istam_. Mart. c. 2 Mss. _si non vult hanc_.
intelligamus.--In omnibus fere libris legitur, _nisi ut intelligamus_;
(ABCDE.) librariorum lapsu, qui forte mutarunt _aut_, in, _ut_. Hanc porro
particulam removimus juxta Arn. et Ms. Benignianum. [uncinis inclusam habet
Lips.]
præscriptum. _scriptum_ ACDE et paullo ante, = _Deus_ ABCD.
a Deo. _ab eo_. ABCD.
aut si eo ABCDE. [_in eo_ ed. P.]
241. audimus.--Rond. cum septem Mss. ABCD et E. manu priori. [_audivimus_
ed. P.]
ex Deo ABDE. _e_ C. [_a Deo_ ed. P.]
vera.--Lov. _sic inveniet eam inter tam multa verba_. E.--Sic quoque
Sommalius. _Inveniet_ legit etiam Rond. cum novem Mss. ABCDE [_invenit_ ed.
P.]
242. l. 2. sive quid aliud ABCD. [_aliud aliquid_ E. c. ed. P.]
veritatis. _veritas_ ABCD.
244. existere. ed. Ben. ABCDE. _existeret_ Somm. Lov. Arn. Mor. Dub. Mart.
cum quatuor Mss. et Rond. cum sex Mss. [_existeret_ ed. P.]
Domine ABCD. [_et Dom._ E. c. ed. P.]
245. et fierent.--_et ut fierent_ ABCD.
variationes.--Ita Lov. Sed alii libri editi et scripti habent,
_narrationes_ (ABCDE.) excepto Ms. Benigniano, qui pro ea voce substituit,
_rationes_.
creaturæ.--_naturæ_ ABCD.
246. acutum.--Somm. et Rond. cum quatuor Mss. necnon quinque Mss. citati
apud Mart. _sic acuto cernat animo_. ABCD.
prior.--Edd. _perficiendi potentia_ (BC.) _prior_; refragantibus Mss.
quorum lectionem amplectimur.
247. narrari.--Legendum videtur, _variari_: vult enim Augustinus quod sicut
sonus origine præcedit cantum qui ex eo formatur; ita materia _velut
tempore_, id est origine præcedere debet, ut aliquid de illa _variari_
possit.
præcedatur.--Sic Mss. et Arn. At Bad. habet, _præcedantur_; "5 Mss. &c."
ap. Mart. _præceduntur_. alii edd. _præcedunt_ E.
248. vidit. "Ita 2 Germ. c. omn. fere Mss.; aliquot editi _videt_." Mart.
[_videt_ ed. P.]
excelsior.--Plerique editi, _excellentior_.
sufficient.--Lov. Somm. Arn. Mor. et Mart. cum quatuor Mss. et ABCDE.
_sufficiant_.
249. l. 1, 2. Invoco. _Invocem_ ABD.
ne. ABCD. [_nec_ ed. P.]
250. natura.--Somm. et quinque Mss. apud Mart. _spirituales corporalesque
naturæ_.
promeruerunt.--Somm. Dub. Mart. et Rond. cum quatuor Mss. ABCDE.
[_promeruerant_. ed. P.]
251. hærendo ABCDE. [_cohærendo_ ed. P.] mox _quodcumque_ pro _quod
utcumque_ ABCD.
252. nostræ.--Insignem huncce locum redintegrant Mss. Mutilus quippe in
excusis erat, detractis verbis istis, _sapientiæ nostræ_.
253. dicam.--Mss. non habent hoc loco, _Mergimur et emergimus_.--Neque
Somm. {299} neque Flor. habent hæc verba. om. ABCDE [habet ed. P. uncinis
includit Lips.]
spiritualis.--Ita Mss. At editiones, excepta Arnaldina, præferunt,
_sprituales_. E. Non bene: intendit quippe Augustinus abyssum
intellectualis omnis creaturæ ipso Angeli et hominis lapsu fuisse
indicatam.
amo.--Sic in Mss.--Sic etiam Am. Er. et ed. Florentin. ABCD. Lips. [_redde
te mihi: te enim amo_ E. c. ed. P.]
abscondatur.--Lov. _donec abscondar_. Sed verius editiones aliæ cum Mss.
_abscondatur_. Subintellige, _vita mea_.
254. aguntur. _coguntur_ hic et paullo post 5 Mss. ap. Mart. mox _super_
pro _supra_ bis ex ABCDE.
_mihi_.--In prius excusis, _quæ dixerunt mihi_. Sed alludit Augustinus ad
Psal. 121, ver. 1, in quo legere solet, _qui dixerunt_; et sic habent hic
Mss.
lux.--Sic Mss. cum Arn. At Bad. Am. Er. et Lov. habent, _facta est_; (E.)
et paulo post, _quo tenebræ fuimus_. E.
255. intelligat; a te petat. Sic Mss. omissis verbis, _et qui non potest_,
ABCD _et a te_ E. uncinis inclusa habet Lips. [_et qui non potest_ ed. P.]
dum...quod loquitur.--Somm. Lov. Dub. Mart. c. 4 Mss. Rond. _sciat quid
loquatur, dum_ ABCD. _quod_ ABCDE [_cum_--_quid_ ed. P.]
256. l. c. et ibi probent. ABCD [_et probent_ E. c. ed. P.]
sunt.--Er. et Lov. _quam longe aliud sunt_. Sed abest _aliud_ a Mss. necnon
ab edd. Bad. Am. Somm. et Arn. Mox pro _nosse_, _scire_ BC. pro _novi_,
_scio_ ABCD. et post _velle_, _ut sim_ ABCD.
ut.--Lov. _aut terna_. Sed clarius aliæ editiones cum Mss. _ut terna_. Mox
enim sequitur, _an utrumque_; quo significatur duo jam esse proposita:
unum, _an propter tria hæc ibi Trinitas_; alterum porro, _an in singulis
hæc tria_, ita _ut terna singulorum sint_. Quanquam apud Am. et Er. sic
post hæc legitur: _an utrorumque miris modis simpliciter et multipliciter
infinito insensibili sine quo est_. Ita quoque apud Bad. nisi quod habetur,
_fine_; non, _sine_.
suo.--Somm. Moret. et Rond. _in Christo Filio suo_. Mart. c. Germ. et 2
aliis _in Filio suo_.
257. l. 4. conversi ABCD. [_et conversi_ E. c. ed. P.]
sed jam in voce. Ulim. Arn. Somm. Mart. c. Germ. et 4 aliis et Rond. ABCD
_non_ manu priore E, post^e. _jam_. Er. Lugd. _Sed jam non in voce_. [_sed
in voce_ ed. P.]
_mentibus_.--Mss. aliquot ex vetustis, et ABCD. _effici sensibus_.--Paulo
post etiam Somm. et Rond. _ut sensibus perfecti sitis_. ABCD. paullo ante,
_sensus_ pro _mentis_ etiam E., sed ibi solus.
258. l. 3. eorum sensus corrumpantur,--_sensus corporum_ ABCD.
es.--Apud Lov. omittitur, _Ecce ubi es_.
astabo.--Editi cum nonnullis Mss., _Mane astabo tibi_. ABDE. At abest
_tibi_ a verioribus codicibus. C. mox _unde et in_ ABCD [_unde in_ E. c.
ed. P.}
259. suspicere.--Lov. cum antiquioribus editionibus _suscipere_; (B.) et
paulo post: _susciperent et cognoscerent misericordiam tuam_. Sed liquet
meliorem esse Mss. lectionem, quam in textu damus. mox _agnoscere_ ABCD.
260. quod.--Lov. _quos_, in textu; et ad marginem, _quod_: hoc præferre
visum est, maxime cum legatur in edd. aliis et Mss.
nobis.--In vulgatis, _quod nondum est, da nobis_. At in Mss. non habetur,
_da_, nisi forte in aliquo e recentioribus. [5 ap. Mart.]
261. atque.--Ita Bad. Am. Er. cum Mss. undecim. At Lov. et Arn. _progredi
sinantur aquæ, ut in se comminuantur_.
suum.--Bad. Am. Er. et Lov. omittunt, _et dat fructum suum_.--Alii etiam
cdd. id omittunt, et uno periodo sequentes, habent paulo post, _germinet_.
beneficum.--Sic legendum, juxta quatuor Mss. Angl. (ABCDE.)--Hanc lectionem
omnino sequendam affirmat Mart. et illam tuetur auctoritate unius Ms. Hanc
quoque usurpat editio Florentina, illique lectioni adstipulantur tres Mss.
citati apud Rond. Præterea, cum fuerit bis excusus ille tomus primus BB. in
prius edito legitur _beneficium_; in edito posterius, _beneficum_, licet
suam superiorem notam Patres BB. servaverint, in qua lectio _beneficum_
referenda in textum declaratur.
262. et ecce ABCD. (sicut plures e PP. ap. Sabat.) Lips. [om. _et_ ed. P.]
benignitatis operarios.--Quatuor Mss. Angl. (ABCD. abest ab E.) Vocem scil.
_benignitatis_. e loco Psalmi prox. cit. _annum benignitatis tuæ_ hic haud
dubie inseruit ipse Aug. Ed. Ox. [_mitteus operarios_ ed. P.]
optanti.--Lov. _vitam optanti_, et paulo post, _ortum præparas_: contra
quam habent cæteri codices, quos utroque loco sequimur.
263. principia.--Mss. melioris notæ, _in principia_, id est in luminaria
noctis: quæ lectio videretur præferenda, nisi paulo supra haberetur, _in
principio_ diei; forte pro _in principium diei_, juxta librum 1 de Genesi
contra Manichæos, cap. 14. [ed. B.] _principia_ CDE. quod omnino
præferendum videtur, quum cdd. auctoritate firmetur; lectio vero
_principio_ e manu emendatrice facile profluxerit, [_principio_ AB. c. ed.
P.]
264. despectorum.--Am. Er. et novem Mss. _desperatorum_. E.
quasi decurrens spiritus vehemens. ABCD et sic Aug. de Unit. Eccl. T. 9.
col. 356. c. a Sabat. allegat.--_ferretur flatus_ {300} _v._ a librariis,
utpote usitatior, illata est; habent etiam _ferretur_ BC; duplicem
lectionem AD. _decurrens spiritus vehemens ferretur flatus vehemens._
[_ferr. flat. veh._ ed. P.]
per quos. _quod_ ABCD et E man. post.
_in_ nomine tuo ABCDE [_nom. tuo_ ed. P.]
265. §. 27. l. 2. cognitiones. _cogitationes_ ABCD et E man. 1^{ore}.
l. 7. multiplicantur ABCDE [_multiplicatur_ ed. P.]
a quo. _qua_ (sc. pulchritudine) ABCD.
ejecit.--Lov. Ulim. Mart. c. 3. Mss. Arn. Mor. et Rond. _ejicit_.
266. signo.--Somm. et Rond. cum quinque Mss. _in signum_. ABCD.
ut operentur. _et operantur_ ABCD.
eis.--Lov. _benedicunt eis_. Sed legendum cum edd. aliis et Mss.
_benedicuntur ab eis_: quæ lectio perperam correcta est propter verbum,
_exhortantur_, quod putarunt active usurpari.
sumit.--Arn. et Mart. cum sex Mss. ABCD. [_sumpsit_ E. c. ed. P.]
intenta. _attenta_ ABCD.
267. viva.--Plures Mss. _in animam vivam_. ABCD.
268. et. ABCDE. [_nec_ ed. P.]
_vos._--In edd. deest _vos_. quam vocem restituere placuit ex Mss. quia
locum illum sic referre solet Augustinus.
eum.--Bad. Am. Er. et Arn. _facis jam capacem_. Sic etiam duo e Mss.; mox
_vel unitatem_ ABCD.
269. neque enim de. ACDE [_neque de_ B. c. ed. P.] mox _in agnitione Dei_
ABCDE [--_onem_ ed. P.]
quanquam.--Ita plerique Mss. cum Arn. At aliæ editiones habent, _tanquam_:
Mss. tres, ap. Mart. _quemquam_; mox "de _his_ qui" pro _iis_ ABCD. cum
vers. Vet. cont. Vulg.
270. qua.--Lov. aliæque editiones, excepta Arn. _quæ_ (E): male, uti ex
Mss. et ex sermonis serie intelligitur, et paullo ante _renuntiandis_ pro
_enuntiandis_ ABCD.
271. effert. _offert_ ACDE.
affectionibus. 2 Germ. ap. Mart. ABCDE [_affectibus_ ed. P.]
eorum. ABCDE [_horum_ ed. P.]
272. non moventur nisi variis. sic Dub. Mart. et Rond. cum undecim Mss.
BCD. [_nisi a variis._ AE. c. ed. P.]
loquar. _loquor_ BCDE.
serpentibus. repentibus ABCD.
273. gaudes.--Somm. Arn. Mor. Mart. cum sex, et Rond. cum undecim Mss. ABCD
expungunt verba, _in omnibus_. Non male. [_in omnibus gaudes_ ed. P.]
_fructum._--Bad. Am. Er. et Lov. addunt, _abundantem_. (E.) Sed hac voce
carent Mss. et Arn.
didicit ABCDE [_didici_ ed. P.]
274. credimus. _credidimus_ ABCD. mox pro
pertineat. _pertineant_ ABCD et pro
animus. _anima_ ABCD.
videmus.--In Mss.--Sic quoque legunt Mart. c. 5 Mss. Flor. et Rond. cum
aliquot Mss. et ABCD. [_vidimus_ ed. P.] mox = _omnia_ ABCD.
illud.--Lov. _illud atque aliud vidisti_.
dicunt.--Ita Mss. plerique cum Arn. At Lov. aliæque editiones, _Hoc modo
dicuntur etiam_.
275. edidisti. _dedisti._ ABCDE et 2 Mss. ap. Mart.
§. 44. pen. dicatis. _dicitis_ ABCD.
276. devincti.--Sic legendum juxta Mss. Anglicanos. [BCD tantum.]--Hanc
lectionem habet Mart. [ex iisd. Mss.] necnon Rond. cum tribus Mss.
[_devicti_ AE. c. text. Ben. et Lips.]
places.--Bad. Am. Er. Lov. _complaces_.
277. Spiritum quem dedit ABCDE [_Sanctum_ ed. P.]
est.--Quinque Mss. apud Mart. _sed est est_. punctis notatur _quod_ man.
post. in E.
ornatu.--Tres Mss. apud Mart. _in ornatum_.
concipiendam. _concupiscendam_ BCE _concupiendam_ AD. vid. p. 277. not. d.
278. te.--Angl. Mss. _et amemur a te_. [ABCD tantum.]
tua.--Ita Mss. et Arn. At Bad. Am. Er. Lov. _non de te aliqua, non de tua,
vel quæ antea fuerit._ ita E, sed = _te_.
§. 49. l. 14. in unam conspirationem. _in una conspiratione_ ABCD et E man.
post.
l. 15. et tibi + _ut_ ABCDE.
formasti.--Codex Benignianus, _firmasti_.
279. vespera.--Sic legendum liquet cum Albinensi codice; non ut alii
plerique editi et scripti habent, _pacem sine vespera_. ABCDE.
tempus.--Hic editiones, excepta Arnaldina, interponunt, _nec operaris ad
tempus_; (E.) quæ verba absunt a plerisque codicibus manuscriptis. ABCD.
280. l. 3. bona opera. = _bona_ ABCD.
* * * * *
{301}
INDEX CAPITUM
(EX EDIT. BENED.)
* * * * *
LIBER PRIMUS.
I. Deum vult laudare ab ipso excitatus. p. 1
II. Deum quem invocat in ipso esse, ipsumque in Deo. 2
III. Deus sic ubique totus, ut res nulla ipsum totum capiat. id.
IV. Dei majestas et perfectiones inexplicabiles. id.
V. Petit amorem Dei, et delictorum veniam. 3
VI. Infantiam suam describit; laudat Dei providentiam et æternitatem. 4
VII. Infantia quoque peccatis obnoxia. 6
VIII. Unde puer loqui didicerit. 7
IX. Odium litterarum, amor lusus, et vapulandi timor in pueris. 8
X. Amore lusus et spectaculorum avocatur a litterarum studio. 9
XI. Morbo pressus Baptismum flagitat, quem mater certo consilio differt.
id.
XII. Ad litteras cogebatur, quo tamen Deus utebatur bene. 10
XIII. Quibus studiis potissimum sit delectatus. 11
XIV. Litteras Græcas oderat. 12
XV. Precatio ad Deum. 13
XVI. Improbat modum juventutis erudiendæ. id.
XVII. Prosequitur contra modum exercendæ juventutis in re litteraria. 14
XVIII. Quod homines curant servare leges grammaticorum, et non divinorum
præceptorum. 15
XIX. Pueritiæ vitia quæ in majores ætates transeunt. 16
XX. Pro bonis sibi in pueritia collatis Deo gratias agit. id.
LIBER SECUNDUS.
I. Adolescentiæ ætatem et vitia recolit. 18
II. Annum ætatis suæ decimum sextum in ardore libidinoso consumptum. 19
III. De peregrinatione studiorum causa, et de parentum proposito. 20
IV. Furtum cum sodalibus perpetratum. 21
V. Neminem peccare sine causa. 22
VI. Omnia quæ boni specie ad vitia invitant, in solo Deo esse vera et
perfecta. 23
VII. Gratias agit Deo pro remissione peccatorum, quodque a multis
servatus sit. 25
VIII. Amavit in furto consortium simul peccantium. id.
IX. Contagiosa res sodales mali. 26
X. In Deo omne bonum. id.
LIBER TERTIUS.
I. Amore quem venabatur capitur. 27
II. Amavit spectacula tragica. id.
III. In schola rhetoris ab Eversorum factis abhorrebat. 29
IV. Hortensius Ciceronis excitavit illum ad ardorem philosophiæ. 30
V. Fastidiit sacras Litteras propter simplicitatem stili. 31
VI. A Manichæis quomodo captus. id.
VII. Doctrina Manichæorum absurda cui suffragabatur. 34
VIII. Contra Manichæos dicit quæ flagitia semper detestanda, quæ
facinora. 36
IX. Discrimen inter peccata, et inter Dei judicium et hominum. 38
X. Nugæ Manichæorum de terræ fructibus. 39
XI. Planctus et somnium matris de filio. 42
XII. Quale responsum mater Augustini accepit a quodam episcopo de
ipsius conversione. 43
LIBER QUARTUS.
I. Quamdiu et quomodo alios seduxerit. 45
II. Rhetoricam docet, concubinam fovet, et aruspicem qui victoriam
promittebat, contemnit. 46
III. Ab astrologia, cui deditus erat, per senem medicinæ et rerum
peritum revocatur. 47
IV. Morbum et baptismum amici narrat, quem etiam suis erroribus
{302}
involverat;eoque morte sublato, dolet gravissime. Mirabilis
efficacia sacramenti Baptismi. 49
V. Cur fletus dulcis miseris. 50
VI. Quantus ex amici morte dolor. 51
VII. Impatientia doloris mutat locum. 52
VIII. Tempus et amicorum colloquia doloris edentur. id.
IX. De humana amicitia. Beatus qui amat in Deo. 53
X. Labiles creaturæ, nec in eis potest anima requiescere. id.
XI. Omnia creata sunt instabilia. Solus Deus stabilis. 54
XII. Amor non improbatur, modo in his quæ placent, amemus Deum. 55
XIII. Amor unde proveniat. 56
XIV. Libri de Apto et Pulchro Hierio nuncupati. Unde hunc amaverat. 57
XV. Quod corporalibus imaginibus contenebratus, non potuit capere
spiritualia. 58
XVI. Categorias Aristotelis et liberalium artium libros per se
intellexit. 60
LIBER QUINTUS.
I. Excitat mentem ad Deum laudandum. 63
II. Dei præsentiam iniquos non effugere: itaque ad eum debere
converti. id.
III. De Fausto manichæo, et de philosophorum cæcitate qui per
creaturas Creatorem non cognoverunt. 64
IV. Sola Dei cognitio beat. 66
V. Manichæi de astris imperitia indignum eum fide in cæteris
faciebat. 67
VI. Faustus eloquens, sed liberalium disciplinarum expers. 68
VII. Alienatur a secta Manichæorum. 69
VIII. Proficiscitur Romam contra matris voluntatem. 70
IX. Febri correptus periculose laborat. 72
X. Errores ante susceptam Evangelii doctrinam. 74
XI. Qualiter Augustinus contulerit cum catholicis. 77
XII. Fraus discipulorum Romæ in præceptores. 78
XIII. Docturus rhetoricam mittitur Mediolanum; ab Ambrosio suscipitur. 79
XIV. Audito Ambrosio, paulatim ab erroribus resipiscit. id.
LIBER SEXTUS.
I. Augustinus nec Manichæus nec catholicus. 82
II. Epulæ et synaxis apud sepulcra martyrum. 83
III. Occupationes et studia Ambrosii. 84
IV. Doctrinam Ecclesiæ Ambrosio concionante intelligit. 86
V. De sacrorum Librorum auctoritate et necessario usu. 87
VI. De miseria ambitiosorum, adducto exemplo mendici lætantis. 90
VII. Alypium a Circensium insania convertit. 91
VIII. Alypius capitur insania ludorum gladiatoriorum, a quibus antea
abhorruerat. 93
IX. Alypius ut fur apprehenditur. id.
X. De integritate Alypii et adventu Nebridii. 95
XI. Anxius Augustinus de instituenda vita deliberat. 96
XII. Contentio inter Alypium et Augustinum de matrimonio et cælibatu. 98
XIII. Uxor quæritur Augustino. 99
XIV. De vita communi agenda cum amicis deliberat. 100
XV. In locum discedentis concubinæ alia succedit. 101
XVI. Mortis et judicii metum nunquam deposuit. id.
LIBER SEPTIMUS.
I. Deum cogitat tanquam aliquid corporeum per infinita spatia
diffusum. 102
II. Momentum quo Nebridius confutarat Manichæos. 104
III. Liberum arbitrium causa peccati. 105
IV. Deum incorruptibilem esse oportet. 106
V. Quærit iterum unde malum, et quæ radix ejus. 107
VI. Mathematicorum divinationes rejicit. 108
VII. Misere torquetur inquirens unde sit malum. 111
VIII. Quomodo divina misericordia subvenerit Augustino. 112
IX. In Platonicorum libris Verbi æterni divinitatem, non incarnati
humilitatem invenit. id.
X. Clarius innotescunt jam Augustino divina. 115
XI. Quomodo creaturæ sunt, et non sunt. 116
XII. Omnia bona, quæcumque sunt. id.
XIII. Omnia condita laudant Deum. 117
XIV. Sanæ mentis homini nihil displicet inter creaturas Dei. id.
XV. Quomodo veritas et falsitas in creaturis. 118
XVI. Omnia bona, licet quibusdam non apta. id.
{303}
XVII. Quæ retardent a cognitione divinorum. id.
XVIII. Solus Christus via ad salutem. 119
XIX. Quid senserit de Christi incarnatione. 120
XX. Ex Platonicis libris peritior, sed inflatior evaserat. 121
XXI. Quid in sacris Libris invenerit, non inventum in Platonicis. 122
LIBER OCTAVUS.
I. Studio vitæ melius instituendæ ad Simplicianum ire statuit. 125
II. De Victorino rhetore converso. 126
III. Quod Deus et Angeli magis gaudent in peccatorum conversione. 129
IV. Quare plus lætandum sit in conversione nobilium. 131
V. Quæ remorabantur eum a conversione. id.
VI. Pontitianus narrat Antonii vitam. 133
VII. Rodebatur intus audito Pontitiano. 136
VIII. In hortum secedit; quid ibi egerit. 137
IX. Unde fit ut animus imperet sibi, et resistatur. 138
X. Adversus Manichæos qui ex duabus contrariis voluntatibus duas
contrarias naturas asseverant. 139
XI. Lucta spiritus et carnis in Augustino. 141
XII. Vocis admonitu quomodo totus conversus. 142
LIBER NONUS.
I. Laudat Dei bonitatem, agnoscens suam miseriam. 145
II. Deserere rhetorices professione differt usque ad vindemiales
ferias. 146
III. Verecundus concedit illi rus suum. 147
IV. Libri apud Cassiciacum scripti. Epistolæ ad Nebridium. Quibus
coelitus perfusus gratiis, et quam vivido pietatis sensu, dum
Psalmos evolvit. Acerrimo dolore dentium subito liberatur. 149
V. Ambrosium consulit quid legendum. 153
VI. Mediolani baptizatur cum Alypio et Adeodato. 154
VII. Ecclesiastici cantus institutio Mediolani. Inventio corporum
SS. Protasii et Gervasii. 155
VIII. Evodii conversio. Matris obitus, ejusque a teneris educatio. 156
IX. Laudabiles matris suæ mores prosequitur. 159
X. Colloquium cum matre de regno coelorum. 160
XI. De ecstasi et morte matris. 162
XII. Quomodo luxerit mortem matris. Sacrificium pro defunctis. 163
XIII. Orat pro matre defuncta. 166
LIBER DECIMUS.
I. In Deo solo spes et gaudium. 168
II. Cum Deo nota sint arcana, quid est confiteri illi. 168
III. Quo fructu confitebitur deinceps quis sit, non quis fuerit. 169
IV. Quod magni sint fructus hujuscemodi confessionis. 170
V. Homo sese totum non novit. 171
VI. Quid amat, cum Deum amat; et quomodo ex creaturis Deus
cognoscitur. id.
VII. Corporea aut sensitiva virtute Deus non invenitur. 173
VIII. Memoriæ vis. id.
IX. Memoria disciplinarum. 175
X. Disciplinæ in memoriam non introducuntur per sensus, sed ex ejus
abditiore sinu eruuntur. id.
XI. Quid sit discere. 176
XII. Rerum Mathematicarum memoria. 177
XIII. Memoria meminisse nos meminimus. id.
XIV. Quomodo memoria continet affectus animi. Læta non læti quomodo
recordamur. id.
XV. Etiam quæ absunt meminimus. 178
XVI. Et oblivionis memoria est. 179
XVII. Magna memoriæ vis, sed ultra progrediendum ut attingatur Deus. 180
XVIII. Non inveniretur ea res quæ excidit, nisi memoria teneretur. 181
XIX. Quid sit reminisci. id.
XX. Ut beatitudinem omnes appetant, oportet eam noverint. 182
XXI. Quomodo memoria beatam vitam continet. 183
XXII. Beata vita quæ, et ubi. 184
XXIII. Item prosequitur quæ sit beata vita, et ubi. id.
XXIV. Gratulatur quod sua in memoria Deus locum habeat. 185
XXV. In quo memoriæ gradu reperiatur Deus. 185
XXVI. Ubi invenitur Deus. 186
XXVII. Quomodo hominem rapiat Dei pulchritudo. id.
XXVIII. Miseriæ hujus vitæ. id.
XXIX. In Deo spes tota. 187
XXX. Confitetur ut se habet ad tentationes carnalis libidinis. id.
XXXI. Ut se gerit ad tentationes gulæ. 189
{304}
XXXII. Ut se gerit ad odorum illecebras. 191
XXXIII. Ut se gerit ad voluptates aurium. 192
XXXIV. Ut se gerit ad oculorum illecebras. 193
XXXV. Ut se habet ad secundum tentationis genus, quod est
curiositatis. 194
XXXVI. Ut se habet ad tertium tentationis genus, quod est superbiæ. 197
XXXVII. Ut movetur laudibus humanis. 198
XXXVIII. Et virtuti periculum a vana gloria. 200
XXXIX. Amoris proprii vis et natura. id.
XL. Quod in se et cæteris rebus Deum investigavit. id.
XLI. Triplex cupiditas. 201
XLII. Nonnulli ad dæmones tanquam redeundi ad Deum mediatores
infeliciter recurrerunt. id.
XLIII. Christus verus mediator. 202
LIBER UNDECIMUS.
I. Cur confitemur Deo scienti. 205
II. Petit a Deo Scripturarum sanctarum intelligentiam. id.
III. Quæ scripsit Moyses de creatione coeli et terræ, intelligere
non potest nisi donante Deo. 208
IV. Creatura clamat creatorem Deum. 208
V. Ex nihilo conditus mundus. id.
VI. Quomodo Deus dixit, ut fieret mundus. 209
VII. Verbum Dei coæternum Deo. 210
VIII. Verbum Dei ipsum est principium quo docemur omnem veritatem. id.
IX. Quomodo Verbum Dei loquatur cordi. 211
X. Obtrectantes quid faceret Deus antequam coelum et terram
conderet. id.
XI. Objectioni respondet quod æternitas Dei nescit tempora. 212
XII. Quid Deus fecerit ante mundi creationem. id.
XIII. Quod ante tempora a Deo creata nullum tempus fuerit. 213
XIV. Temporis differentiæ tres. id.
XV. Mensura temporis in quo. 214
XVI. Quale tempus metiri liceat, et quale non. 215
XVII. Ubi tempus præteritum et futurum. 216
XVIII. Quomodo præterita et futura tempora sint præsentia. id.
XIX. Non capit modum, quo Deus docet futura. 217
XX. Differentiæ temporis quomodo nominandæ. 217
XXI. Quomodo tempus liceat metiri. 218
XXII. Petit ænigmatis istius solutionem a Deo. 218
XXIII. Quid sit tempus. 219
XXIV. Tempus est quo metimur motum corporis. 220
XXV. Rursus Deum interpellat. id.
XXVI. Quomodo tempus metimur. 221
XXVII. Quomodo metimur tempus permanens in animo. id.
XXVIII. Animo metimur tempora. 223
XXIX. Se in temporalia distentum cupit in Deum colligi. 224
XXX. Coarguit rursum obtrectantes, quid fecerit Deus ante mundi
creationem. id.
XXXI. Quomodo cognoscit Deus, quomodo creatura. 225
LIBER DUODECIMUS.
I. Difficilis inquisito veri. 226
II. De duplici coelo et terra. id.
III. Quid tenebræ super faciem abyssi. id.
IV. Quid terra invisibilis et incomposita. 227
V. Cur sic appellata videtur materia informis. id.
VI. Quid olim cum Manichæis senserit de materia informi, quid modo. id.
VII. Deus fecit de nihilo coelum, id est Angelos; et terram, id est
informem materiam. 228
VIII. Materia informis ex nihilo; ex hac omnia visibilia. 229
IX. Cur absque dierum mentione scriptum est, Deum fecisse in principio
coelum et terram. id.
X. A Deo cupit edoceri. 230
XI. Quid a Deo didicerit. id.
XII. Creatura duplex carens tempore. 231
XIII. Cur sine dierum commemoratione dicit Scriptura, quod in
principio fecit Deus coelum et terram. 232
XIV. Scripturæ profunditas. id.
XV. Quæ de Deo deque Angelis et informi materia sentit Augustinus,
non possunt oblocutores negare. 233
XVI. Rem habere non vult cum iis qui contradicunt veritati divinæ. 235