§. 8. l. 7. existimari se. _se_ (_sese_ C.) _æstimari_ ABCD _æstimari se_
Mart. cum 2 G. et Arn.
tam.--Arn. et Moret. D man. post. _falsa tam_ ABD man. 1^{ore}. Mart. (c. 5
Mss. et Ulim.) Rond. _falsata_ C. Rhythmus "non solum ignorata, sed etiam
falsata" Aug. sapit [_falsa tam vesana superbiæ_. ed. P.]
69. eoque.--Er. Lugd. Ven. Lov. _eo quoque_. ABCD.
antep. quas--_quos_ ABCD 4 Mss. ap. Mart. Ulim. Mor.
70. quod.--Rond. _quo_ ABCD. 1 Ms. ap. Mart. Mor.
modis.--Ulim. Somm. Arn. Mor. Mart. cum sex Mss. et Rond. cum undecim Mss.
_miris et occultis modis_. E. et D. sup. lin.
est.--Er. Lugd. Ven. Lov. Dub. Mart. Flor. et Rond. _sit_.
71. nolui.--Codex Sorb. _meos esse volui_. Consentit Gallica versio Arn.
sed alii cdd. etiam Arn. in Latino textu, habent _nolui_. Et reipsa cum in
schola rhetoris studeret Augustinus, fuit longe sedatior, ut ait supra,
lib. iii. c. 3.
diligebant.--Somm. Dub. Arn. Mart. (c. 5 Mss.) Mor. et Rond. _diligent_ A
[_diligunt_, BCDE c. ed. P.] {288}
72. non mansit. Sic Mss. magno consensu. E. Verior forsitan lectio est, qua
filium mater significatur suis fletibus ac precibus prosecuta. = _non_ ABCD
et 3 Mss. ap. Mart. et Arn. [_remansit_ ed. Par.]
me faceres.--ita Mss. et Arn. ABCDE. [_ut in me_ ed. Par.]
ista.--Lugd. Ven. Lov. Somm. Mart. c. 4 Mss. Arn. Mor. Flor. Rond.
_contemnentes ista_.
Evæ.--Sic restituimus ex veterrimo codice Corb. et 2 Mss. ap. Mart., nam
peccatum est in aliis plerisque Mss. qui habent, _arguebatur in ea
reliquiarum Evæ_. BCDE. Quos sequuntur Bad. Am. et Er. _reliquum_ A. Alii
vero dum locum emaculatum cupiunt, substituunt, _rea_, pro, _in ea_, Mss.
certe refragantibus. Nihil dubii est quin primum vitiatus fuerit locus ab
iis quibus insolens et ignota erat vox, _reliquiarium_. In qua librarii
rursum peccarunt libro 1 Quæstionum in Genesim, quæstione 148, ubi codices
veriores præferunt, "enutrire vestrum reliquiarium," juxta LXX. [Greek:
kataleipsin], non, _reliquias_, aut, _reliquiarum_, ut alii.--Præterea,
codici Corbeiensi suffragantur duo manuscripti Florentini optimæ notæ.
§. 16. l. 2. ibam + _jam_ ad inferos ABCDE Mart. cum 5 Mss. et Ulim. Arn.
Mor. &c.
sua.--Sic legendum cum Mss. cum Bad. et Arn. non ut Am. Er. et Lov. _in
carne_; tametsi hoc habeat locus Apostoli ad quem alludit Augustinus. Nam
hic dicere maluit, _nec solverat ille in cruce_; quia sui recordabatur
erroris quo antea cum Manichæis non crucem, sed carnem Christi negaverat.
73. l. 9. recuperarem--_reciperem_ ABCD. = _mei_ ABCD.
§. 17. l. 7. bis in die--_bis die_ ABCDE.
l. 12. mutabile ABC. quod tamen glossam sapit. E. sed fors. sup. ras. et 2
Mss. ap. Mart. [_nutabile_ D. c. ed. P.]
amabam.--Ita 3 edd. vetusti ap. Mart. ubi Lovanienses habent, _peccavi
tibi_; _sed excusare me amabam_.--Somm. Mart. et Rond. _peccabam_. _me
amabam_ habent ABCDE.
in me.--Lov. Mor. et antiquæ editiones, (cum 3 Mss. ap. Mart. E et A. sup.
lin. _in_ in orat. serie) _te a me_. Melius vero Mss. et Arn. _te in me_,
juxta Manichæorum errorem, qui Dei portionem in homine cum natura mali
depugnare credebant.
75. l. 1. maligna.--_mala_ AC G. 1. ap. Mart. _mea_ B.
eorum.--Alludit ad versiculum 4 Psal. 140, et sequitur hic et alias
lectionem quamdam LXX, quæ habet, [Greek: sunduasô] _combinabo_: quapropter
scribimus cum antiquioribus codicibus _combinabam_, E in textu, corr. in
marg. pro quo in aliis est, _convivebam_, aut, _combibebam convivabar_,
_communicabam_. ACD. _cabo_. B. _combinabar_ Moret.
76. diffunderetur abs te--cdd. Regiomont. Bertin. 2 edit. Ulim. Bad. Arn.
Lov. Er. ABCD ed. Par.]
77. reprehenderant.--Mart. cum 1 Ms. et Rond. _reprehendebant_.
79. §. 23. l. 4. per eosdem ipsos--_eos ipsos_ ABC 2 Germ. ap. Mart. qui
habent _Manichæis_.
nesciens.--Sic Mss. Angl. cum nostris. At Am. Er. Lov. _et nescivi_. Somm.
Blas. Mor. et 2 Mss. ap. Mart. _et nesciebam_.
80. excipiendum.--Lov. _decipiendum_.
occidebar spiritaliter. Itaque. Somm. et Rond. ABCDE. [_occidebar.
Spiritaliter itaque--expositis_ ed. Par.]
§. 25. l. 7. multa probabiliora--_multo_ ACDE 3 Mss. ap. Mart. et Mor.
83. densiores.--In codice Alb. additur, _fundere_.
Ambrosium.--Ita potiores Mss. At edd. _currerem, et in Ambrosii_. ABCDE et
G. 2. ap. Mart.
periculo.--Er. Lugd. Ven. et Lov. _acriore periculo_.
mirarer.--Sic potiores Mss. et Am. Er. Arn. At Bad. et Lov. et 4 Mss. ap.
Mart. _miraretur_.
pocillum.--Am. et Er. _potillum_.
84. tepidissimo. E. _quod ... aquatissimum ... tepidissimum_ Somm. Arn.
Dub. Flor. et Rond. B. _quod jam non solum aquatissimo_. ACD. 4 Mss. ap.
Mart. et Blas.
l. 7. = _se_ ABCDE.
prædicationem.--Lov. Somm. Blas. et 5 Mss. ap. Mart. habent: _in ejus
prædicatione_. CE.
85. l. 18. disceptare--_dissertare_ ABCDE.
86. dicere.--sic omnes fere Mss. D. Lips. (altera tamen lectione subjecta)
[_discere_ 2 Mss. ap. Mart. et edd. ABCE. ed. Par.]
pulsans.--Sic legendum cum Mss. et Somm. Arn. non quemadmodum Lov. et editi
cæteri habent, _pulsansque_.
Ecclesia.--Post vocem, _Ecclesia_, additur in edd. et E. _tua_, quæ vox
abest a Mss.
87. l. 2. viderem--_videram_ ABCD.
l. 3. sint--_sunt_ ABCD.
88. viderem.--Mart. cum 1 Ms. _videram_. ABCD.
l. ult. inconcusse--_inconcussa_ Somm. Arn. Mor. Mart. c. 3 Mss.
90. l. 5. ab inf. quo--_quod_ ABCDE.
91. l. 3. = _illud_ ABCDE.
92. voluptate.--Tres Mss. Angl. _cum mira voluptate_. ABCDE.
93. esset.--Er. Lugd. Ven. Lov. Mart. E _obvius esset_. E. Somm. et Rond.
_per viam obvius esset. pervium esset_ ABCD.
l. 5. mea--_ea_ ABCE _eo_ D [male]. {289}
§. 11. l. 3. ortus erat. _erat_ ortus ABCD. _eram ortus_ E Lips.
l. 7. Magnam. _magnæ_ ABCD et 1 Ms. ap. Mart.
92. l. 17. = _jam_ ABCDE.
l. 22. visum contemnere. _visu_ ABCD. 4 Mss. ap. Mart. Som.
94. §. 14. l. ult. judici. _judiciis_ ABCD. (E. manu 1^ma. _judicibus_ e
corr.) 6 Mss. ap. Mart.
§. 15. pen. tandem [Symbol: Dagger] _jam_ ille ABCDE. 7 Mss. ap. Mart. Arn.
Moret.
95. ter.--Bad. Am. Er. Blas. _Et ibi_. Lov. Somm. Mor. et 4 Mss. ap. Mart.
_Et inter hæc_. At Mss. plures potioresque cum Arn. habent, _Et ter jam
assertion_. Prætulimus; nam Alypius tertium functus assessoris munere
dicitur etiam postea lib. 8. c. 6. "Mecum erat Alypius," inquit Augustinus,
"otiosus ab opere jurisperitorum post assessionem tertiam, exspectans
quibus iterum consilia venderet."
Italicianarum.--Apud Lov. Arn. Mor. 5 Mss. ap. Mart. et BC _Italicarum_. At
in vetustis edd. _Italicianarum_, uti scribitur etiam in Notitia dignitatum
Imperii, et ab iis qui de Comite largitionibus in Italia faciendis præfecto
agunt. sic ADE.
aversabamur.--Sic Er. Lugd. Ven. Lov. Somm. Arn. Dub. Mart. c. 3 Mss. Flor.
et Rond. [Ed. B. _adversabamur_.]
97. l. 10. quærimus, sumimus,--_quæremus_, _sumemus_ ABCD. et E manu post.
_sumemus comparabimus_.
horis.--Er. Lugd. Ven. Lov. Somm. Flor. et Rond. _antemeridianas horas_.
vita misera. ABCD. [vita _hæc_ misera E. cum ed. P.]
_ac_ non. ABCDE. et 4 Mss. ap. Mart. [_an_ non ed. Par.]
98. cantans.--Arn. Flor. et sex Mss. apud Mart. ABCDE. [_causans._ ed.
Par.] et paulo post, Somm. Rond. et tres Mss. apud Mart. Mor. et Lov. ad
marg. _desideraveramus_, pro _desideraremus_.
99. deligatus.--Lov. Blas. cum aliquot Mss. _delicatus_. E sup. ras. Somm.
Arn. _delectatus_. Stant vero pro nostra lectione melioris notæ Mss. ABCD.
§. 22. l. 18. incidit.--_incidet_ ABCD.
100. l. 5. demonstrabas. ABCDE Mart. c. 4 Mss. Arn. et Mor. [_demonstrares_
ed. P.]
101. formabamus.--In antiquioribus editionibus et nonnullis Mss.
_firmabamus_. Flor. _pene firmaveramus_.
gemitus.--Codex Alb. et antiquiores edd. _Inde ad suspiria et gemitus
convertebamur, et gressus_ E. _regressus_ Mart. c. 2 Mss.
avulsa.--_evulsa_ ABC.
ereptura. ABCDE. [ed. P. _raptura_] mox _ablatura_ ABCDE.
102. l. 8. quod ista ipsa, foeda tamen. _quod tanta ipsa, foeda_ (_foeda
ipsa_ 2 Mss.) _tamen_ 5 Mss. ap. Mart.
feram.--In Lyrensi codice, _et ego ibi liberabo_.
103. cogitabam.--Bad. Am. et Er. _non tamen te cogitabam_.
104. illos deceptos deceptores et loquaces mutos. ABCD. _et deceptores_. E.
[_deceptos illos et deceptores_ ed. P.] Am. Er. _loquaces mutos, et_ (=
_et_ Ulim.) _ob hoc mutos, quoniam_.
105. noluisses.--Legitur, _voluisses_, apud Bad. Am. Er. Somm. et Blas. et
5 Mss. ap. Mart. E.
explicatam ABCDE et G. l. ap. Mart. [_explicitam_ ed. p.]
106. liquidam.--Sic Mss. Angl. [ABCD] et nostri prope omnes. Germ. l. ap.
Mart. Et paulo post, _non alium quam me_.--Hanc eamdem habent lectionem
Arn. Mart. Flor. et Rond. cum aliquot aliis Mss. [_eam liquide cernere_...
(sic E) _non aliud quam me_ (E).]
factus esset.--Omittitur, _bonus_, in Mss. Benign. Theoderic. et aliquot
aliis. ABCD [_bonus_ ed. P.]
107. ubi. ABCDE cum ed. Ben. _unde_ Som. Arn. Mor. Mart. [cum 3 Mss. neque
tamen antiquiss.] [_unde_ ed. P.]
alia ABCD [_animalia_ E. c. ed. P.]
tuam.--Quatuor Mss. _creaturarum tuarum_. mox _quæ_ + _re vera_ corpora
erant ABCD et Mart. c. 6 Mss. Arn. Mor. [_quæ vera corpora_ ed. P.]
l. 7. ab inf. per immensa = _spatia_ ABCDE. [_spatia_ ed. P.]
108. ea.--Ita Mss. cum Bad. et Arn. At Am. Er. Lov. et 3 Mss. ap. Mart.
mutata interpunctione habent: _Aut unde fecit ea? Materies aliqua mala
erat._ mox _totum_ ABCD. [_totam_ E. c. ed. P.] et _omnipotens_ ABCDE
[_omnia potens_ ed. P.]
fabricaretur.--Er. Lugd. Ven. Somm. et Rond. _fabricaret_.
fluitans.--Bad. Am. Er. Lov. _fluctuans_. 4 Mss. ap. Mart. et E.
109. illam.--Sic in Mss. et ABCDE. Lips. [_ullam_ ed. P.]
quod.--Sic ex Mss. Angl. et Mart. c. 7 Mss. Ulim. Lov. Arn. [_dicebat_,
_quantum valeret_.]
sui.--In edd. plerisque: _et collatione flagrabant in eas nugas igne cordis
sui_. E. _flagitabant meas_ A _in eas_ BCD. Castigavit Arn. _flabant
ignem_: nos ex Mss. restituimus _flatabant_; quo in verbo, quia minime
familiare erat, lapsi sunt librarii et locum corruperunt. Id porro usurpat
Arnobius adversus Gentes, lib. 2, circa medium: "Quid mimulos, histriones,
cantores tuba, tibia, calamoque flatantes?"
Firminum.--Er. Lugd. Ven. Somm. et Rond. _de eodem Firmino_. {290}
110. pronuntiarem.--Mart. cum 3 Mss. Arn. Mor. _prænuntiarem_.
colligi.--Sic legendum juxta Mss. Angl. ABCD et 2 Germ. ap. Mart.
[_dicerem? Inde certissime collegi ea quæ vera._ (sic E.)]
aditu.--Bad. Am. Er. cum 5 Mss. et 1 ap. Mart. _auditu_.
at eadem.--Somm. Arn. Mor. Mart. cum 5 Mss. _ad_ AD _aut_ BCE. _aut si_ 1
Ms. ap. Mart. _diceret si eadem_. Er. Lugd. Lov. et Ven. [_etiamsi_ ed. P.]
111. l. 2. aut quid ABCDE [_ut quid_ ed. P.] atque Scripturis ABCDE [_in
Script._ ed. P.]
recipiebant.--Codex Benign. _rapiebant_.
112. §. 12. pen. meorum ABCDE [om. ed. P.]
l. ult. Verbum Deus. ABCD. [_Verbum Dei Deus_ ed. P.]
115. lucem--Hic in edd. additur, _Domini_, qua voce carent Mss.
116. conspicitur.--Mss. magno consensu ferunt, _conspiciuntur_.
§. 18. l. 4. quid ABCDE [_quod_ ed. P.]
117. extra.--Legebatur in Lov. et antiquioribus editionibus, et 4 Mss. ap.
Mart. _quia extra te non est aliquid_, C. At Arn. expunxit, _te_, quæ vox
abest a potioribus Mss. et abesse debet, cum sensus sit, nihil esse extra
universam creaturam, quod ad perturbandum ordinem a Deo constitutum
irrumpat.
ista.--Sic Mss. melioris notæ cum Arn. ubi Somm. Mor. et 3 Mss. ap. Mart.
habent _ut dicerem non esse nisi ista_: cæteri porro edd. Ulim. et 1 Ms.
ap. Mart. _ut dicerem non esse ista_.
118. §. 22. l. 1. Et sensi expertus ABCDE. [_et expertus sum_ ed. P.]
infima.--Sic Bad. Am. Ulim. et Er. sicque Mss. Angl. et plures e nostris
Mss. et 4 ap. Mart. At Arn. et Mss. aliquot, _detortæ in infimam_, Supple,
_substantiam_. Lov. _detortam in infimam_. [_detortæ in infimam voluntatis
perversitatem_.] _projicientis in intima_ ABCDE.
instabam--Am. et Er. cum Mss. quatuor, et ABCD [_stabam_ E. c. ed. Par.]
mox _diripiebar_ ABCDE 3 Mss. ap. Mart. Ulim. Arn. Mor. [_derip._ ed. P.]
119. l. 2. _nuntiaret_ ABCDE et om. _et_ ante _quousque_ ABCD.
[_adnuntiaret et_ ed. P.]
pervenit.--Egregium huncce locum reparant codices Mss. Nam in vulgatis
corrupte legebatur: _et perveniret_, E.
lin. ead. _certa_ ABCDE et Mart. c. 2 Germ. [_certo_ ed. P.]
evalui.--Er. Lugd. Ven. Lov. Mart. Flor. _valui_ ADE. C man. 1^{ore}.
120. animum.--Er. Lugd. Ven. Rond. _animam_. E.
122. coepi.--Dub. Mart. et Rond. _cepi_.
123. curia.--In editis, _cura_, ABCDE et 4 Mss. ap. Mart. At in Ms. Benign.
longe melius, _curia coelestis Imperatoris_.
125. tua.--Bad. Am. Er. cum codice Alb. _delectatione tua_ E.
l. 6. _audiunt_ ABCDE. et aliquot edd. [_audient_ Mart. c. 3 Mss. Arn. Mor.
ed. P.]
126. quod.--Mart. tribus suffragantibus Mss. _quo_.
tecumque unum Deum.--Omitti poterant isthæc verba, _cum Spiritu sancto_,
quæ absunt a pluribus et potioribus Mss. (ed. B.) om. ABCD. Ea igitur
omisimus; hic enim de Deitate Filii agitur, non de Sacrosancta Trinitate
fit confessio. Vocc. uncinis includit Lips.--Ed. Ox. [_tecumque cum Spiritu
Sancto unum Deum_ E cum ed. P.]
127. l. 11. de quo ille ABCD. et Mart. c. G. 2. [_deque illo_ ed. P.]
dilucidaverat.--Mss. non addunt, _et dilucidaverat_. (ed. B.) absunt ab
ABCD. ea ergo omisimus. uncinis includit Lips. [habet ed. P.] mox _in_ Rom.
foro. = _in_ ABCDE.
monstra.--Mirum quantum hic varient codices. Ex vetustioribus et
castigatioribus, codices Fossat. Benign. Corb. 1 Germ. etc. pro,
_populusque etiam_, habent, _popilios jam_. (_pompilios jam_ E.) Alii
quinque cum Bad. Am. Er. Somm. Blas. _populi usiam_. Victor. et Germ. 2
&c., _populique jam_. Nonnulli, _populi etiam_. Lov. _populusque etiam_.
Nos ex ipso Benedictinorum consilio, tres Mss. Angl. secuti sumus, quorum
lectio cæteris eo loco exhibitis longe præstat. Porro conjunctio _et_,
addita est ante _omnigenum_, quia in omnibus Mss. reperitur. [_Romana
nobilitas inflata spirabat populusque etiam et omnigenum deum monstra_.]
_Populos_ tamen, non _populo_ cum ed. P., habent ABCD; id ergo restituimus,
præsertim cum in plerisque lectionis depravationibus adhuc supersit litera
_s_. (Ed. Ox.)
mox _quæ ista_ ABCD [_iste_ ed. P.]
128. Christi videro = _te_ ABCD. [habet ed. P.]
tuo.--Rond. cum paucis Mss. _suo_.
129. quam exsultantibus pastoris. Sic in Mss. (et Arn.) præter Valinensem
qui habet, _quam exsultantibus Angelis pastoris_: et melius. (ed. B.) om.
_Angelis_ ABCDE et 2 Mss. ap. Mart. et edd. plur. quæ habent _quam
exsultantibus pastoris_. omisimus ergo; fit enim allusio ad Luc. 15, 5. ubi
de Pastoris gaudio narratur, vc. autem _Angelis_ inseruerunt quibus
constructio durior visa est. (uncinis includit Lips.) ed. Ox. [_Angelis_
ed. P.]
130. l. 1. quia ABCD. [_qui ea_ E. c. ed. P.]
voluptariis ABCD. [_voluntariis_ E. c. ed. P.]
131. l. 2. jam amemus et curramus. ABCDE. [_amemus curramus_ ed. P.] {291}
tanquam quæ sunt. ABCDE. 1 Ms. ap. Mart. Mor. [ = _quæ_ ed. P.]
magnæ. 7 Mss. ap. Mart. Arn. Mor.--Lov. _magnum_.
cogitabatur.--Mss. octo habent, _cogebatur_, non inepte ad significandam
vim diabolo illatam. Sequimur vulgatorum lectionem in Mss. etiam bene
multis repertam; et vero potest habere eumdem sensum.
132. experimento.--Sic Er. Somm. Arn. Mart. et Flor. cum non paucis Mss.
ADE. Apud Lugd. Ven. et Lov. _meo ipso_. C. _in eo ipso_ B. [_in me ipso_.
ed. B.]
volens.--Lov. Mor. _quod faciebam volens_. Sed legendum, _quam_, uti habent
alii codices; et supplendum, _magis_, quam particulam reticere amat
Augustinus.
excusatio.--Bad. Am. Er. Lov. _ulla excusatio_.
133. vincebat.--In 5 Mss. _et non vincebat_. Sed verior aliorum codicum
lectio sine negatione. Id nempe _vincebat_, quod saniore judicio mentis
præferebatur, tametsi infirmioris adhuc voluntatis affectu non eligeretur.
Unde mox ait: _Non erat omnino quod responderem veritate convictus._
gemebam.--Lov. et 1 Ms. ap. Mart. man. 2^{da}. _degebam_.
134. Pontitianus.--Sic in Mss. At in codicibus editis scribitur,
_Potitianus_.
135. erant.--Am. Er. Lov. Somm. _erat_.
quando.--In plerisque edd. _Et quamdiu_. At in melioribus Mss. et Arn. _Et
quando_. Malumus: ut antithesis servetur; quia in sequenti membro dicitur,
_ecce nunc fio_.--Er. Lugd. Ven. Lov. Mart. Flor. et Rond. ABCDE _istud_,
non _istuc_. [_istuc_ ed. P.]
136. socium.--Sic Mss. At Lov. _socio_.
jam ABCDE et 5 Mss. ap. Mart. Mor. [ = _jam_ ed. P.]
dicebat.--Somm. et Germ. 2. _decebat_.
conhibebam.--Lovanienses in quatuor suis Mss. legebant, _convivebam_. Nos
in nostris reperimus _conhibebam_. Nempe suam iniquitatem secum habebat,
convivebat, et tamen obliviscebatur.--Editio Florentina, _cohibebam_. (ed.
P.) Sic ABCDE. Ea vero vel vera lectio est, vel ambigua licet, orthographia
tantum a vera differt; vid. sup. p. 136. n. q. Eadem fere habet, quam
serius vidi, not. Bened. ad Ps. 81.
"_Connivistis_ Er. _connibuistis_, et infra loco _conniverunt_ habet
_conhibuerunt_; atque ita veteres libri, in quibus pro verbo _conniveo_
constanter scriptum est _conhibeo_." ed. Ox. [_connivebam_ ed. P.]
137. cæteris.--Er. cum uno Ms. _certis_.
es.--Er. Lugd. Ven. Lov. Mart. ABCD. [_est_ ed. P.]
renitebatur.--Mss. Angl. ABCDE. _retinebatur_. Alii, _renitebatur_. pen.
alloquebantur ABCD. [_loquebantur_.]
138. non.--Er. Lugd. Ven. _non sciebam_.
insaniebam.--Sic Er. Lugd. Ven. Lov. Somm. Arn. Mor. Mart. Flor. et Rond.
[_insanibam_. Ed. B.]
pedem.--Sic legendum juxta Mss. [_pedem post pedem_.]
luctantem.--Codex Corb. _parte assurgentem; cum alia parte alibi jacente
cadentem, luctantem_. Angl. duo, _parte assurgentem cum alia_.
ABCD.--Lectionem codicis Corb. prætulit editio Florentina; lectioni Mss.
Angl. duo Mss. Flor. et 3 ap. Mart. et Arn. suffragantur. Er. Lugd. Ven.
_partem assurgentem_. Hæc autem lectio, sicut et _parte assurgente_, quam
habent E. Somm. Mor. Ben. inde profluxit quod librarii constructionem parum
perspexerunt, ideoque verba proxime sequentia secum concordari voluerunt,
quod in Mss. sæpissime accidit. ed. Ox. [_parte assurgente_ ed. P.]
nutum = _mentis_ ABCDE. [_nutum mentis_ ed. P.]
suam.--Lov. Somm. Blas. _ad voluptatem suam_; corrupte, nam de perficienda
voluntate loquitur Augustinus. Et vero in Mss. nullo fere excepto, in
antiquioribus editionibus et Arn. habetur, _ad voluntatem suam_.
ult. paret ABCD. [_paretur_ ed. P.]
139. non itaque plena.--_itaque_ ADCDE _plene_ ABCD [non _utique_ plena.
ed. P.]
vere.--_vero_ ABCDE.
pænam meæ--_poenæ_ ABCD.
141. ponit.--Ms. Corb. Germ. 1. et aliquot alii, _non punit_.
vanitatum.--Sic Er. Lugd. Ven. Lov. Somm. Dub. Mart. Flor. et Rond. cum
Mss. non paucis. [_vanitantium_. E cum ed. B.]
142. blandiens venirem ABCD [_ut ven._ E cum ed. P.]
istæ.--Er. Lugd. Somm. Lov. Rond. _quod isti et istæ_. (_et quod istæ_ E.)
non.--Mart. cum quatuor Mss. _an non_. _Seipsis_ pro _semetipsis_ ABCDE.
murmura ABCDE. [_murmur_ ed. P.]
et ille sensit nescio quid. Aliquid enim.--Lov. Er. Lugd. Ven. Somm. et
Rond. [_et ille sensit; nescio quid enim_ ed. P.]
143. nihil aliud interpretans, nisi divinitus mihi juberi ut--_divinitus
mihi juberi nisi ut_ ABCDE.
ex = ex ABCD.
carnis providentiam. _prudentiam_. E.
_recipite_.--Lov. _assumite_. Alii cdd. _recipite_.
145. hostiam ABCDE et 5 Mss. ap. Mart. [_sacrificium_ ed. P.]
mea.--Sic Mss. et Arn. At Lov. _Quid non mali ego? An facta mea_. In aliis
etiam edd. habetur, _ego_; sed, _an_, mutatur in, _aut_. {292}
volebas.--Sic prope omnes Edd. et Mss. Attamen Arn. habet _nolebas_.
[_nolebas._]
suavitate ABCD. [_voluptate_ ed. P.]
146. loquacitatis.--In codice Benigniano _mundanis loquacitatibus_.
vergeremus.--Mss. duo, _mergeremur_. 4 ap. Mart. _vergeremur_.
discedere.--Mart. _si ita discederem_: hæc verba _si ita_, cum Ms. Germ.
uno; verbum autem _discederem_, cum duobus Germ. et quatuor aliis Mss.
dicerent.--Quatuor Mss. apud Mart. _multi dicerent_.
147. intermittere. _intermitterem_ ABCDE.
148. in re ejus essemus. sic Mss. nullo fere excepto. ADE (abest a C) [B
cum ed. P. _rure_.]
illi.--Quatuor Mss. apud Mart. _Retribue illi_.
reddis ABCDE [_reddes_ ed. P.]
Nebridius = meus ABCD [habet ed. P.]
149. ille.--In duobus Mss. _a quo potatur ille_.
nostra.--Lov. cum antiquioribus edd. et 1 Ms. ap. Mart. _conversatione
nostra._ ABCD.
dies quo. ACD. [_dies in quo_. ed. P.] mox _Et factum est. Eruisti_ ABCD.
[est, et eruisti ed. P.]
anhelantibus.--Somm. _Sed adhuc in superbiæ scholam, tanquam in pausationem
anhelantibus_. Arn. et Mss. nostram præferunt lectionem. Nempe ad illud
Augustinus alludit quod accidit fugientibus, qui cum primum pausant,
aliquandiu anhelant.
150. l. 8. quomodo ABCD. [_quoque modo_ E. cum ed. P.]
tunc.--Er. Lugd. Lov. Somm. et Rond. _essent tunc, ignorante me utrum
audirent, et me nesciente quod ibi essent_. sic ABCDE. ordine tamen
paullulum immutato, _ignorante me utrum audirent tunc_.
151. clamat propheta.--Er. Lugd. Ven. Lov. Somm. Dub. Mart. Rond. _clamat_
ABCDE. _propheta_ ABCD. Editio Florentina, _et clamabat propheta_.
[_clamabat prophetia._ ed. P.]
phantasmatibus.--Bad. cum duobus Mss. et 5 ap. Mart. _phantasiis_. Mendose:
nam Augustinus in hujus operis libro 3, c. 6, phantasias vocat eorum quæ
sunt, phantasmata vero eorum quæ omnino non sunt corporum imagines; quas
ipse Manichæis olim adhærens, pro veritate amplexabatur.--Cum Er. Lugd.
Ven. Lov. Somm. Dub. Mart. Flor. et Rond. legendum existimavimus,
_phantasmatibus_. ABCD. sed mox _quas_ pro _quæ_ ACDE. [E cum ed. B.
_phantasmatis_.]
152. æternum.--In edd. _O si viderent internum lumen æternum!_ In codice
Corb. et Germ. _O si viderent in te internum lumen æternum!_ Visum est
sequi alios optimæ notæ Mss. inter quos, omnes Mss. Angl. (ABCDE) qui
cæteris omissis verbis præferunt, _O si viderent internum, æternum!_--His
Mss. adstipulantur sex Mss. Florentini. (Uncinis includit Lips.)
ubi.--Lov. Somm. _Ibi enim, ibi mihi._ At Mss. cum Bad. Am. Er. Blas. Arn.
_Ibi enim, ubi mihi._--Ita etiam sex Mss. Florentini.
temporibus.--Ita Mss. quo loco edd. habent, _temporalibus_.--Habent etiam
_temporalibus_ sex manuscripti citati in editione Florentina quæ sic etiam
legit. _temporalia_ E cum 1 Ms. ap. Mart. _temporalibus_ cum 5 ib.
153. pestis.--Mart. cum uno Ms. et Rond. _præ istis_. Tres Mss. apud Mart.
_prius_.
inimicis.--Am. Er. et Lov. _et super inimicis scripturis Scripturæ hujus_.
At Mss. Bad. et Arn. carent voce, _scripturis_. _inimicos_ ABCD.
recordabor.--Sic Dub. cum tribus optimæ notæ Mss. Sic etiam Mart. cum
duobus, et Rond. cum octo Mss. [_recordabar_ ed. B. et incipit caput
duodecimum ad hæc verba: _Sed nec oblitus_.]
154. formare.--In Mss. pluribus et potioribus; _multum potens formare_;
ACDE (abest hæc clausula a B.) et paulo post, _præter delictum non habebam_
ACDE. [_reformare--nihil habebam_ ed. P.] mox _nutriebatur_ ABCDE
_respiraveras_ ACD.
155. pietatis.--Lov. _et ex ea æstuabat affectus pietatis_.
qua.--Sex Mss. apud Mart. _quæ fuerat seducta_ C. Sic Rond. cum duobus
aliis Mss. _quia_ E.
imitantibus.--Somm. Mart. _per cæteras partes imitantibus_. Rond. _per
cæteras orbis partes_.
156. lætitiæ.--Aliquot Mss. _lætitia_.--Hanc alteram lectionem sequitur
editio Florentina, cum uno e suis manuscriptis. _tumultuante lætitia_
ABCDE.
lucentes.--Somm. et Rond. _inde laudes tuæ ferventer lucentes_.
applicatus.--Sic ABCDE cum ed. Ben. minus recte ergo "trium Mss. Angl.
auctoritate" _ampliatus_ legendum censuerunt Ben.; pro qua lectione unum
tantum Ms. affert Mart. Restituimus ergo lect. priorem Ben. Ed. Ox.--Er.
Lugd. Ven. Lov. Somm. _applicitus_.
respirans.--In tribus Mss. _et tantum respirans_ ABCD. paullo ante _Ideo_
pro _Et ideo_ ABCDE. [Et ideo ed. P.]
157. habitaturi.--Sic habent Mss. et Arn. At Bad. Am. Er. Lov.
_habitabamus_.--Paulo post, Somm. et Rond. _in placito_.
nascerer.--Sic legendum cum Mss.--Quam sequimur lectionem, scilicet
_nascerer_, amplexus erat Rond. ex octo {293} manuscriptorum auctoritate.
Mart. cum G. 1, et quibusdam aliis [_renascerer_.]
commissam = _sibi_ ABCDE [habet ed. P.]
permanebit ABCD. [_prævalebit_ E c. ed. P.]
158. temulenta.--Lyrensis codex, _temulentiæ_.