ick sat midden inde prauw, en wees dat hy gheldt wilde hebben. Ick
taste in mijn diessack [107], haelder een quaertjen uyt en gaf het
hem. Hy stondt en bekeeck het, en wiste niet wat hy doen wilde; doch
nam het ten lesten en wond' het in sijn kleetjen, dat hy om sijn
middel hadde. De voorste, siende dat sijn maet wat ghekregen hadde,
quam mede nae my toe en bewees my, dat hy oock wat hebben wilde. Ick
dat siende haelde weder een quaertjen uyt mijn diessack, en gaf het
hem. Hy stondt en bekeeck het mede; het leeck dat hy in twijffel was
of hy het geldt wilde nemen, dan of hy my wilde aentasten, 't welck
sy licht souden hebben konnen doen, want ick hadde geen gheweer en
sy hadden (als verhaelt) elck een kris op zijd'.
Daer sat ick als een schaep tusschen twee wolven, met duysent
vreesen. Godt weet hoe ick te moede was. Voeren alsoo voor stroom af
(want daer gingh harde stroom). Ontrent ter halver weegh (aende boot)
zijnde, begonnen sy te tieren en te parlementen [108]; 't scheen
aen alle teyckenen dat sy my om den hals wilden brenghen. Ick dit
siende was soo benauwt, dat my het herte in 't lijf trilde en beefde
van vreese; keerde my derhalven tot Godt en badt hem om ghenade, en
dat hy my verstant wilde gheven, wat my best in die gheleghentheydt
stondt te doen. En het scheen of my inwendigh geseydt worde, dat ick
singen soude, 't welck ick dede, hoewel ick in sulcken benauwtheydt
was; en songh dat het door de boomen en bosschaedje klonck, want
de revier was aen beyde zijden met hooge boomen bewassen [109]. En
als sy sagen en hoorden dat ick soo begon te singen, begonnen sy te
lacchen en gaepten datmen haer inde keel sien kon, soo dat het leeck
dat sy meenden dat ick gheen swarigheydt van haer maeckte; doch ick
was heel anders in mijn herte gestelt als ick vertrouw dat sy meenden.
Aldaer bevond' ick metter daedt, dat een mensche uyt vreese en
benauwtheydt noch singhen kan; en wy raeckten temet soo verde voort,
dat ick de boot sagh leggen. Doe gingh ick over eynd' staen en
wuyfde ons volck (die by de boot stonden) toe. Sy my gewaer wordende,
quamen datelijck nae my toe, by de kant vande revier langhs, en ick
wees teghen die twee die my afbrochten, dat sy met de prauw aen landt
souden sturen, 't welck sy deden, en wees haer dat sy voorheen loopen
souden, want ick dacht: soo sult ghy my altijdt van achteren niet
doorsteecken. Doe quamen wy alsoo by ons volck.
Die perijckel en benautheydt (door Godts genade) ontkomen sijnde, by
de boot komende, vraeghden de twee inwoonders waer ons volck sliep. Wy
seyden: onder die tentjes; want ons volck hadden tentjes van bladeren
gemaeckt daer sy in kroopen. Sy vraeghden oock waer ick en Heyn Rol,
de coopman, sliepen; seyden: inde boot onder 't seyl. Doen ginghen sy
weder wegh nae het dorp. Doe vertelde ick Heyn Rol en het ander volck,
hoe ick ghevaren was, en dat ick een buffel in 't dorp ghekocht hadde,
die wy op dien avondt niet wel konden krijgen; dat de vier maets,
die ick mede genomen had, my gebeden hadden, of sy aldaer te nacht
mochten blijven, dat sy het beest alst lagh souden vanghen en aen boort
brengen, 't welck ick door langh aenstaen consenteerde, met conditie
dat sy morgen ochtent by tijdts aen boort mosten komen met het beest.
Dit en wat ons meer was ontmoet vertelt hebbende, ginghen wy t'
samen legghen slapen, die nacht over. 's Morghens doen het dagh was,
jae de son al een groot stuck geresen was, vernamen wy noch geen
volck noch gheen beest. Doe begonnen wy twijffelmoedigh te worden,
dat het met die vier maets niet wel most staen, en noch nae een wijl
wachtens soo sagen wy twee vande inwoonders komen, die een beest voor
haer heen dreven na ons toe. By ons komende en ick het beest siende,
seyde dat het dat selfde beest niet en was, dat ick gekocht en betaelt
hadde. Onse bottelier konde haer ten deele verstaen; die vraeghde,
waerom dat sy dat selfde beest niet en brochten, dat ick gekocht hadde,
als oock waer ons volck bleef (te weten die vier man, die met my nae
't dorp waren gevaren). Gaven tot antwoordt, dat sy dat beest niet en
hadden konnen krijghen, en dat ons volck met noch een beest aenquamen;
soo dat wy doen ten deele te vreden waren. En dewijle dat dit beest,
dat dese twee swarten gebrocht hadden, soo gheweldigh sprongh en
steygerde, seyde ick teghen Willem van Galen, de sarjant: "Neem de bijl
inde handt en hackt het beest in sijn hacken, opdat het ons niet en
ontloopt; want wy mogen tegen geen schaed' [110]." 't Welck hy dede;
nam de bijl en hield [111] het in sijn hacken dat het neerstorte.
Doen begonnen die twee swarten te roepen en te schreeuwen dat het
wonder was, en op dat schreeuwen quamender wel 2 a 300 man (die 't
weten mocht) achter 't bosch uytgheloopen, en meenden ons alsoo de
boot af te snijden en ons al te samen doodt te slaen; maer worden haer
in tijdts ghewaer door drie van onse maets, die een kleyn vyertjen
hadden aengeleydt een weynigh van ons af, want die quamen nae ons
toe gheloopen en seyden: dat sy quamen.
Ick stapte een weynigh buyten 't bos en sagh daer ontrent 40 uyt het
bosch komen; seyde teghen ons volck: "Stae vast, want wy hebben van
dat volck geen noodt, want wy zijn oock sterck van volck." Maar sy
vielen soo sterck uyt en duerde soo langh, dat 't scheen datter gheen
eynd' van komen sou, met schilden en swaerden, en saghen ghelijck
de bulleman, waer door ick verbaest [112] begon te roepen: "Mannen,
elck sijn best nae de boot toe, want snijden sy ons de boot af,
soo zijn wy lijveloos."
Doe stelden wy 't op een loopen, met alleman nae de boot toe, die
de boot niet krijghen kon, die koos de revier en swom daer in. Sy
vervolghden ons tot de boot toe, en als wy inde boot quamen, was de
boot heel reddeloos [113] om daer met soo grooten haest in en mede
vande wal te komen, want de seylen waren over de boot heen gehaelt
tot een tent. Sy waren ons op onse hacken aende boot, terwijl wy
over klommen, en staecken ons volck met hesegeyjen [114] in 't lijf
(soose overklommen) dat haer de dermen tot het lijf uytliepen. Met
onse twee bijlen deden wy soo veel weer als wy konden en ons roestigh
deeghen dede mee sijn profijt, want achter inde boot stondt een groot
keerl van een man (sijnde een backer), die hem daer mede dapper weerde.
Wy hadden een dregh achter uytleggen en een dregh t' zee. Ick
ontrent de mast over ghekomen wesende, riep teghen de backer:
"Hack het tou, hack het dregge-tou af," en hy hackte, hy hackte,
maer het wilde niet af. Ick dat siende raeckte nae achteren toe,
nam het tou en leyde het op de steven; doe seyde ick: "hack nu", en
hy hackte het ten eersten af. Doe stondender van ons volck voor inde
boot by 't dregge-tou en haelden de boot t' zee. De swarten liepen
ons in 't water wel nae, maer alsoo 't schor aen lant was [115],
waren sy datelijck grond af; mosten hier door onse boot verlaten,
en wy vischten ons volck op, die in de revier swommen en haeldense
in de boot. Met dat het volck inde boot was, gaf Godt almachtigh
dat de windt met een barst datelijck uyt de landt quam, die tot die
tijdt toe uytter zee ghewaeyt hadde. Voorwaer een merckelijck teycken
vande genadige handt Godts. Wy settender onse seylen by en seylden
eensloeghs [116] het gat uyt, tegen de hooge zee aen en over de banck
(daer op wy sulck een perijckel in 't in-komen hadden uytghestaen,
als verhaelt is) quamen wy nu datter weynigh water inde boot quam.
De swarten of inwoonders van 't landt meenden dat wy daer niet uyt
souden komen en sy liepen op de hoeck van 't landt en dachten ons daer
aen waer te nemen en ons doodt te smijten; maer het scheen dat het
Godt alsoo niet en beliefde, want de boot was voor hoogh en vroom,
en sprongh tegen de zee op; raeckten alsoo met Godts hulpe het gat
uyt. Buyten wesende worde de backer (die achter inde boot hem soo wel
hadde geweert met de degen) gheheel blau om 't hooft, want hy was recht
boven sijn navel inde buyck gequetst en haer geweer was fenijnigh
geweest, waerdoor de wond' met een blauwigheydt omringht worde, 't
welck ick uytsnee om het fenijn van vorder voortloopinghe te stuyten,
maer mochte niet helpen, sturf evenwel voor onse oogen. Doodt sijnde
setten hem overboort en lieten hem drijven. Doe telden wy ons volck
en bevonden dat wy 16 man verlooren hadden, te weten elf diese aen
landt hadden doodt gesmeten en de backer die wy over boort setten,
met noch de andere vier maets die in 't dorp waren ghebleven; waer
over wy altesamen hartelijck bedroeft waren, haer beklagende, doch
danckten evenwel de Heere, dat wy daer altemael niet waren omgekomen.
Ick voor mijn part late my voorstaen, dat die vier maets die in
't dorp bleven de behoudenis, naest Godt, van mijn leven waren,
want hadden sy mede nae de boot ghewilt, doe ick voer, soo souden sy
(te weten de swarten) ons alle vijf doodt geslagen hebben, soo ick
vastelijck gheloove; want doen ick op de kant vande revier by al dat
volck stondt, twisten sy (als gheseydt) onder malkanderen over mijn
weghvaren, doch ick maeckten haer wijs en bewees het haer, dat ick
's anderdaeghs met al het volck by haer wilde komen. Doe scheen 't dat
sy dachten: laet ons dan geen spel maecken, dan sullen wy haer met de
minste swarigheydt konnen houden en dooden. Hebben gemeent, dat ick die
vier maets niet verlaten sou, hebbende daer borgh en pant genoegh aen;
doch 't is haer niet gheluckt. Evenwel ist een beklaeghelijcke saeck,
dat wy die maets daer laten mosten; doch vermoede dat sy die al doodt
hadden gesmeten.
Wy stelden onse koers voor wint langhs de wal henen; hadden noch
acht hoenderen met een weynigh rijs by ons inde boot en dat voor 56
persoonen, die wy doen noch sterck waren. Voorwaer te weynigh voor soo
veel menschen. Wy deylden hiervan yder syn paert toe. Dat op wesende
spraecken met malcander dat het best was dat wy weder landt koosen,
hebbende alree grooten hongher en in zee was niet [117] voor ons op die
tijdt te krijgen om van te leven. Keerden daerom weder nae 't landt,
sagen een bay, seylden daer in. Wy saghen aen landt veel volckx by
malcander staen, daer wy nae toe liepen, doch sy verwachten ons niet,
maer liepen van ons af. Konden doe aldaer geen fictualie krijgen,
dan vonden vers water; daer droncken wy soo veel af als ons luste en
haelden onse twee vaetjes vol van dat water, en voeren by de klippen
om. Daer vonden wy kleyne oesterkens en alekruycken; pluckten daer van
elck sijn diessacken vol. Ick hadde op die plaets daer wy 't volck
verlooren ontrent een hoet vol peper ghekocht, die ons hier wel te
pas quam met de oesters te eten, want het gloeyde lustigh in de maegh.
Seylden doe weder de bay uyt en koosen zee, om onse reys te
vervorderen. Een stuck weeghs buyten 't landt komende, begon het een
heele storm te waeyen, soo dat wy al onse seylen mosten innemen;
die haelden wy doe over de boot heen, en kropen met alleman onder
de seylen, en lietent op Godts genade drijven tot ontrent twee uren
voor den dagh; doe begon 't weer af te nemen en worde weder goet
weer; quamen voor den dagh, settender onse seylen weder by. Doe
kreghen wy inde wint, seylden van de wal af. 't Scheen of Godt ons
voor grooter ongeluck bevrijden wilde, want hadden wy dese storm en
dese contrarie-wint niet gekregen, souden by de wal langhs ghevaren
en wel licht op de water-plaets, die daer dicht by lagh, op Sumatra
aengheloopen hebben, daer de onse veel plachten aen te varen; en die
waren nu bittere vyanden vande Hollanders, want korts voor dese tijdt
waren daer noch veel Hollanders doodt gheslaghen, die daer ghekomen
waren om water te halen. En doen 't dagh worde, saghen wy drie eylanden
voor uyt leggen; resolveerden daer nae toe te seylen, vermoeden daer
geen volck op, hoopten daer wel yets te krijghen tot ons onderhoudt;
quamen daer dien selfden dagh noch aen. Wy vonden daer datelijck vers
water, en daer wossen oock groote rieden, soo dick als een man om sijn
been, die hackten wy met onse bijlen om. Dese rieden worden genaemt
bamboesen. Wij stieten de knockels met een stock door, behalven de
onderste knockel; daer gooten wy water in en stakender stoppen op,
en hier mede kregen wy wel een last vers water inde boot. Vonden
daer oock palmede-boomen, die boven inde top soo murwe sijn, als oft
rietspieren waren; die hackten wy mede om, en namen de boven-enden
die goedt waren tot onse fictualie. Het volck liepen het eylandt door
en door te boschkaren, doch konden anders niet vinden dat waert was.
Ick liep eens van al ons volck af, en een bergh (sijnde de hooghste van
't eylandt) siende, gingh daer op en sagh om ende wederom, wesende
heel bedroeft en moeyelijck in mijn gheest, door dien dat het (soo
my dochte) meest op my aen quam om de wech te vinden, en dewijl ick
noyt in Oostindien gheweest was, noch gheen stiermans-ghereetschap
hebbende, principael gheen compas (als verhaelt is), soo wist ick
niet wat my beter te doen stondt als my op den Heere te verlaten,
want mijn raedt was ick dickwils ten enden, als oock doe. Viel daerom
op mijn kniejen neder en bad de Heere, hem smeeckende, dewijl hy my
tot hiertoe hadde gheredt en bewaert onder sijn ghenadighe vleughelen
en verlost uyt vyer en water, van hongher en dorst, en vande quade
menschen, dat het sijn vaderlijcke goedtheydt doch soude ghelieven
my vorder te bewaren en my de ooghen des verstandts open te doen,
om den rechten wegh te vinden, opdat wy wederom by onse Natie en
Vrienden mochten komen. Ja, met diep versuchten bad ick: "O Heere,
wijst ons de wegh en geleydt my; doch of uwe wijsheyt voor goet en
best insagh my niet in salva by onse Natie te brengen, soo laet doch
(ist u Goddelijcke wil) eenighe van 't volck te recht komen, opdat
men weten mach, hoe dat het met ons en het schip ghegaen is". En
aldus met Godt ghesproocken hebbende stondt ick op, om weder af te
gaen, en sloegh mijn ooghen als voor, om en wederom, aen allen oorden
uyt, en siet: ick sagh aen mijn rechterhandt uyt, dat de wolcken van
't landt dreven, waerdoor het inde kimmen klaer wierdt, en sagh doe
stracx twee hooge blauwe berghen legghen, en my schoot datelijck in
't sin, dat ick tot Hoorn van Willem Cornelisz Schouten [118] wel
hadde hooren seggen (die wel 2 a 3 mael in Oostindien gheweest was),
dat op de hoeck van Java twee hooge blauwe berghen lagen; en wy waren
by Sumatra langhs gekomen, 't welck aen de slinckerhant lagh, en
dese sagh ick aende rechterhandt, en in 't midden was een glop [119],
daer ick gheen landt sien kond', en ick wiste dat de Straet van Sunda
tusschen Java en Sumatra in liep, beelde my derhalven vastelijck in,
dat wy wel te weegh waren, en liep doe alsoo verblijdt weder van den
bergh af nae de coopman en vertelden hem, dat ick sulcke twee bergen
ghesien hadde. Doe ick hem dit vertelde, waren de wolcken daer weder
overghedreven, datmense doe weer niet sien kon. Vertelde hem oock wat
ick van Willem Cornelisz Schouten hadde hooren vertellen, als oock
wat gissingh dat ick daer over maeckte, te weten: dat ick vastelijck
vertroude dat wy recht voor de Straet van Sunda waren. Doen seyde de
coopman: "Wel Schipper, hebt ghy sulcke moet, soo laet ons het volck
te hoop roepen en peuren daer nae toe [120], want u gissingh en reden
hebben mijns oordeels fondament."
Doe riepen wy het volck by een, en sy droegen ons water in die
bamboesen en de top-enden vande palmeed-boomen tot fictualie,
die wy vergadert hadden inde boot en staecken af; kreghen de goede
wint, stelden de koers recht het glop in; s' nachts op de sterren
aen. Omtrent de middernacht sagen wy een vyer, dat wy in 't eerst
meenden het een schip was; maeckten daer een kraeck af [121]; maer
daer by komende was 't een kleyn eylantjen, dat in de Straet van Sunda
leydt, genaemt Dwars-inde-wegh, en passeerden dat eylandtjen. Een wijl
tijdts daer nae sagen wy noch een vyer aende ander zijd', te weten aen
stuerboort, passeerden dat oock, dochten my al goede tekens te wesen
van visschers. 's Morgens den dagh opkomende worden het stil; waren
doen aende binnekant van 't eylandt Java. Wy lieten een man aende mast
klimmen, die sagh uyt en riep: "Ick sie schepen legghen!" Teldender
tot 23 toe. Doen spronghen wy bykans op van blijdtschap. Wy stracx
met de riemen te boord en roeyden daer nae toe, want het was (als
verhaelt) stil.
Hadden wy dese schepen hier niet ghevonden, daer wy aen voeren, wy
souden tot Bantem gevaren hebben, daer wy inde val souden gheloopen
hebben, want die waren doe met ons volck in oorlogh, 't welck mede
een mercklijck bewaringhe Godts voor ons was. Danckten daer over den
Heere voor sijn goetheydt.
Dit waren altemael Hollandtsche schepen; die daer over commandeerde
was van Alckmaer, ghenaemt Frederick Houtman. Hy stont doen ter
tijdt en keeck met de kijcker of bril inde gelderye nae ons toe,
verwondert wesende over onse mirakuleuse seylen, niet wetende wie
het was [122]. Sondt sijn sloep uyt, die ons te gemoet roeyde, om te
besien wat voor volck dat wy waren. By malcander komende, sagen ons,
en kenden malcander terstondt, want wy waren met haer uyt Tessel
geseylt en waren inde Spaensche zee buyten de Kanael van malcander
gheraeckt. De coopman en ick stapten over in haer sloep en voeren
aen Houtmans schip, genaemt de Maeght van Dordrecht. De commandeur
Houtman riep ons achter inde kejuyt, heete ons wellekoom, liet ons
de tafel decken om met hem te eten. Maer als ick het broodt en ander
eten sagh, sloot my het herte en het lijf toe, en de tranen schooten
my van blijdtschap over de wangen, soo dat ick niet eten kon. Ons ander
volck, aen boort komende, worden datelijck op de schepen verdeelt.
Houtman ordineerde terstondt een jacht [123], dat my met de coopman
nae Batavien soude voeren. En nae dat wy hem alle gelegentheydt hadden
vertelt van onse armoede en wedervaren, traden wy in 't jacht en gingen
t' seyl. Quamen 's morgens voor de stadt van Batavia. Het volck van
onse kennisse op de schepen hadden ons al vande Indiaensche kleeren by
geset [124], soo dat wy al inden dos waren, eer wy inde stadt quamen.
Wy ginghen inde stadt; quamen voor 't Hof, daer de Generael Jan
Pietersz Coen van Hoorn sijn residentie hiel [125]. Wy vraeghden de
hellebaerdiers, of sy wilden vragen: of wy eens by de Generael mochten
komen, hadden hem te spreecken. Sy liepen heen, quamen weer, werden
binnen ghelaten, en quamen by hem. Hy wiste van onse komste niet,
maer ons bekent maeckende heete ons wellekoom. Doen most het groote
woordt daer uyt met ons en seyden: "Heer Generael, wy sijn op sulcken
tijt met het schip Nieu-Hoorn uyt Tessel gevaren, en op sulcken tijdt,
ontrent de Straet Sunda ghekomen, op sulcken hooghte, daer hebben wy
't ongeluck gehadt dat ons schip in de brandt is geraeckt en wegh
ghespronghen." En verhaeldent hem al van stuck tot stuck, hoe en
waerdoor dat het gheschiedt was, wat volck dat wy verlooren hadden,
en dat ick self met het schip opgevlogen was, doch door Godts genade
met noch een jonghman ghesalveert; en ben tot heden toe bewaert,
de Heer zij gelooft. De Generael dit hoorende seyde: "Wat helpt het;
dat is een groot ongeluck." Hy vraeghde nae alle omstandigheden en
wy seydent hem al, ghelijck alst gheschiedt was. En hy seyde al:
"Wat helpt het; dat is een groot ongheluck." Ten laetsten seyde hy:
"Jonghen, brenght my de gouden kop [126] hier." Hy liet daer Spaensche
wijn in schencken en seyde: "Geluck schipper, ick brengh u eens! [127]
Ghy meught dencken dat u leven verlooren is gheweest, en dat het u van
Godt almachtigh weder is gheschoncken; blijft hier en eet aen mijn
tafel, want ick ben van meningh te nacht te vertrecken nae Bantem,
nae de schepen, om eenighe ordre te stellen. Blijft hier soo langh
tot dat ick u ontbiede, of dat ick hier weder koom." Doe brocht hy 't
de coopman oock eens; hadden noch verscheyden discoersen. Eyndelijck
vertrock hy, en wy bleven daer en aten aen sijn tafel, de tijt van
acht dagen. Doen ontboot hy ons weder by hem, voor Bantem, in 't schip
de Maeght van Dordrecht, daer wy te vooren aen gheweest waren, en hy
ontboot my eerst by hem en seyde: "Schipper Bontekoe, ghy meught by
provisie, tot naerder ordre, gaen op 't schip de Berger-Boot en nemen
aldaer het schipperschap waer, als ghy te vooren gedaen hebt." Ick
seyde: "Ick bedancke mijn Heer Generael voor die gunst."
Twee of drie daghen daer nae ontboot hy de coopman Heyn Rol en seyde:
"Coopman, ghy meught by provisie, tot naerder ordre, gaen op 't
schip de Berger-Boot en nemen aldaer het coopmanschap waer, als ghy
te vooren ghedaen hebt." Doen waren wy weder by malcander en hadden
weder te commanderen.
Het Berger-Boot was een kort schip met 32 stucken, en leeck of 't
vol geschut lagh, meest twee lagen hoogh. Wy voeren in 't voorste van
't jaer 1620 na Ternaten; hadden ons schip met vleesch, speck en rijs
gheladen, als oock veel amonitie van oorlogh, om de forten aldaer te
versien; waren met ons drie schepen te weten: Het Berger-Boot, daer
ick op was, de Nephtunus en de Morghenstar; deden in passant Gresse
[128] aen. Een opper-koopman, Wolter Hudden van Rijga in Lijflandt,
die daer lagh, scheepten ons in menighte van koe-beesten, hoenderen,
gansen, arack, swarte suycker. Het voer voor de beesten was rijs,
die noch in de dop was, gelijck sy van 't landt afghesneden was,
ghenaemt paedje. Staecken doe weder van Gresse af; voeren al by 't
landt langhs, voorby de Straet van Baly, om de hooghte te krijghen,
tot het landt van Soloor toe, want het Mouson was verloopen; hoopten
daerdoor te beter Ambony aen te seylen; doch voor 't gat van Soloor
komende, quam den koopman van 't fort aen ons boordt, genaemt Raemburgh
van Enckhuysen, die sijn residentie aldaer hadde, ende seyde dat
daer een vleckjen ontrent lagh, ghenaemt Laritocken [129], waer uyt
de Specken en Mostiesen [130], daer woonende, grooten afbreuck deden
in onsen handel, en dat het nu den rechten tijdt was (dewijl wy daer
nu met ons drien waren) om 't voornoemde vleck af te loopen. Waer
over wy resolveerden het selfde te onderlegghen [131]. Voeren daer
nae toe, verselschapt met eenighe Corrakorren en een groote menighte
van vaertuygh daer van 't landt, die mede voeren om te sien hoe 't af
soude loopen, doch quamen niet om te helpen. Wy liepen onder 't fort
en 't vleckjen, schooten daer dapper in, en sy weer op ons. Onder
't schieten landen wy ons volck, maer die van de stadt deden 2 a
3 uytvallen en dreven de onse terugh, soo datter omtrent 20 a 25
van ons volck bleven leggen, en noch veel gequetst. Mosten daerom
vertrecken, sonder yets uytgherecht te hebben. Haelden ons water en
namen ons afscheydt van den opper-coopman Raemburgh en stelden onse
koers N.O. aen, om boven het eylandt Batamboer te seylen; kregen
het in gesicht; lietent aen bag-boert van ons leggen; stelden doen
den koers Noort-Oost ten Noorden, om de eylanden van Boero ende Blau
te beseylen, de welcke wy mede aen bag-boort lieten legghen. Liepen
doe nae het eylandt Ambony, doch konden het door verleydingh vande
stroom niet beseylen; raeckten daer beneden om, tusschen twee kleyne
eylandekens deur, in eene in-wijck genaemt Hieto, en Combello lagh
daer teghen over, alwaer veel nagelen vallen.
Van Hieto kan men met een paert in korter tijt op Ambony rijden. Wy
vonden alhier 3 commandeurs, te weten: den governeur Houtman van
Alckmaer, den governeur 't Lam van Hoorn, met den governeur Speult. Het
Lam hadde sijn residente op Maleyen, die governeur Speult op Ambony,
en Houtman worde gedestineert met ons te gaen nae Baets Jan; alwaer
wy quamen [132]. En na dat wy aldaer 4 a 5 dagen gelegen hadden,
namen wy ons afscheyt. Den opper-coopman worde van 't fort gelicht
[133], alsoo sijn tijdt ge-expireert was, en onse coopman Heyn Rol
worde in sijn plaets gestelt. Voeren voort aen alle forten in de
Moluckes en versagense met vleys, speck, rijs, oly, asijn en andere
behoeftigheyden. Lagen aen 't eylandt Maleye (daer den governeur
Jan Dirckz. 't Lam sijn residentie hadde) omtrent 3 weecken; namen
ons afscheyt van 't Lam, voeren weder aen Baets Jan, daer wy (als
geseydt is) onse coopman Heyn Rol gelaten hadden, die het commande van
't fort hadde. Hy gaf ons omtrent 100 lasten nagelen in.
Hier nam ick mijn afscheydt van Heyn Rol, beyde met de tranen over
de wanghen; gingh ons beyde dapper ter herten, te meer omdat wy soo
veel ellenden en swarigheyden met malcanderen hadden uytgestaen, als
vooren verhaelt is. Sedert dese tijdt heb ick hem noyt weer ghesien,
dan heb verstaen dat hy eenighe tijdt hier nae op het eylandt Maleyen
gestorven en begraven is. De Heere wees sijn ziele genadigh, en de
mijne als ick na kome.