terrena corruptione secretæ. Laudent nomen tuum, laudent te supercoelestes
populi Angelorum tuorum, qui non opus habent suspicere* firmamentum hoc, et
legendo cognoscere verbum tuum[359]. [Sidenote: Mat. 18, 10.]_Vident_ enim
_faciem_ tuam _semper_, {260} et ibi legunt sine syllabis temporum, quid
velit æterna voluntas tua. Legunt, eligunt et diligunt; semper legunt, et
nunquam præterit quod legunt. Eligendo enim et diligendo legunt ipsam
incommutabilitatem consilii tui. Non clauditur codex eorum, nec _plicatur_
liber eorum; quia tu ipse illis hoc es, et es in æternum: quia super hoc
firmamentum ordinasti eos, quod* firmasti super infirmitatem inferiorum
populorum, ubi suspicerent et cognoscerent misericordiam tuam, temporaliter
enuntiantem te, qui fecisti tempora. [Sidenote: Ps. 35, 6.]_In coelo_ enim,
_Domine, misericordia tua, et veritas tua usque ad nubes_. Transeunt nubes,
coelum autem manet. Transeunt prædicatores verbi tui ex hac vita in aliam
vitam; Scriptura vero tua usque in finem sæculi super populos extenditur.
Sed et [Sidenote: Mat. 24, 35.]_coelum et terra transibunt; sermones autem_
tui _non transibunt_: quoniam et _pellis plicabitur_, et _fenum_ super quod
extendebatur, cum claritate sua præteriet; [Sidenote: Isa. 40, 6.]_verbum
autem_ tuum _manet in æternum_; quod [Sidenote: 1 Cor. 13, 12.]_nunc in
ænigmate_ nubium et _per speculum_ coeli, non [Sidenote: 1 Joh. 3,
2.]_sicuti est_, apparet nobis; quia et _nos_ quamvis Filio tuo dilecti
simus, [Sidenote: Cant. 2, 9. Vers. Vet.]_nondum apparuit quod erimus.
Attendit per retia_ carnis, et blanditus est, et inflammavit, et [Sidenote:
Cant. 1, 6.]_cucurrimus post odorem_ ejus. Sed [Sidenote: 1 Joh. 3, 2.]_cum
apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus cum sicuti est_: sicuti
est, Domine, videre nostrum, quod nondum est nobis*.
[Sidenote: XVI. Solus Deus se scit omnino sicuti est.]
19. Nam sicut omnino tu es, tu scis solus, qui es incommutabiliter, et scis
incommutabiliter, et vis incommutabiliter. Et essentia tua scit et vult
incommutabiliter, et scientia tua est et vult incommutabiliter, et voluntas
tua est et scit incommutabiliter. Nec videtur justum esse coram te, ut
quemadmodum se scit lumen incommutabile, ita sciatur ab illuminato
commutabili. Ideoque [Sidenote: Ps. 142, 6.]_anima mea tanquam terra sine
aqua tibi_; quia sicut se illuminare de se non potest, ita se satiare de se
non potest. Sic enim [Sidenote: Ps. 35, 10.]_apud te fons vitæ_, quomodo
_in lumine tuo videbimus lumen_.
[Sidenote: XVII. In ver. 9: _Congregentur aquæ_ &c. Quid mare, quid arida.
Explicatur ver. 11: _Germinet terra_ &c.]
20. Quis congregavit amaricantes[360] in societatem unam? {261} Idem namque
illis finis est temporalis et terrenæ felicitatis, propter quam faciunt
omnia; quamvis innumerabili varietate curarum fluctuent. Quis, Domine, nisi
tu qui dixisti ut [Sidenote: Ps. 94, 5.]_congregarentur aquæ in
congregationem unam, et appareret arida, sitiens tibi_? Quoniam _tuum est_
et _mare_, et [Sidenote: Ps. 62, 2.]_tu fecisti illud, et aridam terram
manus tuæ formaverunt_; neque enim amaritudo voluntatum, sed _congregatio
aquarum_ vocatur mare. Tu enim coerces etiam malas cupiditates animarum, et
figis limites _quousque_ progredi sinantur, [Sidenote: Job 38, 10.
11.]_atque* ut in se comminuantur fluctus earum_; atque ita facis mare
ordine imperii tui super omnia[361].
21. At animas _sitientes tibi_, et _apparentes_ tibi, alio fine distinctas
a societate maris, occulto et dulci fonte irrigas, ut et _terra det fructum
suum_[362]: et dat fructum suum*, et, te jubente Domino Deo suo, germinat
anima nostra opera misericordiæ _secundum genus_; diligens proximum in
subsidiis necessitatum carnalium, _habens in se semen secundum
similitudinem_; quoniam ex nostra infirmitate compatimur ad subveniendum
indigentibus, similiter opitulantes quemadmodum nobis vellemus opem ferri,
si eodem modo indigeremus; non tantum in facilibus, tanquam in _herba
seminali_, sed etiam in protectione adjutorii, forti robore, sicut _lignum
fructiferum_; id est, beneficum* ad eripiendum eum qui injuriam patitur, de
manu potentis, et præbendo protectionis umbraculum valido robore justi
judicii.
[Sidenote: XVIII. In ver. 14: _Fiant luminaria_ etc. Quæ luminaria
dividentia inter diem et noctem.]
22. Ita Domine, ita, oro te, _oriatur_, sicuti facis, sicuti das
hilaritatem et facultatem, [Sidenote: Ps. 84, 12.]_oriatur de terra
veritas, et justitia de coelo respiciat_, et _fiant in firmamento
luminaria_. _Frangamus esurienti panem nostrum, et egenum sine tecto
inducamus in domum nostram; nudum vestiamus, et domesticos seminis nostri
non {262} despiciamus_. Quibus in terra natis fructibus, _vide quia bonum
est_; et [Sidenote: Isa. 58, 7. 8.]_erumpat_ temporanea _lux nostra_, et de
ista inferiori fruge actionis in delicias contemplationis verbum vitæ
superius obtinentes, appareamus [Sidenote: Phil. 2, 15.]_sicut luminaria in
mundo_, cohærentes _firmamento_ Scripturæ tuæ. Ibi enim nobiscum disputas,
ut _dividamus_ inter intelligibilia et sensibilia, tanquam _inter diem et
noctem_, vel inter animas, alias intelligibilibus, alias sensibilibus
deditas; ut jam non tu solus in abdito dijudicationis tuæ, sicut antequam
fieret firmamentum, _dividas inter lucem et tenebras_, sed etiam
spirituales tui in eodem firmamento positi atque distincti, manifestata per
orbem gratia tua _luceant super terram, et dividant inter diem et noctem,
et significent tempora_: quia [Sidenote: Rom. 13, 1.]_vetera transierunt,
et* ecce facta sunt nova_; et [Sidenote: 2 Cor. 5, 17.]_quia propior est
nostra salus, quam cum credidimus_; et quia _nox præcessit, dies autem
appropinquavit_; et quia [Sidenote: Ps. 64, 2.]_benedicis coronam anni_
tui, [Sidenote: Mat. 9, 38.]_mittens benignitatis* operarios in messem_
tuam, in qua seminanda _alii laboraverunt, mittens_ etiam in aliam
sementem, cujus [Sidenote: Joh. 4, 38.]_messis in fine est_. Ita das vota
optanti*, et benedicis annos justi; [Sidenote: Mat. 13, 39.]_tu autem idem
ipse es, et_ in [Sidenote: Ps. 101, 28.]_annis tuis_ qui _non deficiunt_,
horreum præparas annis transeuntibus. Æterno quippe consilio, propriis
temporibus bona coelestia das super terram.
23. Quoniam [Sidenote: 1 Cor. 12, 7-11.]_quidem alii datur per Spiritum
sermo sapientiæ_[363], tanquam _luminare majus_, propter eos qui perspicuæ
veritatis luce delectantur, tanquam in principio diei; _alii autem sermo
scientiæ secundum eumdem Spiritum_, tanquam _luminare minus; alii fides,
alii donatio curationum, alii operationes {263} virtutum, alii prophetia,
alii dijudicatio spirituum, alteri genera linguarum_; et hæc omnia tanquam
_stellæ_. _Omnia enim hæc operatur unus atque idem Spiritus, dividens
propria unicuique prout vult_, et faciens apparere sidera in
_manifestatione ad utilitatem_. [Sidenote: 1 Cor. 13, 2.]_Sermo_ autem
_scientiæ_ qua continentur _omnia sacramenta_, quæ variantur
temporibus[364] tanquam luna, et cæteræ notitiæ donorum quæ deinceps
tanquam stellæ commemorata sunt, quantum differunt ab illo candore
sapientiæ quo gaudet prædictus dies, tantum in principia* noctis sunt[365].
His enim sunt necessaria, quibus ille prudentissimus servus tuus [Sidenote:
1 Cor. 3, 1.]_non potuit loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus_,
ille qui [Sidenote: 1 Cor. 2, 6.]_sapientiam loquitur inter perfectos_.
[Sidenote: v. 14.]_Animalis autem homo tanquam parvulus in Christo,
[Sidenote: Id. 3, 2.]lactisque potator_, donec roboretur ad solidum cibum,
et aciem firmet ad solis aspectum, non habeat desertam noctem suam, sed
luce lunæ stellarumque contentus sit. Hæc nobiscum disputas, sapientissime
Deus noster, in Libro tuo firmamento tuo; ut discernamus omnia
contemplatione mirabili, quamvis adhuc _in signis, et in temporibus, et in
diebus, et in annis_.
[Sidenote: XIX. Tractat eumdem versiculum, _Fiant luminaria_ etc.]
24. Sed prius [Sidenote: Is. 1, 16.]_lavamini, mundi estote; auferte
nequitiam_ ab animis vestris, atque a _conspectu oculorum meorum_, ut
_appareat arida_. _Discite bonum facere, judicate pupillo, et justificate
viduam_; ut _germinet terra herbam pabuli et lignum fructiferum_; et
_venite, disputemus, dicit Dominus_, ut _fiant luminaria in firmamento
coeli, et luceant super terram_. Quærebat dives ille a _magistro bono, quid
faceret ut vitam æternam consequeretur_: dicat ei _magister bonus_, quem
putabat hominem, et nihil amplius; bonus est autem, quia Deus est: dicat
ei, ut _si vult venire ad vitam, servet mandata_; separet a se amaritudinem
malitiæ atque nequitiæ; _non occidat, non moechetur, non furetur, non
falsum testimonium dicat_; ut _appareat arida_, et _germinet_ honorem
patris et matris, et dilectionem proximi. _Feci_, inquit, _hæc omnia_.
{264} Unde ergo tantæ spinæ, si terra fructifera est? Vade, exstirpa
silvosa dumeta avaritiæ; _vende quæ possides_, et implere frugibus _dando
pauperibus, et habebis thesaurum in coelis_, et _sequere Dominum si vis
esse perfectus_, eis sociatus inter quos _loquitur sapientiam ille_ qui
novit quid distribuat diei et nocti, ut noris et tu, ut _fiant_ et tibi
_luminaria in firmamento coeli_; quod non fiet, nisi fuerit [Sidenote: Mat.
6, 21.]_illic cor tuum_; quod item non fiet, nisi fuerit _illic thesaurus
tuus_, sicut audisti a _magistro bono_. Sed [Sidenote: Mat. 19,
16-22.]_contristata est_ terra sterilis[366], _et spinæ offocaverunt
verbum_.
25. [Sidenote: 1 Pet. 2, 9.]_Vos autem genus electum, infirma mundi, qui
dimisistis omnia ut sequeremini Dominum_; ite post eum, et [Sidenote: Mat.
10, 28.]_confundite fortia_: ite post eum, [Sidenote: 1 Cor. 1, 7.
8.]_speciosi pedes_, et _lucete in firmamento_; ut [Sidenote: Is. 52,
7.]_coeli enarrent gloriam ejus, dividentes inter lucem_ perfectorum sed
nondum sicut Angelorum, _et tenebras_ parvulorum sed non despectorum*:
lucete super omnem terram; et [Sidenote: Ps. 18, 2.]_dies_ sole candens
_eructet diei verbum sapientiæ_, et _nox_ luna lucens _annuntiet nocti
verbum scientiæ_. Luna et stellæ nocti lucent; sed nox non obscurat eas,
quoniam ipsæ illuminant eam pro modulo ejus. Ecce enim tanquam Deo dicente,
_Fiant luminaria in firmamento coeli, factus est subito de coelo sonus,
quasi decurrens spiritus* vehemens, et visæ sunt linguæ divisæ quasi ignis,
[Sidenote: Act. 2, 2. 3.]qui et insedit super unumquemque illorum_; et
[Sidenote: Mat. 5, 14.]_facta sunt luminaria in firmamento coeli, verbum
vitæ_ habentia. Ubique discurrite, ignes sancti, ignes decori. [Sidenote: 1
John 1, 1.]_Vos_ enim _estis lumen mundi_, nec estis _sub modio_. Exaltatus
est cui adhæsistis, et exaltavit vos. Discurrite, et innotescite omnibus
gentibus.
[Sidenote: XX. In ver. 20: _Producant aquæ_ &c. Quæ reptilia, quæ
volatilia.]
26. Concipiat et mare, et pariat opera vestra, et _producant aquæ reptilia
animarum vivarum_. [Sidenote: Jer. 15, 19.]_Separantes_ enim _pretiosum a
vili_, facti estis os Dei, per quos* diceret: _Producant aquæ_, non animam
vivam quam terra producit, sed _reptilia animarum vivarum, et volatilia
volantia super terram_. Repserunt enim Sacramenta tua, Deus, per opera
sanctorum tuorum inter medios fluctus tentationum sæculi, ad imbuendas
gentes in* nomine tuo, in baptismo tuo. Et inter hæc facta sunt magnalia
mirabilia tanquam _ceti grandes_, et voces nuntiorum tuorum _volitantes
super terram juxta firmamentum_ Libri tui, {265} præposito illo sibi ad
auctoritatem, sub quo volitarent quocumque irent. _Neque_ enim [Sidenote:
Ps. 18, 4. 5.]_sunt loquelæ neque sermones, quorum non audiantur voces
eorum_, quando _in omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terræ
verba eorum_; quoniam tu, Domine, _benedicendo multiplicasti_ hæc.
27. Numquid mentior, aut mixtione misceo, neque distinguo lucidas
cognitiones harum rerum in firmamento coeli, et opera corporalia in undoso
mari, et sub firmamento coeli? Quarum enim rerum notitiæ sunt solidæ, et
terminatæ sine incrementis generationum, tanquam lumina _sapientiæ et
scientiæ_, earumdem rerum sunt operationes corporales multæ ac variæ; et
aliud ex alio crescendo multiplicantur in benedictione tua, Deus, qui
consolatus es fastidia sensuum mortalium, ut in cognitione animi res una
multis modis per corporis motiones figuretur atque dicatur[367]. Aquæ
produxerunt hæc; sed in verbo tuo. Necessitates alienatorum ab æternitate
veritatis tuæ populorum produxerunt hæc, sed in Evangelio tuo; quoniam ipsæ
aquæ ista ejecerunt, quarum amarus languor fuit causa ut in tuo verbo ista
procederent.
28. Et pulchra sunt omnia faciente te, et ecce tu inenarrabiliter pulchrior
qui fecisti omnia: a quo* si non esset lapsus Adam, non diffunderetur ex
utero ejus salsugo maris, genus humanum profunde curiosum, et procellose
tumidum, et instabiliter fluidum; atque ita non opus esset ut in _aquis
multis_ corporaliter et sensibiliter operarentur dispensatores tui mystica
facta et dicta. Sic enim mihi nunc occurrerunt reptilia et volatilia,
quibus imbuti et initiati homines corporalibus sacramentis subditi, non
ultra proficerent, nisi spiritualiter vivesceret anima gradu alio, et post
initii verbum in consummationem respiceret.
[Sidenote: XXI. In ver. 24: _Producat terra animam vivam &c._]
29. Ac per hoc in verbo tuo non maris profunditas, sed ab aquarum
amaritudine terra discreta ejecit*, non reptilia animarum vivarum et
volatilia, sed animam vivam. Neque enim jam opus habet Baptismo quo
gentibus opus est, sicut opus habebat cum aquis tegeretur; non enim
[Sidenote: Joh. 3, 5.]_intratur_ aliter _in regnum coelorum_ ex illo quo
instituisti ut sic intretur: nec {266} magnalia mirabilium quærit quibus
fiat fides; neque enim [Sidenote: Joh. 4, 48.]_nisi signa et prodigia
viderit, non credit_, cum jam distincta sit terra fidelis ab aquis maris
infidelitate amaris; et [Sidenote: 1 Cor. 14, 22.]_linguæ in signo* sunt
non fidelibus, sed infidelibus_. Nec isto igitur genere _volatili_, quod
verbo tuo _produxerunt aquæ_, opus habet [Sidenote: Ps. 135, 6.]_terra_
quam _fundasti super aquas_[368]. Immitte in eam verbum tuum per nuntios
tuos. Opera enim eorum narramus, sed tu es qui operaris in eis, ut*
operentur animam vivam. Terra producit eam, quia terra causa est ut hæc
agant in ea; sicut mare fuit causa ut agerent _reptilia animarum vivarum_,
et _volatilia sub firmamento coeli_, quibus jam terra non indiget;
[Sidenote: Luc. 24, 43.]quamvis piscem[369] manducet levatum de profundo in
ea [Sidenote: Ps. 22, 5.]_mensa_ quam _parasti in conspectu credentium_;
ideo enim de profundo levatus est ut alat aridam. Et aves, marina
progenies, sed tamen super terram multiplicantur. Primarum enim vocum
evangelizantium infidelitas hominum causa exstitit; sed et fideles
exhortantur, et benedicuntur ab eis* multipliciter de die in diem. At vero
anima viva de terra sumit* exordium, quia non prodest nisi jam fidelibus
continere se ab amore hujus sæculi, ut anima eorum tibi viva quæ [Sidenote:
1 Tim. 5, 6.]_mortua_ erat _in deliciis vivens_, deliciis, Domine,
mortiferis; nam tu puri cordis vitales deliciæ.
30. Operentur ergo jam in terra ministri tui, non sicut in aquis
infidelitatis, annuntiando et loquendo per miracula et sacramenta et voces
mysticas, ubi intenta* sit ignorantia mater admirationis in timore
occultorum signorum; talis enim est introitus ad fidem filiis Adam oblitis
tui, dum [Sidenote: Gen. 3, 8.]_se abscondunt a facie_ tua et fiunt
abyssus: sed operentur etiam sicut in arida discreta a gurgitibus abyssi;
et sint forma fidelibus, vivendo coram eis, et excitando ad imitationem.
Sic enim non tantum ad audiendum, sed etiam ad faciendum audiunt:
[Sidenote: Ps. 68, 33.]_Quærite Dominum, et vivet anima vestra_, ut
_producat terra animam viventem_. [Sidenote: Rom. 12, 2.]_Nolite conformari
huic sæculo_, {267} continete vos ab eo. Evitando vivit anima, quæ
appetendo moritur. Continete vos ab immani feritate superbiæ, ab inerti
voluptate luxuriæ, et a [Sidenote: 1 Tim. 6, 20.]_fallaci nomine scientiæ_;
ut sint bestiæ mansuetæ, et pecora edomita, et innoxii serpentes. Motus
enim animæ sunt isti in allegoria: sed fastus elationis, et delectatio
libidinis, et venenum curiositatis, motus sunt animæ mortuæ; quia non ita
moritur, ut omni motu careat, quoniam [Sidenote: Jer. 2, 13.]_discedendo a
fonte vitæ_ moritur[370], atque ita suscipitur a prætereunte sæculo, et
[Sidenote: Rom. 12, 2.]_conformatur ei_.
31. Verbum autem tuum, Deus, _fons vitæ_ æternæ est, et non præterit:
ideoque in verbo tuo cohibetur ille discessus, dum dicitur nobis, _Nolite
conformari huic sæculo_; ut _producat terra_, in _fonte vitæ, animam
viventem_, in verbo tuo per [Sidenote: 1 Cor. 11, 1.]Evangelistas tuos
animam continentem, imitando imitatores Christi tui. Hoc est enim _secundum
genus_, quoniam æmulatio viri ab amico est: [Sidenote: Gal. 4,
12.]_Estote_, inquit, _sicut ego; quia et ego sicut vos_. Ita erunt in
anima viva* _bestiæ bonæ_ in mansuetudine actionis. Mandasti enim, dicens:
[Sidenote: Eccl. 3, 19.]_In mansuetudine opera tua perfice, et ab omni
homine diligeris._ Et [Sidenote: 1 Cor. 8, 8.]_pecora bona, neque si
manducaverint, abundantia; neque si non manducaverint, egentia_: et
_serpentes_ boni, non perniciosi ad nocendum, sed [Sidenote: Mat. 10,
16.]_astuti_ ad cavendum; et tantum explorantes temporalem naturam, quantum
sufficit, ut [Sidenote: Rom. 1, 20.]_per ea quæ facta sunt, intellecta
conspiciatur æternitas_. Serviunt enim rationi hæc animalia[371], cum a
progressu mortifero cohibita vivunt et _bona sunt_.
{268}
[Sidenote: XXII. In ver. 26: _Faciamus hominem ad imaginem_ &c. Renovatio
mentis.]
32. Ecce enim, Domine Deus noster, creator noster, cum cohibitæ fuerint
affectiones ab _amore sæculi_, quibus moriebamur male vivendo, et coeperit
esse _anima vivens_ bene vivendo, completumque fuerit verbum tuum, quod per
Apostolum tuum dixisti, _Nolite conformari huic sæculo_; consequitur et
illud quod adjunxisti statim et dixisti, _Sed reformamini in novitate
mentis vestræ_: non jam _secundum genus_, tanquam imitantes præcedentem
proximum, et* ex hominis melioris auctoritate viventes, (neque enim
dixisti, "Fiat homo secundum genus;" sed, [Sidenote: Gen. 1, 26.]_Faciamus
hominem ad imaginem et similitudinem nostram_; ut nos _probemus quæ sit
voluntas_ tua. Ad hoc enim [Sidenote: 1 Cor. 4, 15.]_dispensator_ ille tuus
_generans per Evangelium filios_, ne semper parvulos haberet quos lacte
nutriret, et tanquam nutrix foveret: [Sidenote: 1 Thess. 2,
7.]_Reformamini_, inquit, _in novitate mentis vestræ [Sidenote: Rom. 12,
2.]ad probandum vos* quæ sit voluntas Dei, quod bonum et beneplacitum et
perfectum_. Ideoque non dicis, Fiat homo; sed, _Faciamus hominem._ Nec
dicis, Secundum genus; sed, _Ad imaginem et similitudinem nostram._ Mente
quippe renovatus, et conspiciens intellectam veritatem tuam, homine
[Sidenote: Jer. 31, 34. Heb. 8, 11.]_demonstratore_ non indiget, ut suum
genus imitetur; sed te _demonstrante probat_ ipse _quæ sit voluntas_ tua,
_quod bonum et beneplacitum et perfectum_: et doces eum* jam capacem videre
Trinitatem unitatis, et unitatem Trinitatis[372]. Ideoque pluraliter dicto,
_Faciamus hominem_, singulariter tamen infertur, [Sidenote: Gen. 1, 27.]_Et
fecit Deus hominem_; et pluraliter dicto, _Ad imaginem nostram_,
singulariter infertur, _ad imaginem Dei_. Ita homo [Sidenote: Col. 3,
10.]_renovatur in agnitione Dei, secundum imaginem ejus qui creavit eum_:
et [Sidenote: 1 Cor. 2, 15.]_spiritualis_ effectus _judicat omnia_, quæ
utique judicanda sunt; _ipse autem a nemine judicatur_.
[Sidenote: XXIII. In eumdem versiculum: _Et præscit piscibus maris_ &c. De
quibus christianus judicet.]
33. Quod autem _judicat omnia_, hoc est quod _habet potestatem piscium
maris, et volatilium coeli, et_ omnium _pecorum_ et ferarum, _et omnis
terræ, et omnium repentium quæ repunt super terram_. Hoc enim agit per
mentis intellectum, per quem [Sidenote: 1 Cor. 2, 14.]_percipit quæ sunt
Spiritus Dei_. Alioquin _homo in honore {269} positus, non intellexit;
[Sidenote: Ps. 48, 13.]comparatus est jumentis insensatis, et similis
factus est illis_. Ergo in Ecclesia tua, Deus noster, secundum gratiam tuam
quam dedisti ei, quoniam [Sidenote: Eph. 2, 10.]_tuum sumus figmentum,
creati in operibus bonis_, non solum qui spiritualiter præsunt, sed etiam
hi* qui spiritualiter subduntur eis qui præsunt ([Sidenote: Gen. 1,
27.]_Masculum enim et feminam fecisti hominem_ hoc modo in gratia tua
spirituali, ubi secundum sexum corporis [Sidenote: Gal. 3, 28.]_non est
masculus et femina_; quia _nec Judæus, neque Græcus, nec servus, neque
liber_): _spirituales_ ergo, sive qui præsunt, sive qui obtemperant,
spiritualiter [Sidenote: 1 Cor. 2, 15.]_judicant_: non de cognitionibus
spiritualibus, quæ _lucent in firmamento_ (non enim oportet de tam sublimi
auctoritate judicare); neque enim* de ipso Libro tuo, etiamsi quid ibi non
lucet; quoniam submittimus ei nostrum intellectum, certumque habemus etiam
quod clausum est aspectibus nostris, recte veraciterque dictum esse. Sic
enim homo, licet jam [Sidenote: Col. 3, 10.]_spiritualis_ et _renovatus in
agnitione Dei, secundum imaginem ejus qui creavit eum_; [Sidenote: Jac. 4,
11.]_factor_ tamen _legis_ debet esse, non _judex_. Neque de illa
distinctione judicat, spiritualium videlicet atque carnalium hominum, qui
tuis, Deus noster, oculis noti sunt, et nullis adhuc nobis apparuerunt
operibus, ut [Sidenote: Mat. 7, 20.]_ex fructibus eorum cognoscamus eos_:
sed tu, Domine, jam scis eos et divisisti et [Sidenote: Ps. 49,
2.]_vocasti_ in occulto, antequam fieret firmamentum. Neque de turbidis
hujus sæculi populis quanquam* [Sidenote: 1 Cor. 5, 12.]_spiritualis_ homo
_judicat_. _Quid enim_ ei _de his qui foris sunt judicare_, ignoranti quis
inde venturus sit in dulcedinem gratiæ tuæ, et quis in perpetua impietatis
amaritudine remansurus?
34. Ideoque _homo_ quem _fecisti ad imaginem_ tuam, non accepit potestatem
_luminarium coeli_, neque ipsius occulti coeli, neque _diei et noctis_, quæ
ante coeli constitutionem vocasti, neque _congregationis aquarum quod est
mare_; sed accepit _potestatem piscium maris, et volatilium coeli, et
omnium pecorum, et omnis terræ, et omnium repentium quæ repunt super
terram_. Judicat enim; et approbat quod recte, improbat autem quod perperam
invenerit; sive in ea solemnitate sacramentorum quibus initiantur, quos
pervestigat in _aquis multis_ misericordia tua; sive in ea qua ille
_piscis_[373] exhibetur, quem levatum de profundo terra pia comedit; sive
in verborum signis vocibusque subjectis auctoritati Libri tui {270} tanquam
_sub firmamento_ volitantibus, interpretando, exponendo, disserendo,
disputando, benedicendo atque invocando te, ore erumpentibus atque
sonantibus signis, ut respondeat populus, Amen. Quibus omnibus vocibus
corporaliter enuntiandis, causa est _abyssus_ sæculi, et cæcitas carnis,
qua* cogitata non possunt videri, ut opus sit instrepere in auribus: ita
quamvis _multiplicentur volatilia super terram_, ex aquis tamen originem
ducunt. _Judicat_ etiam _spiritualis_, approbando quod rectum, improbando
autem quod perperam invenerit in operibus moribusque fidelium, eleemosynis
tanquam terra _fructifera_, et de _anima viva_ mansuefactis affectionibus,
in castitate, in jejuniis, in cogitationibus piis, de his quæ per sensum
corporis percipiuntur. De his enim _judicare_ nunc dicitur, in quibus et
potestatem corrigendi habet.
[Sidenote: XXIV. In ver. 28: _Et benedixit eos Deus dicens, Crescite_, &c.]