Apenaŭ Lizaveta Ivanovna havis tempon por demeti la mantelon kaj
ĉapelon, la grafino ree venigis ŝin kaj ordonis, ke oni alperonigu
la kaleŝon. Ili iris sidiĝi en la veturilon. Sammomente, kiam du
lakeoj enŝovis la maljunulinon tra la kaleŝpordeto, Lizaveta
Ivanovna ekvidis apud la rado mem sian inĝenieron; li ekkaptis
ŝian manon; ŝi povis apenaŭ rekonsciiĝi pro timo, la juna homo
malaperis, -- kaj en ŝia mano restis letero. Ŝi kaŝis ĝin en
sia ganto kaj dum la tuta vojiro ŝi nenion vidis nek aŭdis. La
grafino kutimis en la kaleŝo ĉiuminute fari demandojn: kiun ni ĵus
renkontis? kiel estas nomata ĉi tiu ponto? kio estas skribita sur
tiu elpendaĵo? Ĉi-foje Lizaveta Ivanovna respondadis trafe-maltrafe
kaj tute malĝuste; la grafino ekkoleris.
-- Kio fariĝis al vi, mia kara? Ĉu eble tetano vin ekposedis?
Ĉu vi min ne aŭdas aŭ ne komprenas? Tamen, dank’ al Dio, mi nek
kartavas, nek perdis ankoraŭ la saĝon?
Lizaveta Ivanovna ne aŭskultis ŝin. Reveninte hejmen, ŝi kuris
en sian ĉambron, elprenis el sub la ganto la leteron, -- ĝi ne
estis sigelita. Lizaveta Ivanovna ĝin tralegis. La letero entenis
amkonfeson; ĝi estis karesplena, samtempe respekta kaj ... laŭvorte
ĉerpita el sentimentala germanlingva romano; bonŝance Lizaveta
Ivanovna ne sciis la germanan lingvon kaj restis kontenta.
Tamen ŝia akcepto de la letero treege ŝin maltrankviligadis. Estis
la unua fojo, ke ŝi eniris en kaŝitajn, intimajn rilatojn kun
juna viro. Lia aroganteco terurigis ŝin. Ŝi riproĉis sin mem pro
nesingarda konduto kaj ne sciis, kion fari: ĉu ĉesi la sidadon
apud la fenestro kaj per sia malatento malardigi la junan oficiron
en liaj pluaj persekutadoj? ĉu respondi malvarme kaj decide? Ŝi
havis neniun, de kiu ŝi povus peti konsilon: nek amikinon, nek
instruantinon. Lizaveta Ivanovna decidis respondi.
Ŝi sidiĝis antaŭ skribotablo, prenis plumon, paperon -- kaj
enpensiĝis. Multfoje ŝi komencis sian leteron -- kaj ŝiris ĝin:
la vortoj ŝajnis al ŝi aŭ tro malseveraj, aŭ tro kruelaj. Fine
ŝi sukcesis skribi kelkajn liniojn, kiuj ŝin kontentigis. „Mi estas
certa, -- ŝi skribis, -- ke vi havas honestajn intencojn, ke vi ne
volas ofendi min per senpripensa ago, sed nia konatiĝo ne devus esti
komencata tiamaniere. Mi resendas al vi vian leteron kaj esperas, ke
estonte mi ne havos kaŭzon por plendi pro nemeritita malrespekto.“
La morgaŭon, ekvidinte Hermanon iranta en la strato, Lizaveta
Ivanovna leviĝis de sia brodstablo, iris en la salonon, malfermis
fenestran pordeton kaj ĵetis sian skribaĵeton en la straton,
fidante rapidmovecon de la juna oficiro. Hermano alkuris, eklevis
ĝin kaj eniris en apudan sukeraĵejon. Rompinte la sigelon, li
trovis sian leteron kaj la respondon de Lizaveta Ivanovna. Li atendis
tion kaj revenis hejmen tre kontenta.
Post tri tagoj juneta, rapidokula komizino el moda magazeno
alportis al Lizaveta Ivanovna skribaĵeton. Ŝi malfermis ĝin kun
maltrankvila sento, supozante monpostulon, sed subite rekonis la
skribmanieron de Hermano.
-- Vi eraris, mia kara, -- ŝi diris: -- la letero ne estas por mi.
-- Ne, certe por vi! -- rediris la sentima knabino, ne kaŝante
malican rideton: -- bonvolu legi.
Lizaveta Ivanovna trakuris la skribaĵon: Hermano postulis rendevuon.
-- Estas ne eble, -- ŝi diris, ektiminte la trorapidecon de la
postulo kaj la uzitan farmanieron: -- ĝi estas certe skribita ne por
mi. -- Kaj ŝi disŝiris la leteron en pecojn.
-- Se la letero ne estas por vi, kial vi ĝin disŝiris? -- respondis
la knabino: -- mi estus redononta ĝin al la sendinto.
-- Mi petas vin, karulino, -- diris Lizaveta Ivanovna, ekruĝiĝinte
pro ŝia rimarko: -- neniam plu alportu al mi tiajn leterojn kaj diru
al la sendinto, ke li devus honti.
Tamen Hermano ne ĉesis. Lizaveta Ivanovna ĉiutage ricevadis
de li leterojn jen per tiu maniero, jen per alia. Ili jam ne
estis tradukitaj el germana lingvo. Hermano skribis ilin en sia
propra esprimmaniero, inspirite de pasio: ili entenis samtempe
sindekliniĝon de liaj deziroj kaj malordon de senbrida imagemo.
Lizaveta Ivanovna jam ne pensis resendi ilin: ŝi ĝuegis ilin kaj
komencis respondi, -- kaj ŝiaj leteroj de tago al tago fariĝis pli
kaj pli longaj kaj amoplenaj. Fine ŝi ĵetis al li tra la fenestro
jenan leteron: „Hodiaŭ okazos balo ĉe la ***a ambasadoro. La
grafino ĉeestos ĝin, kaj ni restos tie ĝis la dua. Jen okazo por
vi vidi min sen ĉeestantoj. Post kiam la grafino forveturos al la
balo, la servistaro, kredeble, disiros; en la vestiblo restos sole
la pordisto, kaj eĉ li kutime foriras en sian ĉambreton. Venu je
duono post la dekunua. Supreniru la ŝtuparon. Se vi trovos iun ajn
en la antaŭĉambro, vi demandos, ĉu la grafino estas hejme; oni
diros al vi, ke ne, kaj -- nenio farebla! -- vi devos foriri. Sed,
verŝajne, vi renkontos neniun. La servistinoj sidas ĉe si, ĉiuj en
unu ĉambro. El la antaŭĉambro iru maldekstren, ĉiam rekte ĝis
la grafina dormoĉambro; tie, malantaŭ kurtenŝirmilo, vi vidos du
pordetojn: dekstre -- en kabineton, kiun la grafino neniam eniras;
maldekstre -- en koridoron, el kie mallarĝa spiralforma ŝtuparo
kondukas en mian ĉambron.“
Hermano tremegis kiel tigro, atendante la fiksitan horon. Je la deka
vespere li jam staris antaŭ la domo de la grafino. La vetero estis
terura: muĝis ventego, malseka neĝo falis floke; la stratlanternoj
lumis malhele; la stratoj estis senhomaj; nur de tempo al tempo
preterpasis veturigisto kun sia malgrasa ĉevalaĉo, rigardesplorante
eblan malfruiĝintan pasaĝeron. Hermano staris vestita sole per
surtuto, sentante nek venton, nek neĝon. Fine oni alperonigis la
kovritan grafinan kaleŝon. Hermano vidis, ke du lakeoj elportis
la kurbiĝintan maljunulinon, envolvitan en zibelpelto, kaj post
ŝi facilmove eniris la kaleŝon ŝia edukatino en malpeza mantelo,
kun la kapo ornamita per freŝaj floroj. La pordeto fermiĝis, kaj
la kaleŝo peze ekruliĝis sur la malkompakta neĝo. La pordisto
fermis la dompordon. Hermano komencis paŝadi antaŭ la domo. Li
proksimiĝis al stratlanterno, rigardis sian poŝhorloĝon: ĝi
montris dudek minutojn post la dekunua. Li restis sub la lanterno,
okulfiksante la horloĝmontrilon kaj atendante la interkonsentitan
templimon. Precize je duono post la dekunua Hermano eniris la hele
lumigitan vestiblon. La pordisto forestis. Hermano suprenkuris la
ŝtuparon, malfermis la pordon de la antaŭĉambro kaj ekvidis
serviston, dormantan sub lampo en antikva eluzita apogseĝo. Per
facilmovaj kaj firmaj paŝoj Hermano preterpasis lin. La salonego
kaj gastoĉambro estis mallumaj. Nur la antaŭĉambra lampo iom
lumigis ilin. Hermano eniris la dormoĉambron. Antaŭ ikonarujo,
plena je antikvaj sanktobildoj, flagretis ora lucerno. Kolorperdintaj
silkoŝtoftegitaj seĝegoj kaj kanapoj kun lanugaj kusenoj, kun
foriĝinta orumaĵo, staris en malgaja simetrio laŭ la muroj,
tegitaj per ĥinaj tapetoj. Sur unu el la muroj pendis du portretoj,
pentritaj en Paris de sinjorino Lebrun; sur unu de ili vidiĝis viro
ĉirkaŭ kvardekjara, rozvanga kaj korpulenta, en helverda uniformo
kaj kun ordenstelo sur la brusto; sur la alia -- juna belulino kun
agla nazo, kun alte kombitaj, pudritaj kaj ornamitaj per rozo
haroj. En ĉiuj anguloj de la ĉambro sin trudis al la rigardo
porcelanaj paŝtistinoj, surtabla horloĝo farita de la fama Leroy,
skatoletoj, ventumiloj kaj diversaj sinjorinaj ludiloj, elpensitaj en
la fino de la pasinta jarcento, kune kun la Montgolfier-a aerostato
kaj Mesmer-a animala magnetismo. Hermano sin direktis post la
kurtenŝirmilon. Tie staris malgranda ferlito; dekstre sin trovis
pordo, kondukanta en kabineton; maldekstre -- alia, en koridoron;
Hermano malfermis ĝin, ekvidis mallarĝan spiralforman ŝtuparon,
kiu kondukis en la ĉambron de la edukatino. Sed li revenis kaj
eniris la malluman kabineton. La tempo pasadis malrapide. Ĉio
estis senlaŭta. En la gastoĉambro eksonoris la dekdua; en ĉiuj
ĉambroj la horloĝoj faris la samon, -- kaj ĉio ree eksilentis.
Hermano staris sin apogante al malvarma kameno. Li estis kvieta;
lia koro batis egalmezure, kiel ĉe homo, decidinta ion danĝeran,
sed necesan. La horloĝoj eksonigis la unuan kaj poste la duan
matene, -- li ekaŭdis malproksiman bruon de kaleŝo. Nevola emocio
ekposedis lin. La kaleŝo alveturis kaj haltis. En la domo oni
ekmoviĝis. La servistoj kuris, aŭdiĝis voĉoj, la domo eklumiĝis.
La dormoĉambron enkuris tri maljunaj ĉambristinoj, kaj la grafino,
apenaŭ viva, eniris kaj sidiĝis en seĝegon. Hermano rigardis tra
fendeto en la pordo. Lizaveta Ivanovna preterpasis lin. Hermano
aŭdis ŝiajn rapidajn paŝojn laŭlonge de la ŝtuparo. En lia koro
resonis io simila al konsciencriproĉo kaj ree eksilentis. Li kvazaŭ
ŝtoniĝis.
La grafino komencis senvestiĝi antaŭ spegulo. Oni senpinglis
ŝian rozornamitan kufon, demetis la pudritan perukon de ŝia griza
kaj tondita kapo. Pingloj pluve ŝutiĝis ĉirkaŭ ŝi. Flava,
arĝentbrodita robo falis ĉe ŝiajn ŝvelintajn piedojn. Hermano
estis atestanto de naŭzaj misteroj de ŝia tualeto; fine la grafino
restis en dormokamizolo kaj noktokufo; en tia vestaĵo, pli konvena
al ŝia maljuneco, ŝi ŝajnis malpli teruriga, malpli malbela.
Kiel ĉiuj maljunuloj ĝenerale, la grafino suferis pro sendormeco.
Senvestiĝinte, ŝi sidiĝis apud fenestro en apogseĝo kaj forsendis
la ĉambristinojn. Oni forportis la kandelojn; la ĉambro denove
restis lumigata nur per lucerno. La grafino sidis tute flava,
movetante la lipojn, balanciĝante jen dekstren, jen maldekstren.
En ŝiaj malserenaj okuloj pentriĝis kompleta foresto de ia ajn
penso; rigardante ŝin, oni povis opinii, ke la balanciĝado de la
teruraspekta maljunulino devenis ne de ŝia volo, sed pro efiko de
kaŝita galvanismo.
Subite tiu ĉi mortaspekta vizaĝo ŝanĝiĝis neklarigeble. La
lipoj ĉesis moviĝi, la okuloj vigliĝis: antaŭ la grafino staris
nekonata viro.
-- Timu nenion, mi petas, ne alarmiĝu! -- li diris per klaraŭdebla,
sed ne laŭta voĉo: -- mi neniel intencas malutili al vi; mi venis
por petegi vin pri iu favoro.
La maljunulino silente lin rigardis kaj, laŭŝajne, ne aŭdis lin.
Hermano ekimagis, ke ŝi estas surda, kaj kliniĝinte al ŝia orelo
mem, li ripetis la samon. La grafino silentis kiel antaŭe.
-- Vi povas, -- daŭrigis Hermano, -- estigi la feliĉon de mia tuta
vivo, kaj ĝi kostos al vi neniom: mi scias, ke vi povas diveni tri
sinsekvajn kartojn...
Hermano haltis. La grafino, videble, komprenis, kion li volis de ŝi;
ŝajnis, kvazaŭ ŝi serĉus vortojn por sia respondo.
-- Tio estis ŝerco, -- ŝi diris fine: -- mi ĵuras al vi, ke tio
estis ŝerco!
-- Tio ne estas ŝercinda, -- rediris kolere Hermano: -- rememoru
Ĉaplicki-n, al kiu vi estis helpinta regajni.
La grafino okulvideble konfuziĝis. Ŝia mieno vidigis fortan
emocion; sed tuj poste ŝi enprofundiĝis en antaŭan sensentecon.
-- Ĉu vi povas, -- daŭrigis Hermano, -- difini al mi tri certe
gajnontajn kartojn?
La grafino silentis. Hermano daŭrigis:
-- Por kiu vi konservas vian sekreton? Ĉu por viaj nepoj? Ili estas
riĉaj; ili eĉ ne konas la valoron de mono. Al malŝparemulo ne
helpos viaj tri kartoj. Kiu ne scipovas gardi patran heredaĵon,
tiu mortos en mizero spite ĉiaj demonecaj penadoj. Mi ne estas
malŝparemulo; mi konas la valoron de mono. Viaj tri kartoj ne
perdiĝos por mi. Nu?!...
Li haltis kaj kortreme atendis ŝian respondon. Ŝi silentis. Hermano
ekstaris surgenue.
-- Se iam ajn, -- li diris, -- via koro konis amsenton, se vi
memoras ĝiajn ravojn, se vi eĉ nur unufoje ekridetis al ploro de
novenaskita filo, se io homa batiĝis iam ajn en via brusto, -- mi
petegas vin per sentoj de edzino, de amatino, de patrino, per ĉio
plej sankta en la vivo, ne rifuzu mian peton, malkaŝu al mi vian
sekreton, ĝi ja neniom valoras al vi!... Eble ĝi estas ligita
kun terura peko, kun perdo de poreterna feliĉego, kun diabla
kontrakto... Pripensu: vi estas maljuna, al vi restas malmultaj
vivojaroj, -- mi estas preta preni sur min vian pekon. Malkovru al mi
vian sekreton!... Pripensu, ke feliĉo de homo sin trovas inter viaj
manoj, ke ne sole mi, sed miaj infanoj, nepoj kaj pranepoj benos vian
memoron kaj honoros ĝin kiel sanktaĵon...
La maljunulino respondis ne eĉ unu vorton.
Hermano leviĝis.
-- Maljuna sorĉistino! -- li diris, kunpreminte la lipojn: -- do mi
devigos vin respondi al mi!...
Sammomente li elpoŝigis pistolon. Ekvidinte ĝin, la grafino duafoje
elmontris fortan emocion: ŝi ekbalancis la kapon kaj levis la manon,
kvazaŭ ŝirmante sin kontraŭ pafo; poste ŝi ekruliĝis surdorsen ...
kaj restis senmova.
-- Ĉesu viajn infanaĵojn, -- diris Hermano, prenante ŝian manon:
-- mi vin demandas lastfoje, -- ĉu vi volas komuniki al mi viajn tri
kartojn? jes aŭ ne?
La grafino ne respondis. Hermano konvinkiĝis, ke ŝi estis morta.