vande Wercken en schipper Frans Leendertsz. van Rotterdam. Quamen ons
aen boordt; verhaelden dat sy aen de Chineesche kust wel hondert en
tsestigh Chinesen (soo mans, vrouwen en kinderen) ghekregen hadden,
die wy volgens onse ontfanghen instructie van haer wilden overnemen
en hem belasten by te houden, maer sy verklaerden ons, dat haer schip
soo swack en leck was, dat sy 't qualijck boven water konden houden
en daerom ghenootsaekt waren dragent te houden nae Batavia [240].
Den 8. dito bracht de schipper van de Beer ons twee kleyne beesten
tot verversinghe.
Den 9. dito voeren wy de Beer aen boordt; kregen weder twee beesten,
een perthy boonen, eenighe potten met oly, en andere saecken.
Den 17. dito liepen wy onder Poelepon ten ancker, haelden hier water
en namen 64 Chinesen van de Beer over. Voeren oock om brandthout
te hacken.
Den 20. dito ginghen wy weder onder seyl.
Tusschen den 25. en 26. dito is de Beer van ons gedwaelt.
Den 30. dito quamen wy onder 't Mensch-eters eylandt ten ancker.
Den eersten April lichten wy ons ancker en quamen des anderen daeghs,
zijnde den 2. April, op de rede voor Batavia.
Dede doe wederom eenige tochten om steen aende voorgenoemde eylanden
tusschen Bantem en Batavia [241].
Ick van voornemen zijnde om my met de eerste gelegentheyt nae
Hollandt te transporteren, bevindende dat het spreeck-woordt waer en
uyt de ervarentheydt bekrachtight is: yder voghel is gaern daer hy
uyt-ghebroedt is; want wat schoone landen, kusten en rijcken, datmen
beseylt en besiet, wat conditien, profijten en vermakelijckheyden
datmen gheniet, 't soude ons maer pijn wesen, soo die hope ons niet
onderhiel van dat selfde eens nae te vertellen in ons Vaderlandt;
want om die hope heten onse reysen "Reysen", anders soude tusschen
de ballinghschap en sulck hopeloos reysen niet veel verschil zijn.
Terwijle ick hier van Batavien af en aen voer om steen (als verhaelt)
wierdender drie schepen, te weten het schip Hollandia, Gouda en
't schip Middelburgh ghereet gemaeckt om nae Patria te gaen; welcke
ghelegentheydt ick waer nam: Versocht aen den E. E. Heer Generael
Carpentier en sijne Raden, om daer mede te moghen vertrecken, 't welck
ick verwurf. Stelden my tot schipper op het schip Hollandia, zijnde een
treffelijck ghemonteert schip. Den Commandeur Cornelis Reyersz. was
ondertusschen oock uyt de Piscadoris op Batavia ghekomen, om mede
nae huys te vertrecken; wierde ghestelt tot Commandeur over de drie
voornoemde schepen; kreghen hem in ons schip; was een gauw, ervaren
man, die de Compagnie in veel saecken groote diensten ghedaen hadde.
Hier op Batavia zijnde, sprack ick mijn landtsman Willem
Cornelisz. Schouten, hadde veel ommegangh met hem [242]. Hy gingh op
het schip Middelburgh, om mede met ons in compagnie nae 't Vaderlandt
te gaen.
Den 6. Februarij 1625 zijn wy met ons drie voornoemde schepen van
Batavia vertrocken, om, soo Godt wilde, nae huys te gaen. Deden in
passant Bantem aen, daer eenighe van onse schepen laghen; lichten
daer een grof touw met een marsseyl uyt; namen doe ons afscheydt
vande vrienden, met een Westelijcke windt, dat voor ons inde wint
was. Laveerden daerom tot onder 't eylandt Sebbesée, 't welck aende
binnekant vande Straet van Sunda leydt, Sumatra naest. Bleven aldaer
3 a 4 daghen legghen, nae de goede windt wachtende, oock omdat de
stroom soo hard de Straet inviel.
Den 15. dito zijn wy weder t' seyl ghegaen met de landt-windt;
kreghen een slagh-boegh [243] en raeckten den 16. dito buyten de
Straet van Sunda, hebbende den windt Westelijck. Liepen om de Suyd,
met weynigh koelte, doch de windt wackerde van dagh tot dagh; liepen
al Suydwaert over; verhoopten een Suydelijcke windt te krijghen.
Den 27. dito kreghen wy de windt uyt de Suydelijcker handt; hadden de
hooghte van 17 graden Suyder-breete. Wenden als doen Westwaert over en
stelden onse cours Westelijck aen, nae de Caep de Bonesperance toe,
tot dat wy kreghen de hooghte van 19 graden Suyder-breete. Hadden
een S.O. windt en hy oostelijckte noch al op de handt; ginghen al
Westelijck aen met stijve koelte, soo veel als wy gaende konden houden.
Den 15 Maert, 's morghens de son in 't opgaen ghepeylt hebbende,
bevonden 22 graden, afgaende Noord-westeringh van 't compas [244]. Den
selfden dito wierdt onsen Commandeur Cornelis Reyersz. heel sieck.
Den 16. 17. 18. dito begon het soo stijf te waeyen, dat wy 't
voor een schoovers-fock met de blind op gheen 8 streecken konden
gaende houwen [245]; vreesden dat wy 's nachts van malkander souden
raecken. En alsoo wy het vyer 's nachts voerden [246], soo liep ick
by den commandeur in de cajuyt en ontboodt daer de scheeps-raedt;
seyde teghen den commandeur, die (als verhaelt) heel sieck lagh: "Soo
wy dus te nacht seylende blijven, soo vrees ick, dat wy morgen van
malcander sullen wesen, want het volck konnen 't op gheen 8 streecken
gaende houden. Oordeel daerom best te wesen de seylen by daegh in te
nemen en schieten onder zee [247], want als onse mackers dat sien,
sullen van ghelijcke doen; dan heb ick wel moet, dat wy malkander in
dese nacht soo verde niet sullen ontdrijven, of wy sullen malkander
morghen wel sien." Daer op seyde den commandeur: "Dunckt u dat goedt
te wesen, schipper, soo laet ons soo doen." Het welck wy deden. Namen
onse fock met de blind by daegh in, besloeghense wel dicht [248],
en schoten onder zee.
Onse twee ander maets, te weten het schip Gouda en Middelburgh, dat
siende, deden van ghelijcken; namen haer seylen in, en schoten mede
onder zee. Leyden 't met de steven Suydwaert over. Ses glasen in de
nacht [249] begon het soo schrickelijck te waeyen, dat het dieghene
die 't noyt ghehoort noch gesien heeft onmooghlijck sou schijnen
dat de windt sulcken kracht kan by-brengen. De windt was rondtom
de compassen, want de compassen dreyden rondtom, dat wy niet konden
sien hoe wy wendt lagen. Het schip sackte door de windt soo laegh in
't water als of de windt recht van boven neer quam, dat het scheen
dat de anckers, die op de boegh stonden, by 't water quamen; jae,
meende dat het schip sonck. Ten lesten waeyde onse groote mast over
boordt en brack ontrent drie vadem boven 't boevenet [250], waer door
het schip doen weder rees. Wy stonden by malkander met de hoofden
teghen malkander aen, maer konden niet roepen noch spreecken dat wy
malkander konden verstaen, te weten die boven waren.
Dese onstuymighe harde windt, die men een orkaen noemt, duerde ontrent
6 a 8 glasen; doen begon den windt weder te minderen. Doen het op
sijn hartste waeyde, was het water soo slecht [251] als een taeffel,
dat het hem niet konde verheffen; maer toen die wint af nam, verhief
hem de zee soo gheweldigh, dat het scheen dat het schip het onderste
boven soude rollen [252]. Het slingerde altemet het boordt los onder
water, waer door wy soo veel water van boven in kreghen, dat het ons
heel verlegen maeckte [253], want het water liep in 't ruym, soo dat
wy al seven voet water in 't schip hadden eer wy 't wijs wierden,
waer door wy meenden dat het schip al sonck. Pompten met alle pompen,
maer het water scheen daer al teghen aen te wassen. Hier stonden wy
verslaghen, want was een versufte kans. Daer op raeckten de pompen
noch onklaer, dat wy niet pompen konden; want de wranghen raeckten vol
peper, 't welck de pompen verstopte [254]. Wij hadden 60 stucken, soo
metalen als ijseren, in 't ruym onder de peper op 't genier leggen;
die raeckten door 't slingeren gaende, braecken met de ooren door
't genier, waer door de peper door 't genier op de buyckdenningh
liep; en door het water waren de vullinghen van de buyckdenningh
opghedreven, doe spoelde de peper altemael in de wranghen [255]. Doch
alsoo wy hoopten en vertrouden, dat het schip onder noch goedt was,
deden onse best om alles te doen dat wy konden: setten de pompen
uyt en wonden stucken van oude vlaggen beneden om de eynden van de
pompen, en setten de selfde eynden op de buyckdenningh neer, yder
in een mande [256]. Vielen doen weder met alle macht aen 't pompen;
doe bleven de pompen klaer. Sagen datelijck dat het water minderde,
waer door wy weder moet kregen.
Onse afgewayde groote mast lagh de heele nacht en rinck-ranckte onder
't vlack en op zijd' van 't schip, dat wy vreesden dat hy ons onder
leck soude maecken. Het volck uyt het ruym riepen: "Hack alles af dat
hem vast houdt en laet hem drijven!" Doch wy deden onse best; hieuwen
het groote wandt te loevert [257] stucken, maer in ly, dewijl het schip
soo schrickelijck rolde en slingerde, konden wy niet schrab raecken;
most hem inde nacht soo behelpen, maer met den dagh hackten wy alles
af dat wy konden sien en raeckten soo van de vleet ontslagen [258].
's Morgens sagen wy rontom nae onse twee mackers, maer mistender
een, te weten het schip Gouda, maer 't schip Middelburgh lagh te
loefwaert van ons. Was alle sijn masten quijt, met boeghspriet,
gallioen en al, uytgesondert sijn besaens-mast. Waren alsoo beyde
in een soberen staet. Goeden raedt was dier. Het schip Gouda deed'
hem niet op, vreesden dat het ghesoncken was; ghelijck het oock is,
soo naest te ghelooven is: want 's nachts waren wy door een plaets
gedreven daer het water heel bruyn, en slechter [259] was als anders;
eenighe schepten met de puds daer in, seyden dat sy peper schepten;
viel ons doe al op de leden, dat het met een of beyde onse mackers
niet wel gestelt most wesen. Hoewel wy 't niet op 't beste hadden,
soo gaf ons dit verlies van 't schip Gouda een groote herten-wee.
Het worde 's anderen-daeghs goedt weder. Het schip Middelburgh lagh
(als geseydt) te loefwaert van ons, maer konden by malkander niet
komen; lagen beyde gaer als in onmacht. Voor dagh schoof Middelburgh
sijn sloep over boordt en roeyden naer ons toe; quamen metten dagh
achter ons schip, onder de geldery, en riepen aen ons, waer door wy
verschoten [260] dat het te wonder was, want wy waren daer niet op
verdacht datter volck ontrent ons was. Saghen uyt de geldery, hoorden
dat het de sloep van Middelburgh was, lieten de val-reep achter
uyt hanghen, daer de schipper by over quam, ghenaemt Jan Dijcke van
Vlissingen, met noch een ander. Vertelden ons haer wedervaren en hoe
dat sy gestelt waren, en wy haer het onse. Klaeghden ons, dat sy alle
haer masten en gereetschap quijt waren, en soo wy haer niet konden
ontsetten, dat sy geen landt souden konnen krijgen. Wy hadden onse
focke-mast en boegh-spriet met de besaens-mast noch behouden, als mede
onse groote ree, door dien ick onse rees om laegh hadde doen strijcken
weynigh te voren eer de windt aen quam, en sy hadden haer rees omhoogh
laten staen; waren daerdoor al de vleet quijt. Doch de beste boegh
most voor. Resolveerden daerom dat wy Middelburgh souden overgheven
onse groote ree, met onse voor-stengh, met een spier van 14 palm,
die wy noch in 't schip hadden. Dan hadden sy moet soo veel stompen te
rechten [261], dat sy hoopten landt te krijgen. Wierdt oock besloten:
dat, als wy haer dit souden overgheven, dat elck dan sijn best soude
doen om het eerste landt te krijghen datmen kond'; hadden het ghemunt
op de Bay van Sancte Losie [262], aen 't eylandt Madagascar.
Dit wierde alsoo ghearresteert by den breeden raedt inde kejuyt;
en dewijl ick schipper was, most het commanderen aen het volck. Als
ick boven quam om te commanderen, stond het volck tegen my op,
en hadden daer veel tegen; seyden: "Wy hebben meerder noodt als
Middelburgh; wy willen 't niet overgeven." Daer stond ick doe en
keeck. Doch seyde met soete woorden: "Mannen, siet toe wat ghy doet,
want laten wy Middelburgh hier leggen in onmacht, 't is seker dat
sy haer niet redden konnen, soo moeten sy vergaen, want sy konnen
geen seyl maecken. Wy zijn immer Christen-menschen, laten wy ons
oock Christelijck toonen. Denckt eens, wat wy wel souden willen,
als wy in haer plaets waren; laet ons dan oock dat selfde aen onse
even-naesten doen". Gingh haer met soo veel moye woorden aen als ick
konde bybrengen.
Ten laetsten schoolden sy by malkander, begonnen de hoofden t'samen
te steecken en seyden tegen malkander: "Wat sullen wy doen? Wy zijn
allijckewel [263] Christen-menschen, gelijck de schipper seydt,
en of [264] Middelburgh dan niet te recht quam, wat hadden wy te
seggen?" Quamen daer op wederom by my voor de groote mast en seyden:
"Wel schipper, als wy Middelburgh dit goedt bygheset hebben, moghen
wy dan van hem scheyen?" Waer op ick antwoorde: jae, dat het soo inde
kajuyt besloten was. Doen lieten sy het glijen; setten de stengh af,
smackten die met de groote ree met de 14 palms spier over boordt. Hier
op namen die van Middelburgh haer afscheydt en roeyden nae boort met
het goedt achter aen; souden malkander vinden inde Bay Sancte Losie,
soo 't Godt gheliefde. Doe vraeghden ons volck wederom: "Mogen wy nu
van haer scheyden?" Ick seyde: "Jae". Onse focke-ree lagh neer; ick
seyde: "Vat aen 't cardeel vande fock, en hijs de fock om hoogh". 't
Welck sy datelijck deden en liepen de fock ten eersten om hoogh, tot
voor 't hommer. Te voren scheen het schier onmogelijck de focke-ree
te hijssen, maer doen 't een willige wegh was, quam het niet eens aen.
Den 22. dito zijn wy van Middelburgh ghescheyden, stelden onse
kours naer het eylandt Madagascar, dat ons het naeste was, en
kregen den 30. dito het landt in 't gesicht. Seylden dicht by
't landt; saghen wel eenighe drooghten branden [265], doch waren
onverkent. Waren ontrent nae onse gissinge 8 a 9 mijlen beoosten de
Bay van Sancte Losie; wilden ons niet gaern vande wal af begheven,
om dat wy soo schaloos waren [266]; hebben daerom gheresolveert het
ancker te laten vallen, was ontrent 25 vadem diep, en de sloep uyt
te setten en by de wal langhs te roeyen of te seylen, nae 't te pas
quam, om te sien of wy de voorsz. Bay niet konden aentreffen. Hier
op ben ick met de gemande sloep van 't schip afghesteecken. Vonden
de voornoemde Bay ontrent 8 a 10 mijlen van daer 't schip lagh;
peylden de eylandtjes en de hoecken en diepten met het diep-loot,
over en weer over, en vonden dat het een bequame plaets was voor 't
schip. Dat ghedaen zijnde voeren verblijdt weder nae 't schip. Quamen
's anderdaeghs wederom aen boort en vertelden alle gelegentheydt
wat ons wedervaren was. Lichten ons ancker en seylden daer nae toe;
brochten het schip met Gods hulp daer in, waer door wy altemael vol
vreucht waren; danckten Godt voor sijn ghenade.
Den eersten April hebben wy goedt gevonden het schip te lossen en
tenten op 't landt te maecken, om 't goedt te berghen en de lockgaten
[267] te klaren. En alsoo ick met de sloep aen landt voer, sach ick
dat de zee vrij wat aenliep; docht my daerom dat het niet gheraden
was om 't goedt aen landt brenghen, want sou sijn perijckel loopen
om schuyt ende boot stucken te krijgen. Hebben hierom besloten het
ruym te lossen en het goedt in 't schip te houden; het welck wy
deden. Droeghen het goedt voor uyt het schip met sacken, en storten
de constapels kamer vol in 't boevenet; kregen het voor-schip met der
haest heel leegh. Maeckten een beschot dwars over teghen de groote
mast aen, dat het goedt ons van achter niet konde toekomen; namen
doe de vullingen op, klaerden de wrangen en de lockgaten; schoren
doe touwen van voren na achteren door de lockgaten, om die klaer
te houden, of sy by ongeluck weer verstopten. Doe brochten wy het
goedt uyt de constapels-kamer en boevenet weder voor in. Dat ghedaen
zijnde namen het goedt achter uyt, en berghdent weder in de kamer
en boevenet; klaerden daer de vullingen en lockgaten oock. Schoren
doe de touwen voort vande mast af door de lockgaten, tot achter toe,
soo dat wy by ghelegentheydt de touwen heen ende weer konden halen
door de lockgaten. Ondertusschen spraecken wy met de inwoonders
van 't landt. Wy wesen haer dat onse mast en onse doent [268] soo
onklaer was, en vraeghden offer geen raedt was om een ander mast te
krijgen. Sy konden onse meeninghe verstaen; wesen ons landtwaert in;
gingen met ons en toonden ons daer toe bequame boomen. Seyden, dat sy
ons souden helpen in alles wat wy van doen hadden. Ick trock met volck,
lijnen, taekels, bijlen en saghen daer nae toe; kreghen ons gherijf
[269]; sleepten en brochten de houten met groote moeyten ontrent
't schip. Stelden de timmerluy te werck; maeckten van 't swaerste
eynd van 't hout, dat ontrent 18 palm dick en 28 voeten langh was,
een eynd' op de stomp van onse ghebroocken mast; saeghden een swaelf
[270] uit het dickste eynd' en hieuwen onse stomp, die ontrent, als
gheseydt, drie en een half vaem boven 't boevenet hoogh was, scherp
toe en settender het nieuwe eynd op, in malkander sluytende. Leyden
doe vier wanghen daer op en woelden dat soo te samen, waer door het
een sterck hecht werck worde. Namen doe onse besaens-mars, saeghden
die midden door en setten de zijden soo verde van malkander als wy
de mars [271] wilden wijt hebben, en vulden de gaten toe met deelen
[272], soo dat de mars goedt werde.
Waren alle daghen besich om onse dinghen weder te repareren, soo wel
in 't schip als aen landt. Wy hadden eenige ysers, gelijck sy inde
lijnbanen ghebruycken om tou-werck te slaen. Stelden een lijnbaen op 't
landt toe; hackten een van onse sware-touwen meest aen enden, dedense
los en sloeghen al ons loopende wandt daer af [273]. Verbesinghden
[274] ten naesten by een geheel tou. Voort namen wy onse cabel-touwen,
hacktense stucken en maeckten daer onse groote wandt van. Sochten
ons self alsoo te behelpen, het best dat wy konden.
Het geruchte gingh daer wijt en breet door 't landt, dat wy daer waren;
daer op quamen d' inwoonders van wijt en zijt, dreven haer beesten voor
haer henen tot by ons, daer sy haer neer sloeghen. Stelden haer tenten
op, brochten ons alles wat sy hadden: appelen, lemoenen, ceteroenen
en melck, die sy eerst opwelden, eer sy die aen ons vercochten,
om dat sy niet mochte deuren, want was datelijck goor. Ruylden en
kochten oock van haer eenighe beesten. Haer visschers voeren t'zee en
brochten ons die vis, die wy van haer ruylden of kochten. Dit volck
waren ons heel toeghedaan; wesen ons, dat sy vyanden hadden op 't
selfde landt. Versochten door beduydinge, of wy haer wilden helpen,
soo souden sy ons alles doen wat sy konden. Hier viel oock was en
honigh; verkochten een deel aen ons.
Wy verstonden uyt haer, dat haar coningh Spaens sprack, die een dagh
reysen 5 a 6 van daer woonde. Wy stuerden twee van onse maets nae
den coningh toe, om te vragen of hy ons eenige rijs wilde verkoopen;
de een was ghenaemt Abraham Stevensz. van Vlissingen, die goedt Spaens
sprack, met noch een ander jongh-man. Sy quamen by den coningh, wierden
van hem wel ontfangen. Sy deden haer boodtschap, versochten eenige
rijs te koop. Maer den coningh seyde, dat sy dat jaer seer ghequelt
hadden geweest vande sprinck-hanen, die de rijs meest opge-eten hadden;
het welcke voor my wel te gelooven was, want ick heb self gesien (nae
dat ick een stuck landtwaert in was geloopen), dat de sprinck-hanen
op quamen rijsen uyt het landt, offer een wolck quam aendrijven;
vloghen my op 't lijf en op de borst, soo dick by een dat ick mijn
aessem qualijck konde krijgen. Sy hadden vleugelen om te vliegen, en
op 't landt staende hiptense als andere hip-hanen. De coningh seyd',
datse altemet wel 3 a 400 mannen konden stellen, om de rijs te bewaren
en de sprinck-hanen daer van te houwen, maer hulp weynigh. Konden
daerom geen rijs krijgen. Wy saghen dat de inwoonders de sprinck-hanen
namen en streecken daer de vleugels af, leydense op 't vyer te braden
en atense op. Wesen ons dat wy 't mede doen souden, doch wy hadden
daer geen lust toe. De coningh quam nevens onse twee maets by ons by
't schip; schonck ons vier beesten, daer voor wy hem twee musquetten
gaven. Seyde ons doe oock, dat hy gheen rijs missen mocht.
Nae dat wy hier 11 dagen gelegen hadden, soo is den Heer Commandeur
Cornelis Reyersz. gestorven en inden Heer gerust. Begroeven hem op
een eylandt (dat voor inde Bay leydt) vol geboomte, onder een lustigen
groenen boom, de beste die wy vonden [275].
Op dit over-lijden is dit Veersken gepast:
De doodt die volght ons over al
En niemandt weet den tydt wanneer,
Noch waer dat hy ons treffen sal,
't Zy Oost of West, dan Godt den Heer,
Maer wie hem met Godts wil vernoeght
Die is te vreen, hoe hy het voeght.
Onse musquettiers schooten driemael af over de begraeffenis, en uyt
het schip worden 5 schooten geschooten; namen doe onse afscheyt van
het graf. Trocken wederom aen 't werck, om onse scheeps-saecken klaer
te maecken. En alsoo het volck dickwils uytwegen en meerder wellust
als werck socht, en ick wetende in wat staet wy waren, vermaende het
volck alle daghen met soete woorden: "Mannen, laten wy doch ons beste
doen om klaer te worden, op dat wy onsen tijt hier niet versuymen,
want wy sijn maer voor 8 maenden ghevictalieert, en versuymen wy
hier onsen tijdt ende eten die victualie op, soo moeten wy weerom nae
Batavia"; en daer (wist ick wel) hadden sy geen sin aen. Sprack haer
derhalven een moet aen, en in plaets van gebieden most ick smeecken;
gelijck in sulcke gelegentheydt meermalen gheschiedt: Want wy hadden
noch veel werckx te doen. Hier wast met my gelijck alst met Scipio
Affricanus was, die (nae ick wel gehoort heb) dickwils plagh te
seggen: "ick ben nimmermeer min ledigh, dan als ick ledigh ben, en
nimmermeer min alleen, dan als ick alleenigh ben." Want ick hadde
's nachts ghenoegh te doen met te practiseren, hoe wy 't des daeghs
souden aenleggen met maecken en toe-stellen, en om met vrede een yder
op sijn werck te stellen, soo dat de maets in 't eynde als overtuyght
wierden in haer gemoet, dat een yder sijn best dede, tot den 22. April
toe; doen waren wy wederom klaer en lagen, met de rees in 't cruys
[276], gereet om onse reyse te vervorderen. Haelden onse water-vaten
vol water, en ons volck kreghen soo veel appelen en lemoenen als een
yder in sijn koy konde bergen.
D' inwoonders van dit landt waren meest heel swart; sommige hadden het
hayr by 't hooft hangen, sommighen ghekrult als schaeps-wol. De vrouwen
hadden 't hayr rontom 't hooft met kleyne vlechtjens ghevlucht en dat
smeerden sy met traen, dat het glom tegen de son, 't welck de mannen
meest mede deden. De meesten-deel hadden geen meer als een kleetjen
om de middel, om haer schaemte te bedecken, en sommige gingen heel
naeckt sonder schaemte.
Den 23. dito besloten wy, om des anderdaeghs morgens met de landt-windt
t'seyl te gaen, maer inde selfde nacht sijnder twee van onse maets,
die de wacht hadden, met onse kleyne schuytjen aen landt ghevaren
en liepen wegh by de Swarten, dat wy haer niet konden vinden. Waren
daer in heel verwondert, want sy hadden het gantsche schip mede helpen
klaer maecken en liepen juyst den lesten nacht wegh, en dat by sulck
barbarisch volck, daer ick niet konde mercken datse van Godt of sijn
gebodt wisten. Eenen van dese wegh-loopers was genaemt Hilke Jopkis
uyt Vrieslandt, en den ander Gerrit Harmesz. van Norden. Wy maeckten
gissingh, datse haer te veel vermenght hadden met de vrouwen, die
door schoon-schijnende beloften haer herten ghetrocken hadden om daer
te blijven; want de vrouwen krachtige instrumenten sijn om de mannen
te verleyden: waer toe de exempelen onnoodigh sijn op te halen. Siet
alleen op Samson, David en Salomon. Wy saghen alhier veel kinderen
loopen, die bykans blanck waren, met blanckachtigh hayr by 't hooft
hangen; maeckten gissinge die van Hollanders toe ghestelt te wesen, die
voor ons wel meer in die Bay gheweest hadden. Die vrouwen waren heel
graegh om by ons volck te converseren, want hadder op dese plaets soo
wel wijn ofte bier te koop gheweest alsser vrouwen waren te krijgen,
wy hadden ons werck soo dra niet uytgherecht. Maer nu als sy by die
vrouwen hadden gheweest, quamen als lammeren mack weerom aen haer
werck. Dit segh ick van veele, de vromen uytgesondert [277].
Door 't wegh-loopen van dese twee maets is ons vertreck noch een dagh
langer getardeert, want wy liepen die dagh noch aen landt om haer
te soecken; kreghense wel in 't ghesicht, maer sy ons wijs wordende
liepen van ons af, soo dat wy haer daer mosten laten.