La maljuna grafino N. sidis en sia tualetejo antaŭ spegulo. Tri
junulinoj ĉirkaŭis ŝin. Unu tenis poteton kun ruĝigilo, la dua
skatoleton kun harpingloj, la tria kufon kun fajrokoloraj rubandoj.
La grafino tute ne pretendis je beleco, jam delonge velkinta, tamen
ŝi konservis ĉiujn kutimaĵojn de sia junaĝo, severe sekvis la
modojn de la sepdekaj jaroj[3] kaj vestadis sin same longe, same
zorge, kiel antaŭ sesdek jaroj. Apud fenestro, antaŭ brodstablo,
sidis fraŭlino, ŝia edukatino.
-- Mi vin salutas, grand’maman! -- diris enirinta juna oficiro. --
Bonjour, mademoiselle Lise. Grand’maman, mi havas peton al vi.
-- Kio estas, Paul?
-- Permesu, ke mi povu prezenti al vi unu el miaj amikoj kaj venigi
lin vendrede al via balo.
-- Venigu lin simple al la balo kaj tiam ci prezentos lin al mi. Ĉu
ci estis hieraŭ ĉe X.?
-- Ho, jes! estis tre gaje; oni dancis ĝis la kvina matene. Kiom
bela estis sinjorino Jelecki!
-- He, mia kara! Kion belan ci trovas en ŝi? Ĉu tia estis ŝia
avino, la princino Darja Petrovna!... Sed mi supozas, ke ŝi jam tre
maljuniĝis, la princino Darja Petrovna?
-- Kiel -- maljuniĝis? -- rediris distrite Tomski: -- ŝi jam antaŭ
sep jaroj mortis.
La fraŭlino levis la kapon kaj faris signon al la juna homo. Li
ekmemoris, ke oni kaŝadis antaŭ la maljuna grafino la morton de
ŝiaj samaĝulinoj, kaj ekmordis sian lipon. Sed la grafino akceptis
la novan por ŝi sciigon kun granda indiferenteco.
-- Ŝi mortis! -- ŝi diris: -- kaj mi ne sciis tion! Ni ricevis
samtempe la oficon de kortegaj fraŭlinoj, kaj kiam ni estis
prezentataj al la imperiestrino...
Kaj la grafino je la centa fojo rakontis al la nepo sian anekdoton.
-- Nu, Paul, -- ŝi diris poste: -- helpu al mi leviĝi el la seĝo.
Lizanjo, kie estas mia flartabakujo?
La grafino kun siaj servistinoj iris post la kurtenŝirmilon por fini
sian tualeton. Tomski restis kun la fraŭlino.
-- Kiun vi intencas prezenti al la grafino? -- mallaŭtvoĉe demandis
Lizaveta Ivanovna.
-- Narumov-on. Ĉu vi konas lin?
-- Ne. Ĉu li estas oficiro aŭ civilulo?
-- Oficiro.
-- Inĝeniero?
-- Ne, -- kavaleriano. Kial vi supozis, ke li estas inĝeniero?
La fraŭlino ekridetis kaj respondis nenion.
-- Paul! -- ekkriis la grafino malantaŭ la ŝirmilo: -- sendu al mi
iun novan romanon, sed ne el la modernaj, mi petas.
-- Kion vi volas diri per tio, grand’maman?
-- Tio signifas, romanon, en kiu la heroo ne premsufokas sian patron
aŭ patrinon, kaj en kiu malestas dronintaj kadavroj. Mi terure timas
dronintojn.
-- Tiaspecaj romanoj ne ekzistas nuntempe. Eble vi deziras havi rusan
romanon?
-- Ĉu do ekzistas rusaj romanoj?... Sendu tian, karulo, sendu nepre,
mi tre petas!
-- Pardonu, grand’maman, -- mi devas rapidi... Ĝis revido, Lizaveta
Ivanovna! Kial vi pensis, ke Narumov estas inĝeniero?
Kaj Tomski eliris el la tualetejo.
Lizaveta Ivanovna restis sola; ŝi forlasis sian laboron kaj rigardis
tra la fenestro. Baldaŭ ĉe la kontraŭa stratangulo aperis juna
oficiro. Ruĝo kovris ŝian vizaĝon; ŝi denove sin turnis al la
laboro kaj klinis la kapon super la kanvaso. Tiumomente eniris la
grafino, tute vestita.
-- Ordonu, Lizanjo, ke oni jungu kaleŝon, -- ni veturos promeni.
Lizanjo forlasis la brodstablon kaj komencis ordigi sian laboraĵon.
-- Ĉu, mia kara, vi estas surda? -- ekkriis la grafino: -- tuj
jungigu la kaleŝon.
-- Jes! -- respondis nelaŭte la fraŭlino kaj ekkuris en la
antaŭĉambron.
Eniris servisto kaj prezentis la librojn, senditajn de la princo
Pavel Aleksandroviĉ[4].
-- Bone! Oni danku, -- diris la grafino. -- Lizanjo, Lizanjo, kien do
vi kuras?!...
-- Min vesti.
-- Vi havas ankoraŭ tempon. Sidiĝu tie ĉi. Malfermu la unuan
volumon, legu laŭte...
La fraŭlino prenis la libron kaj tralegis kelke da linioj.
-- Pli laŭte! Kio estas al vi? Ĉu vi perdis la voĉon?... Atendu...
Alŝovu al mi piedbenketon... pli proksime... nu!...
Lizaveta Ivanovna tralegis ankoraŭ du paĝojn. La grafino ekoscedis.
-- Forĵetu la libron, -- ŝi diris: -- kia sensencaĵo! Resendu ĝin
al princo Pavel kaj diru, ke oni danku... Kaj la kaleŝo?
-- La kaleŝo estas preta, -- respondis Lizaveta Ivanovna, rigardinte
en la straton.
-- Kial do vi ne estas vestita? -- rediris la grafino: -- mi ĉiam
devas vin atendi. Tio estas netolerebla!...
Lizanjo forkuris en sian ĉambron. Apenaŭ forpasis du minutoj, la
grafino eksonorigis per ĉiuj fortoj. Tri servistinoj alkuris tra unu
pordo kaj lakeo tra alia.
-- Estas ja neeble venigi vin, kiam bezone! -- diris al ili la
grafino. -- Diru al Lizaveta Ivanovna, ke mi atendas ŝin.
Lizaveta Ivanovna eniris en ĉapelo kaj mantelo.
-- Fine, mia kara!... Kia belvestiĝo! Pro kio?... kiun vi volas
ĉarmi?... Kia estas la vetero? videble ventas.
-- Ne, via grafina moŝto! Estas tre milde, -- respondis la lakeo.
-- Vi ĉiam parolas trafe-maltrafe! Malfermu la fenestran pordeton.
Jen ĝi estas, -- malvarmega vento!... Maljungu la kaleŝon! Lizanjo,
ni ne veturos: estis tute senbezone vin belvesti.
„Jen kia estas mia vivo!“ -- ekmeditis Lizaveta Ivanovna.
Efektive, Lizaveta Ivanovna estis tre malfeliĉa estulino. „Fremda
pano estas maldolĉa,“ diris Dante, „kaj malfacilaj estas la ŝtupoj
de fremda perono.“ Sed kiu kapablas pli forte senti la maldolĉon de
dependeco ol malriĉa edukatino de altranga maljunulino? La grafino
N., certe, ne havis malbonan koron, tamen ŝi estis kaprica, kiel
dorlotita mondumulino, avara kaj enprofundiĝinta en malvarman
egoismon, kiel ĉiuj gemaljunuloj, ŝatantaj sian tempon kaj
fremdaj al la nuna. Ŝi daŭrigis partopreni ĉiujn vantaĵojn
de la grandmondo; ŝi vizitadis balojn, kie ŝi sidis en angulo,
kun ruĝigilo sur la vangoj kaj vestita laŭ antikva modo, kiel
naŭzaspekta, sed neevitebla ornamaĵo de la balsalonego. La venantaj
gastoj aliradis ŝin kun profundaj salutoj, kvazaŭ plenumante iun
riton, kaj poste neniu sin okupis pri ŝi. Ĉe si mem ŝi akceptadis
la tutan urbon, observante plej severan etiketon kaj rekonante
nenies vizaĝojn. Ŝia multenombra geservistaro, grasiĝinta kaj
griziĝinta en ŝia antaŭĉambro kaj servistejo, agadis laŭ sia
plaĉo, senhonte priŝtelante la mortpretan maljunulinon. Lizaveta
Ivanovna estis hejma martirino. Ŝi verŝadis la teon kaj aŭskultis
riproĉojn pro superflue uzita sukero; ŝi laŭtlegis romanojn -- kaj
estis kulpa pri ĉiuj mankoj de la aŭtoro; ŝi akompanis la grafinon
dum ŝiaj promenadoj kaj estis responda pri la vetero kaj pri
stratpavimo. Al ŝi estis fiksita ia salajro, kiun oni neniam pagis
al ŝi plene; tamen oni postulis, ke ŝi estu vestita kiel ĉiuj,
tio estas, kiel tre malmultaj. En la mondumo ŝi ludis plej mizeran
rolon. Ĉiuj konis ŝin, kaj neniu ŝin rimarkis; dum baloj ŝi
dancis nur, kiam mankis kontraŭdancantoj; la sinjorinoj prenis ŝin
je la brako ĉiufoje, kiam ili bezonis iri en tualetejon por ordigi
ion ajn en sia vestaĵo. Ŝi estis fiera, akre sentis sian situacion
kaj atente rigardis ĉirkaŭ si, malpacience atendante liberigonton;
sed la junaj homoj, prikalkulemaj kaj vante ambiciaj, ne indigis ŝin
je sia atento, kvankam Lizaveta Ivanovna estis centfoje pli aminda
ol la arogantaj kaj malvarmsangaj dotulinoj, kiujn ili amindumadis.
Kiomfoje, forlasinte nerimarkite la enuigan kaj luksan salonon, ŝi
foriradis plori en sia malriĉa ĉambreto, kie staris papertapetita
ŝirmilo, komodo, speguleto kaj ligna lito, kaj kie mallume brulis
seba kandelo en kupra kandelingo.
Foje -- tio okazis du tagojn post la vespero, priskribita en la
komenco de nia rakonto, kaj unu semajnon antaŭ la sceno, ĉe kiu
ni haltis, -- foje Lizaveta Ivanovna, sidante apud fenestro ĉe
brodstablo, senintence ekrigardis en la straton kaj ekvidis junan
inĝenieroficiron, starantan senmove kaj direktintan la okulojn al
ŝia fenestro. Ŝi mallevis la kapon kaj daŭrigis sian laboradon;
post kvin minutoj ŝi ree ekrigardis, -- la juna oficiro staris
samloke. Ne havante la kutimon koketi kun preterpasantaj oficiroj,
ŝi ne plu rigardis tra la fenestro kaj dum ĉirkaŭ du horoj
brodis, ne levante la kapon. Venis la tempo de tagmanĝo. Ŝi
leviĝis, komencis ordigi la brodstablon kaj, senintence rigardinte
en la straton, denove ekvidis la oficiron. Tio ŝajnis al ŝi iom
stranga. Post la tagmanĝo ŝi proksimiĝis al la fenestro kun iom
maltrankvila sento, sed la oficiro forestis, kaj ŝi forgesis pri li...
Post kelke da tagoj, elirante kun la grafino por enkaleŝiĝi, ŝi
denove ekvidis lin. Li staris ĉe la perono mem, kaŝinte la vizaĝon
per la kastorfela kolumo de sia mantelo; liaj nigraj okuloj brilis el
sub la trikorna ĉapelo. Lizaveta Ivanovna ektimis, ne sciante kion,
kaj eksidis en la kaleŝon kun neklarigebla korpremo.
Reveninte hejmen, ŝi proksimiĝis al la fenestro, -- la oficiro
staris samloke, fikse ŝin rigardante; ŝi foriris, turmentata de
scivolo kaj emociita de sento tute nova por ŝi.
De tiam forpasis ne eĉ unu tago sen tio, ke la juna homo, je
difinita horo, aperis sub la fenestroj de ilia domo. Inter li kaj ŝi
fariĝis neinterkonsentitaj interrilatoj. Sidante sur sia kutima loko
kaj laborante, ŝi sentis lian proksimiĝon, levis la kapon, rigardis
lin en ĉiu plua tago pli kaj pli longe. La juna homo, laŭŝajne,
estis danka al ŝi pro tio: ŝi vidis, per la akra rigardo de juneco,
ke rapida ruĝo kovris liajn palajn vangojn ĉiufoje, kiam iliaj
rigardoj renkontiĝadis. Post unu semajno ŝi ekridetis al li...
Kiam Tomski petis la permeson prezenti al la grafino sian amikon,
la koro de la junulino ekbatis. Sed eksciinte, ke Narumov estas
ne inĝeniero, sed rajdgvardiano, ŝi ekbedaŭris, ke per sia
maldiskreta demando ŝi malkovris sian sekreton al la ventanima
Tomski.
* * * * *
Hermano estis filo de rusiĝinta germano, kiu postlasis al li
malgrandan kapitalon. Firme konvinkita pri neceso firmigi sian
sendependecon, Hermano ne tuŝadis eĉ la procentojn, vivis sole per
sia salajro, permesis al si nenian elspezigan kapricon. Cetere, li
estis kaŝema kaj ambicia, kaj liaj kamaradoj havis malofte okazon
mokridi lian troan ŝparemon. Li havis fortajn pasiojn kaj flaman
imagkapablon; tamen lia solida karaktero savis lin kontraŭ kutimaj
eraroj de juneco. Jen ekzemplo: estante fundanime pasia kartludanto,
li neniam prenis kartojn en la manojn, ĉar li konjektis, ke lia
monhavo ne permesas al li (kiel li diradis) „riski la neceson por
akiri superfluon“, -- tamen li pasigis tutajn noktojn apud kartludaj
tabloj kaj kun febra kortremo sekvis la diversajn peripetiojn de la
ludado.
La anekdoto pri la tri kartoj forte impresis lian imagon kaj dum
la tuta nokto ne forlasis lian kapon. „Ho, se la maljuna grafino,
-- li meditis la morgaŭan vesperon, vagante tra la peterburgaj
stratoj, -- malkaŝus al mi sian sekreton kaj konigus al mi la tri
certajn kartojn! Kial ne ekprovi sian bonŝancon?... Min prezenti
al ŝi, atingi ŝian favoron... eĉ fariĝi ŝia amanto... Sed ĉi
ĉio postulas longan tempon, kaj ŝi estas okdeksepjara: ŝi povas
morti post unu semajno, post du tagoj!... Kaj la anekdoto mem, --
ĉu estas eble ĝin fidi?... Ne!... Kalkulemo, moderemo kaj laboremo
-- jen estas miaj tri certaj kartoj, jen kio triobligos, sepobligos
mian kapitalon kaj donos al mi animkvieton kaj sendependecon!“
Rezonante tiamaniere, li ektroviĝis en unu el la ĉefaj stratoj de
Peterburgo, antaŭ domo de antikva arĥitekturo. La strato estis
plenplena je veturiloj; kovritaj kaleŝoj unu post alia rulis al la
lumigita perono. El la kaleŝoj ĉiuminute montriĝis jen gracia
piedeto de juna belulino, jen sprontintanta boto, jen silka ŝtrumpo
kaj diplomata ŝuo. Peltoj kaj manteloj sinsekve aperadis antaŭ
gravaspekta pordisto. Hermano haltis.
-- Kies domo ĝi estas? -- li demandis apudan policanon.
-- De la grafino N., -- respondis la policano.
Hermano ektremis. La mirinda anekdoto reaperis antaŭ lia imago.
Li komencis paŝadi apud la domo, pensante pri ĝia mastrino kaj
pri ŝia mirakla kapablo. Nur malfrue li revenis al sia modesta
hejmanguleto; dumlonge li ne povis ekdormi, kaj post kiam la dormo
fine lin ekposedis, li sonĝis pri kartoj, kovrita per verda
tuko tablo, amasoj da bankbiletoj kaj ormoneroj; li ludis karton
post karto, gajnis senintermanke, alŝovadis al si la oron kaj
enpoŝigadis la biletojn. Vekiĝinte jam malfrue, li eksopiris pri
perdo de siaj fantaziaj riĉaĵoj, denove iris vagadi tra la urbo
kaj denove ektroviĝis antaŭ la domo de grafino N. Ŝajnis, kvazaŭ
iu nekonata forto lin altirus tien. Li haltis kaj ekis rigardi la
fenestrojn. En unu el ili li ekvidis nigraharan kapeton, klinitan,
verŝajne, super libro aŭ manlaboro. La kapeto leviĝis. Hermano
ekvidis freŝan vizaĝon kaj nigrajn okulojn. Tiu ĉi minuto decidis
pri lia destino.