En muta piemo mi falis surgenuen kaj verŝis larmojn de danko. Ĉar
subite mia estonteco klare prezentiĝis al mia animo. Pro frua kulpo
ekzilite el la homa socio, mi kompense estis alkondukata al la
naturo, kiun mi ĉiam amis; la tero estis donata al mi kiel riĉa
ĝardeno, la studo kiel direktanta forto de mia vivo, kaj ĝia celo
fariĝis la scienco. Tio ne estis decido, kiun mi alprenis. Mi nur
klopodis de tiam, kun silenta, severa, ne ĉesanta diligento fidele
realigi tiun idealon, kiu hele vidiĝis al mia interna okulo; kaj mia
memkontento dependis de mia alproksimiĝo al tiu modelo. --
Mi energie leviĝis, por senhezite per rapida ĉirkaŭen-rigardo
preni posedon de la kampo, kie mi volis de nun rikolti. Mi staris sur
la altaĵoj de Tibeto, kaj la suno, kiun antaŭ malmulte da horoj mi
vidis leviĝi, ĉi tie jam klinis sin subironte. Mi reatingis ĝin
en ĝia irado, tramigrante Azion de oriente al okcidente. Mi eniris
Afrikon, kaj, scivole rigardante, mi trapasis ĝin kelkfoje laŭ
ĉiuj direktoj. Admirante en Egiptio la malnovajn piramidojn kaj
templojn mi ekvidis en la dezerto, proksime de la centpordega Tebo,
la kavernojn, kie loĝis la kristanaj ermitoj. Subite naskiĝis en
mi la decida kaj klara penso: tie estos mia loksidejo. Mi elektis
kiel estontan loĝejon unu el la plej kaŝitaj kavernoj, kiu estis
samtempe vasta, oportuna kaj ne alirebla por ŝakaloj; poste mi
daŭrigis mian migradon.
Ĉe la Kolonoj de Herkulo mi transpaŝis al Eŭropo. Rigardinte
ĝiajn sudajn kaj nordajn provincojn, mi pasis de Nord-Azio trans la
polusan glaciejon al Grenlando kaj Ameriko. Mi travagis la du partojn
de tiu kontinento, kaj la vintro, kiu jam regis en la sudo, rapide
repelis min de la Horna terkapo norden.
Mi haltis, ĝis kiam tagiĝis en la orienta Azio, kaj nur post ioma
ripozo daŭrigis mian vagadon. Mi sekvis tra ambaŭ Amerikoj la
montaran ĉenon, kiu enhavas la plej altajn konatajn elstaraĵojn de
nia globo. Malrapide kaj singarde mi paŝis de supro al supro, jen
trans flamantajn vulkanojn, jen trans neĝokovritajn kupolojn, ofte
havante penon spiri. Mi atingis la Elian monton kaj saltis trans la
Beringan markolon al Azio. Mi sekvis ties orientan bordon en ĝia
serpentumado kaj esploris kun speciala atento, kiuj el la insuloj
tie kuŝantaj estas alireblaj por mi. De la duoninsulo Malako miaj
botoj portis min sur la insulojn Sumatro, Javo, _Bali_ kaj
_Lombok_. Mi provis, ofte eĉ kun danĝero kaj tamen ĉiam vane,
malbari al mi -- trans la malpli grandajn insulojn kaj rokojn, de
kiuj tiu maro estas plenplena -- transiron nordokcidenten al Borneo
kaj al aliaj insuloj de tiu arkipelago. Mi devis forlasi tiun
esperon. Mi fine sidiĝis sur la plej ekstrema pinto de Lombok, kaj,
turninte la vizaĝon al sude kaj oriente, mi ploris kvazaŭ antaŭ la
firme ŝlosita krado de mia malliberejo, ke mi tiel baldaŭ renkontis
mian ĉirkaŭlimon. La kurioza Nov-Holando, tiel necesega por la
kompreno pri la tero kaj ĝia vesto teksita de l’ suno, pri la
plantaro kaj bestaro, estis fermita por mi, same kiel la Suda maro
kun siaj zoofitaj insuloj.
Kaj tiel jam de la origino ĉio, kion mi estis kolektonta kaj
kreonta, estis kondamnita, resti nura fragmento. -- Ho mia Adelberto,
kio estas la klopodoj de l’ homoj!
Ofte, dum la plej severa vintro de Sud-Ameriko, mi provis iri de la
Horna terpinto trans la polusan glaciejon orienten tiujn eble ducent
paŝojn, kiuj disigis min de _Diemen_-lando kaj Nov-Holando. Mi
eĉ ne zorgis pri la reveno kaj ĉu tiu malbona lando eble fermiĝos
super mi, kiel la kovrilo de mia ĉerko; kun freneza riskemo mi
malespere faris paŝojn trans flosumantan glacion, mi spitis la
malvarmon kaj la maron. Vane: mi ankoraŭ ne estis sur Nov-Holando.
Post tiaj provoj de transiro mi ĉiufoje revenis al Lombok, sidiĝis
sur ĝia plej ekstrema pinto kaj ree ploris, turninte la vizaĝon al
sude kaj oriente, kvazaŭ antaŭ la firme ŝlosita kiel krado de mia
ĉerko. --
Fine mi forŝiris min de tiu loko kaj reiris kun malĝoja koro en la
internan Azion. Mi plue travagis ĝin, sekvante la matenan krepuskon
al okcidente, kaj ankoraŭ en la nokto mi alvenis en Tebio, ĉe mia
loĝejo elektita en la antaŭa posttagmezo.
Tuj kiam mi estis iom ripozinta kaj estis tago tra Eŭropo, mia
unua zorgo estis, havigi al mi ĉion bezonatan. Unue mi bezonis
haltigoŝuojn; ĉar mi estis spertinta, kiel malagrable estas, nur
per demeto de la botoj povi mallongigi siajn paŝojn, por oportune
ekzameni proksimajn objektojn. Paro da pantofloj metitaj sur la
botojn tute efikis tiel, kiel mi esperis; pli poste mi ĉiam portis
kun mi eĉ du parojn, ĉar mi sufiĉe ofte forĵetis la unuan paron
de la piedoj, ne havante tempon por ilin relevi, kiam leonoj, homoj
aŭ hienoj ektimigis min ĉe miaj botanikaj esploroj. Mia tre
bona horloĝo estis por la mallonga daŭro de miaj iroj taŭgega
kronometro. Krome mi ankoraŭ bezonis sekstanton, kelkajn fizikajn
instrumentojn kaj librojn.
Por ĉion ĉi alporti mi faris kelke da angorigaj vizitoj al Londono
kaj Parizo, kiujn ĝuste ombris nebulo por mi favora. Kiam la
restaĵo de mia sorĉa oro estis konsumita, mi alportis kiel pagaĵon
afrikan eburon, facile troveblan; ĉe tio, estas vere, mi devis
elekti la plej malgrandajn dentojn, por ke ilia pezo ne superu miajn
fortojn. Baldaŭ mi estis provizita per ĉio kaj tuj komencis mian
novan vivmanieron de privata sciencisto.
Mi travagadis la teron, mezurante jen ĝiajn altaĵojn, jen la
temperaturon de ĝiaj fontoj kaj tiun de la aero, jen observante
bestojn aŭ esplorante kreskaĵojn. Mi rapidis de la ekvatoro al
la poluso, de unu kontinento al la alia, komparante spertojn kun
spertoj. La ovoj de la afrikaj strutoj aŭ de la nordaj marbirdoj
kune kun fruktoj, precipe de la tropikaj palmoj kaj bananujoj, estis
mia plej ordinara nutraĵo. Por mankanta feliĉo mi havis kiel
surogaton la nikotianojn kaj por la homaj simpatio kaj kunuleco la
fidelan amon de pudelo. Tiu gardis mian kavernon en Tebio kaj ĝoje
alsaltis, kiam mi, ŝarĝite de novaj riĉaĵoj, revenis al li, tiel
li almenaŭ siaparte sentigis min, ke mi ne estas sola sur la tero.
Sed ankoraŭ aventuro estis rekondukonta min inter la homojn.