Originale verkita de A. R. Lambert, tradukita de D. H. Lambert, B.A.
Kiel Grasmere rememorigas sian ligilon al la nomo de Gulielmo
Wordsworth, tiel Coniston devas ĉiam prezenti al ni la figuraĵon de
Johano Ruskin.
Pri tiu ĉi egale kun tiu ni ŝajne sentas nin incititaj per kvazaŭa
sankta devo fari pilgrimadon por viziti la ĉirkaŭaĵojn, kaj vidi
la lastan restejon de la fama samtempa pensinto kaj Kritikisto. Ĉar,
kiel ajn vaste homaj opinioj diferencu pri la ideoj de Ruskin rilate
al la vivo kaj la belartoj, povas esti nur unu juĝo pri la grandeco
de lia animo kaj la pura kaj alta stilo de lia instruado. Trovante do
Ruskin'an ekspozicion malfermita en Koniston dum la somermonatoj nia
deziro viziti la lokon tie pligrandiĝis.
La vojo de Windermere al Coniston kuŝas inter la plej belegaj en
_Laglando_. Post la rivertransirejo ni pasas sur la ĉefvojo tra la
vilaĝo Sawrey kaj laŭlonge "Esthwaite Water" ĝis kiam ni atingas
la antikvan vendejurbon Hawkshead. Tien ĉi alveninte inter strangaj
maljunaj domoj kaj gastejetoj kun suprependantaj fruntanguloj,
lozenĝformaj vitraĵoj kaj eluzitaj nerektaj peronoj oni povas
facile ŝajnigi esti malantaŭenirinta kelkajn centjarojn.
La kortoj ankaŭ, malglate pavimitaj, la maljuna arkita enirejo trans
kiu aperas, kvazaŭ enkadrita, pli da dometoj, gajigitaj per la hela
kolorado de rampkreskaĵoj kaj nasturtiumoj nepre ĝojigas la arteman
spiriton.
Tie ĉi almenaŭ sin trovas pejzaĝetoj de antikva Anglujo
nedifektitaj de la nuntempa konstruarto.
Al la vojaĝanto de Hawkshead la lando prezentas vidiĝon belegan
kaj majestan. La montoj "Weatherlam" Conistona "Old Man" kaj aliaj
ekaperas ĝis kiam, elirante el la beleta arboflankigita parto de
la vojo ni vidas antaŭ ni meze de ĝiaj belaĵoj Konistonan lagon;
tiam preterpasinte la lagfontejon ni ricevas bonan vidaĵon de
"Brantwood," kaj post ne longe ni eniras en la vilaĝeton Coniston.
Vizitinte la tombejon de Ruskin kiu nun entenas belan monumenton, ni
daŭrigas nian vojon ĝis la Institute, kie troviĝas la muzeo. Tiuj
kiuj ankoraŭ ne vidis la Sheffield'an muzeon devas impresiĝi en tiu
ĉi ekspozicio per profunda sento pri la artistaj povoj de Ruskin. La
delikateco kiun li montras prezentante montpejzaĝaron, la poetsento,
belformeco kaj perfekta desegnolerteco kiujn li vidigas per siaj
skizoj en Venezio kaj ĉie en Italujo konigas al ni supermezuran
talenton. La kolekto, laŭtempe ordigite, formas kiel la antaŭparolo
de la katalogo nin sciigas "pentritan vivrakonton per si," ĉar la
antaŭaj skizoj prezentas malmulte pli ol konturojn, dum kelke da la
antaŭnelongaj desegnaĵoj tie ĉi ekspoziciitaj helpis ilustri liajn
librojn "_Modernaj Pentristoj_," "_Ŝtonoj Veneziaj_," k.c.
Liaj detalpentraĵoj de foliaro kaj inkplumverkitaj skizetoj estas
mirindaj kaj unu desegnaĵo de senvivaj objektoj, ekzemple, inkujo,
sorbpaperujo, k.t.p., ne forgesante tiun de Aŭstrala opalo, klarigas
kun kioma brileco li sukcesis kolorigi.
Estas du portretoj de Ruskin faritaj de B. W. Richmond, R.A., unu
kiel junulo tre belvizaĝa, la alia kiel mezaĝa viro, ankaŭ unu
pentrita de Arthur Severn ne longe antaŭ la morto de Ruskin, kaj
unu verkita de Collingwood, figurante la Profesoron en lia Kabineto
ĉe Brantwood. Belaj ekzempleroj de la verkoj de la antikvaj estroj
pendas je la malproksima parto de la ĉambreto, tri originale de
Turner, unu el kiuj liaj amikoj donacis al Ruskin ĵus resaniĝintan
post severa malsano.
Ĉu multaj samtempuloj legas Wordsworth, mi volus scii t.e., multe
da la publikaro? Mi kredas ke ne; tamen tion kion Ruskin elfaris pro
arto oni povas vere diri ke Wordsworth efektivigis por ke oni ellernu
kaj poete komprenigu Naturon tra ĉiuj ŝiaj kapricaj fazoj. Kie oni
povas elserĉi poemojn pli perfektajn, kaj la versoj verkitaj apud
Tintern Abbey Naturspiriton mem elspiras.
Je tiu ĉi centjaro kun ĝiaj novaj ideoj kaj movadoj kaj pli vastaj
celoj ni ofte emas forgesi tion, kion ni ŝuldas al la grandaj
forpasintaj geniuloj, sed kiom ajn ni cedu pli aŭ malpli al la
nuna mondspirito ni vidigas tamen kiom ni altestimas tiajn animojn
vizitante la scenojn kiujn nia rememorigo pri ili sanktigas.
La plej belan vidaĵon de la lago de Grasmere oni ricevas de la
supro de Dunmail Raise. Ĉirkaŭite de altaj montoj ĝi prezentas
pentraĵon je trankvila ripozplena beleco preskaŭ nesuperebla,
kaj certe nenia imagebla loko pli taŭgus por la loĝejo de poeto.
Malrapide malsuprenirante oni sentas ĉie la spiriton de la fama
poetfilozofo. Multe da liaj plej belaj poemoj estas skribitaj ĉe
Grasmere, kaj baldaŭ post kiam li ekloĝis tie oni publikigis la
duan volumon da la Liraj Baladoj el kiuj eble la plej bone konata
estas la altega "_Odo pri Senmorteco_."
Tiu ensorĉa poemo "_La antikva Maristo_" partoprenis al la
"Baladoj." Coleridge kaj Wordsworth interkonsentis kunlabori serion
da poemoj samtempe eldonotaj. "Rimarkinda viro, havante grandajn
grizajn okulojn" kiel la poeto priskribas Coleridge--ja, li kun sia
vagidea filo kaj De Quincey tiom rememorigas al ni Laglandon kiom
Wordsworth mem.
Nenian pli laŭidean loketon por poeta lastripozejo oni povas
bone pripensi ol la preĝejkorton ĉe Grasmere. La rivero Rothay
murmuras apude kaj tie ĉi la simplaj rektaj ŝtonoj kiuj konatigas
la tombejon de la poeto kaj de aliaj liaj parencoj nin impresas pli
forte ol monumentoj pli imponaj.
Jen enteriĝis ankaŭ Hartley Coleridge; en la ĥorejo de la
preĝejeto vidiĝas medaliono enhavante kapon de Wordsworth
supreskribita de la verkinto de la "_Jaro Kristana_"; "Dove Cottage"
poste nin interesas, kie la junaj geedzoj pasigis sesjaran feliĉon.
Ĝi estas tute kampara dometo, havante lozenĝformajn vitrojn kaj
alkovojn kun benkoj kaj mallumaj enkadritaj muroj; ĝi elrigardas
same kiel kiam Wordsworth tie loĝadis sed nuntempe oni ĝin rizervas
nur pro vizitantaj. Multaj antikvaj gravuraĵoj pendas de la muroj
konsistante el portretaj de la edzino de la poeto, de lia filino Doro
Quillinan kaj lia fratino Doroteo, kaj en supraĉambro estas kelkaj
figuraĵoj de Wordsworth kiam junulo kaj kiam maturaĝa viro.
En apuda ĉambro estas portretoj de Coleridge, lia filo Hartley,
Matthew Arnold, De Quincey kaj aliaj. Al tiu ĉi parto da la domo
aliĝis la ĉambro por servi kiel Wordsworth'a muzeo, sed nune ĝi
estas en komenciĝa stato.
La posta ĝardeno estis formata de la poeto, kaj suprenirante per
kelkaj turniĝadantaj ŝtupoj oni atingas ĉarman laŭbon, de kiu oni
havas belegan vidaĵon de la lago kaj la monto "Silver How"; tie ĉi
neinterrompite li povis senvorte interkomuniĝi kun Naturo.
"Rydal Mount," malproksima tri mejlojn de Grasmere, la hejmo de la
poeto dum la lastaj tridek-sep jaroj de lia vivo sendube estas pli
bonkonata, kaj la pejzaĝaro estas egale bela. Sed laŭ mia pensado
estas speciala altiro al tiu ĉi humila dometo okupata de la juna
poeto antaŭ lia genio estis akirinta la ĝeneralan rekoniĝon kiun
li meritis. Enirante en Rydal post la ĉirkaŭiro de "Loughrigg
Fell" kun "Fairfield" pleno videbla oni preterpasas la kamparejon de
D-ro Arnold, "Fox How," "Fox Ghill" la domon de la mortinto Sinjoro
W. E. Forster, kaj "Loughrigg Holme," kie vivis Doro Quillinan kun
sia edzo, kaj kie post ilia morto, ŝiaj du filinoj Rothay kaj
Jemimo Quillinan vivis kaj mortis. Nenio povas superi la belecon
de la ĉitiea pejzaĝaro simila je parko, kiel la vojo turniĝadas
laŭlonge la rivero Rothay ĝis kie oni trafas la ĉefvojon kaj
trovas sin kontraŭ "Rydal Hall" la kamppalaco de la Le Flemings.
Multaj kapablaj verkintoj temigis la neordinaran belecon kaj
ĉarmecon de Laglando, kaj malmultaj el tiuj kiuj vizitis tiun
naturdotan landon ne volonte revizitus regionon tiel pentrindan, al
ni karigitan kaj sanktigitan per ĝiaj literaturaj memoroj.
Tiuj ĉi vere kune kun la imponeco de ĝia scenaro devas je eterne
interesigi nian Anglan Laglandon al ĉiuj kiuj estimas je ilia vera
valoro la grandajn forpasintajn animojn.