Foje oni ludis kartojn ĉe la rajdgvardiano Narumov. Longa vintra
nokto forpasis nerimarkite; oni sidiĝis por vespermanĝi post la
kvara matene. La gajnintoj manĝis kun granda apetito; la aliaj sidis
distrite antaŭ malplenaj teleroj. Tamen, kiam aperis ĉampanvino, --
la interparolado ekvigliĝis, kaj ĉiuj ĝin partoprenis.
-- Kion ci estas farinta, Surin? -- demandis la domomastro.
-- Mi malgajnis, kiel kutime. Mi devas konfesi, ke malbonŝanco
min persekutas: mi ludas singarde kaj neniam ardiĝas, nenio min
konfuzigas, -- tamen mi ĉiam malgajnas.
-- Rigardu Herman-on! -- diris unu el la gastoj, montrante junan
inĝenieroficiron: -- dum sia tuta vivo li ne eĉ unu fojon prenis
kartojn en la manojn, tamen ĝis la kvina matene li sidas kun ni,
observante nian ludon.
-- Ludo min tre interesas, -- rediris Hermano: -- sed mi ne povas
riski la neceson pro espero akiri superfluon.
-- Hermano estas germandevena: do li estas prikalkulema, jen -- la
kaŭzo! -- rimarkis Tomski. -- Sed mian avinon, la grafinon Anna
Fedotovna, mi tute ne komprenas.
-- Kio? kial? -- aŭdiĝis voĉoj.
-- Mi ne povas koncepti, -- daŭrigis Tomski: -- kial mia avino ne
ludas kartojn.
-- Tute ne estas mirinde, -- diris Narumov: -- ke okdekjara
maljunulino ne kartludas.
-- Do vi nenion scias pri ŝi?
-- Ne, vere, nenion.
-- Aŭskultu do! Oni devas scii, ke mia avino, antaŭ ĉirkaŭ
sesdek jaroj, veturis Paris-on kaj estis tie en granda modo. La
homoj amase sekvis ŝin, por vidi „la Moskvan Venuson“; Richelieu
ŝin amindumis, kaj mia avino asertas, ke li apenaŭ ne mortpafis
sin pro ŝia senkoreco. Tiutempe la sinjorinoj ludis „faraonon“.
Foje ĉe la reĝa kortego ŝi malgajnis al la duko de Orléans je
honorvorto iun grandan sumon. Reveninte hejmen, dum senvestiĝado
ŝi deklaris al mia avo pri sia malgajno kaj ordonis pagi ĝin. La
mortinta avo, kiel mi memoras, estis kvazaŭ ŝia domadministranto.
Li timis ŝin kiel fajron; tamen, aŭdinte pri tioma malgajno, li
perdis la paciencon, ekkoleris, prenis kalkulilon, pruvis al ŝi, ke
dum duonjaro ili elspezis duonmilionon, ke ili havas en Paris nek
sian apudmoskvan, nek la saratovan bienon, kaj kategorie rifuzis pagi
la monon. La avino lin vangofrapis kaj enlitiĝis sola, kiel signo de
sia malfavoro. La morgaŭon ŝi venigis la edzon, esperante, ke la
dirita hejma puno efikis, -- tamen ŝi trovis lin neŝancelebla. La
unuan fojon dum sia vivo ŝi malfieriĝis kaj finvenis al rezonadoj
kaj klarigoj; ŝi esperis konsciencigi lin, pruvante, ke estas
diferenco inter princo kaj veturigisto. Nenio farebla! La avo
ribelis. Ne, ne, kaj nenion plu. La avino ne sciis, kion fari.
Ŝi bone konis rimarkindan homon. Vi certe aŭdis pri la grafo de
Saint-Germain, pri kiu oni rakontas multon miraklan. Vi scias, ke
li afektis esti la „vaganta judo“, eltrovinto de viveliksiro kaj de
filozofŝtono. Oni lin mokridis kiel ĉarlatanon, kaj Kazanova en
siaj memorskriboj diras, ke li estis spiono; cetere Saint-Germain,
malgraŭ sia mistereco, havis tre respektindan eksteraĵon kaj estis
societema kaj kompleza homo. Mia avino ĝis nun ŝatas lin ĝis
memforgeso kaj koleras, se oni parolas pri li senrespekte. La avino
sciis, ke Saint-Germain povas disponi pri grandaj monsumoj. Ŝi
decidis sin turni al li, sendis al li skribaĵeton kaj petis viziti
ŝin senprokraste. La maljuna strangulo venis tuj kaj trovis ŝin
en terura ĉagreno. Ŝi pripentris al li per plej nigraj koloroj la
barbarecon de sia edzo kaj fine diris, ke sian tutan esperon ŝi
fidas al lia amikeco kaj komplezemo. Saint-Germain enpensiĝis. „Mi
povas servi al vi per tia sumo,“ li diris: „sed mi scias, ke vi ne
estos trankvila, ĝis kiam vi ne elpagos vian ŝuldon, kaj mi ne
volas kaŭzi al vi novajn klopodojn. Ekzistas alia rimedo, -- vi
povas regajni.“ -- „Sed, kara grafo,“ respondis la avino: „mi diras
ja al vi, ke mi tute ne havas monon.“ -- „Mono ne estas bezona,“
rediris Saint-Germain: „bonvolu min aŭskulti.“ Kaj li malkovris al
ŝi iun sekreton, pro kiu ĉiu el ni konsentus pagi tre kare...
La junaj kartoludantoj ekstreĉis la atenton. Tomski ekbruligis
pipon, enspiris la tabakfumon kaj daŭrigis:
-- Samvespere mia avino partoprenis „le jeu de la reine“[1] en
Versailles. La duko de Orléans estis la kartbankisto; mia avino
faciltone senkulpigis sin, ke ŝi ne alportis la ŝuldatan monon,
pretekstinte iun elpensitan rakonteton, kaj komencis ludi. Ŝi
elektis tri kartojn, -- ĉiuj tri gajnis unu post la alia, kaj mia
avino tute liberiĝis de sia ŝuldo.
-- Bontrafa okazaĵo! -- diris unu el la gastoj.
-- Fabelo! -- rimarkis Hermano.
-- Eble falsitaj kartoj! -- diris tria.
-- Mi ne opinias tion, -- respondis gravtone Tomski.
-- Kiel! -- ekkriis Narumov: -- ci havas avinon, kiu divenas
tri sinsekvajn gajnontajn kartojn, kaj ci ne profitas ŝian
kabalistikon?!...
-- He, je diablo! -- respondis Tomski: -- ŝi havis kvar filojn,
inter ili mian patron, ĉiuj kvar -- pasiaj kartludantoj, kaj al
neniu ŝi malkovris sian sekreton, kvankam ĝi estus tre enspeziga
por ili -- kaj ankaŭ por mi. Tamen jen, kion rakontis al mi mia
onklo, la grafo Ivan Iljiĉ, kaj kion li certigis per sia honoro.
La mortinta Ĉaplicki, tiu sama, kiu mortis en plena mizero,
malŝpareginte milionojn, foje en sia juneco malgajnis -- se mi
ne eraras, al Zoriĉ -- ĉirkaŭ tricent mil rublojn. Li estis
senesperega. Mia avino, kiu ĉiam estis severa al petolaĵoj de junaj
homoj, ial ekkompatis Ĉaplicki-n. Ŝi konigis al li tri kartojn, por
ke li ludu ilin unu post la alia, kaj igis lin ĵuri je sia honoro,
ke li neniam plu kartludos. Ĉaplicki iris ĉe sian venkinton, kaj
ili komencis ludi. Ĉaplicki metis sur la unuan karton kvindek
mil kaj gajnis; li ludis „paroli“, „paroli-pe“[2], -- regajnis la
perditon kaj eĉ iom pli...
-- Tamen, estas tempo por iri dormi: estas jam kvarono antaŭ la
sesa.
Efektive, jam mateniĝis. La junuloj fintrinkis siajn glasojn kaj
disiris.