quocumque gaudio gaudeam, beatum me putem. Est enim [Sidenote: Is. 48,
22.]_gaudium_ quod _non_ datur _impiis_, sed eis qui te gratis colunt,
quorum gaudium tu ipse es. Et ipsa est beata vita gaudere ad te, de te,
propter te; ipsa est, et non est altera[260]. Qui autem aliam putant esse,
aliud sectantur gaudium, neque ipsum verum. Ab aliqua tamen imagine gaudii
voluntas eorum non avertitur.
[Sidenote: XXIII. Item prosequitur quæ sit beata vita, et ubi.]
33. Non ergo certum est quod omnes esse beati volunt, quoniam qui non de te
gaudere volunt, quæ sola vita beata est, non utique vitam beatam volunt. An
omnes hoc volunt? Sed [Sidenote: Gal. 5, 17.]_quoniam caro concupiscit
adversus spiritum, et spiritus adversus carnem ut non faciant quod volunt_,
cadunt in id quod valent, eoque contenti sunt; quia illud quod non valent,
non tantum volunt, quantum sat est ut valeant[261]. Nam quaero ab omnibus
utrum malint de veritate quam de falsitate gaudere: tam non dubitant dicere
de veritate se malle, quam non dubitant dicere beatos esse se velle. Beata
quippe vita est gaudium de veritate. Hoc est enim gaudium de te qui
[Sidenote: Joh. 14, 6.]_veritas es_, Deus [Sidenote: Ps. 26, 1; 41,
11.]_illuminatio mea, salus faciei meæ, Deus meus_. Hanc vitam beatam omnes
volunt, hanc vitam quæ sola beata est omnes volunt, gaudium de veritate
omnes volunt[262]. Multos expertus sum qui vellent fallere; qui autem
falli, neminem. Ubi ergo noverunt hanc vitam beatam, nisi ubi noverunt
etiam veritatem? Amant enim et ipsam, quia* falli nolunt. Et cum amant
beatam vitam quod non est aliud quam de veritate gaudium, utique amant
etiam veritatem; nec amarent nisi esset aliqua notitia ejus in memoria
eorum. Cur ergo non de illa gaudent? cur non beati sunt? Quia fortius
occupantur in aliis quæ potius eos faciunt miseros, quam illud beatos quod
tenuiter meminerunt[263]. Adhuc enim modicum lumen {185} *est in hominibus;
ambulent, [Sidenote: Joh. 12, 35.]_ambulent, ne eos tenebræ comprehendant_.
34. Cur autem "veritas parit odium[264]," et inimicus eis factus est homo
tuus verum prædicans, [Sidenote: Joh. 8, 40.]cum ametur beata vita, quæ non
est nisi gaudium de veritate: nisi quia sic amatur veritas, ut quicumque
aliud amant, hoc quod amant velint esse veritatem; et quia falli nolunt,
nolunt convinci quod falsi sint? Itaque propter eam rem oderunt veritatem,
quam pro veritate amant. [Sidenote: Joh. 5, 35.]Amant eam lucentem, oderunt
eam redarguentem. Quia enim falli nolunt et fallere volunt, amant eam cum
se ipsa indicat, et oderunt eam cum eos ipsos indicat*. Inde retribuet eis,
ut qui se ab ea manifestari nolunt, et eos nolentes manifestet, et eis ipsa
non sit manifesta. Sic sic etiam, sic animus humanus, etiam sic cæcus et
languidus, turpis atque indecens latere vult; se autem ut lateat aliquid
non vult. Contra illi redditur ut ipse non lateat veritatem, ipsum autem
veritas lateat. Tamen etiam sic dum miser est, veris* mavult gaudere quam
falsis. Beatus ergo erit, si nulla interpellante molestia, de ipsa, per
quam vera sunt omnia, sola veritate gaudebit.
[Sidenote: XXIV. Gratulatur quod sua in memoria Deus locum habeat.]
35. Ecce quantum spatiatus sum in memoria mea, quærens te, Domine, et non
te inveni extra eam. Neque enim aliquid de te inveni quod non meminissem ex
quo didici te. Nam ex quo didici te, non sum oblitus tui. Ubi enim inveni
veritatem, ibi inveni Deum meum ipsam veritatem[265], quam, ex quo didici,
non sum oblitus. Itaque ex quo te didici, manes in memoria mea, et illic te
invenio, cum reminiscor tui et delector in te. Hæ sunt sanctæ deliciæ meæ,
quas donasti mihi misericordia tua respiciens paupertatem meam.
[Sidenote: XXV. In quo memoriæ gradu reperiatur Deus.]
36. Sed ubi manes in memoria mea, Domine, ubi illic manes? quale cubile
fabricasti* tibi? quale sanctuarium* ædificasti tibi? Tu dedisti hanc
dignationem memoriæ meæ ut maneas in ea; sed in qua ejus parte maneas, hoc
considero. Transcendi[266] enim partes ejus, quas habent et bestiæ, cum te
recordarer, quia non ibi te inveniebam inter imagines rerum corporalium; et
veni ad partes ejus, ubi commendavi {186} affectiones animi mei, nec* illic
inveni te. Et intravi ad ipsius animi mei sedem, quæ illi est in memoria
mea, quoniam sui quoque meminit animus, nec ibi tu eras: quia sicut non es
imago corporalis, nec affectio viventis, qualis est cum lætamur,
contristamur*, cupimus, metuimus, meminimus, obliviscimur, et quidquid
hujusmodi est; ita nec ipse animus es, quia Dominus Deus animi tu es, et
commutantur hæc omnia, tu autem incommutabilis manes super omnia, et
dignatus es habitare in memoria mea ex quo te didici. Et quid quæro quo
loco ejus habites, quasi vero loca ibi sint? Habitas certe in ea, quoniam
tui memini ex quo te didici, et in ea te invenio cum recordor te.
[Sidenote: XXVI. Ubi invenitur Deus.]
37. Ubi ergo te inveni ut discerem te? Neque enim jam eras in memoria mea,
priusquam te discerem. Ubi ergo inveni te ut discerem te, nisi in te supra
me? Et nusquam locus, et recedimus, et accedimus[267], et nusquam locus.
Veritas, ubique, præsides omnibus consulentibus te, simulque respondes
omnibus etiam diversa consulentibus. Liquide tu respondes, sed non liquide
omnes audiunt. Omnes unde volunt consulunt, sed non semper quod volunt
audiunt. Optimus minister tuus est, qui non magis intuetur hoc a te audire
quod ipse voluerit, sed potius hoc velle quod a te audierit.
[Sidenote: XXVII. Quomodo hominem rapiat Dei pulchitrudo.]
38. Sero te amavi, pulchritudo tam antiqua et tam nova! sero te amavi! Et
ecce intus eras, et ego foris, et ibi te quærebam; et in ista formosa quæ
fecisti, deformis irruebam[268]. Mecum eras, et tecum non eram. Ea me
tenebant longe a te, quæ si in te non essent, non essent[269]. Vocasti, et
clamasti, et rupisti surditatem meam. Coruscasti, splenduisti, et fugasti
cæcitatem meam. Fragrasti*, et duxi spiritum, et anhelo tibi. Gustavi, et
esurio, et sitio. Tetigisti me, et exarsi in pacem tuam.
[Sidenote: XXVIII. Miseriæ hujus vitæ.]
39. Cum inhæsero tibi ex omni me, nusquam erit mihi dolor et labor; et viva
erit vita mea, tota plena te. Nunc autem quoniam quem tu imples, sublevas
eum; quoniam tui plenus non sum, oneri mihi sum. Contendunt lætitiæ meæ
flendæ cum lætandis moeroribus; et ex qua parte stet victoria nescio. Hei
mihi! Domine, miserere mei. Contendunt {187} moerores mei mali cum gaudiis
bonis, et ex qua parte stet victoria nescio. Hei mihi! Domine, miserere
mei. Hei mihi! ecce vulnera mea non abscondo: medicus es, æger sum;
misericors es, miser sum. Numquid non [Sidenote: Job 7, 1.]_tentatio est
vita humana super terram_? Quis velit molestias et difficultates? Tolerari
jubes ea*, non amari. Nemo quod tolerat amat, etsi tolerare amat. Quamvis
enim gaudeat se tolerare, mavult tamen non esse quod toleret. Prospera in
adversis desidero, adversa in prosperis timeo. Quis inter hæc medius locus,
ubi non sit _humana vita tentatio_*? Væ prosperitatibus sæculi, semel et
iterum, a timore adversitatis, et a corruptione lætitiæ! Væ adversitatibus
sæculi, semel et iterum et tertio, a desiderio prosperitatis, et quia ipsa
adversitas dura est, et ne frangat tolerantiam*! numquid non _tentatio_ est
_vita humana super terram_ sine ullo interstitio?
[Sidenote: XXIX. In Deo spes tota.]
40. Et tota spes mea non nisi in magna valde misericordia tua. Da quod
jubes, et jube quod vis[270]. Imperas nobis continentiam. [Sidenote: Sap.
8, 21.]_Et cum scirem_, ait quidam, _quia nemo potest esse continens nisi
Deus det: et hoc ipsum erat sapientiæ scire cujus esset hoc donum_. Per
continentiam[271] quippe colligimur et redigimur in unum, a quo in multa
defluximus. Minus enim te amat qui tecum aliquid amat quod non propter te
amat[272]. O amor qui semper ardes et nunquam exstingueris! Charitas Deus
meus, accende me. Continentiam jubes; da quod jubes, et jube quod vis.
[Sidenote: XXX. Confitetur ut se habet ad tentationes carnalis libidinis.]
41. Jubes certe ut contineam a [Sidenote: 1 Joh. 2, 16.]concupiscentia
carnis, et {188} concupiscentia oculorum, et ambitione sæculi[273].
Jussisti a concubitu; et de ipso conjugio melius aliquid monuisti quam
concessisti. Et quoniam dedisti, factum est et antequam dispensator
sacramenti tui fierem. Sed adhuc vivunt in memoria mea, de qua multa
locutus sum, talium rerum imagines, quas ibi* consuetudo mea fixit; et
occursantur mihi vigilanti quidem carentes viribus, in somnis autem non
solum usque ad delectationem, sed etiam usque ad consensionem factumque
simillimum. Et tantum valet imaginis illusio in anima mea et in carne mea,
ut dormienti falsa visa persuadeant quod vigilanti vera non possunt.
Numquid tunc ego non sum, Domine Deus meus? Et tamen tantum interest inter
meipsum et meipsum; intra momentum quo hinc ad soporem transeo, vel huc
inde retranseo! Ubi est tunc ratio, quæ talibus suggestionibus resistit
vigilans? Et si res ipsæ ingerantur, inconcussa manet*. Numquid clauditur
cum oculis? numquid sopitur cum sensibus corporis? Et unde sæpe etiam in
somnis resistimus, nostrique propositi memores, atque in eo castissime
permanentes, nullum talibus illecebris adhibemus assensum? Et tamen tantum
interest, ut cum aliter accidit, evigilantes ad conscientiæ requiem
redeamus; ipsaque distantia reperiamus nos non fecisse, quod tamen in nobis
quoquo modo factum esse doleamus.
42. Numquid non potens es* Deus omnipotens, sanare omnes languores animæ
meæ, atque abundantiore gratia tua lascivos motus etiam mei soporis
exstinguere? Augebis, Domine, magis magisque in me munera tua, ut anima mea
sequatur me ad te, concupiscentiæ visco expedita, ut non sit rebellis sibi,
atque ut in somnis etiam, non solum non perpetret istas corruptelarum
turpitudines per imagines animales usque ad carnis fluxum, sed ne
consentiat quidem. Nam ut nihil tale vel tantillum libeat*, quantulum
possit nutu cohiberi, {189} etiam in casto dormientis affectu, non tantum
in hac vita, sed etiam in hac ætate, non magnum est omnipotenti, qui
[Sidenote: Eph. 3, 20.]_vales facere supra quam petimus et intelligimus_.
Nunc tamen in quid* adhuc sim in hoc genere mali mei, dixi Domino bono meo
[Sidenote: Ps. 2, 11.]_exsultans cum tremore_ in eo quod donasti mihi, et
lugens in eo quod inconsummatus sum, sperans* perfecturum te in me
misericordias tuas usque ad pacem plenariam, quam tecum habebunt interiora
et exteriora mea, cum [Sidenote: 1 Cor. 15, 54.]_absorpta fuerit mors in
victoriam_.
[Sidenote: XXXI. Ut se gerit ad tentationes gulæ.]
43. Est alia [Sidenote: Mat. 6, 34.]_malitia diei_, quæ utinam _sufficiat_
ei. Reficimus enim quotidianas ruinas corporis edendo et bibendo, priusquam
[Sidenote: 1 Cor. 6, 13.]_escas et ventrem destruas_, cum occideris
indigentiam meam* satietate mirifica, et [Sidenote: Ib. 15,
54.]_corruptibile hoc indueris incorruptione_ sempiterna. Nunc autem suavis
est mihi necessitas, et adversus istam suavitatem pugno ne capiar; et
quotidianum bellum gero in jejuniis, sæpius [Sidenote: Ib. 9, 27.]_in
servitutem redigens corpus_ meum; et dolores mei voluptate pelluntur. Nam
fames et sitis quidam dolores sunt; urunt, et sicut febris, necant, nisi
alimentorum medicina succurrat. Quæ quoniam præsto est, ex consolatione
munerum tuorum, in quibus nostræ infirmitati terra et aqua et coelum
serviunt, calamitas deliciæ vocantur*.
44. Hoc me docuisti, ut quemadmodum medicamenta, sic alimenta sumpturus
accedam. Sed dum ad quietem satietatis ex indigentiæ molestia transeo, in
ipso transitu mihi insidiatur laqueus concupiscentiæ. Ipse enim transitus
voluptas est, et non est alius qua transeatur quo* transire cogit
necessitas. Et cum salus sit causa edendi et bibendi, adjungit se tanquam
pedissequa periculosa jucunditas; et plerumque præire conatur, ut ejus
causa fiat quod salutis causa me facere vel dico, vel volo. Nec idem modus
utriusque est: nam quod saluti satis est, delectationi parum est. Et sæpe
incertum fit utrum adhuc necessaria corporis cura subsidium petat, an
voluptaria cupiditatis fallacia ministerium suppetat. Ad hoc incertum
hilarescit infelix anima, et in eo præparat excusationis patrocinium,
gaudens non apparere quid satis sit moderationi valetudinis, ut obtentu
salutis obumbret negotium voluptatis. His tentationibus quotidie conor
resistere, et invoco dexteram tuam* et ad te refero æstus meos, quia
consilium mihi de hac re nondum stat.
45. Audio vocem jubentis Dei mei: [Sidenote: Luc. 21, 34.]_Non graventur
corda {190} vestra in crapula et ebrietate_. Ebrietas longe est a me;
misereberis, ne appropinquet mihi. Crapula[274] autem nonnunquam subrepit
servo tuo; misereberis, ut longe fiat a me. [Sidenote: Sap. 8, 21.]_Nemo
enim potest esse continens, nisi tu des._ Multa nobis orantibus tribuis; et
quidquid boni antequam oraremus accepimus, a te accepimus; et ut hoc postea
cognosceremus, antea* accepimus. Ebriosus nunquam fui, sed ebriosos a te
factos sobrios ego novi. Ergo a te factum est ut hoc non essent qui nunquam
fuerunt, a quo factum est ut hoc non semper essent qui fuerunt, a quo etiam
factum est ut scirent utrique a quo factum est. Audivi aliam vocem tuam:
[Sidenote: Ecc. 18, 30.]_Post concupiscentias tuas non eas, et a voluntate
tua avertere._ Audivi et illam ex munere tuo quam multum amavi: [Sidenote:
1 Cor. 8, 8.]_Neque si manducaverimus, abundabimus; neque si non
manducaverimus, deerit nobis._ Hoc est dicere, Nec illa res me copiosum
faciet, nec illa ærumnosum. Audivi et alteram: [Sidenote: Phil. 4,
11-13.]_Ego enim didici in quibus sum sufficiens esse; et abundare novi, et
penuriam pati novi. Omnia possum in eo qui me confortat._ Ecce miles
castrorum coelestium, non pulvis quod nos* sumus. Sed memento, Domine, quia
pulvis sumus, et de [Sidenote: Ps. 102, 14; et Gen. 3, 19.]_pulvere fecisti
hominem_; et [Sidenote: Luc. 15, 24. 32.]_perierat, et inventus est_. _Nec_
ille in se potuit, quia idem pulvis fuit, quem talia dicentem afflatu tuæ
inspirationis adamavi: _Omnia possum_, inquit, _in eo qui me confortat_.
Conforta me, ut possim. Da quod jubes, et jube quod vis[275]. Iste se
accepisse confitetur, et [Sidenote: 1 Cor. 1, 30. 31.]_quod gloriatur, in
Domino gloriatur_*. Audivi alium rogantem ut accipiat: [Sidenote: Ecc. 23,
6.]_Aufer a me_, inquit, _concupiscentias ventris_. Unde apparet, sancte
Deus meus, te dare, cum fit quod imperas fieri.
46. Docuisti me, Pater bone, [Sidenote: Rom. 14, 20.]_Omnia munda mundis_;
_sed malum_ esse [Sidenote: 1 Tim. 4, 4.]_homini qui per offensionem
manducat_; et _omnem {191} creaturam tuam bonam esse, nihilque abjiciendum
quod cum gratiarum actione percipitur_; et quia [Sidenote: 1 Cor. 8,
8.]_esca nos non commendat Deo_; et ut [Sidenote: Col. 2, 16.]_nemo nos
judicet in cibo aut in potu_; et ut [Sidenote: Rom. 14, 3.]_qui manducat
non manducantem non spernat; et qui non manducat, manducantem non judicet_.
Didici hæc; gratias tibi, laudes tibi Deo meo, magistro meo, pulsatori
aurium mearum, illustratori cordis mei: eripe me ab omni tentatione. Non
ego immunditiam obsonii timeo, sed immunditiam cupiditatis. [Sidenote: Gen.
9, 2. 3.]Scio Noe omne carnis[276] genus quod cibo esset usui manducare
permissum; [Sidenote: 3 Reg. 17, 6.]Eliam cibo carnis refectum; [Sidenote:
Mat. 3, 4.]Joannem mirabili abstinentia præditum, animalibus, hoc est
locustis, in escam cedentibus non fuisse pollutum. [Sidenote: Gen. 25,
34.]Et scio Esau lenticulæ concupiscentia deceptum; et [Sidenote: 2 Reg.
23, 15-17.]David propter aquæ desiderium a seipso reprehensum; et
[Sidenote: Mat. 4, 3.]Regem nostrum non de carne, sed de pane esse
tentatum. [Sidenote: Num. 11.]Ideoque et populus in eremo, non quia carnes
desideravit, sed quia escæ desiderio adversus Dominum murmuravit, meruit
improbari.
47. In his ergo tentationibus positus, certo quotidie adversus
concupiscentiam manducandi et bibendi: non enim est quod semel præcidere et
ulterius non attingere decernam, sicut de concubitu potui. Itaque freni
gutturis temperata relaxatione et constrictione tenendi sunt. Et quis est,
Domine, qui non rapiatur aliquantulum extra metas necessitatis? Quisquis
est, magnus est; magnificet nomen tuum. Ego autem non sum, quia peccator
homo sum. Sed et ego magnifico nomen tuum; et [Sidenote: Rom. 8,
34.]_interpellat te pro peccatis meis_ qui [Sidenote: Joh. 16, 33.]_vicit
sæculum_, numerans me inter [Sidenote: 1 Cor. 12, 22.]_infirma membra
corporis_ sui, [Sidenote: Ps. 138, 16.]_quia et imperfectum ejus_[277]*
_viderunt oculi tui, et in libro tuo omnes scribentur_.
[Sidenote: XXXII. Ut se gerit ad odorum illecebras.]
48. De illecebra odorum non satago nimis. Cum absunt, non requiro; cum
adsunt, non respuo, paratus eis etiam semper carere. Ita mihi videor;
fortasse* fallor. Sunt enim {192} et istæ plangendæ tenebræ, in quibus me
latet facultas mea quæ in me est: ut animus meus de viribus suis ipse se
interrogans non facile sibi credendum existimet; quia et quod inest,
plerumque occultum est, nisi experientia manifestetur[278]. Et nemo securus
esse debet in ista vita, quæ [Sidenote: Job 7, 1.]_tota tentatio_
nominatur, utrum qui fieri potuit ex deteriore melior, non fiat etiam ex
meliore deterior. Una spes, una fiducia, una firma promissio, misericordia
tua.
[Sidenote: XXXIII. Ut se gerit ad voluptates aurium.]
49. Voluptates aurium tenacius me implicaverant et subjugaverant; sed
resolvisti, et liberasti me. Nunc in sonis quos animant eloquia tua, cum
suavi et artificiosa voce cantantur, fateor, aliquantulum acquiesco; non
quidem ut hæream, sed ut surgam cum volo. Attamen cum ipsis sententiis
quibus vivunt, ut admittantur ad me, quærunt in corde meo nonnullius
dignitatis locum, et vix eis præbeo congruentem. Aliquando enim plus mihi
videor honoris eis tribuere quam decet, dum ipsis sanctis dictis
religiosius et ardentius sentio moveri animos nostros in flammam pietatis,
cum ita cantantur, quam si non ita cantarentur; et omnes affectus spiritus
nostri pro suavi diversitate* habere proprios modos in voce atque cantu,
quorum nescio qua occulta familiaritate excitentur. Sed delectatio carnis
meæ, cui mentem enervandam non oportet dari, sæpe me fallit, dum rationem
sensus non ita comitatur ut patienter sit posterior; sed tantum quia
propter illam meruit admitti, etiam præcurrere ac ducere conatur. Ita in
his pecco non sentiens, et postea sentio.
50. Aliquando autem hanc ipsam fallaciam immoderatius cavens, erro nimia
severitate: sed valde interdum, ut melos omne cantilenarum suavium quibus
Davidicum Psalterium frequentatur, ab auribus meis removeri velim, atque
ipsius Ecclesiæ; tutiusque mihi videtur quod de Alexandrino episcopo
Athanasio sæpe mihi dictum commemini, qui tam modico flexu vocis faciebat
sonare lectorem psalmi, ut pronuntianti vicinior esset quam canenti.
Verumtamen, cum reminiscor lacrymas meas, quas fudi ad cantus Ecclesiæ tuæ
in primordiis recuperatæ fidei meæ, et nunc ipso quod moveor*, non cantu,
sed rebus quæ cantantur, cum liquida voce et {193} convenientissima
modulatione cantantur, magnam instituti hujus utilitatem rursus agnosco.
Ita fluctuo inter periculum voluptatis et experimentum salubritatis;
magisque adducor, non quidem irretractabilem sententiam proferens, cantandi
consuetudinem approbare in Ecclesia; ut per oblectamenta aurium infirmior
animus in affectum pietatis assurgat. Tamen, cum mihi accidit ut me amplius
cantus, quam res quæ canitur, moveat, poenaliter me peccare confiteor, et
tunc mallem non audire cantantem. Ecco ubi sum; flete mecum, et pro me
flete, qui aliquid boni vobiscum intus agitis unde facta procedunt. Nam qui
non agitis, non vos hæc movent. Tu autem, Domine Deus meus, exaudi;
respice, et vide*, et [Sidenote: Ps. 6, 3.]_miserere, et sana me_, in cujus
oculis [Sidenote: Ps. 77, 10.]_mihi quæstio factus sum_, et _ipse est
languor meus_.
[Sidenote: XXXIV. Ut se gerit ad oculorum illecebras.]
51. Restat voluptas oculorum istorum carnis meæ, de qua loquor*
confessiones quas audiant aures templi tui, aures fraternæ ac piæ, ut
concludamus tentationes concupiscentiæ carnis, quæ me adhuc pulsant
ingemiscentem, et [Sidenote: 2 Cor. 5, 2.]_habitaculum meum, quod de coelo
est, superindui cupientem_. Pulchras formas et varias, nitidos et amoenos
colores amant oculi. Non teneant hæc animam meam: teneat eam Deus
[Sidenote: Gen. 1, 31.]_qui fecit_ hæc, _bona_ quidem _valde_; sed ipse est
bonum meum, non hæc. Et tangunt me vigilantem totis diebus, nec requies ab
eis datur mihi, sicut datur a vocibus canoris, aliquando ab omnibus, in
silentio. Ipsa enim regina colorum lux ista, perfundens cuncta quæ
cernimus, ubiubi per diem fuero, multimodo allapsu blanditur mihi aliud
agenti, et eam non advertenti. Insinuat autem se ita vehementer, ut si
repente subtrahatur, cum desiderio requiratur: et si diu absit, contristat
animum*.
52. [Sidenote: Tob. 4.]O lux quam videbat Tobias, cum clausis oculis istis
filium docebat vitæ viam, et ei præibat pede charitatis nusquam errans. Aut
quam videbat Isaac prægravatis et opertis senectute carneis luminibus, cum
filios non agnoscendo benedicere, sed benedicendo agnoscere meruit.
[Sidenote: Gen. 27.]Aut quam videbat Jacob, cum et ipse præ grandi ætate
captus oculis, in filiis præsignata futuri populi genera luminoso corde
radiavit; et nepotibus suis ex Joseph divexas mystice manus, non sicut
pater eorum foris corrigebat, [Sidenote: Gen. 48. 49.]sed sicut ipse intus
discernebat, imposuit. Ipsa est lux, una est*, et unum omnes qui vident et
amant eam. At ista corporalis de qua loquebar, illecebrosa {194} ac
periculosa dulcedine condit vitam sæculi cæcis amatoribus. Qui autem et de
ipsa laudare te norunt, "Deus[279] creator omnium," assumunt eam in hymno
tuo; non absumuntur ab ea in somno suo: sic esse cupio. Resisto
seductionibus oculorum, ne implicentur pedes mei, quibus ingredior viam
tuam; et erigo ad te invisibiles oculos, ut tu [Sidenote: Ps. 24,
15.]_evellas de laqueo pedes meos_. Tu subinde evellis eos, nam
illaqueantur. Tu non cessas evellere, ego autem crebro hæreo in ubique
sparsis insidiis: [Sidenote: Ps. 120, 4.]_quoniam non dormies, neque
dormitabis, qui custodis Israel_.
53. Quam innumerabilia, variis artibus et opificiis, in vestibus,
calceamentis, vasis, et cujuscemodi fabricationibus*, picturis etiam,
diversisque figmentis, atque his usum necessarium atque moderatum et piam
significationem longe transgredientibus, addiderunt homines ad illecebras
oculorum; foras sequentes quod faciunt, intus relinquentes a quo facti
sunt, et exterminantes quod facti sunt! At ego, Deus meus, et decus meum,
etiam hinc tibi dico hymnum, et sacrifico laudem sacrificatori meo*;
quoniam pulchra trajecta per animas in manus artificiosas[280], ab illa
pulchritudine veniunt, quæ super animas est, cui suspirat anima mea die ac
nocte. Sed pulchritudinum exteriorum operatores et sectatores inde trahunt
approbandi modum, non autem inde trahunt utendi[281] modum. Et ibi est, et
non vident eum[282], ut non eant longius, et [Sidenote: Ps. 58,
10.]_fortitudinem suam ad te custodiant_, nec eam spargant in deliciosas
lassitudines. Ego autem hæc loquens atque discernens etiam istis pulchris
gressum innecto; sed tu evellis, Domine, evellis tu, [Sidenote: Ps. 25,
3.]_quoniam misericordia tua ante oculos meos est_. Nam* ego capior
miserabiliter, et tu evellis misericorditer; aliquando non sentientem, quia
suspensius incideram; aliquando cum dolore, quia jam inhæseram.
[Sidenote: XXXV. Ut se habet ad secundum tentationis genus, quod est
curiositatis.]