Originale verkita de Colonel H. K. Gordon.
Unue, mi volus diri, ke mi longatempe prenis intereson ĉe diversaj
lingvoj, kaj, vojaĝinte multejare eksterlande, mi penadis lerni
multe da ili, ekzemple, Franca, Germana, Itala, Norvega, Japana,
Birmana, kaj Hindua, tiamaniere ke, aŭdinte pri Esperanto, mi tuj
interesiĝis: post mallonga studo mi sentis min konvikita, ke fine
jen estas arta lingvo, saĝa kaj praktika, kiu ne nur iras pli
malproksime ol iaj antaŭaj provoj tiun direkton, sed nepre ŝajnas
apogi siajn pretendojn por pripensado sur fundamentoj tiel fortaj kaj
veraj, ke mi mem ne povas kredi, ke alia ĝin superos.
Kvankam sendube ĝi mem devos pliboniĝi aŭ aliformiĝi laŭ la
ŝanĝaj bezonoj, komunaj al ĉiuj mondaj aferoj, al tiuj ŝanĝoj
ĝia memstara fleksebleco volonte sin pruntas. En ia okazo, ĝiaj
fundamentoj estas certe kaj vere fonditaj.
La unua afero kiu frapis min estis tiu ĉi: ke Esperanto ne estas
triviala infana ludilo de lingvo, pri kiu oni povas uzadi frazojn
banalajn aŭ utopiajn: sed ke estas lingvo por homoj sanspiritaj kaj
praktikaj, kiuj en ĝi vidas ilon longatempe bezonitan, kaj kiu en si
mem havas la ecojn necesajn por povi tuj fariĝi tiu, kiun ĝi
pretendas vere esti, nome, _helplingvo internacia_.
Ni ĉiuj scias kiel ni estas emaj (eble ni Britoj precipe, mi timas),
iom koleriĝi, kiam ni mankas kompreni parolante aliajn lingvojn, kaj
kiel ni kulpas aliajn, kiam ni mem kulpiĝus, almenaŭ iaparte. En
tiaj cirkonstancoj kiel estas eble, ke ni simpatius kun veraj sentoj
de aliaj nacianoj? Tiel, tuta ebleco ĉe "interkompreniĝo" estas
komence mortita, kaj la golfo, malfeliĉe por ĉiuj, pli larĝiĝas
ol kontraŭe.
Kaj tiu ĉi pripenso rilatas al ĉiuj aferoj de la vivo ĉe nacioj
kaj individuoj.
De la plilarĝa internacia vidpunkto, la malutilaĵoj estas gravaj,
kaj estas allasitaj tre longatempe.
Tiu ĉi aperas precipe ĉe aferoj komercaj kaj literaturaj, tiel
ankaŭ ĉe socialaj rilatoj.
Interkonatiĝo pligrande reciproka devigos multe da tre profitaj
internaciaj rezultatoj, pri kiuj tamen ni ne bezonas nuntempe
koncerniĝi.
Ni progresu metode.
Ne estas necese almeti veturilon antaŭ ĉevalo. Tiaj rezultatoj
fariĝos aŭtomate en sia propra tempo.
Dume, ni devas pripensadi kiamaniere ni povos alkonduki nian
legantaron kaj aliajn personojn ŝati nian eltrovon, kiun ni ŝuldas
al la kreinta genio de Sinjoro Doktoro Zamenhof.
Tiel kiel ĉe multe da aliaj similaj veraj eltrovoj metitaj
antaŭ publiko memkontenta kaj skeptika, ne estas facila afero altiri
ilian atenton: estas ja malfacile iun eltrovi, kiu eĉ volas
aŭskulti sufiĉe longatempe por vidi ĝiajn punktojn, kvankam tio
ĉi ne postulas pli ol kelkaj minutoj da klarigado.