Tri tagojn post la fatala nokto, je la naŭa matene, Hermano iris
al la ***a monaĥinejo, kie estis okazonta la funebra diservo kaj
enterigo de la mortinta grafino. Ne sentante penton, li ne povis
tamen tute mallaŭtigi la voĉon de sia konscienco, ripetadanta al
li: „ci mortigis la maljunulinon!“ Havante malfortan kredon, li havis
multe da superstiĉoj. Li kredis, ke la morta grafino povis malfavore
influi lian vivon, kaj decidis ĉeesti la enterigon por elpeti ŝian
pardonon.
La preĝejo estis plena. Hermano nur pene sukcesis antaŭeniĝi
tra la homamaso. La ĉerko staris sur pompa katafalko sub velura
baldakeno. La mortintino kuŝis kun surbruste krucigitaj brakoj, en
punta kufo kaj blanka atlasa robo. Ĉirkaŭe staris ŝiaj hejmanoj:
servistoj en nigraj kaftanoj kun blazonrubandoj surŝultre kaj
kandeloj enmane; parencoj en profunde funebraj kostumoj -- infanoj,
nepoj kaj pranepoj. Neniu ploris; larmoj estus afektado. La grafino
estis tiom maljuna, ke ŝia morto neniun povis surprizi, kaj ŝiaj
parencoj jam de longe atendis ĝin. Juna episkopo diris funebran
paroladon. Per simplaj kaj kortuŝaj vortoj li priskribis la pacan
transiron en alian mondon de virtulino, kies longaj vivojaroj
estis trankvila pretiĝo al kristana morto. „La mortanĝelo trovis
ŝin, -- diris la oratoro, -- sendorma kaj meditanta pri baldaŭa
alveno de noktomeza fianĉo.“ La diservo pasis en deca malĝojo. La
parencoj adiaŭis la unuaj la mortintinon; post ili proksimiĝis la
multenombraj gekonatuloj, venintaj saluti lastfoje virinon, kiu dum
longaj jaroj partoprenis iliajn vantajn amuzojn. Poste venis ĉiuj
domanoj; finfine proksimiĝis maljunega vartistino, samaĝulino de
la mortintino; du junaj knabinoj subtenis ŝin je la brakoj; ŝi
estis tro kaduka por fari ĝisteran klinsaluton, -- ĝi elverŝis
kelkajn larmojn, kisante la malvarman manon de sia sinjorino. Post
ŝi Hermano ekkuraĝis proksimiĝi al la ĉerko. Li klinis sin
ĝisteren kaj dum kelke da minutoj restis kuŝanta sur la malvarma
planko, kovrita per abibranĉoj; fine li leviĝis, same pala kiel
la mortintino, supreniris la katafalkoŝtupojn kaj kliniĝis ...
ĉi-momente al li ekŝajnis, ke la mortintino moke lin rigardas,
duonmalferminte unu okulon. Hermano rapidmove malantaŭeniĝis, faris
eraran paŝon kaj ekfalegis surdorsen. Oni eklevis lin. Samtempe
oni forportis la svenintan Lizaveta Ivanovna-n en la preĝejan
vestiblon. Tia epizodo difektis por kelka tempo la solenon de la
funebra ceremonio. Meze de la ĉeestantoj aŭdiĝis obtuza murmuro;
malgrasa ĉambelano, parenco de la mortinta grafino, flustris en
la orelon de anglo staranta apud li, ke la juna oficiro estas ŝia
eksteredzeca filo, al kio la anglo respondis malvarmtone: „Ho?“
La tutan tagon Hermano estis tre malbonhumora. Tagmanĝante en
modesta restoracio, li kontraŭkutime tre multe trinkis por tiurimede
mildigi sian internan agitiĝon. Tamen la vino ankoraŭ pli ardigis
lian imagon. Reveninte hejmen, li sin ĵetis tute vestita sur la
liton kaj profunde ekdormis.
Li vekiĝis nokte; la luno heligis lian ĉambron. Li rigardis la
horloĝon: estis kvarono antaŭ la tria. Lia dormemo forpasis. Li
eksidis sur la lito kaj meditis pri la grafina enterigo.
Tiumomente iu ekrigardis el la strato en lian fenestron kaj tuj
foriris. Hermano neniel atentis tion. Post minuto li ekaŭdis, ke
oni malfermas la antaŭĉambran pordon. Hermano pensis, ke lia
servosoldato, ebria kiel kutime, revenis el nokta promenado. Sed
li ekaŭdis fremdan paŝmanieron: iu marŝis, delikate ŝovante
pantoflojn. La pordo malfermiĝis, -- eniris virino blanke vestita.
Hermano opiniis ŝin sia maljuna mamnutristino kaj miris, kiakaŭze
ŝi venas tiel malfrue. Sed la blanka virino, glitinte, sin trovis
subite antaŭ li, -- li rekonis la grafinon.
-- Mi venis al ci kontraŭ mia volo, -- ŝi diris firmavoĉe: --
estas ordonite, ke mi plenumu cian peton. Trio, sepo kaj aso gajnigos
cin laŭvice, tamen kondiĉe, ke ci ne ludu ĉiutage pli ol unu
karton, kaj ke ci ludu neniam plu en cia vivo. Mi pardonas al ci mian
morton, sed ci devas edziĝi kun mia edukatino, Lizaveta Ivanovna...
Ŝi returnis sin malrapide, iris al la pordo, ŝovante siajn
pantoflojn kaj malaperis. Hermano aŭdis frapfermon de la vestibla
pordo kaj vidis, ke iu ree ekrigardis en lian fenestron.
Hermano dumlonge ne kapablis rekonsciiĝi. Li eliris en apudan
ĉambron; lia servosoldato dormis profunde, kaj Hermano apenaŭ
sukcesis lin veki. Li estis ebria laŭkutime kaj povis klarigi
nenion. La ekstera pordo estis ŝlosita. Hermano revenis en sian
ĉambron, ekbruligis kandelon kaj priskribis sur papero sian vizion.