Salono en la palaco. La regxo, la regxino, Hamleto,
Polonio, Laerto, Voltimand, Kornelio, korteganoj eniras.
REGXO
Ankoraux fresxa estas la memoro
Pri l'morto de la kara nia frato;
Al nia kor' konvenus nun funebri,
Kaj kvazaux unu frunto de malgxojo
La tuta regno devus nun sulkigxi :
Sed tamen la prudento necesigas
Nin venki la naturon; kun malgxojo
Pri la mortinto ni decidis ligi
Memoron pri ni mem kaj pri la regno.
Kaj tial ni kun gxojo depremita,
Per unu el l' okuloj plezurante
Kaj per la dua larmojn versxegante,
Kun gxoj' funebra, plor' edzigxofesta,
Pesante juste gxojon kun doloro,
Edzigxis kun l' edzin' de nia frato,
Kun la regxino nia kaj vidvino,
Heredantino de la glora regno.
Obeis ni per tio cxi al via
Konsilo tre prudenta kaj libera,
Akceptu nian dankon kaj saluton!
Kaj nun transiru ni al la aferoj.
Vi scias, ke la juna Fortinbras,
Ne respektante dece nian indon,
Pensante eble nun, ke per la morto
De nia kara frato renversigxis
La ordo kaj la fort' en nia lando,--
Ekpensis, ke li estas pli potenca,
Kaj ekturmentis nin per la postulo
Redoni nun al li la tutan landon,
Perditan de mortinta lia patro
Laux plena rajt' al glora nia frato.
Ni tial vin kunvokis nun. Auxskultu
Decidon nian : Jen ni skribis skribon
Al l' onklo de la juna Fortinbras--
Malforta kaj malsana en la lito,
L'intencon de la nevo li ne scias--
Ni skribis, ke retenu li la nevon
De liaj krimaj, arogantaj agoj,
Cxar cxiuj preparigxoj ja farigxas
En lia propra lando kaj popolo.
Vin, bravaj Voltimand kaj Kornelio,
Ni sendas kun la skribo kaj saluto
Al la maljuna estro de l' norvegoj.
Sed ne ricevas vi la rajton trakti
Kun la norvego pli, ol en mezuro
De tio, kion jxus ni al vi diris.
Adiaux, kaj per rapideco montru
Al ni fervoron vian!
KORNELIO kaj VOLTIMAND
Kredu, regxo,
Fidele ni plenumos la ordonon.
REGXO
Ne dubas ni pri gxi. Felicxan vojon!
(Voltimand kaj Kornelio foriras.)
Kaj nun, Laerto, al l'afero via!
Vi diris, ke vi peti ion volas!
Pri kio ajn prudenta vi al ni
Parolos, viaj vortoj ne perdigxos.
Volonte ni plenumos vian peton.
Ne pli obea estas kap' al koro,
Ne pli servema mano al la busxo,
Ol la Danuja tron' al via patro.
Sciigu nin pri la deziro via.
LAERTO
Mi petas vin, permesu al mi, regxo,
Reiri nun Francujon. Mi volonte
El tie venis tien cxi, por fari
La servon mian cxe l' kronado via;
Sed nun, jam plenuminte mian sxuldon,
Sopiras mi denove al Francujo,
Kaj nun de vi permeson mi petegas.
REGXO
Cxu via patro gxin permesas? Kion
Al tio diras Polonio?
POLONIO
Regxo!
Li eldevigis la permeson mian
Per ne cxesanta ripetado, tiel,
Ke fine mi al lia peto donis
Sigelon mian. Nun por li mi petas
Permeson vian, via regxa mosxto.
REGXO
Mi liberigas vin. Nun via tempo
Libere estas al dispono via.--
Kaj nun al vi mi turnas min, Hamleto,
Vi, kara nevo, kara filo mia!
HAMLETO (flanken)
Sed certe tute fremda per la koro.
REGXO
Ankoraux cxiam nuboj sur la frunto?
HAMLETO
Ho, ne! Mi staras ja antaux la suno!
REGXINO
Forjxetu la doloron, kara filo,
Amikan frunton montru al la regxo.
Ne sercxu kun palpebroj mallevitaj
Eterne vian patron en la polvo.
Vi scias ja : la legxoj de l' naturo
Ne estas refareblaj! Kio vivas,
Necese devas iam morti. Vivo
Eterna post la tombo nur ekzistas.
HAMLETO
Ho, jes, regxino, cxiuj devas morti.
REGXINO
Nu kial do la morto de la patro
Al vi eksxajnis tiel eksterorda?
HAMLETO
Eksxajnis? Ne, gxi estas, ho, patrino.
Ne mia nigra vesto, nek la gxemoj,
Nek la okuloj plenaj de larmaro,
Nek la funebra vido de l' vizagxo,
Nek cxiuj moroj de senkonsoleco
Min vere montras. Cxio estas sxajno.
Funebron estas tre facile ludi.
L' efektivajxon portas mi interne;
Eksteraj gestoj estas ja nur vestoj.
REGXO
Tre bela kaj lauxdinda estas via
Malgxojo pri la patro la mortinta.
Sed sciu, ankaux via patro perdis
La patron sian, tiu--ankaux sian.
La filo, laux la sxuldo de infano,
Funebri devas kelkan tempon. Tamen
Obstine kaj sen ia fino plendi,--
Agado tia estas granda peko
Kaj tute ne konvenas al la viro.
Ribel' gxi estas kontraux la cxielo,
Signo de kor' sovagxa kaj senbrida,
De kapo nematura kaj malforta.
Pri kio cxiu scias, ke farigxi
Gxi devis; kio estas tute simpla,
Plej ordinara fakto en la mondo :
Pro kia kauxzo tion cxi obstine
Alpreni al la koro? Fi, gxi estas
Pekado kontraux Dio kaj naturo,
Pekado kontraux la mortinto mem;
Malsagxo antaux pura la prudento,
Kiu predikas : "patroj devas morti".
Kaj kiu cxiam, de l' mortint' unua
Gxis nuna tempo, diras kaj ripetas :
"Gxi devas tiel esti!" Mi vin petas,
Forjxetu la doloron la sencelan
Kaj vidu patron en persono nia;
La mondo sciu, ke al nia trono
Vi estas la sendube plej proksima,
Kaj, kiel plej amanta el la patroj,
Mi portas por vi amon plej varmegan
En mia koro. Ke vi nun reiru
Al la lernejo alta Vittenberga,
Ni tion ne dezirus; ni vin petas,
Vi restu apud ni, amata nevo,
Unua kortegano, kara filo.
REGXINO
Vi ne rifuzu al patrino via :
Mi petas vin, Hamleto, restu hejme.
HAMLETO
Al vi obei estas mia sxuldo.
REGXO
Jen tio estas bele respondita.
Mi gxojas, ke vi restas. Nun, regxino,
La propravola cedo de Hamleto
Plenigas mian koron per plezuro;
Kaj tial ni arangxos nun festenon,
Kaj kune kun la sono de l' pokaloj
La pafilegoj tondru; cxiun fojon,
Kiam la regxo levos la pokalon,
De l' tero tondro iru al cxielo,
Tra l' mondo gxojon disportante.--Venu!
(La regxo, regxino, Laerto kaj korteganoj foriras.)
HAMLETO
Ho, kial ne fandigxas homa korpo,
Ne disflugigxas kiel polv' en vento!
Sin mem mortigi kial malpermesis
La Plejpotenca! Dio mia granda!
Ho, kiel bestaj kaj abomenindaj
Aperas cxiuj agoj de la mondo!
Fi, fi! Gxardeno plena de venenaj
Malbelaj herboj, cxie senescepte!
Apenaux pasis du monatoj! Ne!
Nur ses semajnoj! Tia granda homo!
Se lin kompari kun la nuna regxo,
Li estis Apolono cxe Satiro!
Kaj tiel amis li patrinon mian,
Ke al la ventoj ecx li ne permesis
Vizagxon sxian tusxi! Ho, cxielo!
Ho tero! Cxu forgesi estas eble?
Kaj sxi ja lin pasie tiel amis!
Kaj tamen nun post kelke da semajnoj. . . .
Pri tio mi ne volas ecx ekpensi!
Malforto! via nom' estas : virino!
Monato! Sxi ankoraux ne eluzis
La sxuojn, kiujn portis sxi, irante
Funebre post la cxerk' de mia patro.
Versxante larmojn kvazaux per riveroj.
Ho Dio mia! Besto senprudenta
Malgxojus ja pli longe! Nun edzino
De mia onklo, frat' de mia patro,
Sed ne simila pli al mia patro,
Ol mi al Herkuleso! Nur monato!
La signoj de mensogaj sxiaj larmoj
Ankoraux de l' vizagx' ne malaperis,--
Sxi estas jam edzino de alia!
Ho, malbenita rapideco flugi
En kriman liton, liton de adulto!
Ne bonon gxi alportos! Tamen krevu
Kor' mia, sed silentu mia busxo!
(Horacio, Bernardo kaj Marcello venas.)
HORACIO
Salut' al la regxido!
HAMLETO
Ha, mi gxojas
Vin vidi! Se memoro min ne trompas,
Vi estas Horacio?
HORACIO
Jes, regxido,
Kaj cxiam tute preta al vi servi.
HAMLETO
Ne nomu min "regxido", sed "amiko".
Sed kial vi forlasis Vittenbergon?
(Al Marcello) Marcello?
MARCELLO
Jes, regxido.
HAMLETO
Mi tre gxojas
Revidi vin. (Al Horacio) Sed diru serioze,
Por kio vi forlasis Vittenbergon?
HORACIO
De maldiligenteco, ho, regxido
HAMLETO
Al malamiko via ne permesus
Mi tion diri, kaj vi vane penas
Kredigi min, ke tio estas vero.
Mi scias, vi ne amas sen laboro
Vagadi. Kion tie cxi vi faras?
Cxu trinki vi ankoraux volas lerni?
HORACIO
Mi alveturis al la enterigo
De via patro.
HAMLETO
Ha, ne moku min,
Kolego; diru, ke vi alveturis
Al fest' edzigxa de patrino mia!
HORACIO
Jes, vero, princ', la dua baldaux sekvis
Post la unua.
HAMLETO
Vidu, mia kara,--
Afero simpla de ekonomio :
De l' fest' funebra restis multaj mangxoj,--
Por ke la mangxoj vane ne pereu,
Edzigxon fari oni nun rapidis.
Ho, pli volonte mi en la infero
Renkontus malamikon plej malbonan,
Ol tagon tiun cxi alvivi! Sxajnas
Al mi, ke mi la patron mian vidas . . .
HORACIO
Ha, kie?
HAMLETO
En l' okuloj de l' animo.
HORACIO
Mi konis lin, li estis brava regxo.
HAMLETO
Li estis homo en plej pura senco.
Al li similan ni neniam vidos.
HORACIO
Regxido, al mi sxajnas, ke mi vidis
Lin en la lasta nokto.
HAMLETO
Vidis? Kiun?
HORACIO
La regxon, vian patron, mia princo.
HAMLETO
La regxon? Mian patron?
HORACIO
Trankviligu,
Regxido, por momento vian miron
Kaj elauxskultu, kion mi raportos
Pri mirindajxo, kies la verecon
Atestos ambaux tiuj cxi kolegoj.
HAMLETO
Pro Dio, ho, rakontu pli rapide!
HORACIO
Du noktojn al Marcello kaj Bernardo
Aperis gxi : postene ili staris,--
Kaj jen en noktomeza silentego
Aperas antaux ili ia ombro,
Simila tute al la patro via,
Armita de la kapo gxis piedoj;
Per pasxo serioza kaj majesta,
Ne rapidante, gxi sin pretersxovas;
Tri fojojn gxi ripetas sian marsxon
Antaux la teruritaj oficiroj,
Proksime tiel, ke per halebardo
Gxin ili povus tusxi. Dispremitaj
De granda timo, ili mute staras
Kaj ecx ne provas ion ekparoli.
Pri la aper' mistera kaj terura
Al mi ili rakontis. Mi kun ili
En la sekvanta tria nokto gardis,
Kaj jen tre vere en la sama horo,
Pri kiu ili diris, en la sama,
Perfekte tiu sama maniero
Aperis la fantomo. Vian patron
Mi konis, la fantom' al li similis,
Kiel de l' sama akvo gut' al guto.
HAMLETO
Sed kie gxi okazis?
MARCELLO
Gxi okazis
Sur la teras', kie ni staris garde.
HAMLETO (al Horacio)
Al li parolis vi?
HORACIO
Jes, mia princo;
Sed li al mi ecx vorton ne respondis.
Nur unu fojon sxajnis, ke li levas
La kapon kaj moveton ian faras,
Por ekparoli : sed subite tiam
Ekkriis lauxte koko la matenon,
Kaj tuje forrapidis la fantomo
Kaj malaperis.
HAMLETO
Efektive strange!
HORACIO
Mi jxuras, ke gxi estas pura vero!
Ni gxin kalkulis kiel nian devon
Al vi raporti pri l' afero.
HAMLETO
Vere,
Sinjoroj, tio min maltrankviligas.
Cxu vi hodiaux staros gardon?
CXIUJ
Jes.
HAMLETO
Kaj, diras vi, li estis en armajxo?
CXIUJ
Jes, princo.
HAMLETO
De la kapo gxis piedoj?
CXIUJ
De l' kapo gxis piedoj, nia princo.
HAMLETO
Kaj sekve la vizagxon vi ne vidis?
HORACIO
Levita estis lia viziero,
Kaj ni tre bone vidis la vizagxon.
HAMLETO
Cxu la rigardo estis malafabla?
HORACIO
Mieno lia montris pli suferon,
Sed ne koleron.
HAMLETO
Cxu li estis pala,
Aux cxu koloron havis en vizagxo?
HORACIO
Terure pala.
HAMLETO
Cxu li vin rigardis?
HORACIO
Tre forte.
HAMLETO
Kial mi kun vi ne estis!
HORACIO
Por vi l' apero estus tro terura!
HAMLETO
Tre povas esti. Cxu li longe restis?
HORACIO
Apenaux centon povus vi kalkuli
Cxe nerapida kalkulad'.
MARCELLO kaj BERNARDO
Pli longe!
HORACIO
Almenaux tiam, kiam mi gxin vidis.
HAMLETO
La barbo estis griza, cxu ne vere?
HORACIO
Gxi estis tia, kiel mi gxin vidis
Cxe lia vivo : duonnigre-griza.
HAMLETO
Hodiaux mi kun vi en nokto staros :
Denove eble venos la fantomo.
HORACIO
Gxi certe venos.
HAMLETO
Kaj se gxi aperos
En l' eksterajx' de mia nobla patro,
Al gxi mi ekparolos, se ecx tuta
Al mi minacus la infero. Vin
Mi cxiujn petas, se gxis nun silentis
Vi pri l' apero, tenu ankaux plu
Gxin en sekreto; kaj al cxio, kio
Okazos eble en la nokto, havu
Okulojn kaj orelojn, sed ne busxon.
Per mia amo mi vin rekompencos.
Adiaux do! en la dekdua horo
Sur la teraso mi vin revizitos.
CXIUJ
Al via princa mosxto niaj servoj!
HAMLETO
Ne, via amo, kiel al vi mia.
Adiaux do!
(Horacio, Marcello kaj Bernardo foriras.)
Spirit' de mia patro
En bataliloj! Mi supozas ion
Malbonan. Ho, se venus jam la nokto!
Gxis tiam do trankvile! Malbonajxoj
Kaj krimoj venas al la lum' de l' tago,
Se ecx murego tera ilin kovras.
(Foriras.)
* * * * *