Toen Nemoe, ditmaal op den rug van een ezel, terugkeerde, vond hij noch
zijne meesteres, noch Nefert te huis. De eerste had zich naar den tempel
en vervolgens naar de stad begeven, terwijl Nefert, den onweerstaanbaren
drang van haar hart volgende, tot hare vorstelijke vriendin Bent-Anat
was gegaan.
Het koninklijk paleis geleek meer op eene kleine stad dan op een
huis[177]. De vleugel waarin de stadhouder zijne residentie hield, en
dien wij reeds betreden hebben, lag naar de landzijde; de gebouwen
daarentegen, die de koning met zijne familie bewoonde, waren naar de
zijden van den stroom gekeerd. Voor den schipper, die de woonplaats der
pharao’s voorbij voer, zag zij er schitterend en tegelijk vriendelijk
uit, want het gebouw verhief zich niet als éen ontzaglijk lichaam midden
uit groote tuinen, maar het bestond uit velerlei geledingen van allerlei
vormen. Aan het grootste gebouw, waarin zich de pronk- en feestzalen
bevonden, sloten zich onder dezelfde afmetingen aan beide zijden drie
rijen paviljoenen aan van verschillende grootte. Zij waren onderling
verbonden door zuilengangen of bruggen, waaronder de waterleidingen
liepen, die de tuinen besproeiden, en het paleis het aanzien gaven van
eene stad op een eiland. Alle deelen van het slot waren uit lichte
Nijltegels en sierlijk gebeeldhouwd houtwerk opgetrokken. Van dezelfde
steensoort was ook de ringmuur gebouwd, welks toegangen waren afgesloten
door hooge poortgebouwen, waarvoor zwaar gewapende soldaten op wacht
stonden. De muren en pijlers, de balkons en zuilengalerijen, ja zelfs
de daken waren met veelkleurig schilderwerk bedekt. Bij alle poorten
stonden lange masten, waaraan roode en blauwe vanen wapperden, als de
koning hier verblijf hield. Thans stonden zij met hunne ijzeren punten,
die voor bliksemafleiders moesten dienen[178], kaal in de lucht. Ter
rechterzijde van het hoofdgebouw lagen de verblijven der koninklijke
vrouwen, geheel door dicht plantsoen omringd. Sommige woningen
spiegelden zich in het water, dat haar op korter of verder afstand
omgaf. Bij dit gedeelte van het paleis werden de koninklijke
voorraadschuren gevonden in onafzienbare rijen, terwijl achter het
middengebouw, waar de pharao woonde, de kazernen van de lijfwachten en
de schatkamers stonden. De linkervleugel eindelijk van het slot, was
voor de hofbeambten, de ontelbare bedienden, de paarden en de wagens van
den monarch ingeruimd.
[177] De meening, die in vele boeken wordt weergevonden, dat
namelijk de tempels tegelijk de paleizen der vorsten zijn
geweest, is onjuist. Van goed onderhouden tempels, zooals die
van Dendera en Edfoe, kennen wij de bestemming van alle zalen,
die alle tot godsdienstige doeleinden gebruikt werden. De
gedenkteekenen leeren, dat ook de koningen in uitgebreide, door
tuinen omgeven en uit lichte materialen opgetrokken gebouwen
woonden. De paleizen geleken op de huizen der aanzienlijken,
maar waren grooter dan deze. Zie boven blz. 90.
[178] Volgens een, voor het eerst door Dümichen medegedeeld
opschrift te Dendera.
Niettegenstaande ’s konings afwezigheid, heerschte er leven en
bedrijvigheid in het paleis van Ramses, want honderden tuinlieden
begoten de grasperken, de bloemranden, de heesters en de boomen.
Soldaten van de wacht marcheerden af en aan, paarden werden opgetuigd en
afgereden, en in den vleugel der vorstelijke vrouwen bewogen zich als in
eene bijenkorf dienstmaagden en slaven, hofbeambten en priesters her- en
derwaarts.
Nefert was in dit gedeelte van het slot goed bekend. De koninklijke
garden en deurwachters lieten haar draagstoel, onder eerbiedige
buigingen met het bovenlichaam, onaangeroepen voorbijgaan. In den
tuin werd zij ontvangen door een kamerheer, die haar naar den
ceremoniemeester bracht. Deze geleidde haar, na haar even te hebben
aangemeld, in het vertrek van Ramses’ lievelingsdochter.
Bent-Anat’s woning lag op de eerste verdieping van het paviljoen, dat
het naastgelegen was bij het huis van den pharao. Hare overledene
moeder had dit vriendelijk vertrek bewoond, doch nadat de prinses eene
volwassene jonkvrouw was geworden, wenschte de koning niets liever dan
haar in zijne nabijheid te hebben. Hij schonk haar dus het schoone
verblijf der te vroeg ontslapene, en tevens, want zij was de oudste
zijner dochters, menig voorrecht, dat anders alleen aan koninginnen werd
toegestaan.
Het ruime vertrek, waarin Nefert Bent-Anat aantrof, was naar den stroom
gekeerd. Eene deuropening, die enkel door een dun voorhangsel was
gesloten, gaf toegang tot een lang balkon met eene kunstig uit verguld
koper vervaardigde balustrade, omslingerd door leirozen met bleekroode
bloemen. Even vóor de vrouw van Mena den drempel overschreed, liet de
prinses door eenige slavinnen het ruischend gordijn openschuiven. Want
de zon neigde naar het westen; het begon koeler te worden, en Bent-Anat
zat gaarne in dit uur op haar balkon, ten einde met eerbiedig gevoel het
scheiden van Ra te aanschouwen, die elken avond als grijze Toem[179]
achter de Nekropolis onder den westelijken horizon wegdook, om in de
onderwereld de gezaligden te verlichten.
[179] Zie boven, blz. 4.
Nefert’s woonvertrek was oneindig sierlijker gemeubeld dan dat der
prinses. Hare moeder en Mena hadden haar met duizenden fraaie voorwerpen
omgeven. Hare tapijten waren van hemelsblauw met zilverdraad doorwerkt
brocaat van Damascus; hare stoelen en het rustbed waren overtrokken met
eene stof, door Ethiopische vrouwen uit vederen vervaardigd, zoodat zij
er uitzagen als de borst van een veelkleurigen vogel. Het beeld van de
godin Hathor op haar huisaltaar bestond uit nagemaakt smaragd, dat
men mafkat noemde, en de overige kleine godenbeeldjes, die naast hare
patrones stonden, uit lazuursteen, malachiet, agaat en met goud ingelegd
brons. Op haar toilettafel stond eene verzameling van zalfdoozen en
schalen van ebbenhout en elpenbeen, uitmuntende door het fijnste
snijwerk. Alles was daar even keurig geordend en paste geheel bij
Nefert’s persoon.
Ook de woning van Bent-Anat was overeenkomstig haar karakter. De
vertrekken waren hoog en luchtig, en het huisraad dat men er in aantrof
was kostbaar maar eenvoudig. Het benedendeel der wanden was met koele
tegeltjes van fijn wit en violet porselein belegd, van welke elk eene
ster voorstelde, en die te zamen smaakvolle figuren vormden. Verder naar
boven waren de muren met dezelfde schoone donkergroene stof van Saïs
behangen, waaruit ook de overtrekken der lange divans aan de wanden
bestonden. Midden in dit vertrek stonden rieten stoelen en tabouretten
rondom eene zeer groote tafel. De verschillende andere kamers, die zich
bij dit middenvertrek aansloten, zagen er allen even deftig, aanzienlijk
en harmonisch uit; zij lieten dadelijk bespeuren, dat de bewoonster
weinig liefhebberij had in onbeduidende sieraden, maar des te meer in
fraai ontwikkelde planten, waarvan men bij uitnemendheid schoone en
zeldzame exemplaren, trapsgewijze met zekere kunstvaardigheid geordend,
in de hoeken van meer dan eene kamer kon zien. In andere vertrekken
waren de hoeken aangevuld door hooge ebbenhouten voetstukken in den vorm
van obelisken, die kostbare reukschalen droegen, want alle Egyptenaars
hielden bijzonder van reukwerken; bovendien schreven de artsen voor
daarmede de woningen te berooken. Haar eenvoudig slaapvertrek zou een
koningszoon, die veel hield van bloemen te kweeken, als verblijf zeker
evenzeer hebben aangestaan als eene vorstelijke jonkvrouw. Bent-Anat
verlangde vóor alles lucht en licht. Alleen als de stand van de zon het
dringend vorderde, werden de voorhangsels van venster- en deuropeningen
gesloten, terwijl Nefert’s woning van ’s morgens vroeg tot ’s avonds
laat in een schemerachtig halfdonker verkeeren moest.
De prinses ging de vrouw van Mena, die aan den drempel der kamer diep
voor haar boog, met hartelijkheid te gemoet, nam haar met de rechterhand
bij de kin, drukte eene kus op haar fijn smal voorhoofd en zeide: »Komt
gij, mijne beste, nu eindelijk eens ongenoodigd tot mij in mijne
eenzaamheid? Dat is waarlijk voor het eerst, sedert de mannen weder ten
krijg trokken. Als de dochter van Ramses u laat roepen, en gij niet
weigeren moogt, ja dan verschijnt gij; maar vrijwillig....”
Nefert sloeg hare groote, door tranen bevochtigde oogen smeekend op, en
haar blik was zoo onweerstaanbaar, dat Bent-Anat hare toespraak afbrak,
en terwijl zij Nefert’s beide handen greep, uitriep: »Weet gij, wie
juist zulke oogen moet gehad hebben als gij? De godheid, naar ik meen,
uit wier op aarde nedergevallen tranen de bloemen zijn ontstaan.”
De vrouw van Mena sloeg de oogen weder neder, zag blozend naar den grond
en lispelde: »Ik wenschte wel, dat ik deze oogen voor altijd sluiten
kon, want ik voel mij recht ongelukkig.” Onder deze woorden biggelden
twee groote tranen over hare wangen.
»Wat is u toch overkomen, mijne liefste?” vroeg de prinses met
deelneming, terwijl zij haar als een ziek kind met de rechterhand nader
tot zich trok.
Nefert zag angstig om naar den ceremoniemeester en de vrouwen van den
hofstoet, die het vertrek met haar betreden hadden. Bent-Anat begreep
dezen wenk, en verzocht allen, die op hare bevelen stonden te wachten,
haar te verlaten. Toen zij met hare vriendin alleen was, zeide zij:
»Spreek nu vrij! Wat maakt uw hart zoo bekommerd? Hoe komt deze
smartelijke trek op uw lief kinderlijk gelaat? Zeg het mij en ik wil u
troosten, en gij zult weder mijn vroolijk zorgeloos popje worden!”
»Uw popje!” herhaalde Nefert, en er was onwil in hare oogen te lezen.
»Maar gij hebt recht mij zoo vernederend te noemen, want ik verdien geen
beteren naam. Zoolang ik toch leef heb ik mij laten welgevallen, niet
anders dan een speelgoed van de mijnen te zijn.”
»Maar Nefert, ik herken u niet meer!” riep Bent-Anat. »Is dat mijne
zachte vriendelijke droomster?”
»Dat is het woord wat ik zocht,” zeide Nefert zacht. »Ik heb geslapen
en gedroomd, en altijd maar voortgedroomd, tot Mena mij wekte, en toen
hij mij verliet ben ik weder ingeslapen. Nu lag ik reeds twee jaren te
droomen, doch ik ben uit den slaap wakker geschrikt, zoo hard en ruw,
dat ik nergens meer rust kan vinden.”
Onder het uitspreken dezer woorden welden onophoudelijk groote tranen in
hare oogen. Bent-Anat werd zoo diep bewogen door alles wat zij zag en
hoorde, als ware de vrouw van Mena haar eigen lijdend kind. Met zachte
hand trok zij de jonge vrouw op den divan neer, zette zich naast haar en
hield niet op, voordat Nefert haar vergunde een blik in haar gemoed te
slaan en de diepte harer ellende te peilen.
Het was Katoeti’s dochter in de laatste uren gegaan als een blinde,
die op eens het vermogen om te zien terug ontvangt. Hij aanschouwt het
glanzend licht der zon en rondom hem de velerlei gestalten van het
geschapene, maar de stralen der dagvorstin verblinden zijn oog, en de
nieuwe vormen, die hij als bij voorgevoel met zijne ziel had gezocht en
zich nu in al hunne ruwe werkelijkheid aan hem opdringen, beangstigen en
pijnigen hem. Heden voor het eerst had zij zich afgevraagd, waarom toch
het bestuur van het huis, waarvan zij de meesteres heette[180], aan hare
moeder en niet aan haar was opgedragen. Het antwoord luidde: »Omdat Mena
u niet in staat acht te denken en te handelen.” Menigmaal had hij haar
zijn roosje genoemd, en nu gevoelde zij, dat zij niet meer en niet beter
was dan eene bloem, die bloeit en verwelkt, en alleen door hare bonte
blaadjes de oogen verkwikt.
[180] Meesteres des huizes is de gewone titel der vrouwen van
aanzienlijke Egyptenaars.
»Mijne moeder,” zeide zij tot Bent-Anat, »heeft mij ongetwijfeld lief,
maar zij heeft het goed van mijn echtgenoot slecht bestuurd, zeer slecht
zelfs, en ik ellendige sliep en droomde van Mena, en zag noch hoorde wat
er met zijn, met ons erfdeel geschiedde. Thans wordt mijne moeder bang
voor mijn gemaal, en wien men vreest, zoo zeide mijn oom, dien kan men
niet liefhebben. Heeft men iemand niet lief, dan is men gaarne bereid
het kwade van hem te gelooven. Zoo komt het, dat zij het oor leent aan
praatjes van lieden, die Mena belasteren en van hem berichten, dat hij
mij uit zijn hart verstooten en eene vreemde vrouw in zijne tent genomen
heeft. Maar dat is valsch, dat is gelogen, en ik kan, ik wil het
gelaat van mijne eigene moeder niet zien, wanneer zij het eenige wat
mij overblijft, wat mij staande houdt, den adem en het bloed mijns
levens, de liefde, de vurige liefde van mijn echtgenoot beleedigt en
schandvlekt.”
Bent-Anat had haar aangehoord, zonder haar in de rede te vallen. Een
tijd lang bleef zij zwijgend naast haar zitten. Eindelijk sprak zij:
»Kom buiten op het balkon: daar wil ik u zeggen, hoe ik erover denk, en
misschien geeft Toth mij een raad in het hart, die u helpen kan. Ik heb
u lief en ken u door en door. Ben ik al niet wijs, zoo heb ik toch opene
oogen en eene krachtige hand. Neem haar aan, en volg mij nu op het
balkon.”
Een verkwikkende luchtstroom kwam over den vloed de vrouwen tegen, toen
zij naar buiten traden. Het was reeds avond geworden, en eene aangename
koelte volgde op de hitte van den dag. Reeds wierpen de groote gebouwen
en de huizen langere schaduwen, en werd de Nijl, die met majesteit zijne
hooggezwollen wateren naar het noorden stuwde, bevolkt door tallooze
booten, die de uit de Nekropolis terugkeerenden overbrachten. Rondom
lag de groene tuin, waaruit geurige rozentakken opklommen tot aan het
traliewerk van het balkon. Een beroemd kunstenaar had dien hof reeds
aangelegd in de dagen van Hatasoe, en het tafereel, dat hij in zijne
verbeelding had aanschouwd, toen hij de zaden in den grond strooide en
de jonge twijgjes plantte, was nu, vele tientallen jaren na zijn dood,
tot werkelijkheid geworden. Hij had zich zijn aanleg als een tapijt
voorgesteld, waarop de talrijke gebouwen van het paleis moesten rusten.
Wateraderen, in velerlei bochten geslingerd en waarin witte zwanen
zwommen, vormden tegelijk de omtrekken der verschillende partijen, en de
figuren die zij begrensden waren als geschaduwd met planten van allerlei
grootte, vorm en kleur. De grond van het weefsel bestond overal uit
schoone oppervlakten van zachtgroene grasperken, waarop de volle
bontkleurige bloembedden en heestergroepen in gelijkmatige orde waren
aangebracht, terwijl de oude hooge en vreemde boomen, van welke
Hatasoe’s schepen er vele uit Arabië naar Egypte hadden gebracht[181],
aan het geheel een zekeren ernst en deftigheid gaven. Op de bladeren der
boomen, de bloesems en grashalmen vonkelden thans heldere druppels, want
even te voren had men den geheelen aanleg met frisch water begoten.
[181] In den tempel van Hatasoe te Der el Bahri, vindt men de
afbeelding van in kuipen naar Egypte gebrachte Neha-boomen.
Van Bent-Anat’s balkon kon men aan gene zijde een eiland opmerken, door
een arm van den Nijl gevormd, met het goed onderhouden heilige bosch van
Amon. Ook de Nekropolis was juist van hier goed te overzien. Daar waren
de sphinxen-lanen, die van de landingsplaats der feestbarken, naar
de reusachtige bouwwerken van Amenophis III met hunne kolossen, de
grootsten van Thebe, het Seti-huis en den tempel van Hatasoe, leidden.
Ginds lagen de uitgestrekte werkplaatsen van de balsemers en de dicht
met huizen bezette straten van de doodenstad. In het verre westen rezen
de Libysche bergen omhoog, met hunne tallooze groeven, en daarachter,
hoewel voor het oog verborgen, breidde zich in een grooten boog het dal
der koningsgraven uit.
Zwijgend staarden de vrouwen naar het westen. De zon begon reeds
den horizon te naderen; nu bereikte zij dien; daar zonk zij
achter het gebergte weg. Terwijl de hemel schitterde met allerlei
kleurschakeeringen van helder goud, van vonkelende robijnen, aan
gesmolten granaten en amethisten gelijk, weerklonken uit alle tempels
weldra de avondliederen. De beide vriendinnen zonken op hare knieën,
verborgen haar aangezicht in de rozenguirlandes, die zich door de
balustrade slingerden, en baden uit den diepsten grond harer harten.
Toen zij weder opstonden, breidde de nacht reeds zijne vleugelen uit.
Want in Thebe duurt de schemering kort. Slechts hier en daar dreef nog
een roodachtig wolkje aan den al donkerder wordenden hemel, dat geheel
verbleekte toen de avondster opging.
»Ik ben wel te moede,” zeide Bent-Anat, diep ademhalende. »Is ook in uwe
ziel de vrede teruggekeerd?”
Nefert schudde ontkennend het hoofd.
De prinses deed haar op een rustbank plaats nemen, vlijde zich naast
haar neder en begon opnieuw: »Uw arm hart is gewond. Men heeft uw
verleden verbitterd, en met angst ziet gij de toekomst tegen. Laat mij
openhartig zijn, ook wanneer hetgeen ik u zeggen zal u leed doet. Gij
zijt ziek en ik wil trachten u te genezen. Wilt gij naar mij luisteren?”
»Spreek vrij,” zeide Nefert.
»Het spreken,” hernam Bent-Anat, »is niet mijne zaak, maar het handelen.
Ik geloof dat ik weet wat u ontbreekt, en dat ik u helpen kan. Gij hebt
uw man lief; zijn plicht riep hem van u weg en gij gevoelt u eenzaam en
verlaten. Dat is natuurlijk! Doch mijn vader en mijn broeder, die ik ook
liefheb, zijn insgelijks naar het oorlogsveld vertrokken; mijne moeder
is sedert lang gestorven; de aanzienlijke vrouw, die de koning mij tot
gezelschap achterliet, is nu weinige weken geleden aan eene ziekte
bezweken. Ziehier deze halfverlaten stad, die mijne woning is. Wie van
ons beiden kan men eenzamer noemen, u of mij?”
»Mij,” zeide Nefert. »Want niemand is zoo verlaten als de vrouw, die
gescheiden van haar echtgenoot verkwijnt van heimwee.”
»Maar gij gelooft in Mena’s liefde?” vroeg Bent-Anat.
Nefert knikte toestemmend, terwijl zij de hand tegen haar hart drukte.
»En hij zal terugkeeren, en met hem uw geluk!”
»Ik hoop het,” antwoordde Nefert met zachte stem.
»En wie hoopt,” vervolgde Bent-Anat, »bezit het geluk der toekomst.
Zeg mij, zoudt gij met de goden hebben willen ruilen, zoo lang Mena
bij u was? Neen! Welnu, dan zijt gij dubbel rijk, want de zaligste
herinnering, het geluk van het verleden, is evenzeer uw eigendom. Wat
is dan het tegenwoordige? Terwijl ik spreek is het reeds niet meer! Nu
vraag ik u, aan welke zaligheid kan =ik= denken, en op welk zeker geluk
mag =ik= met grond hopen?”
»Gij hebt niet lief,” zeide Nefert. »Gij gaat als de maan koel en
onbeweeglijk daarheen op uwe baan. Het hoogste geluk is u tot hiertoe
vreemd gebleven, maar daarom kent gij dan ook niet het bitterste leed.”
»Welk leed?” vroeg Bent-Anat.
»De smart van het heimwee, van een door de vlammen van Sechet verteerd
hart,” antwoordde Nefert.
De prinses staarde een poos nadenkend op den grond; eindelijk sloeg zij
de oogen op tot hare vriendin en zeide: »Gij dwaalt! Ik ken de liefde
en het heimwee. Maar wanneer gij op den hoogen feestdag wacht, om het
sieraad, dat uw eigendom is, weder te dragen, dan heb ik even weinig
recht om mijn kleinood het mijne te noemen, als de parel die ik op den
bodem der diepe zee zie glinsteren.”
»Gij hebt lief?” riep Nefert vol vreugde. »O, zoo dank ik Hathor, dat
zij eindelijk uw hart heeft getroffen. De dochter van Ramses behoeft
niet eerst de duikers te roepen, om het kleinood voor zich uit zee te
visschen. Zij wenkt, en de parel stijgt tot haar op, en legt zich in het
zand aan hare slanke voeten neder.”
Bent-Anat kuste lachend Nefert’s voorhoofd en zeide: »Treft u dit zoo,
dat het op eens uw geest en uwe tong in beweging brengt? Wanneer twee
snaren gelijk gestemd zijn en men slaat de eene aan, dan klinkt de
andere noodzakelijk mede, zegt mijn meester in de muziek. Ik geloof dat
gij tot aan den morgen naar mij zoudt luisteren, wanneer ik u meer van
mijne liefde vertelde. Daarvoor zijn wij hier echter niet op het balkon
gekomen. Hoor mij nu aan! Ik ben alleen even als gij. Ik heb ook lief,
maar onder nog minder gelukkige omstandigheden. Mij dreigen uit
het Seti-huis bange uren, en toch ontzinkt mij het vertrouwen, de
levensmoed niet; toch verheug ik mij in mijn bestaan. Hoe kunt gij dat
verklaren?”
»Gij zijt van eene zoo geheel andere natuur,” zeide Nefert.
»Toegegeven,” antwoordde Bent-Anat; »maar we zijn beiden jong, wij
zijn vrouwen en willen het goede. Mij is reeds zoo vroeg eene moeder
ontvallen en niemand heeft mijne jeugdige schreden gericht; want men
gehoorzaamde mij reeds, toen ik nog zoozeer behoefte had aan leiding. U
voedde eene moeder op, die zich veel aan u gelegen liet zijn, die, toen
gij nog een kind waart, gaarne met haar schoon dochtertje pronkte, en
het droomen en spelen liet, wat der kleine zoo goed stond, zonder het
kwaad te vreezen dat in de toekomst dreigde. Toen kwam Mena uwe hand
te vragen. Gij hadt hem innig lief, maar in vier lange jaren was hij
slechts weinige maanden bij u. Uwe moeder bleef bij u, en gij merktet
het nauwelijks op, dat zij in uwe plaats uw eigen huis bestuurde en de
zorgen der huishouding op zich nam. Gij waart in het bezit van een
soort van speelgoed, waaraan gij u elken dag kondet wijden, namelijk
de gedachte aan Mena, en de ver van u verwijderde geliefde was het
middelpunt van uw duizenden droomen. O ik weet het, Nefert, al wat gij
sedert twintig maanden hebt gezien, gehoord, ondervonden, had betrekking
op hem en hem alleen. Op zichzelf beschouwd steekt hier geen kwaad in.
Deze rozenstruik, die met zijne takken mijne balustrade heeft omwonden,
aanschouwen wij beide met welgevallen; doch wanneer de hovenier hem niet
telkens snoeide, en hier en daar met palmbast opbond, dan zou hij in
deze vruchtbaren grond, waar alles zoo verbazend snel wast, weldra zoo
hoog opschieten, dat hij mijne deur en vensters bedekte, zoodat ik in
het donker zou zitten.
»Sla dezen doek om uwe schouders, want met de koelte valt ook de dauw
neer. ― Hoor mij nu verder! Het heerlijk gevoel van liefde en trouw is
in uw droomerig gemoed onbeteugeld en onbelemmerd als in het wilde
opgeschoten, en verduistert thans uw hart en uw verstand. Waarachtige
liefde kan, naar ik meen, niet anders zijn dan een edele vruchtboom, en
geenszins zulk een woekerplant. Ik zeg dat niet om u te berispen, want
zij, die uwe hoveniers hadden moeten zijn, merkten niet op wat er met
u gebeurde, of wilde het niet opmerken. Zie Nefert, toen ik nog de
kinderlok droeg, heb ik ook gedaan wat mij het meest naar den zin was.
Aan droomen heb ik mij nimmer overgegeven, maar ik had lust in het wilde
spel met mijne broeders, in paarden en valken[182]. Men heeft dikwijls
gezegd, dat ik een jongenshart had. O, ik zou ook zoo gaarne een jongen
zijn geweest.”
[182] In verschillende papyrussen uit den tijd van dit verhaal
wordt gesproken van het africhten van valken.
»Ik nooit,” lispelde Nefert.
»Gij, mijne liefste, zijt gelijk aan het roosje,” ging Bent-Anat voort.
»Hoe dikwijls was ik, als vijftienjarig meisje, verdrietig, ontevreden
bij al mijne wildheid, onvergenoegd, niettegenstaande men mij overlaadde
met bewijzen van liefde en hartelijkheid. Toen gebeurde het eens, vier
jaren geleden, juist kort na uw huwelijk met Mena, dat vader mij riep
om met hem te dammen[183]. Gij weet met hoeveel zekerheid hij zelfs den
meest geoefenden tegenstander overwint; maar dien dag was hij verstrooid
en tweemaal achtereen won ik het spel. Uitgelaten van vreugde sprong
ik in mijn overmoed naar hem toe, gaf hem een kus op zijn schoon breed
voorhoofd en riep: ‚De verheven god, de held, onder wiens voetzolen de
vreemde volken zich krommen[184], die door de priesters en het volk
wordt aangebeden, heeft zich door een meisje laten overwinnen!’ Met een
gullen lach gaf hij mij ten antwoord: ‚Dikwijls zijn ook de hemelsche
vrouwen de heeren des hemels te slim, en Necheb[185], onze godin der
overwinning, is eene vrouw.’ Daarop werd hij weder ernstig en sprak:
‚Gij noemt mij een god, mijn kind, maar slechts in éen opzicht gevoel ik
waarlijk iets goddelijks in mij, namelijk: dat ik in staat ben te ieder
ure met mijn arbeid het meest mogelijk nut te stichten, door hier iets
goeds te bevorderen, daar het kwade tegen te houden[186]. Ik ben alleen
aan de godheid gelijk wanneer ik iets groots uitdenk en voortbreng.’
[183] Te Medinet Haboe is eene afbeelding bewaard gebleven,
waarop Ramses III ― niet Ramses II ― voorkomt met zijn dochter
dit spel spelende.
[184] Eene formule, die in de overwinningsberichten telkens
wederkeert.
[185] De Eileithyia der Grieken. De godin van het zuiden, die
tegenover Boeto, de godin van het noorden, staat. Dikwijls wordt
zij voorgesteld in de gedaante van een gier, als godin der
overwinning zwevende boven het hoofd van den pharao, die ten
krijg trekt.
[186] De beide emblema’s, die in de handen der pharao’s en van
vele goden zelden ontbreken, de haakvormige kromstaf en de
zweep, wijzen misschien op den plicht des konings om tegen te
houden en aan te drijven.
»Deze woorden, Nefert, vielen als zaadkorrels in mijne ziel. Ik wist op
eenmaal wat mij ontbrak; en toen de koning, weinige weken later, met uw
echtgenoot en honderdduizend krijgers ten strijd trok, besloot ik mijn
goddelijken vader waardig te worden en ook in mijn kring nuttig te zijn.
Gij weet niet wat er al zoo in die huizen daarachter onder mijn leiding
geschiedt. Wel driehonderd meisjes spinnen daar het zuivere vlas en
vervaardigen linnen windsels voor de wonden der soldaten. Vele kinderen
en oude vrouwen zoeken planten op de bergen en weder anderen sorteeren
ze, volgens het voorschrift der artsen. In de keukens worden geene
gastmalen gereed gemaakt, maar vruchten in suiker gekookt, tot eene
lekkernij voor de geliefden en kranken te velde. Daar worden stukken
vleesch gezouten, gedroogd en gerookt voor het leger, als het op marsch
gaat door de woestijn. De keldermeester heeft thans niet meer voor
drinkgelagen te zorgen, maar hij brengt mij den wijn in groote kruiken
van aardewerk, en zij gieten dien over in goed gesloten lederen
zakken voor de soldaten, en met de fijnere soorten vullen wij stevige
flesschen, die zorgvuldig met pek worden dicht gemaakt, opdat zij op
reis niet zullen bederven, maar straks het hart onzer helden verkwikken.
Dit alles en nog veel meer heb ik te regelen en te besturen, en zoo
vliegen mij de dagen om in moeitevollen arbeid. De goden zenden mij ’s
nachts geen droomgezicht, want na zulk een zware inspanning val ik
altijd in een diepen slaap. Doch ik weet dat ik nuttig ben, en fier durf
ik mijn hoofd verheffen, omdat ik nu mijn grooten vader eenigermate
gelijk. Als de koning om mij denkt, dan, dit weet ik, verheugt hij zich
over hetgeen zijn kind verricht.”
»Nu ben ik echter aan het einde, Nefert. Het eenige wat ik u nog te
zeggen heb is: Sluit u bij mij aan; wees werkzaam evenals ik; toon dat
gij nuttig zijt, en dwing Mena, niet alleen met liefde maar ook met
zekeren trots aan zijn vrouwtje te denken.”
Nefert liet haar hoofd langzaam op Bent-Anat’s borst zinken, sloeg hare
beide armen om den hals der prinses, en weende als een kind. Eindelijk
verzamelde zij hare krachten en zeide smeekend: »Neem mij in de school
en leer mij nuttig te zijn.”
»Ik wist wel,” zeide Bent-Anat met een glimlach, »dat gij slechts eene
hand noodig had om u te leiden. Geloof mij, weldra zult ook gij aan uw
heimwee tevredenheid weten te paren. Laat ik u dit nog zeggen. Keer nu
terug naar uwe moeder, want het is reeds laat. Bejegen haar liefderijk,
dat is toch de wil der goden. Zoodra de morgen weder zal zijn
aangebroken, wil ik u een bezoek brengen en vrouwe Katoeti vragen, of
zij u aan mij wil toevertrouwen, in de plaats mijner gestorven vriendin.
Overmorgen neemt gij uw intrek in mijn paleis. Gij zult de vertrekken
van de ontslapene bewonen en begint, gelijk zij deed, mij bij mijn
arbeid te helpen. Moge deze ure gezegend zijn geweest!”