Lizaveta Ivanovna sidis en sia ĉambro, ankoraŭ ne demetinte la
balkostumon, enprofundiĝinta en meditadojn. Reveninte hejmen, ŝi
rapidis forpermesi la duondorman servistinon, proponantan al ŝi
siajn servojn, diris, ke ŝi mem sin senvestis, kaj kortreme eniris
sian ĉambron, atendante trovi tie Herman-on kaj dezirante ne trovi
lin. Unuarigarde ŝi certiĝis pri lia foresto kaj dankis la sorton
pro la malhelpo, malebliginta ilian rendevuon. Ŝi sidiĝis kaj, ne
senvestante sin, ekis rememoradi ĉiujn cirkonstancojn, kiuj forlogis
ŝin dum tiom mallonga tempo tiom malproksimen. Apenaŭ pasis tri
semajnoj de la tago, kiam ŝi unuafoje ekvidis tra fenestro la junan
oficiron, -- kaj ŝi jam korespondas kun li, kaj li sukcesis igi ŝin
difini al li noktan rendevuon. Ŝi sciis lian nomon nur tial, ke
kelkaj el liaj leteroj estis subskribitaj de li; ŝi neniam parolis
kun li, neniam aŭdis lian voĉon, nenion aŭdis pri li ... ĝis la
hodiaŭa vespero. Stranga afero! tiun ĉi vesperon, dum la balo,
Tomski, ofendita de la juna princidino Paŭlino Y., kiu kontraŭ
sia kutimo koketis ne kun li, intencis sin venĝi, montrante al ŝi
sian indiferentecon: li invitis Lizaveta Ivanovna-n kaj dancis kun
ŝi senfinan mazurkon; dumdance li ŝercadis pri ŝia inklino al
inĝenieroficiroj, certigis, ke li scias pli, ol ŝi povus supozi,
kaj kelkaj el liaj ŝercoj estis tiom celtrafaj, ke Lizaveta Ivanovna
kelkfoje pensis, ke li scias ŝian sekreton.
-- De kiu vi scias ĉion ĉi? -- ŝi demandis ridante.
-- De iu amiko de via konatulo, -- respondis Tomski: -- tre
rimarkinda homo.
-- Kiu do estas la rimarkinda homo?
-- Lia nomo estas Hermano.
Lizaveta Ivanovna respondis nenion, sed ŝiaj manoj kaj piedoj
glaciiĝis...
-- Hermano estas, -- daŭrigis Tomski, -- vere romaneca persono; li
havas profilon de Napoleono kaj animon de Mefistofelo. Mi supozas, ke
sur lia konscienco pezas almenaŭ tri krimoj. Kiel, vi paliĝas?
-- Mi havas kapdoloron... Kion do diris al vi Hermano ... aŭ ... kia
estas lia nomo?...
-- Hermano estas malkontentega pri sia amiko: li diras, ke
lialoke li agus tute alimaniere... Mi eĉ opinias, ke Hermano mem
interesiĝas pri vi; almenaŭ li aŭskultas tre neindiferente la
amajn interjekciojn de sia amiko.
-- Kie do li vidis min?
-- Eble en preĝejo, dum via promeno!... Dio ĝin scias! Eble en via
ĉambro, dum via dormo, -- li ĉion kapablas...
Proksimiĝintaj al ili tri sinjorinoj kun kotiljona demando: „oubli
ou regret?“[5] interrompis la konversacion, kiu fariĝis por Lizaveta
Ivanovna turmente scivoliga.
La dancantino, elektita de Tomski, estis la princidino Paŭlino
mem. Ŝi sukcesis sin pravigi antaŭ li, dancante plian rondon
kaj turniĝante plifoje antaŭ sia seĝo. Tomski, reveninte al sia
sidloko, ne pensis plu pri Hermano, nek pri Lizaveta Ivanovna. Ŝi
volis nepre daŭrigi la interrompitan interparoladon; tamen la
mazurko estis finita, kaj baldaŭ poste la grafino forveturis.
La diroj de Tomski estis nenio alia ol dummazurka babilado; sed ili
profunde eniĝis en la animon de la juna revemulino. La portreto,
skizita de Tomski, similis la bildon, kunmetitan de ŝi mem; dank’
al samtempaj romanoj tiu banala personaĵo timigis kaj ĉarmis
ŝian imagon. Ŝi sidis, kruciginte la nudajn brakojn, klininte sur
la nekovritan bruston sian florornamitan kapon... Subite la pordo
malfermiĝis, kaj eniris Hermano. Ŝi ektremis...
-- Kie vi estis? -- ŝi demandis timoflustre.
-- En la dormoĉambro de la maljuna grafino, -- respondis Hermano: --
mi ĵus venas de tie. La grafino mortis.
-- Dio mia!... kion vi diras?!...
-- Kaj kredeble, -- daŭrigis Hermano, -- mi estas kaŭzo de ŝia
morto.
Lizaveta Ivanovna ekrigardis lin, kaj en ŝia animo resonis la vortoj
de Tomski: „sur la konscienco de tiu homo pezas almenaŭ tri krimoj!“
Hermano sidiĝis sur fenestrobreto apud ŝi kaj rakontis ĉion.
Lizaveta Ivanovna aŭskultis lin kun teruro. Sekve la pasiaj leteroj,
la flamaj postuloj, la aroga, persista persekutado -- ĉio ĉi ne
estis amo!... Mono, -- jen pri kio soifis lia animo!... Ne ŝi estus
povonta kontentigi liajn dezirojn kaj lin feliĉigi!... La malriĉa
edukatino estis sole blinda helpantino de rabisto, de mortiginto
de ŝia maljuna bonfarantino!... Ŝi ekploris maldolĉe en sia tro
malfrua, doloriga ekpento. Hermano rigardis ŝin senvorte; lia koro
ankaŭ suferis. Tamen ne la larmoj de la kompatinda junulino, ne
la mirinda ĉarmo de ŝia malĝojego emociigis lian senindulgan
animon. Li ne sentis konsciencriproĉojn, pensante pri la mortinta
maljunulino. Lin terurigis nur senrevena perdo de la sekreto, de kiu
li atendis sian riĉegiĝon.
-- Vi estas monstro! -- diris fine Lizaveta Ivanovna.
-- Mi ne intencis ŝian morton, -- rediris Hermano, -- mia pistolo ne
estas ŝargita.
Ili ambaŭ eksilentis.
Jam mateniĝis. Lizaveta Ivanovna estingis la finbrulontan kandelon.
Pala lumo ekheligis ŝian ĉambron. Ŝi viŝis siajn plorruĝajn
okulojn kaj eklevis ilin al Hermano; li sidadis sur fenestrobreto,
kunmetinte la manojn kaj minace sulkiginte la frunton. En tia pozo li
mirige rememorigis portreton de Napoleono. Tia simileco impresis eĉ
Lizaveta Ivanovna-n.
-- Kiamaniere elirigi vin el la domo? -- diris fine Lizaveta
Ivanovna: -- mi projektis konduki vin tra flanka elirejo, -- sed
estus necese preterpasi la dormoĉambron, kaj mi timas tion.
-- Diru al mi, kiamaniere mi povos trovi la flankan elirejon; mi
foriros sola.
La junulino ekstaris, prenis el komodo ŝlosilon, donis ĝin
al Hermano kun detala instrukcio. Li premis ŝian malvarman,
senrespondan manon, kisis ŝian klinitan kapon kaj eliris.
Li malsupreniris la spiralforman ŝtuparon kaj reeniris la grafinan
dormoĉambron. La mortinta maljunulino sidis ŝtoniĝinta; ŝia
vizaĝo esprimis profundan kvieton. Hermano haltis antaŭ ŝi,
dumlonge ŝin rigardis, kvazaŭ volante certiĝi pri la terura vero;
fine li eniris la kabineton, ekpalpis post la tapetoj la pordon kaj
malsupreniris malluman ŝtuparon, emociita per strangaj sentoj.
„Laŭ tiu ĉi sama ŝtuparo, -- li meditis, -- eble antaŭ sesdek
jaroj, en tiun saman dormoĉambron, je sama horo, en orbrodita vesto,
premante al la brusto sian trikornan ĉapelon, laŭmode frizita,
ŝteliris juna feliĉulo, nun jam de longe putriĝinta en sia tombo,
-- kaj hodiaŭ la koro de lia iama amatino ĉesis bati...“
Malsupre de la ŝtuparo Hermano ekvidis pordon, malfermis ĝin per la
donita al li ŝlosilo, sin trovis en trapasa koridoro kaj eliris en
la straton.