INSTINKTO AŬ INTELIGENTECO?

Originale verkita de O.W., Esperantisto 7074 (el Francujo).

Oni ofte parolas pri la instinkto de iaj bestoj, precipe de la

hundoj. Oni rakontas pri ili historiojn, kiuj kredigus pli al ilia

inteligenteco ol al ilia instinkto. Mi volas rakonti al vi nur

anekdoton, kiun mi certigas al vi tute vera.

Kiam mi komencis ekzerci la medicinon, mi loĝis en urbeto proksima

de bela rivero. Unu el miaj parencoj tie posedis akvomuelejon, kaj mi

tre ŝatis la banojn en rivero. Ofte, kun miaj amikoj, ni trairis la

riveron per barko por bani je la alia flanko de la digo, kie estas

profunda kaj tre agrabla loko, ombrigita de multaj kaj altaj arboj.

La bruado de la akvo, kiu faladis de la kluzo, ĉarmis nin, kaj donis

al ni akvon ĉiam movan.

En tiu tempo mi havis belan ĉashundinon grifonrasan, kun la haraj

rigidaj. Ĝi estis bona, amema besto, tute sindona por sia mastro.

Ĝi neniam lasis min. Nokte kaj tage ĝi estus difendinta min

kontraŭ kiu ajn, kaj malgraŭ tio, ĝi estis karesema.

Ian tagon, kiam mi banis min kune kun amikoj, mi diris al unu el ili,

kiu estis apud mi: "Mi ŝajnigos droni por vidi kion faros la

hundino."

En tiu momento ĝi estis dekkvinjara, kaj ne tre ŝatis la akvon. Mi

puŝis ekkrion, alvokante: "Dian! Dian!" ŝaŭmigante la akvon

ĉirkaŭ mi.

Tuj ekĵetiĝis la hundino en la akvon, kaj rapide alnaĝis al mi.

Ĝi per siaj dentoj ekkaptis sendolore mian ŝultron por alkonduki

min teren; sed mi prenis la voston de Dian' dirante al ĝi: "Iru,

Dian'! Iru!" kaj la hundino rapidis por atingi la bordon.

Mi suprenrampis la deklivon, kaj mi alvenis sur la herbejon. Tie

Dian' elmontris ĝojegon blekante pro plezuro, saltante por leki

miajn manojn, kaj mian vizaĵon. Tio certe ne estis miriga; multe da

hundoj estus same agintaj, propramove, _instinkte_, se vi volos. Sed

la historio ne estas finita.

Post kelkaj tagoj, ni decidis ankoraŭ, ke ni banus nin. Mi do aliris

ĉe mian parencon por preni la barkon. Mi pretiĝis por senkatenigi

la barkon, kaj por ĝin eniri, kiam mi sentis, ke io malebligis min;

ĝi estis mia hundino kiu, per siaj dentoj, tenis mian pantolonon:

Dian' ne volis ke mi eniru la barkon. Tre malfacile mi sukcesis por

enirigi ĝin kaj ni deiris. Ni albordiĝis al la elektita kaj

kutimita loko. Miaj amikoj senvestiĝis, kaj mi lasis mian jakon,

sed, kiam mi volis daŭrigi, mi ne povis.

Dian' blekis furioze kontraŭ mi, montrante al mi siajn dentojn. Mi

provis kvietigi ĝin, sed vane; mi estis devigita revestigi min.

Dian' ne volis, ke mi banu min. Ĉu tio estas _instinkta_ aŭ

_inteligenta_?

Mi lasos vin respondi tiun demandon, sed de longe mia opinio estas

difinita.

The Esperantist, Complete · 第 344 / 1137 题