Fruktoĝardeno apud la domo de Olivero.
Eniras Orlando kaj Adamo.
Orl.
Kiel mi rememoras, Adamo, okazis laŭ la jena maniero: li donis
testamente al mi nur du mil kvincent spesmilojn, kaj, kiel vi diras,
ordonis al mia frato ke li bone min eduku; kaj de tiam komenciĝas
mia malĝojo. Mian fraton li sendis al la lernejo, kaj rumoro bonege
parolas pri lia progreso: sed min mem li edukas kamparmaniere ĉi tie
ĉehejme, aŭ, por diri pli precize, li min ĉi tie maledukas; ĉar ĉu
oni nomus tion edukado, por sinjoro havanta mian rangon, kio ne
malsimilas al la endomigo de bovviro? Liaj ĉevaloj estas pli bone
edukitaj; ĉar krom tio, ke ili estas belaj pro bona nutraĵo, oni
dresas ilin, kaj por tio oni dungas multekostajn rajdistojn: sed mi,
lia frato, gajnas ĉe li nenion, krom altkreskadon; pro kio liaj
bestoj en la farmokorto ŝuldas al li tiom, kiom mi. Aldone al ĉi tiu
"nenio," kiun li tiel sufiĉege donas al mi, lia konduto ŝajnas
forpreni de mi tion, kion la Naturo donis al mi: li min lasas manĝi
kun la servistoj, malpermesas al mi la rangon fratan, kaj laŭ sia
eblo forprenas mian ĝentilecon per tia maledukado. Estas ĉi tio,
Adamo, kio min ĉagrenas; kaj la spirito de mia patro, kiu, mi
kredas, enestas en mi, komencas ribeli kontraŭ tia sklaveco: mi ne
plu ĝin elportos, kvankam mi ankoraŭ ne konas ian ajn rimedon por
ĝin eviti.
Adamo.
Jen venas mia mastro, via frato.
Orl.
Flanken iru, Adamo, kaj vi aŭdos kiamaniere li kondutos kontraŭ mi.
Eniras Olivero.
Oli.
Nu, vi! Kion vi faras ĉi tie?
Orl.
Nenion: oni ne instruis al mi kiel fari ion ajn.
Oli.
Do, kion vi difektas?
Orl.
Efektive, mi helpas al vi difekti per senokupeco tion, kion Dio
faris, kompatindan malindan fraton vian.
Oli.
Nu, vin pli bone okupu, kaj estu pendigita!
Orl.
Ĉu mi paŝtu viajn porkojn, kaj manĝu maizoŝelojn kun ili? Kian
trograndan porcion mi elspezis, ke mi suferu tian malriĉecon?
Oli.
Ĉu vi scias kie vi estas?
Orl.
Ho jes, tre bone: ĉi tie en via fruktoĝardeno.
Oli.
Ĉu vi scias antaŭ kiu vi staras?
Orl.
Jes, pli bone ol li min konas. Mi scias ke vi estas mia pli maljuna
frato; kaj laŭ la kondiĉo de altranga deveno, vi devus min tia
rekoni. La ĝentileco de nacioj faras vin pli altranga ol mi, pro
tio, ke vi estas la unue naskita; sed la sama tradicio ne forprenas
de mi mian parencecon, eĉ se naskiĝus dudek fratoj inter ni: mi
havas en mi tiom de mia patro, kiom vi, kvankam, mi konfesas, via
plifrua naskiĝo vin rajtigas al pli granda porcio da respekto.
Oli.
Kion, junulo!
Orl.
Nu, nu, pli maljuna frato, vi estas tro juna en ĉi tio.
Oli.
Ĉu vi metos la manon sur min, kanajlo?
Orl.
Mi ne estas kanajlo; mi estas la plej juna filo de Siro Rolando de
Bojz; li estis mia patro, kaj tiu, kiu diras ke tia patro naskis
kanajlojn, estas trioble kanajlo. Se vi ne estus mia frato, mi ne
forprenus la manon de via gorĝo, ĝis post la alia mano estus
elŝirinta vian langon, kiu tion diris. Vi vin riproĉas.
Adamo.
Karaj mastroj, estu paciencaj: pro la rememoro pri via patro, estu
pacemaj.
Oli.
Min lasu, mi diras!
Orl.
Mi ne vin lasos, ĝis kiam mi volos: vi devos min aŭdi. Mia patro
ordonis en sia testamento ke vi bone min eduku; vi min edukis kiel
kamparanon, malklarigante kaj kaŝante al mi ĉiun noblan econ. La
spirito de mia patro fariĝas forta en mi, kaj mi ne plu tion
elportos: tial, permesu al mi tiajn ekzercojn, kiaj decas al nobelo,
aŭ donu al mi la malgrandan porcion kiun mia patro testamente lasis
al mi; havante tion, mi iros por aĉeti mian bonŝancon.
Oli.
Kaj kion vi faros? Ĉu vi petos almozojn, post kiam vi estos
elspezinta tion? Nu, do, eniru: mi ne min plu ĝenos je vi; vi
ricevos iom, laŭ via volo: mi petas al vi, foriru de mi.
Orl.
Mi ne plu vin ĝenos ol estas necese por mia bonstato.
Oli.
Iru kun li, maljuna hundaĉo.
Adamo.
Ĉu "maljuna hundaĉo" estas mia rekompenco? Efektive ja, mi eluzis
miajn dentojn servante al vi. Dio gardu mian maljunan mastron! Li ne
estus tiamaniere parolinta.
[Orlando kaj Adamo foriras.]
Eniras Deniso.
Den.
Ĉu via moŝto vokis?
Oli.
Ĉu Karlo, la baraktisto de la Duko, ne ĵus ĉeestis por paroli kun
mi?
Den.
Se plaĉas al vi, li jam ĉeestas ĉe la pordo, kaj petas permeson
eniri ĉe vin.
Oli.
Envoku lin. [Deniso foriras.] Tio estos bona metodo; kaj morgaŭ
okazos la barakta konkurso.
Eniras Karlo.
Kar.
Bonan matenon al via moŝto.
Oli.
Bona Sinjoro Karlo, kia novaĵo ĉe la nova kortego?
Kar.
Estas nenia novaĵo ĉe la kortego, Sinjoro, krom malnova novaĵo: tio
estas, ke la maljuna Duko estas ekzilita de sia pli juna frato, la
nova Duko; kaj kun li sin propravole ekzilis tri aŭ kvar amantaj
lordoj, kies bienoj kaj rentoj riĉigas la novan Dukon; tial li
volonte permesas ke ili forvagu.
Oli.
Ĉu vi povas diri ĉu Rozalindo, la filino de la Duko, estas ekzilita
kun sia patro?
Kar.
Ho ne; ĉar la filino de la nova Duko tiel amas ŝin,--ĉar de infaneco
ili estas kune edukitaj,--ke ŝi estus sekvinta ŝin en ekzilon, aŭ,
restinte post ŝi, estus mortinta. Rozalindo estas ĉe la kortego, ne
malpli amata de la Duko ol estas lia propra filino; kaj neniam du
sinjorinoj tiom amis reciproke, kiom ili amas.
Oli.
Kie loĝas la maljuna Duko.
Kar.
Oni diras ke li jam estas en la arbaro Ardeno, kaj multe da bonaj
viroj kun li; kaj tie ili loĝas, same kiel pratempa Robino Hood
en Anglujo. Oni diras ke multe da junaj viroj iras amase al li,
ĉiutage, kaj gaje pasigas la tempon tiel, kiel oni ĝin pasigis dum
la ora epoko.
Oli.
Nu, ĉu vi baraktos ĉe la nova Duko?
Kar.
Jes, certe; kaj mi venis por diri ion al vi. Oni diris sekrete al
mi, ke via pli juna frato, Orlando, deziras veni maskevestita, por
provi la baraktadon kontraŭ mi. Morgaŭ, Sinjoro, mi baraktos por mia
bona famo; kaj tiu, kiu forkuros de mi, ne havante rompitan kruron,
estos bonega baraktanto. Via frato estas juna kaj delikata; kaj, pro
amo al vi, mi ne volus lin faligi, se li enirus kontraŭ min; tamen,
mi devos, pro mia propra honoro; tial, pro mia amo al vi, mi venis
ĉi tien por vin sciigi, tiucele, ke vi povu lin deteni de lia
intenco, aŭ bone elporti tian malhonoron, kian li suferos, ĉar li
mem estos ĝin kaŭzinta, tute kontraŭ mia deziro.
Oli.
Mi dankas vin, Karlo, pro via amo al mi, kiun mi bone rekompencos.
Min mem oni sciigis pri tiu intenco de mia frato, kaj mi per kaŝitaj
modoj penis lin deturni de ĝi, sed li estas obstina. Mi diros al vi,
Karlo: li estas la plej obstinaĉa junulo en Franclando, plena je
ambicio, enviema imitanto de ĉies bonaj ecoj, kaŝema kaj malbonega
konspiranto kontraŭ mi, sia propra frato: tial, agu laŭ via
diskreteco; estas indiferente al mi ĉu vi rompos al li la kolon, ĉu
la fingron. Kaj, atentu; ĉar se vi lin iomete hontigos, aŭ se li ne
glore sukcesos kontraŭ vi, li venenos vin, enkaptiligos vin per ia
perfida rimedo, kaj neniam ellasos vin, ĝis post li iamaniere estos
vin mortiginta. Ĉar, mi certigas al vi, kaj preskaŭ kun larmoj mi
ĝin diras, ke ne vivas nuntempe iu ajn, tiel juna kaj kanajla kiel
li. Mi parolas nur frate pri li; sed se mi detale lin priskribus al
vi, mi devus ruĝiĝi kaj plori, kaj vi paliĝus kaj miregus.
Kar.
Mi estas kore kontenta ke mi venis ĉi tien ĉe vin. Se li venos
morgaŭ, mi donos al li pagadon! Se iam poste li povos marŝi
nehelpate, mi ne plu baraktos por premio; tial, Dio gardu vian
moŝton!
Oli.
Adiaŭ, bona Karlo. [Karlo foriras.] Nun mi incitos ĉi tiun
petolulon: mi esperas ke mi vidos lian finiĝon; ĉar mia animo, mi
ne scias kial, lin malamas kiel eble plej multe. Tamen li estas
ĝentila, klera, kvankam neniam instruita, plena je nobla spirito,
multe amata de personoj en ĉiu rango, kaj, efektive, tiel multe oni
lin amas, precipe inter miaj propraj popolanoj, kiuj lin plej bone
konas, ke oni tute malestimas min: sed ne longe tio daŭros; ĉi tiu
baraktisto aranĝos ĉion; nenio restas por fari, escepte ke mi incitu
la junulon al tio; kion mi nun ekfaros.
[Li foriras.]