van ons gedwaelt was, doch ten laetsten saghen wy hem een groot
stuck in ly van ons; lagh heel in onmacht: sijn seyl was wegh
ghewaeyt. Vonden daerom goedt, alsoo het heel hard begon te waeyen,
het volck daer uyt te lichten. Ick voer ten dien eynde met de boot
heen; namen het volck over, doch konden nevens ons volck, die 16 in
't getal waren, niet meer als thien Chinesen over krijgen; de andere
waren schuyl ghekropen. De wint begon oock hard op te steken, soo
datter noch thien Chinesen inde jonck bleven en wegh dreven. Quamen
des middaeghs weder aen boort; gisten ons ontrent 8 mijlen buyten de
Oostelijckste eylanden van Macou te wesen. En alsoo hier een gestadige
wint waeyt, ontrent half jaer om half jaer, dat men het Moson noemt,
soo kan die gheene die te laegh vervalt, 't zy aen de eene of ander
kant vande Piscadoris niet wel opwaert aen komen, voordat dat Moson
weder verloopen is. Swurven om die oorsaeck hier lange tijdt, dan eens
settende dan eens seylende, eer wy inde Piscadoris quamen. Leden oock
veel ongemack van storm en sieckte, by gebreck van verversinge; jae,
waren op het laetste van 90 mannen boven 50 gesonde mannen niet van
ons eygen volck. In onse wegh ontmoeten wy noch een Chinesche jonck,
kostelijck geladen, eenighe duysenden waerdigh, die nae de Manieljes
wilde. Namen hem; hadde wel 250 sielen in. Nam het volck meest over,
op ontrent 20 a 25 man nae, en stelden 15 a 16 man van ons volck daer
by, en bonden de jonck achter aen ons schip en sleepten hem.
Wy hadden doe ettelijcke hondert Chinesen in ons schip; waren
bevreest dat sy ons overweldighen souden, want wy, als verhaelt,
maer 50 gesonden mannen sterck waren. Lieten al ons volck met geweer
op zijd' gaen, even oft altemael officieren waren.
Des nachts lieten wy al de Chinesen in 't ruym loopen, setten dan
een stut boven op 't luyck en behingen het overal met lampen, dat
het onder 't verdeck licht was, en by 't luyck hielden 5 a 6 man
met bloote sabels de wacht, en des morghens deden wy het luyck op en
lieten de Chinesen boven komen, om haer gevoegh en anders te doen,
waer door het krielde van menschen op 't schip. Ick was dickwils inde
kejuyt ghegaen om te slapen, maer konde niet. Als ick boven quam,
soo maeckten de Chinesen datelijck ruymte, gingen aen beyde sijden op
haer kniejen leggen, met de handen t' samen, soo dat sy als lammeren
waren. Daer wierde verhaelt, dat onder haer een prophetye was,
dat haer landt ingenomen soude worden van mannen met roo baerden,
en alsoo ick een rood' baert had, schenen sy dieshalven my met meer
vreese te aenschouwen. Doch dit was soo het seggen; hoe het is,
is Godt bekent. Wy dorsten haer evenwel niet vertrouwen.
Sy gingen 's morgens langhs de boorden van 't schip en inde rusten
[213] sitten; reynighden en kemden haer. Sy hadden sulck langh hayr,
dat het veele, als sy over eynde stonden, tot de waden [214] vande
benen hingh, 't welck sy met een dray, vlechts-gewijs, op haer hooft
leggen; steecken daer een pen door die 't vast houdt, met de kam daer
teghen aen. Wy brachtense alle inde Piscadoris; daer worden sy alle,
nevens de andere Chinesen, die wy en andere schepen en jachten daer
ghebrocht hadden, twee aen twee aen malcanderen ghesloten. Mosten aerd'
aendragen tot het fort; jae, doe het fort ghemaeckt was, warender wel
14 hondert in 't getal, die doe meest nae Batavien wierden gebracht
en aldaer verkocht. De Piscadoris was ons rende-voes plaets, als
verhaelt is [215], daer wy stee hielden; en voeren daer van af en aen,
en namen alle Chinesen, die wy krijghen konden en brachten die daer
by een. Terwijl wy hier inde Piscadoris laghen, kreghen wy sulcken
oorkaen, dat al de schepen bykans op 't droogh waeyden; onder alle
onse jonck waeyde geheel op 't landt.
Inde Piscadoris leggende kreegh ick een brief van Batavia, door
Christiaen Fransz., van mijn broeder Pieter Ysbrantsz. Bontekoe,
die, als voor verhaelt is, schipper op 't schip Haerlem was, die den
4. Januarij, op de kust van China, van ons nae Batavien gingh. Schreef
my, dat onsen broeder Jacob Ysbrantsz. 't voorgaende jaer oock voor
schipper in Indien was ghekomen uyt Hollandt, wesende doe met ons drie
gebroeders in 't lant, alle drie schippers. Verhaelde dat Jacob met
het schip Mauritius, in compagnie van 't Wapen van Rotterdam, heel
miserabel aen quam: hadden onder weegh yder ontrent 275 man verloren
[216]. Het Wapen van Rotterdam had soo veel gesont volck niet behouden,
dat het sijn seylen kost gebruycken. Jacob quam in de Straet van Sunda
by twee jachten, die Jacob voor Batavia brochten, maer 't ander schip
had Jacob gelaten aende Suyt-sijde van Java, daer hy met jachten en
vaer-tuygh na toe wierde gesonden, om het te soecken; vonden hem, en
hy wierter schipper op gemaeckt. Wiert nae Ambona ghesonden. Schreef
oock, dat den Heer Generael Koen met het schip, daer Jacob mede in
't landt quam, te weten Mauritius, uyt Oost-Indien nae Hollandt was
vertrocken den 2. Februarij 1623, in compagnie van noch drie schepen,
en dat den Heer Pieter de Carpentier daeghs voor het vertreck van den
Heer Koen tot Generael over Indien gestelt was, etc. [217]. Daer quamen
doe oock veel huysgesinnen uyt Hollandt op Batavia, soo met het Wapen
van Hoorn, daer schipper op was Pieter Gerritsz. Bieren-Broots-Pot, en
andere schepen. Daer trouwden oock veel Hollanders op Batavia, soo dat
vele haer hier vast maeckten, om soo licht niet te vertrecken [218].
Den 25. October isser by den E. Heer Commandeur Cornelis Reyersz. en
sijne Raden gheordonneert, dat wy met ons vijf schepen (te weten het
schip Groningen, Samson, Muyden, Erasmus en Victoria, welck laetste om
reden niet mede gingh) onder den Commandeur Christiaen Fransz. souden
gaen nae de reviere van Chinchieu, om de selfde beset te houden, datter
geen joncken na de Manieljes of andere onser vyanden plaetsen souden
varen, en aen haer te versoecken, gelijck wy dickwils en gestadigh
ghedaen hadden, den vryen handel met haer op Tajouan, en haer als
dan alle vreed' en vriendtschap aan te bieden; doch indien sy hier
in niet wilden consenteren, haer den oorloogh aen te doen, te water
en te land', waer het selfde met avontagie en tot voordeel vande
Compagnie kon geschieden; gelijck dat selfde breeder was uytgedruckt
inde instructie ons vanden E. Heer Commandeur en sijne Raden mede
ghegeven. Gingen dien selfden dagh noch t' seyl.
Den 28. dito quamen wy voor de voornoemde revier; setten het onder het
eylandt met de pagoden, daer al 't volck was afgevlucht, behalven een
oudt man, die wy vonden. Lieten, ghelijck onse ordre was, een witte
vlagge waeyen, hopende datter yemand van Aymuy by ons soude komen,
om ons te verspreecken [219].
Den 29. dito wierdt onder ons goedt ghevonden, dat men op yder schip
30 a 40 swabbers soude maecken en 8 a 9 balijs [220] met water,
als oock een deel leeren emmers langhs 't schip souden stellen,
om (of de Chinesen ons met branders toequamen) de brant te uytten;
als oock, dat men scherpe wacht soude houden en dat twee schuyten
een derden deel van een mijl vande schepen alle nachten op de wacht
souden leggen, oock om water te halen. Roeyden de stucken op [221]
en waren wel op onse hoede. En alsoo niemandt van Aymuy by ons quam,
schreven den 30. dito een brief aenden totock van Aymuy [222] en
bestelden die met die oude Chinees, die wy op 't eylandt vonden. Wy
schreven, dat wy aldaer gekomen waren, om met haer den handel en vrede
te versoecken, gelijck wy inde voorige conferentie tusschen haer en
ons gehouden gedaen hadden, en voort eenighe complementen tot sulck
schrijven wel voeghende. Publiceerden oock dien selfden dagh dese
navolgende Ordonnantie, op alle de schepen.
ORDONNANTIE,
WAER NAER SICH HET VOLCK VANDE SCHEPEN, LEGGENDE IN DE REVIERE
VAN CHINCHIEU, SULLEN HEBBEN TE REGULEREN.
Alsoo wy met ons vier schepen alhier in de Reviere van Chinchieuw
legghen, om soo veel als moghelijck is die van China 't uytvaren
naer Manilha ofte eenige andere onser vyanden plaetsen te beletten;
derhalven wel te vermoeden is, dat de Chineesen niet sullen naer
laten hun uytterste devoir te doen, om ('t zy met openbaer gewelt,
onder schijn van vrede, ofte andere bedrieghelijcke middelen) met
haer brandt-schepen, (diese mette stroom souden mogen afseynden)
ons van hier te drijven; waeromme hoogh-noodigh is, datter vooral
in alle de schepen ofte boots en de chaloupen ('t zy datse aen
boort ofte een stuck boven stroom vande schepen als uytleggers
mochten leggen) goede, scharpe ende behoorelijcke wacht wordt
ghehouden. Ende alsoo bevinden, dat deselve dickmalen by de
matroosen seer slechtelijck werden waer genomen, sonder acht te
nemen wat schade ende onheil daer door te verwachten hebben;
werdt hier mede by den E. Commandeur Christiaen Francxz ende
Raet gheordonneert ende bevoolen, ghelijck wy ordonneren ende
beveelen midts desen, aen alle scheeps-officieren ende matroosen,
niemant uytgesondert: dat yder sijn wachte ter plaetse daer hy
soude mogen gestelt werden, behoorlijck sal waernemen, op pene dat
de gene, die slapende ofte ter contrarie doende bevonden werdt,
driemael vande rhaa sal vallen, ende met hondert slaghen voor
de mast gheleerst werden [223]. Ider wacht sich voor schade,
alsoo dese voorsz. Ordonnantie, sonder eenige dissimulatie aende
contraventeurs, naer behooren sal ghe-executeert werden, want 't
selve in aequiete ende naer gelegenheit der saken alsoo bevinden
te behooren. Actum in 't schip Groningen, legghende inde Reviere
van Chinchieuw, desen 30. October 1623.
Den 1 November quammer met een scampan een Chinees, ghenaemt Cipzuan,
aen ons boort. Sey, soo wy om vrede en den handel te versoecken quamen,
dat het aen haer sijde niet en soude manqueren, alsoo de ingesetenen
daer alle wel toe genegen waren, en gaf ons voort goede hoope van een
goet succes. Seyde oock, datter wel 300 Chinese coop-luyden vergadert
waren gheweest, en hadden besloten een request aenden Combon [224]
van Hockzien te presenteren en te versoecken, om met ons te mogen
handelen, alsoo sy (soo hy seyde) door den oorlogh haer goet verloren,
en soo den oorlogh continueerden, geschapen stont om t' eenemael te
verarmen; resolveerden daerom instantelijck den handel en vrede met
ons aenden voorschreven Combon te versoecken.
Desen Cipzuan seyde vorder, datter ter plaetse daer hy woonachtigh
was een kluysenaer of Eremijt in 't geberghte woonde, die van grooten
afcomste was, en hadde machtigh rijck (meene oock Banderijn [225]
over die provincie) geweest, hebbende hem nae 't overlijden van sijn
huysvrou, die hy seer lief hadde, tot dese eensaemheydt begheven; dede
nu niet anders (soo hy seyde) als arme luyden, die gheen middelen
en hadden, haer saecken by de grooten uyt te rechten [226]. Was
alsoo by de grooten en by de kleynen in hooge achtinghe en aensien;
jae, hy wierde voor een propheet en sijn woorden voor prophetien
ghehouden. Seyde oock, dat hy desen cluysenaer het verschil [227]
tusschen ons en haer te kennen had ghegheven, en hy oock verstaende,
dat de grooten preperatie maeckten om ons te beoorloghen, was hy
(seyde Cipzuan) by haer gegaen, hun voorseggende, dat (soo sy ons den
oorloogh aen deden) sy haer staet in perijckel souden stellen. Waer
over Christiaen Fransz. den voornoemden Cipzuan vraeghde, ofmen
die cluysenaer niet te spraeck en soude konnen komen, om hem ons
oprecht en eerelijck versoeck met alle omstandigheyden te vertoonen;
't welck Cipzuan beloofde te sullen beschicken en twijffelde niet,
of soude dat wel verwerven by hem, en seyde: "Dit sal ick doen, om dat
[228] ghy ghelooven sult, dat ick het goedt met u meene." Daer op is
hy vertrocken; verklaerde steels-gewijs by ons gekomen te zijn.
Den 3. dito is Cipzuan met de geseyde cluysenaer, nevens noch een
Chinees, aen ons boort ghekomen. Wy verklaerden hem de oorsaecke van
onse komst en wat onse meninge en versoeck was. Die (nae datter eenige
reden weder-sijds waren ghevallen) ons beloofde sijn uytterste devoor
te sullen doen, om de saeck tot een goet eynde te brenghen. Gaven hem
een brief (van den selfden inhoudt als die wy met den ouden Chinees
ghesonden hadden) aen den Totock. Hy beloofde die self den Totock te
behandigen. Twee a drie daghen daer nae quam Cipzuan weder by ons
en bracht antwoordt op de onsen, waer in den Totock schreef, dat
hy verstaen hadde, dat wy met onse schepen onder 't eylandt met de
Pagoden gearriveert waren, den vrede en handel met haer versochten,
't welck hem lief was, soo wy het met goeder herten meenden en niet
ghelijck wy voor desen met valschheydt en bedroch (ghelijck hem
beliefde te schrijven) gedaen hadden. Soude dan wel mogelijck zijn om
een goet accoort te maecken. Hadde ons, inde laetste conferentie met
ons ghehouden, twee weghen gewesen, te weten: De gevanghen Chinesen
in vryheydt te stellen en Pehoe, by ons genaemt de Piscadoris te
verlaten, en hadden gheen van beyden willen accepteeren, waer door
de handelinghe doe vruchteloos afliep.
Wy antwoorden, dat onse meninge goedt was en altijdt geweest hadde. Hy
schreef wederom, dat hy verstaen hadde, dat wy ghekomen waren om de
Chinesen te berooven, en gheen gelt of coopmanschap mede brochten
om te handelen; waer op hy versocht, dat wy onse meninge souden
verklaren. Waer op wy weder aen hem antwoorden, dat onse meninghe
goedt was, en niet anders als vooren den handel versochten. Hy schreef
wederom, de wijle wy persisteerden by onse goede meninge dat wy dan een
capiteyn by hem souden senden, om van alles met hem te handelen en een
vrede of bestant tusschen malcanderen te sluyten, voor een deel jaren
of voor eeuwigh. Wy versochten daer op aenden voorschreven Totock,
dat hem soude gelieven toe te laten, dat wy met een jacht voor Aymuy
mochten komen, om dicht byder handt te zijn, want dese sake beter van
naeby als van verre konde afgehandelt worden. Hier toe kreghen wy
met den naesten licentie, om met 1 a 2 schepen voor Aymuy te mogen
komen. Hebben eyndelijck den 13. dito met malcander goet gevonden,
dat onsen Commandeur Christiaen Fransz. met de jachten Muyden en
Erasmus naer Aymuy soude seylen.
Den 14. dito vertrocken de jachten, die des anderen daeghs voor Aymuy
quamen, en wy met de twee schepen bleven onder het eylandt legghen.
Tusschen den 17. en 18., in den nae-nacht, ben ick met de boot nae
onse jachten gevaren, om eens tijdingh te hebben, hoe de sake met
haer gheleghen was, want het begon ons te verdrieten, dat het soo
langh duerde, daer het voor haer vertreck soo naeby scheen. Maer
onder weegh sijnde, dicht by de jachten, saghen wy dat het eene jacht
inde brandt stondt, en het ander hadde oock drie branders aen boort;
en voeren in groot perijckel door een groote menighte vaer-tuygh
van scampantjes en eenige oorlooghs-joncken, en sagen ontrent 50
branders. Voeren aen 't jacht Erasmus, dat door kloeckmoedigheydt de
eene brander hadde uytgheblust en de andere twee van haer ghekreghen,
soo dat sy miraculeusselijck van dat perijckel verlost wierden. Maer
het jacht Muyden raeckten sijn fock en voor-marsseyl stracx in brant en
scheen niet te helpen; verbranden en sprongh voort met volck met al,
sijnde een deerelijcke sake. Wy ginghen terstondt nae onse schepen,
met het jacht Erasmus.
De vrienden van Erasmus verhaelden ons, hoe sich de saecke tot soo
verd hadde toe gedragen. Seyden: Met dat sy voor Aymuy ghecomen waren,
kregen sy terstont eenige gedeputeerden aen boort, versoeckende dat
eenighe vande hoofden aen landt by den Totock souden komen, om van
de saecke mondelingh met malcander te spreecken; 't welck by den
Commandeur beleefdelijck wierde afgheslagen, hem excuserende gheen
bequame tolcken daer toe te hebben. Maer soo 't den Totock geliefde,
soude eenige vande sijne senden, met volle macht, om met ons een
accoort te sluyten. Daer op voeren sy weder nae landt.
Weder komende seyden: Dat den Totock haer volkomen hadde geauthoriseert
en volle macht ten dien eynde gegeven, en dat alles wat van haer
met ons gesloten sou worden, vast en onverbreeckelijck van hem soude
ghehouden en van waerden ghekent worden. Sijn daerop met malcander in
handelingh getreden, en geaccordeert en besloten, dat sy in Teyowan
met ons souden komen handelen [229], en aldaer soo veel sijde waren
brenghen als ons capitael soude strecken: Datse op de Manilha,
Cambodia, Siam, Patany, Jamby, Andrigerry, ofte op eenige andere
plaetsen niet en souden varen, als met pas van ons: datse oock 4 a 6
joncken nae Batavia souden senden, om aldaer met den Heer Generael
te spreecken wegen de saecke vande Piscadoris, daer sy ons garen
af hadden.
Dit accoort solemneel ghemaeckt sijnde voeren sy aen landt; quamen
daer nae wederom aen boort; versochten, dat eenighe capiteynen by den
Totock aen landt geliefden te komen: dat het accoort op de eene sijde
in 't Chinees en op de ander sijd' in Duyts [230] soude geschreven
en beswooren worden, opdat den Totock den Combon van Hockzieuw mocht
schrijven alsoo in sijn presentie geschiedt te zijn. Brachten met
haer drie Manderijns tot ostagiers [231], en (nae haer gewoonte)
drie pijlen tot verseeckerheydt.
De Commandeur Christiaen Fransz. met de Raden vande jachten hebben
daerop goet gevonden, dat hy Commandeur self met Doede Florisz. Craegh,
schipper op Muyden, en Willem van Houdaen [232], opper-coopman op
Erasmus, haer aen landt souden vervoeghen, om het boven geschreven
te verrechten. Aen landt ghekomen sijnde, met ontrent 30 man, onder
ander oock de schipper van Erasmus, Jan Pietersz. Reus, wierden daer
(soo 't scheen) heel wel ontfanghen. Sy stelden tafels op strand'
voort bootsvolck; disten wacker op. Den Commandeur belasten Jan
Pietersz. Reus, dat hy op de maets passen zou, om die stracx weer
nae boort te schicken, en sy [233] wierden geleyt na 't huys van den
Totock. 't Scheen dat sy de boots-gesellen sochten droncken te maecken;
de Mandorijns dienden de tafel; wilden dat schipper Jan Pietersz. Reus
mede opwaerts nae de Totock soude gaen. Hy geliet hem of hy noch volgen
sou, maer siende (soo hy hem inbeelde) dat het gheen klaer-schapen
werck was, dede de maets opstaen en datelijck inde boot vallen,
en voer met haer nae boort.
's Avondts (ghelijck het besproocken was) gingh de stierman Moses
Claesz. van 't jacht Muyden, met een ghemande sloep nae landt, om
onse drie voornoemde Raden te halen. Aen landt komende wierden vande
Chinesen ghehouden. 't Volck inde jachten wisten niet wat sy dencken
souden, waerom dat de sloep en onse Raden soo langh aen landt bleven;
vraeghden daerom de ostagiers, waerom de onse niet weder en quamen;
antwoorden: Sy sijn vrolijck. Maar die vrolijckheydt is wel af te
meten, want inde selfde nacht, ontrent vier uren voor daegh, quamen
sy (als voor verhaelt is) wel met vijftigh branders, om de jachten
te vernielen; gelijck sy 't eene deden, etc. De Chinesen hadden oock
eenigh Chinees bier aende jachten gesonden, daer sy vergif in ghedaen
hadden, om alsoo ons volck te vergeven, maer wierde sonder schade by
ons bekent [234]; 't scheen dat Godt het niet beliefde. Dese tijdinghe
smarten ons alle dapper, want was een groot verlies voor ons en een
goddeloos schelm-stuck vande Chinesen; dan Godt sal alles te sijnder
tijdt oordeelen.
Ter wereldt en is geen booser fenijn:
Dan Vriendt te schijnen en Vyandt te zijn.
Den 18. dito haelden wy eenigh brandt-hout uyt de huysen op 't eylandt
met de Pagoden, daer wy onder laghen, dan resolveerden te verseylen
aen de Noort-sijde vande revier, om aldaer te vryer voor de branders
te legghen, want wy sagen nu wel, datse gheen vriendtschap maer
vyandtschap met ons sochten.
Den 19. dito quam het schip de Engelsche Beer uyt Jappon by ons,
die wy alle ghelegentheydt van ons wedervaren verhaelden, en om dese
en meer andere oorsaecken is den Raedt van de schepen vergadert in
het schip de Beer, en besloten 't gene uyt dese navolgende resolutie
verstaen kan worden.
RESOLUTIE
GHENOMEN BY DE OVER-HOOFDEN VANDE SCHEPEN DEN ENGELSCHE BEER,
[GRONINGEN] [235], SAMSON EN ERASMUS OP DEN 24. NOVEMBER, VOOR
DE REVIER VAN CHINCHIEUW, 1623.
Alsoo (op den 11. November uyt Jappon vertreckende, tot meerder
verseeckeringe van onze reyse nae de Piscadoris) goet gevonden
was de kuste van China aen te doen, soo sijn wy God lof op den
19. deses voor de reviere van Chinchieu ghekomen, en aldaer
ghevonden de schepen Groningen, Samson en Erasmus, waer van wy
tot ons groot leetwesen hebben verstaen het deerlijck verbranden
van het jacht Muyden, als oock de gevanckenisse vanden Commandeur
Christiaen Fransz. en de andere gecommitteerde, welcke van onse
sijde ghegaen waren, om de vrede met haer te bevestigen. En
alsoo de Instructie van den Heer Commandeur Cornelis Reyersz. is
vermeldende, datmen 't zy oorloogh of vrede de revier van Chinchieu
met schepen beset sal houden, soo ist dat de vrienden vande
boven-genoemde schepen klaghen seer van sieck volck overladen
te zijn, voornamentlijck de Samson, hebbende qualijck soo veel
gesont volck, dat hy sijn ancker konde lichten, en dien volgens
ghenootsaeckt soude wesen de kust te verlaten, of sijne siecken
andere over te geven, om nae de Piscadoris te brengen.
Is derhalven goet gevonden en geresolveert (nademael de vrienden
voornoemt rapporteerden, dat de E. Heer Commandeur Cornelis
Reyersz. met de meeste siecken van de Piscadoris nae Teyowan
vertrocken is [236], soo dat weynigh siecken inde Piscadoris zijn)
vande ververschinge, die wy voor de vloote sijn hebbende, aende
boven-genoemde drie schepen over te geven: Tien duysent groote
appelen, tien duysent mikans [237], 20 verckens, 200 pompoenen en
drie koe-beesten, op dat door noot van ververschinghe, tot ondienst
vande Compagnie, de revier van Chinchieu niet onbeset blijve.
En alsoo door de ghevanghenis van den Commandeur Christiaen
Fransz. de vloote van een over-hooft ontbloot is, soo
heeft den Raedt provisioneel tot nader ordre van den E. Heer
Commandeur Cornelis Reyersz. ghestelt en stelt by desen Willem
Ysbrantsz. Bontekoe, om in alle voorvallende saecken den raedt
te beroepen, daer in te presideren, ende als vooren de vlagge
vande groote stengh te voeren etc.
Aldus ghedaen en gearresteert in 't schip den Engelsche Beer
datum en jare als voren. Was onderteyckent by
Isaac vande Wercken.
Frans Leendersz. Valck.
Herman de Coningh.
Pieter Fransz.
Jan Pietersz. Reus.
Dese ververschinge verquickten onse siecken uyttermaten; hielden de
reviere soo veel doenlijck was beset en onvry, volghens onse ordre,
soo dat de Chinesen niet vry op de Manieljes en elders mochten varen;
namen verscheyden van haer joncken en ander vaertuygh [238].
Eyndelijck ben ick weder verseylt nae de Piscadoris, en alsoo mijn
tijdt ghe-expireert was, en niet ghesint wesende my weder op nieu
te verbinden, hoe wel den E. Heer Cornelis Reyersz. my daer sterck
op aensocht, my presenterende veele goede en beter conditien als
ick gehadt hadde, nevens merckelijcke verhooginghe van gagie,
verwurf eyndelijck nae veel versoeckens, dat ick mochte overgaen
op een ander schip dat ghereet lagh om nae Batavia te vertrecken,
genaemt de Goede Hope. De E. Heer Commandeur Cornelis Reyersz. gaf
ons in 't lange mede een resolutie, waer nae wy ons in de voyagie en
ontmoetinghe van andere onse schepen souden reguleren, onder anderen
oock dese korte instructie:
INSTRUCTIE
VOOR DE RAEDTS-PERSOONEN VAN'T SCHIP DE GOEDE HOPE UYT PEHOE NAER
BATAVIA VARENDE.
Alsoo onse Heeren Meesters ende d' Edele Heer Generaels begeerten
is, datter in alle schepen een persoon gestelt wort, om in alle
voorvallende saecken den raedt te beroepen, ende over den selvige
te presideren,
Soo ist dat wy daertoe goedt ghekent hebben Willem
Ysbrantsz. Bontekoe, schipper op dito schip, om [lees: die] in
alle voorvallende saecken den dienst der Compagnie betreffende
den raedt sal beroepen, oock daer over presideren, ende de eerste
stemme hebben.
Jan de Moor, coopman.
Jan de Nayer, stierman.
Hoogh-bootsman.
Onder-stierman,--de 5de stemme.
Dese voorsz. raedts-persoonen wordt de volvoeringhe vande voyagie
ten hooghsten bevolen, oock 't ghene den dienst der Compagnie
is betreffende soecken te vorderen, en alle vlijt aenwenden om
naer te komen, 't gene ampel inde mede-ghegheven resolutie van
dato 19. Februarij, Anno 1624, verhaalt staet. In 't Fort in de
Piscadoris, desen 20. Februarij 1624.
Cornelis Reyersz.
Den 21. Februarij ben ick met het schip de Goede Hope uyt de Piscadoris
t'seyl ghegaen nae Batavia, doch met instructie eerst dwars over te
loopen nae de kust van China, 't welck wy deden; maer kreghen een
harde storm, doe wy by de kust waren, en bevonden dat ons schip soo
onbeniert [239] was, dat wy het met de fock qualijck voor wint om
konden krijghen. Waren oock soo leck, dat wy staegh aende pomp mosten
staen; vonden daerom ongheraden daer langher by te houden, maer onse
reyse nae Batavia te vervorderen. Hielden voor wint af, passeerden
den 24. a 25. dito de eylanden van Macou; hadden veel variabel weder.