafez.
A Madre do que a bestia
de Balaam falar fez.
Aquesta moller mesquinna,
de quanto pud’ achegar,
conprou ũa ovellinna
et foi-a dar a guardar
a un pegureiro aginna,
et pois ao trosquiar
foi en demandar a lãa
pola vender por seu prez.
A Madre do que a bestia
de Balaam falar fez.
Mas lo pegureir’ astroso
a ovella ascondeu
et come cobijçoso
diss’: O lobo a comeu!
A vella por mentiroso
o tev’ end’ e lle creceu
tal coita por sa ovella
que tornou tal come pez.
A Madre do que a bestia
de Balaam falar fez.
E disse: Ai Groriosa,
a mia ovella me dá!
ca tu end’ es poderosa
de o fazer; et d’ alá
du jazia a astrosa
ovella diss’: Ei-m’ acá.
Et assi Santa Maria
aquest’ engano desfez.
A Madre do que a bestia
de Balaam falar fez.
E a vella mui festinno
sa ovella trosquiou
et meteu-s’ ao caminno
et quanto mas pod’ andou,
a costas seu velloçinno,
a Rocamador chegou,
dizend’: Esto fez a Virgen
que sempre teve belmez.
A Madre do que a bestia
de Balaam falar fez
ar fez pois ũa ovella
ela falar ũa vez.
_65. Cantiga de loor_
Dized’ ai trobadores,
a Sennor das sennores
porque a non loades?
Se vos trobar sabedes,
a por que Deus avedes
porque a non loades?
A Sennor que dá vida
et é de ben conprida,
porque a non loades?
A que nunca nos mente
e nossa coita sente,
porque a non loades?
A que é mais que bõa
et por que Deus perdõa,
porque a non loades?
A que nos dá conorte
na vida et na morte,
porque a non loades?
A que faz o que morre
viv’, e nos acorre,
porque a non loades?
_66. Como Santa Maria resuscitou a moller do cavaleiro que se matara por
que lle disse o cavaleiro que amava mas outra ca ela, et dizia-lle por
Santa Maria._
O que en Santa Maria
crever ben de coraçon
nunca receberá dano
nen gran mal nen ocaion.
E d’aquest’ un gran miragre
oid’ ora, de que fix’
un cantar da Virgen Santa,
que eu d’ un bon’ om’ aprix’
e entr’ os outros miragres
porende mete-lo quix’;
porque sei se o oirdes
que vos valrrá un sermon.
O que en Santa Maria
crever ben de coraçon.
Esto foi d’un cavaleiro
que casad’ era mui ben
con dona meninna e bela,
que amou mais d’outra ren,
et ela a el amava
que xe perdia o sen;
e do mal que d’esto avẽo
vos contarei a razon.
O que en Santa Maria
crever ben de coraçon.
O cavaleiro era bõo
de costumes e sen mal,
e mais d’ outra ren amava
a Virgen espiritual,
e por esto de sa casa
fezera un gran portal
ben a tro en a igreja
por ir fazer oraçon.
O que en Santa Maria
crever ben de coraçon.
Porque aquela igreja
era da Madre de Deus,
cada noite s’ enfurtava
de sa moller e dos seus
et ant’ a omagen ss’ ia,
dizendo: Os pecados meus
son muitos, mas per ti creo
gaannar deles perdon.
O que en Santa Maria
crever ben de coraçon.
Et aquest’ assi dizendo,
sa moller mentes parou
en como se levantava
e de mal o sospeitou,
e por aquela sospeita
ũa vez lle preguntou:
U idea assi, marido,
de noite come ladron?
O que en Santa Maria
crever ben de coraçon.
Et enton assi lle disse:
Non sospeitedes de mi,
que vos niun torto faço
nen fiz des quando vos vi.
A moller enton calou-se,
que lle non falou mais i,
e pero parou i mentes
sempre mui mais des enton.
O que en Santa Maria
crever ben de coraçon.
Ond’ avẽo pois un dia
que siian a seu jantar
e pois ouveron jantado
começou-ll’ a preguntar
a dona a seu marido
muito e a conjurar
se el amava mais outra,
que dissesse si ou non.
O que en Santa Maria
crever ben de coraçon.
El lle respos’ com’ en jogo:
Pois vos praz, dizer-vo-l’ ei:
Outra dona mui fremosa
amo muit’ e amarei
mais d’outra cousa do mundo
e por seu sempr’ andarei.
A dona tornou por esto
mais negra que un carvon.
O que en Santa Maria
crever ben de coraçon.
E tomou log’ un coitello
con que tallavan o pan,
e deu-se con el no peito
ũa ferida atan
grande que sen outra cousa
morreu logo manaman.
Diss’ enton o cavaleiro:
Ai Deus, que maa vijon!
O que en Santa Maria
crever ben de coraçon.
E fillou sa moller logo
e deitou-a sen mentir
en seu leito e cobriu-a
e non quiso que sair
podess’ ome de sa casa;
e a porta foi abrir
da igreja, e correndo
entrou i de gran randon.
O que en Santa Maria
crever ben de coraçon.
E parou-ss’ ant’ a omagen
e disse assi: Sennor,
mia moller que muit’ amava
perdi polo teu amor;
mais tu, Sennor, que sofriste
gran coita e gran door
por teu Fillo, dá-mi-a viva
et sãa ora en don.
O que en Santa Maria
crever ben de coraçon.
Et assi muito chorando,
a Virgen ll’ apareceu
e diss’ ao cavaleiro:
O meu Fillo recebeu
o rogo que lle feziste
e a ta moller viveu
pola ta firme creença
e por ta gran devoçon.
O que en Santa Maria
crever ben de coraçon.
E el enton tornou-sse logo
e foi sa moller veer
et achó-a viv’ e sãa
et ouv’ en mui gran prazer.
Enton el e sa conpanna
começaron bẽeizer
a Virgen Santa Maria
cantando en mui bon son.
O que en Santa Maria
crever ben de coraçon.
E mandou abri-las portas
et as gentes viir fez
que vissen aquel miragre
que a Reinna de prez
fezera d’aquela dona;
mas logo ambos d’essa vez
por mellor servir a Virgen
fillaron religion.
O que en Santa Maria
crever ben de coraçon
nunca receberá dano
nen gran mal nen ocaion.
_67. Como Santa Maria guardou un monge dos diaboos que o quiseran tentar
e se lle mostraron en figuras de porcos polo fazer perder._
A Santa Maria mui bon servir faz
pois o poder ela do demo desfaz.
Ond’ aveo desto que en Conturbel
fez Santa Maria milagre mui bel
por un monge bõo, cast’ e mui fiel,
que viu de diabres viir mui grand’ az.
A Santa Maria mui bon servir faz.
En seu leito, u jazia por dormir,
viu-os come porcos contra si viir
atan espantosos que per ren guarir
non cuidava, et dizia-lles: Az, az.
A Santa Maria mui bon servir faz.
Et assi estando en mui gran pavor,
viu entrar un ome negro de coor
que diss’ aos porcos: Log’ a derredor
d’ele vos meted’, e non dormia en paz.
A Santa Maria mui bon servir faz.
Eles responderon: Aquesto fazer
queremos de grado, mais niun poder
de fazer-lle mal non podemos aver
por gran santidade que en ele jaz.
A Santa Maria mui bon servir faz.
E aquel diabo lles respos’ assi:
Pois vos non podedes, ar leixad’ a mi,
que con estes garfios que eu trag’ aqui
o desfarei, pero que trage frocaz.
A Santa Maria mui bon servir faz.
O frad’ est’ oindo, espantou-se mal
et chamou a Virgen, a que nunca fal
aas grandes coitas, dizendo-lle: Val-
me, ca de gran medo ei end’ eu assaz.
A Santa Maria mui bon servir faz.
E a Groriosa tan toste chegou
e ant’ aquel frade logo se parou
e con ũa vara mal ameaçou
aquela conpanna do demo malvaz,
(A Santa Maria mui bon servir faz)
dizendo: Como vos ousastes parar
ant’ este meu frade nen o espantar?
Porende no inferno ide log’ entrar
con vosso mal rei, mui peor que rapaz.
A Santa Maria mui bon servir faz.
Quand eles oiron aquesta razon,
como fumo se desfezeron enton
et a Virgen santa manss’ e en bon son
confortou o frade, dizend’: A mi praz
(A Santa Maria mui bon servir faz)
a vida que fazes, e porende ben
fais d’ og’ adeante que non leixes ren
de fazeres quant’ a ta orden conven.
Esto dito, tolleu-xe-lle d’ant’ a ffaz.
A Santa Maria mui bon servir faz
pois o poder ela do demo desfaz.
_68. Como Santa Maria guareceu o pintor que o demo quisera matar porque o
pintava feo._
Quen Santa Maria quisera defender
non lle pod’ o demo niun mal fazer.
E dest’ un miragre vos quero contar
de como Santa Maria quis guardar
un seu pintor que punnava de pintar
ela mui fremos’ a todo seu poder.
Quen Santa Maria quisera defender.
E ao demo mais feo doutra ren
pintava el sempr’, e o demo poren
lle diss’: Por que me tẽes en desden
ou por que me fazes tan mal parecer
(Quen Santa Maria quisera defender)
a quantos me veen? Et el diss’ enton:
Esto que ch’ eu faço é con gran razon,
ca tu sempre mal fezes e do ben non
te queres per nulla ren entrameter.
Quen Santa Maria quisera defender.
Pois est’ ouve dit’ o demo s’ assannou
e o pintor ferament’ ameaçou
de o matar et carreira lle buscou
per que o fezesse mui cedo morrer.
Quen Santa Maria quisera defender.
Porend’ un dia o espreitou ali
u estava pintando, com’ aprendi,
a omagen da Virgen, segund’ oi,
e punnava de a mui ben compõer
(Quen Santa Maria quisera defender)
porque parecesse mui fremos’ assaz;
mais enton o dem’ en que todo mal jaz,
trouxe tan gran vento como quando faz
mui grandes torvões e que quer chover
Quen Santa Maria quisera defender.
Pois aquel vento na igreja entrou
en quanto o pintor estava deitou
en terra; mais el log’ a Virgen chamou,
Madre de Deus, que o vẽess’ acorrer.
Quen Santa Maria quisera defender.
E ela logo tan toste ll’acorreu
et fez-lle que en o pinzel se sofreu
con que pintava, e poren non caeu
nen lle pod’ o demo en ren enpeecer.
Quen Santa Maria quisera defender.
E ao gran son que a madeira fez
vẽeron as gentes logo dessa vez
e viron o demo mais negro ca pez
foger da igreja u ss’ ia perder.
Quen Santa Maria quisera defender.
E ar viron com’ estava o pintor
colgado do pinzel; e poren loor
deron aa Madre de nostro Sennor,
que aos seus quer na gran coita valer.
Quen Santa Maria quisera defender
non lle pod’ o demo niun mal fazer.
KING DINIS
[Sidenote: 1261-1325]
_69. Cossante_
Bon dia vi, amigo,
pois seu mandad’ ei migo,
louçana.
Bon dia vi, amado,
pois mig’ ei seu mandado,
louçana.
Pois seu mandad’ ei migo,
rog’ eu a Deus e digo,
louçana.
Pois mig’ ei seu mandado
rog’ eu a Deus de grado,
louçana.
Rog’ eu a Deus e digo
por aquel meu amigo,
louçana.
Rog’ eu a Deus de grado
por aquel meu amado,
louçana.
Por aquel meu amigo,
que o veja comigo,
louçana.
Por aquel namorado
que fosse ja chegado,
louçana.
_70. Cossante_
Non chegou, madr’, o meu amigo
e oj’ est’ o prazo saido,
Ai madre, moiro d’ amor!
Non chegou, madr’ o meu amado
e oj’ est’ o prazo passado,
Ai madre, moiro d’ amor!
E oj’ est’ o prazo saido
por que mentio o desmentido.
Ai madre, moiro d’ amor!
E oj’ est’ o prazo passado
por que mentio o perjurado,
Ai madre, moiro d’ amor!
Por que mentio o desmentido,
pesa-mi pois se per si é falido,
Ai madre, moiro d’ amor!
Por que mentio o perjurado,
pesa-mi pois mentio a seu grado,
Ai madre, moiro d’ amor!
_71. Cossante_
Ai flores, ai flores do verde pino,
se sabedes novas do meu amigo!
Ai Deus, e u é?
Ai flores, ai flores do verde ramo,
se sabedes novas do meu amado!
Ai Deus, e u é?
Se sabedes novas do meu amigo,
aquel que mentio do que pos comigo?
Ai Deus, e u é?
Se sabedes novas do meu amado,
aquel que mentio do que m’ a jurado?
Ai Deus, e u é?
Vos preguntades polo voss’ amigo,
e eu ben vos digo que é san’ e vivo.
Ai Deus, e u é?
Vos preguntades polo voss’ amado,
e eu ben vos digo que é viv’ e sano.
Ai Deus, e u é?
E eu ben vos digo que é san’ e vivo,
e será vosc’ ant’ o prazo saido.
Ai Deus, e u é?
E eu ben vos digo que é viv’ e sano,
e será vosc’ ant’ o prazo passado.
Ai Deus, e u é?
_72. Cossante_
De que morredes, filha, a do corpo velido?
Madre, moiro d’ amores que mi deu meu amigo.
Alva e vai liero.
De que morredes, filha, a do corpo louçano?
Madre, moiro d’ amores que mi deu meu amado.
Alva e vai liero.
Madre, moiro d’ amores que mi deu meu amigo,
quando vej’ esta cinta que por seu amor cingo.
Alva e vai liero.
Madre, moiro d’ amores que mi deu meu amado,
quando vej’ esta cinta que por seu amor trago.
Alva e vai liero.
Quando vej’ esta cinta que por seu amor cingo,
e me nembra, fremosa, como falou comigo.
Alva e vai liero.
Quando vej’ esta cinta que por seu amor trago,
e me nembra, fremosa, como falamos ambos.
Alva e vai liero.
_73. Alvorada_
Levantou-s’ a velida,
levantou-s’ alva,
e vai lavar camisas
en o alto,
vai-las lavar alva.
Levantou-s’ a louçana,
levantou-s’ alva,
e vai lavar delgadas
en o alto,
vai-las lavar alva.
E vai lavar camisas,
levantou-s’ alva,
o vento lh’ as desvia
en o alto,
vai-las lavar alva.
E vai lavar delgadas,
levantou-s’ alva,
o vento lh’ as levava
en o alto,
vai-las lavar alva.
O vento lh’ as desvia,
levantou-s’ alva,
meteu-s a alva en ira
en o alto,
vai-las lavar alva.
O vento lh’ as levava,
levantou-s’ alva,
meteu-s’ a alva en sanha
en o alto,
vai-las lavar alva.
_74. Bailada_
Mia madre velida,
vou-m’ a la bailia
do amor.
Mia madre loada,
vou-m’ a la bailada
do amor.
Vou-m’ a la bailia
que fazen en vila
do amor.
Vou-m’ a la bailada
que fazen en casa
do amor.
Que fazen en vila
do qu’ eu ben queria
do amor.
Que fazen en casa
do qu’ eu muit’ amava
do amor.
Do qu’ eu ben queria,
chamar-m’ an garrida
do amor.
Do qu’ eu muit’ amava,
chamar-m’ an perjurada
do amor.
_75. Cantiga de amigo_
Amad’ e meu amigo,
valha Deus!
vede-la frol do pinho
e guisade d’ andar.
Amig’ e meu amado,
valha Deus!
vede-la frol do ramo
e guisade d’ andar.
Vede-la frol do pinho,
valha Deus!
selad’ o baiosinho
e guisade d’ andar.
Vede-la frol do ramo,
valha Deus!
selad’ o bel cavalo
e guisade d’ andar.
Selad’ o baiosinho,
valha Deus!
treide-vos, ai amigo,
e guisade d’ andar.
Selad’ o bel cavalo,
valha Deus!
treide-vos, ai amado,
e guisade d’ andar.
_76. Pastorela_
Ũa pastora se queixava
muit’ estando noutro dia,
e sigo medes falava,
e chorava e dizia,
con amor que a forçava:
par Deus, vi-t’ en grave dia,
ai amor!
Ela s’ estava queixando
como molher con gran coita
e que a pesar des quando
nacera non fora doita;
poren dizia chorando:
tu non es se non mia coita,
ai amor!
Coitas lhe davan amores,
que non lh’ eran se non morte
e deitou-s’ antr’ ũas flores
e disse con coita forte:
mal ti venha per u fores,
ca non es se non mia morte,
ai amor!
_77. Cantiga de amigo_
Pois que diz meu amigo
que se quer ir comigo,
pois qu’ a el praz,
praz a mi, ben vos digo,
e est’ é o meu solaz.
Pois que todavia
nos imos nossa via,
pois qu’ a el praz,
praz-m’ e vej’ i bon dia,
e est’ é o meu solaz.
Pois m’ ende levar vejo,
que est’ é o meu desejo,
pois qu’ a el praz,
praz-me muito sobejo,
e est’ é o meu solaz.
_78. Cantiga de amor_
Que soidade de mia senhor ei
quando me nembra d’ ela qual a vi,
e que me nembra que ben a oí
falar; e por quanto ben d’ela sei
rog’ eu a Deus, que end’ a o poder,
que m’ a leixe, se lhi prouguer, veer
cedo; ca pero mi nunca faz ben,
se a non vir non me posso guardar
d’ensandecer ou morrer con pesar;
e porque el a tod’ en poder ten,
rog’ eu a Deus, que end’ a o poder,
que m’ a leixe, se lhi prouguer, veer
cedo; ca tal a fez nostro Senhor,
de quantas outras no mundo son
non lhi fez par, a la mia fe non;
e poi-la fez das milhores milhor,
rog’ eu a Deus, que end’ a o poder,
que m’ a leixe, se lhi prouguer, veer
cedo; ca tal a quiso Deus fazer
que se a non vir non posso viver.
_79. Cantiga de amor_
Senhor fremosa, vejo-vos queixar
porque vos am’, e no meu coraçon
ei mui gran pesar, se Deus me perdon,
porque vej’ end’ a vos aver pesar,
e queria m’ en de grado quitar,
mais non posso forçar o coraçon.
Que mi forçou meu sabor e meu sen,
des i meteu-me no vosso poder,
e do pesar que vos eu vej’ aver,
par Deus, senhor, a mi pesa muit’ en,
e partir-m’ia de vos querer ben,
mais tolhe-m’ end’ o coraçon poder.
Que me forçou de tal guisa, senhor,
que sen nen força non ei ja de mi;
e do pesar que vos tomades i
tom’ eu pesar que non posso maior,
e queria vos non aver amor,
mais o coraçon pode mais ca mi.
D. AFONSO SANCHEZ
[Sidenote: c. 1285-1329.]
_80. Cossante_
Dizia la fremosinha,
ai Deus val!
com’ estou d’ amor ferida!
ai Deus val!
Dizia la ben talhada,
ai Deus val!
com’ estou d’ amor coitada!
ai Deus val!
Com’ estou d’ amor ferida,
ai Deus val!
non ven o que ben queria!
ai Deus val!
Com’ estou d’ amor coitada,
ai Deus val!
non ven o que muit’ amava!
ai Deus val!
ESTEVAM COELHO
[Sidenote: 14th c.]
_81. Cossante_
Sedia la fremosa seu sirgo torcendo,
sa voz manselinha fremoso dizendo
cantigas d’ amigo.
Sedia la fremosa seu sirgo lavrando,
sa voz manselinha fremoso cantando
cantigas d’ amigo.
Par Deus de cruz, dona, sei eu que avedes
amor mui coitado, que tan ben dizedes
cantigas d’ amigo.
Par Deus de cruz, dona, sei eu que andades
d’ amor mui coitada, que tan ben cantades
cantigas d’ amigo.
Abuitre comestes, que adevinhades!
MACIAS
[Sidenote: 14th c.]
_82. Cantiga_
Provei de buscar mesura
u mesura non falece,
e por mengua de ventura
ouveron me o a sandece;
por ende direi des i
con cuidado que me crece
un trebello, e diz assi:
anda meu coraçon
mui triste e con razon.
Meus ollos tal fremosura
foron veer por que perece
meu coraçon con tristura
e amor non me guarece,
nen me pon atal consello
por que eu prenda ledece;
por en digo este trebello:
ben pode Deus fazer
tras gran pesar prazer.
Estes trebellos cantei
con coita desd’ aquel dia
que mesura demandei
e eu vi que falecia;
mesura morrei chamando
e dizendo a gran porfia,
tal trebello suspirando:
meus ollos morte son
de vos, meu coraçon.
Pois mesura non achei
u falecer non soia
mesura, o obridei
e quanto prazer avia;
con pesar que tenno migo
e tristeza todavia
aqueste trebello digo:
Bon Deus, me faz veer
por gran pesar prazer.
ANONIMO
_83. A Nao Catharineta_
Lá vem a nao Catharineta que tem muito que contar:
ouvide agora, senhores, uma historia de pasmar.
Passava mais de ano e dia que iam na volta do mar:
ja nam tinham que comer, ja nam tinham que manjar.
Deitaram sola de môlho para o outro dia jantar,
mas a sola era tam rija que a nam poderam tragar.
Deitaram sorte a ventura qual se havia de matar:
logo foi cair a sorte no capitam general.
«Sobe, sobe, marujinho, aquele mastro real:
ve se ves terras de Espanha, as praias de Portugal.»
«Nam vejo terras de Espanha nem praias de Portugal,
vejo sete espadas nuas que estam para te matar.»
«Acima, acima, gageiro, acima ao tope real,
olha se enxergas Espanha, areas de Portugal.»
«Alviçaras, capitam, meu capitam general!
ja vejo terras de Espanha, areas de Portugal;
mais enxergo tres meninas debaixo de um laranjal,
uma sentada a coser outra na roca a fiar,
a mais formosa de todas está no meio a chorar.»
«Todas tres sam minhas filhas, ó quem m’ as dera abraçar!
A mais formosa de todas contigo a hei de casar.»
«A vossa filha nam quero, que vos custou a criar.»
«Dar-te-hei tanto dinheiro que o nam possas contar.»
«Nam quero vosso dinheiro, pois vos custou a ganhar.»
«Dou-te o meu cavalo branco, que nunca houve outro igual.»
«Guardai o vosso cavalo, que vos custou a ensinar.»
«Dar-te-hei a nao Catharineta para nela navegar.»
«Nam quero a nao Catharineta, que a nam sei governar.»
«Que queres tu, meu gageiro, que alviçaras te hei de dar?»
«Capitam, quero a tua alma para comigo levar.»
«Renego de ti, demonio, que me estavas a atentar:
a minha alma é só de Deus, o corpo dou eu ao mar.»
Tomou-o um anjo nos braços, nam o deixou afogar,
deu um estoiro o demonio, acalmaram vento e mar,
e á noite a nao Catharineta estava em terra a virar.
_84. O Conde Ninho._