Koning Goës vond ten laatste een middel om zijn eiland onneembaar te
maken, zonder dat hij zijn vadsige onderdanen tot een verdediging met
het zwaard in de hand behoefde te dwingen.
Hij liet een grooten dijk rondom het eiland aan de zeezijde opwerpen en
deed daarin een sluis aanbrengen. Daardoor was hij in staat het geheele
eiland, behalve de bergloh en de woningen op de terpen en op de palen,
onder water te zetten, zoodat een vijand zeker verdrinken zou, wanneer
hij een inval op ’t eiland had gedaan en de zeesluis werd opengezet.
Hij hief nu opnieuw schatting en toen de zeevaarders, de riviervlotters
en de Velagers weder met een inval dreigden, liet hij een horde
krijgsknechten rustig naderen. Zoodra ze op ’t eiland waren en ze al,
juichend om den geringen wederstand en hopend op de rijke buit, naar de
bergloh wilden trekken, waar de geheele bevolking en de levende have
was heengevlucht, deed hij de sluisdeur opentrekken, de golven
bruischten binnen en binnen het kwartier stond geheel Bedekoog blank.
De Velagers, die met hun kleine, armzalige schuiten in de buurt lagen
en de overstrooming zagen, meenden dat een ramp geschied was en
juichten over het ongeluk hunner rijke buren en weldoeners. Maar toen
het eb werd en het zeewater liep weder weg van ’t eiland, in het dunne
laagje slib de lijken van de verdronken krijgsknechten achterlatend,
waar de krabben al met tastende schaartjes overheen kropen, werden ze
angstig en waren doodsbevreesd voor de wraak van koning Goës. De
zeevaarders en de houtvlotters waren verbaasd en vernederd
tegelijkertijd, zonden gijzelaars, betreurden hun opzet, deden van hun
oprechte bewondering voor den Koning blijken en daar zij beloofden
voortaan de schatting te betalen, werd spoedig de vrede gesloten.
Thans stapelden zich fabelachtige rijkdommen op het eiland op. Uit
vrees, dat de begeerte opgewekt zou worden van machtige vorsten, werden
de rijkdommen deels op de bergloh verborgen, deels aan de burgers
gelijkelijk verdeeld en het bezoeken van ’t eiland werd aan
vreemdelingen verboden. Alleen de zeevaarders en de houtvlotters hadden
verlof zich op een aangewezen gedeelte van ’t eiland op te houden. De
Velagers werden tot dienstbaarheid verplicht en deze lieden gewenden
zich er langzamerhand geheel aan, te leven van ’t geen ze op Bedekoog
verdienden, stalen, kregen of bedelden.
Na koning Goës, die op hoogen leeftijd stierf, regeerde de wijze, maar
uiterst gierige Koning Tsierk en diens zoon en opvolger, Gise was het,
die bekend is geworden als de groote Zeeuw.
Hij begon met het verbod der toelating van vreemdelingen af te schaffen
en schepte er integendeel een groot vermaak in, vreemdelingen zijn
schatten te toonen en ze gastvrij te onthalen. Ook gebood hij den
burgers hetzelfde te doen en weldra werd Bedekoog heinde en verre
bekend als een gelukkig en welvarend rijk, waar ieder gastvrij en in
vrede werd ontvangen. Wanneer dan de vreemdelingen kwamen, noodigde
Koning Gise ze aan zijn tafel, waar zij bediend werden van gouden
schalen, die zij na den maaltijd mochten medenemen. Hij deed keur van
spijzen op tafel brengen en in zoo groote hoeveelheid, dat het scheen
of elke gast honger had voor tien. Ook werd nevens elken gast een
geheele twintig maatszak wijn van ’t vreemde land gezet en driederlei
soort bier in drie kruiken, zoo groot als een vijfjarig kind, zuur geel
bier, bitter zwart bier en zoet, geelgoud, koningsbier. De koning zelf
gaf het voorbeeld en schrokte zoo, dat de gasten vreesden dat hij zou
stikken. Maar het was slechts om de gasten aan te moedigen. Om de
vroolijkheid van het gastmaal te verhoogen, had hij zijn drie opperkoks
gekozen uit den stand der Bedekoogsche geleerden. Het waren ernstige
koks, die in gebonden spraak hun sproken zeiden. De koning was de beste
kenner en wanneer een opperkok-dichter dan zijn sproke zei, sloeg de
koning met een gouden kroes op zijn bord, de rhythmen scandeerend en
wanneer een stafrijm werd gesproken, legde hij den sproke-spreker door
een mes met de punt in de tafel te steken, het zwijgen op en hij maakte
dan de gasten opmerkzaam op de verheven schoonheid van de sproke en het
welgelukte stafrijm. De beste sprokespreker was Hall, die ook in ’t
toebereiden van zeevisch zijn wedergade niet had. De tweede
sprokespreker was Hamm, die behalve in de verskunst, uitmuntte in het
bakken van eierkoeken. De derde sprokespreker was Hann, die belast was
met het toebereiden van de sausen en het rhythmisch noemen van den
prijs van elk gerecht, dat den gasten werd toegediend.
De gasten, gewoonlijk na de derde ronde reeds beschonken, lachten luid
en hartelijk om de sprokesprekers en koning Gise, zeer daarmede
ingenomen, begon dan op zijn beurt de verdienste van zijn
sproke-sprekers te roemen. Hoe zwaar Hall was en hoeveel eierkoeken
Hamm reeds in zijn leven had gebakken en dat, wanneer men alle sauzen
die Hann al had toebereid bij elkaar in één kom wierp, die kom zoo diep
zou moeten zijn, dat een os er rechtop in zou kunnen staan en zoo wijd
als den omvang van vier koningsbuiken. Als de gasten niet meer eten
konden, begon de koning ze te tarten, loofde gouden bekers uit voor de
gasten, die nog een hoentje, een duif, een speenvarkentje zouden
verorberen. Hij gaf ook prijzen aan de gasten, die den diksten
buikomvang hadden en was heerlijk-jolig wanneer dan bleek, dat de
koning den diksten buik van allen had.
Na het toonen der schatten werden de gasten naar Veloog geleid en de
Koning had dan groot genot, wanneer de gasten zich verwonderden over de
armoede en de buikloozigheid der Velagers, die zich trachtten te wreken
door geestige spot-verzen en schimpscheuten, waarbij de koning en zijn
drie opperkoks de gasten wezen op het gebrek aan stafrijmen en de
fouten in den rhythmus van de armeluispoëzie.
Op Veloog regeerde in deze tijden de Koning Mise, bekend wegens zijn
rijkdom aan woorden en armoede aan stof. Hij verging van naijver op den
Koning Gise en trachtte ondanks alles, diens roem te overschaduwen. Hij
noodigde van heinde en verre vreemdelingen uit naar Veloog en gaf dan
ook gastmalen. Doch het servies was van gebakken klei en de spijzen
waren sober en mager, terwijl als drank slechts witbier werd toegediend
en dan nog slechts in leege eierdoppen en mosselschelpen, zoodat men
nooit meer dan één teug tegelijk kon nemen. Hij had eveneens drie
hofdichters, armzalige, magere, uitgehongerde kerels, vernuftige,
geestige schoeljes, die met elkaar wedijverden in ’t vinden van grollen
en onuitputtelijk in ’t bespotten van den dikken Gise, die als men hem
hun spotdichten overbracht, verachtelijk de schouders ophaalde, zeggend
dat de rhythmus alles te wenschen overliet, en het stafrijm ontbrak.
Koning Mise voerde zijn gasten na den karigen maaltijd naar een zaal,
die met schelpen was versierd en daar liet hij de mooiste Veloogsche
deerntjes naakt dansen, terwijl zijn drie hofdichters grollen maakten
op de dansende meiskens en hare lichamelijke bekoorlijkheden. Tot slot
noodigde de Koning zijn gasten uit tot een wedstrijd in het
persifleeren en wie de grappigste grollen op den Koning zelf, zijn
gastmaal, zijn hofdichters en zijn danseressen ten beste gaf, werd voor
dien avond en nacht tot Koning van Veloog benoemd en mocht allen
bevelen, tot den Koning zelf. Dit nu had tengevolge, dat de
vreemdelingen niet wisten waar zij zich het best vermaakt hadden, bij
den dikken of bij den mageren Koning, en algemeen luidde het oordeel,
dat wie slechts van één van beiden de gast was geweest, een onvolmaakt
genot had gesmaakt. Koning Mise was met dezen triomf tevreden, maar
Koning Gise beschouwde dit als een nederlaag en hij poogde, door steeds
meer overdadige gastmalen en door steeds strenger gerhythmeerde sproken
tenslotte de overwinning te behalen.
Nu brachten de vreemdelingen naar beide eilanden het bericht van de
wonderdaden van de groote priesteres Harimona en de voorwaarden, waarop
men haar als bruid zou kunnen krijgen. Koning Gise en Koning Mise,
beiden ongehuwd, besloten naar de hand van Harimona te gaan dingen.
Maar er was nog een andere reden, waarom zij de priesteres wilden
spreken. Er was een zeegeest in de buurt gekomen, die volgens Gise een
slechten smaak en volgens Mise een goeden smaak had. Hij werkte
namelijk den bodem voor de fioord van Bedekoog omhoog, waardoor deze
dreigde te verzanden, zoodat vaak reeds schepen, die zwaarbeladen waren
en daardoor grooten diepgang hadden, niet binnen konden vallen.
Daarentegen diepte de zeegeest de haven van Veloog uit, zoodat daar
reeds enkele lichtbeladen schepen ongehinderd waren binnengeloopen, wat
bij menschenheugenis te voren nooit geschied was. De Bedekauwers
vreesden voor ’t verloopen van hun zeehandel en de Velagers juichten
over de toeneming van het verkeer. Koning Gise nu zou de priesteres
gaan vragen, den zeegeest te bezweren, dat hij de fioord van Bedekoog
weder op de noodige diepte bracht en Koning Mise zou smeeken, dat
Harimona den zeegeest bezwoer, voort te gaan met de uitdieping van de
haven van Veloog.
Over en weer werden groote toebereidselen voor de reis naar de heilige
haag van Renigo gemaakt en de sprokesprekers der beide eilanden, die de
lijfwachten van hun Koningen zouden vormen, bestookten elkaar met
sproken en grollen.
Koning Gise, die gehoord had, dat de opperpriester Maresag gevoelig was
voor geschenken en offers, besloot groote schatten mede te nemen en met
veel statie op te treden. Vijftig wagens liet hij bouwen, versierd met
kunstig snijwerk, hoog op sierlijke, slanke wielen. In de grootste en
schoonste wagen zat hijzelf op een troon van purper met een gouden
kroon op ’t hoofd en een gouden schepter in de hand. Achter zijn zetel
stonden, ook in kostbare hemelsblauwe gewaden Hall, Hamm en Hann, met
in de rechterhand gouden spatels, braadspitten en sauskwirrels en in de
linkerhand rotten met gouden snaren. De wagen werd getrokken door
twaalf edele rossen van ’t Paarden-eiland, met purperen dekkleeden en
gouden hoefijzers en in de wagen lagen heerlijke eetwaren als ronde,
purper geverfde kazen, gerookte hammen, dikke worsten, korven vol
honing en de beroemde gebrande molleboontjes van ’t eiland Fabarix
(Burcanx, Borkum.) [7]
De andere wagens waren eveneens gevuld met de heerlijkste eetwaren,
geborgen in zilveren en gouden vaatwerk, overzeesche wijnen,
dubbelgebrouwde bieren en honingkoeken. In een groote, gouden kooi werd
op een statie-wagen de wereldberoemde sprekende vogel Lorre
medegevoerd, die als bruidsgeschenk bestemd was.
Hoe armzalig en ellendig zag tegenover dezen vorstelijken stoet het
karretje van Koning Mise er uit. Het was een lage schelpenkar op twee
massieve wielen zonder spaken waarvoor, daar de Velagers geen paarden
mochten bezitten, een mager ezeltje was gespannen. Koning Mise zelf zat
op de bok, zijn magere, naakte voet tegen den stuurboom en zijn drie
hofdichters in grauwe lompenplunje, zaten achter in de hobbelige kar.
Leeftocht namen zij niet mede, want het was juist een slechten tijd
tegen den winter en eieren en visch bedierven te spoedig. Koning Mise
had besloten, dat hij achter den stoet van Koning Gise zou rijden niet
uit nederigheid, maar in de welberekende overtuiging, dat er dan genoeg
leeftocht zou afvallen.
Koning Mise nam geen offers of geschenken mede. Hij hoopte mede te
deelen van de buit, die onderweg roovers zeker zouden maken van de
schatten van Koning Gise en in ’t uiterste geval vertrouwde hij op den
geest van de drie schoeljes, die al bezig waren grollen op de magerheid
van het ezeltje te maken, zeker dat zij den priester en de priesteres
in een goede luim zouden brengen en op zijn eigen radde tong, waarmede
hij meer schatten en offers zou kunnen beloven dan ooit in geheel
Renigo waren bijeen te brengen.
Koning Gise, wel wetend dat bij onderweg anders menige veer aan roovers
zou moeten laten, riep zijn burgers op om een vrijwillige lijfwacht te
vormen. Geen enkele burger verscheen. Daarna gaf hij verlof, dat de
burgers plaatsvervangers mochten zenden. Maar daar alle burgers rijk
waren, wilde geen voor schatten zijn leven in de waagschaal stellen.
Tenslotte veroorloofde Koning Gise zijn burgers een lijfwacht te vormen
uit bewoners van Veloog. Toen verschenen veertig uitgehongerde
strandschuimers en Koning Gise beval dat de lieden onderweg gemest
zouden worden, opdat bij de aankomst in Renigo de leden van zijn
lijfwacht zoodanig in achtbaarheid van statuur zouden zijn toegenomen,
dat hij ze het burgerrecht van Bedekoog zou kunnen verleenen.
Koning Mise, die geen vrees voor roovers behoefde te koesteren, peinsde
erover op welke wijze hij de veertig strandschuimers, berucht wegens
hun liederlijkheid en ongebondenheid en deswege zelfs op zijn eiland
naar een duin verbannen, onder zijn invloed zou kunnen brengen ten
einde de buit, die zij zouden maken, in zijn bezit te krijgen. Hij riep
daarom twaalf van de heetbloedigste deerntjes van zijn eiland op als
zijn lijfwacht en voorziende, dat zij onderweg wel iets van de
purperen, groene en hemelsblauwe gewaden zich zouden verwerven, die in
een viertal wagens van Koning Gise opgestapeld lagen, liet hij ze
geheel naakt, te voet zijn karretje volgen.
Toen dan de twee stoeten vertrokken, deden de burgers der beide
eilanden hun Koningen met de beste wenschen uitgeleide en langs de
wegen geschaard, zongen ze de wederzijdsche schimpdichten, die de
sproke-sprekers der beide rijken in omloop gebracht hadden. De
Bedekoogers zeiden, zuiver scandeerend:
Rul rólt de kár des kléinen ármen-vorst,
Zij hébben wéinig wáter voor den dorst,
Zij hébben voor den honger weinig worst,
Een griéz’lig gráuwtje ’t géile góedje torscht.
En Koning Gise sloeg met den steel van de zweep op den krommen
stuurboom, scandeerend het rhythme en hield telkens de paarden in,
knalde met de zweep om stilte te gebieden en riep luide tot zijn
burgers: „Let op het stafrijm: Rul rolt, kar-klein, weinig water,
hebben honger, weinig worst, griez’lig grauwtje, geile goedje!”
Toen reed hij weder voort maar een eind verder wees hij opnieuw nog bij
’t allerlaatste afscheid zijn burgers op de schoonheden van de gebonden
taal.
Maar de drie hongerhalzen in ’t karretje van Koning Gise hadden den
Velagers een grol geleerd, die luidde:
Ken je wel de hollebollewagen,
Waar die dikke Gijs op zat,
Hij kon schrokken, groote brokken,
Een koe en een kalf, een heel paard half,
Een kar vol schapen,
En nog kon Gijs van den honger niet slapen.
De naakte deerntjes achter de kar, begonnen het in koor te zingen en
elkaar de hand gevend en een kring vormend, dansten zij al zingend in
de ronde, zoodat de lijfwachten van Koning Gise, die leutige deerntjes
ziende, een gat in den bodem van een wagen sneden en daardoor nu
vielen, terwijl de wagen voortrolde, getrokken door vier prachtige
schimmels, heerlijke oliebollen, zoete mikjes, goudbruine
honigballetjes, ronde roomkaasjes en gezoden oesterpastijtjes, die de
maagden onder gejuich opbeurden, terwijl de toekomstige burgers van
Bedekoog met vervaarlijke lansen en strenge gezichten naast de kar
liepen. Koning Gise zich omkeerend om de oorzaak van ’t gejuich te
ontdekken, bemerkte hoe licht en fier de schimmels de van zijn last
bevrijde wagen trokken. Hij knikte de leden zijner lijfwacht
goedkeurend toe, waarop Hall dichtte:
Zij trokken traag de last die wichtig woog,
Tot licht de last werd onder ’s Konings oog.
waarna de drie in ’t karretje, de wangen bol van mikjes, schimpten:
Daar waren vier wielen,
Bewaakt door vier zielen,
Die droegen een buik,
En een lollig luik,
Lol had de Koning,
Lol had de wacht,
Lol hadden de deerns,
Van de kar zonder vracht.
Tot ver waar de weg een bocht maakt, zagen de menschen de twee stoeten
met de koninklijke bruidegoms na en hoorden het zingen en zoo
aanstekelijk was de pret van ’t afscheid, dat op de beide eilanden tot
diep in den nacht gejoold en gefeest werd.