_El Rusujo._--Mi ĵus revenis de mia longa Esperantista vojaĝo. Plej
diverslandajn Esperantistojn renkontis mi: Hungarajn, Germanajn,
Bohemajn, Francajn, Rusajn, Italajn--ĉiujn mi same bone komprenis,
kun ĉiuj mi min sentis internaciulo, homo, Esperantisto! Mi
konvinkis min, ke Esperanto estas parolebla de ĉiuj Eŭropaj
popoloj, kaj vidis, ke nenio povos haltigi la fortan fluon de tiu ĉi
progresaĵo.--Via, G. Kolowrat, _en St. Peterburgo_.
* * *
_Pri la prefikso MAL._--Ĉiuj Esperantistoj konsentas, ke ni ne
devas uzi la prefikson MAL-, kiam la logiko enkondukus uzon de SEN
aŭ NE. La prefikso MAL- montras la kontraŭecon. _La du ideoj estas
kontraŭaj, nur kiam ilia sumo faras nulon._ Eble oni ridetos tiun
algebran difinon. Tamen mi kredas, ke oni povas eltiri el ĝi, en la
plimulto da okazoj, limon inter la uzo de MAL-, kaj tiu de SEN aŭ
NE. Ekz.:
Se ni varmigis ian mason da akvo, kaj malvarmigis, laŭ la sama
grado, egalan mason, sufiĉos miksi ilin, por havi nenion faritan.
Puŝite egale kaj samtempe dekstren kaj maldekstren, oni ne moviĝas.
Persono kiu logas nin pro siaj bonaj kvalitoj, kaj mallogas pro la
malbonaj, sume lasas nin indiferantaj. Grasa makulo sur papero,
lumigita de poste, aperas brila; de antaŭe lumigita, ĝi estas
malbrila; lumigita egale ĉe ĉiu flanko, ĝi malaperas. Kunigante
homon fortikan kun alia malfortika, oni povus akiri la saman laboron,
kiel per du homoj senigitaj de tiuj du ecoj.
Ĝenerale, la estaĵoj kaj aferoj posedas kvalitojn aŭ propraĵojn,
kiujn ni kutimas vidi kunestantaj laŭ ia grado. Tio estas la komuna
nivelo. Se radiko sciigas, ke ia propraĵo superas ĉi tiun nivelon,
la sama radiko kun MAL- montras la saman propraĵon laŭ malsupera
grado. Sed kiam ni intencas celi la foreston aŭ neeston de propraĵo
ni uzu SEN aŭ NE. Ekz.:
La morto estas nur la seniĝo de la vivo; kaj la vivo neniam malon
havas. (La morto havas unu, la naskiĝon; ĉar en urbo, kie la nombro
de la naskiĝoj egalas tiun de la malnaskiĝoj, la kvanto da
loĝantoj ne ŝanĝigas.) Do, vortoj kiel _malviva_, _malakra_,
_malrekta_, _malcentra_, _malebla_, _malesti_, nenion signifas, se
oni donas al la prefikso MAL- ĝian veran sencon.
Nun, ĉu ekzistas ia diferenco inter SEN kaj NE? Eble pli bone estis
uzi SEN kiam la propraĵo celata okaze forestas, kaj NE kiam ĝi tute
neestis. Senviva korpo; neviva ŝtono.
Sed mi konfesas, ke ĉi tio estas nur bagatelo.--H. Sentis,
_Grenoble_.
P.S.--En Jan., 1903, mi sendis artikolon pri tiu temo al la
malaperinta R.I. (H.S.).
* * *
_Atesto pri facileco_ (se oni bezonas plu!).--Mi estis aŭdinta pri
Esperanto, sed mi sciis nenion pri _ĝ_i antaŭ _gestera_ (hieraŭ)
vespero, kiam amiko sendis al mi leteron skribitan en Esperanto. Post
tri kvar_t_onoj da horo, _per la helpo de unu kopio_ (_kajero_) _de_
The Esperantist, kiun mi ricevis kune kun mia letero, mi povis
skribi Esperantan respondon! Post vespermanĝo tr_e_ horojn da nokto
mi laboris (studis) pri la paĝoj de la Gazeto. Nun, morgaŭe, mi
estas leginta granda(n) parto(n) de la Gazeto, kaj mi povas kompreni
la vortojn preskaŭ tutajn, kvankam mi havas nek vortaron nek
gramatikon, ekceptinte The Esperantist. Esperanto ja estas
mirindega lingvo. La alia lingvo internacia, la malnova _Volapük_ ne
povis kompariĝi kun tiu ĉi. Ju pli mi vidas pri ĝi, des pli korege
mi ŝatas ĝin. Volu pardoni min, se mia letero enhavas kelkajn
er_o_rojn kaj kredu ke mi estas, via tre vere, N.L.H. en Calcutta,
Hindujo.
(A letter composed after but four hours' study, without dictionary or
grammar, other than The Esperantist! What can be more convincing?
The italics are ours.--Editor).
* * *
Referring to your notes in a recent number of The Esperantist, I
believe that the best way of spreading a knowledge of Esperanto is
for the London Chamber of Commerce to demand from every candidate for
their certificate a competent knowledge of the language--that they
should be at least able to read and write Esperanto; later on,
candidates might be required to speak the language.
This suggestion would be somewhat unreasonable if learning to read
and write Esperanto involved much labour; but I am surely overrating
the difficulty when I assert that any boy of average ability would be
able to conquer it by devoting one hour a week to it during our
academical term of three months. A slow boy might require two terms,
but slow boys are not wanted in the City or elsewhere.
English people are so abominably shy of any new proposal, especially
when it is one of a promising nature, that I shall not be at all
surprised if you continue to cry in the wilderness for many a year to
come. You will probably have to wait until the International language
has been adopted as the language of Commerce by _every nation except
ours_.--Yours faithfully,
Temple Orme.