Hoe het karakter van markiezin de Chaves was en welke menschen,
gewoonlijk bij haar kwamen.
De markiezin de Chaves was een weduwe van vijfendertig jaar, schoon,
groot en welgemaakt. Ze had een inkomen van tienduizend dukaten en
geen kinderen. Nooit heb ik een ernstiger vrouw gezien en nooit een,
die minder sprak. Dat nam echter niet weg, dat ze voor de geestigste
dame van Madrid doorging. Misschien had het groote aantal gewichtige
personen en vooral letterkundigen, dat haar bezocht er toe bij
gedragen, om haar die reputatie te verschaffen, meer dan haar eigen
verdienste, maar dat kan ik niet uitmaken. Ik zal er mij toe bepalen te
zeggen, dat zij den naam had van bijzonder begaafd te zijn en dat haar
huis in de stad bij voorkeur genoemd werd: Bureau voor Geestelijk Werk.
Dagelijks werden er dramatische gedichten gelezen; het komische genre
was uitgesloten. Een comedie en een roman waren er niet in tel, maar
een ode en een sonnet gingen er door voor de hoogste uiting van den
menschelijken geest. Het kwam echter wel eens voor, dat het groote
publiek de stukken uitfloot, die men hier had toegejuicht.
Ik was zaalchef in dit huis, d. w. z. dat mijn betrekking hierin
bestond, om alles voor de ontvangst van gezelschappen in gereedheid
te brengen. Als ik de zetels had gerangschikt, ging ik in de deur
van de zaal staan, om de bezoekers aan te kondigen. Den eersten dag
beschreef de chef van de pages, die toevallig met mij in de zijkamer
was, mij de gasten op aangename wijze. Het ontbrak dien man, die André
Molina heette, niet aan geest. Het eerst kwam er een bisschop. Toen
hij binnen was, zei Molina: "Die prelaat is een vermakelijk man, hij
heeft wel eenigen invloed aan het hof, maar wil iedereen overtuigen dat
die zeer groot is. Hij biedt iedereen zijn diensten aan, maar helpt
niemand." Een oogenblik later verscheen de zoon van een grande. "Die
mijnheer," zei Molina, "is ook een origineel; dikwijls komt hij in een
huis, om over een zaak van gewicht te spreken en hij verlaat het weer,
zonder eraan te hebben gedacht. Maar," ging hij voort, toen hij twee
dames zag naderen, "hier zijn dona Angela Penafiel en dona Margarita
de Montalvan. Die twee dames lijken niets op elkaar. Dona Margarita
wil voor een wijsgeer doorgaan, dona Angela speelt de geleerde niet,
hoewel zij zeer ontwikkeld is. Haar uitdrukkingen zijn altijd nobel en
natuurlijk." "Dat is zeer beminnelijk," zei ik, "maar het andere past
eigenlijk niet bij het schoone geslacht." "Niet geheel," antwoordde
hij glimlachend, "maar mevrouw de markiezin, onze meesteres, heeft
ook soms wijsgeerige grillen. Wat zal er vandaag weer een discussie
zijn! 't Is maar te hopen, dat de godsdienst er niet wordt bijgehaald!"
Toen hij dit gezegd had, zagen wij een man binnenkomen met een zeer
ernstig uiterlijk. Molina spaarde hem niet, bij de beschrijving, die
hij van hem gaf. "Dit," zei hij, "is een van die ernstige geesten,
die voor een groot genie willen doorgaan, door steeds te zwijgen
of door een paar zinnetjes van Seneca op te zeggen en die eigenlijk
groote stommelingen zijn als men ze goed beschouwt." Vervolgens kwam
er een heer, goed gebouwd en met een Grieksch profiel. Ik vroeg wie
het was. "Dat is een dramatisch dichter," zei Molina, "hij heeft
honderd duizend verzen in zijn leven gemaakt, die hem nog geen vijf
stuivers hebben opgebracht; maar daarentegen heeft hij met zes regels
proza gemaakt, dat hij behoorlijk kan wonen."
Ik wilde mij juist eens laten meedeelen hoe het mogelijk is om met
zoo weinig inspanning een fortuin te krijgen, toen ik een groot
lawaai op de trap hoorde. "Daar heb je professor Campanoria"
[2] riep Molina. "Hij kondigt altijd zichzelf aan, doordat hij
aan de deur al hard begint te praten en dat doet hij nog, als hij
het huis weer uitgaat." Inderdaad weerklonk alles van de harde
stem van den professor, die eindelijk de antichambre binnenkwam
met een zijner vrienden, die gedurende het heele bezoek geen mond
opendeed. "Mijnheer Campanoria," zei ik tegen Molina, "is blijkbaar
een groote geest." "Ja," antwoordde mijn chef, "het is een man, die
gevat kan antwoorden en zijn zinnen mooi vormen. Hij is vermakelijk,
maar behalve, dat hij een onbarmhartige kletskous is, zegt hij
voortdurend hetzelfde en ik geloof, dat meer zijn komieke manieren
dan de innerlijke waarde van zijn gezegden de verdienste ervan zijn."
Er kwamen nog andere personen, die mij werden beschreven. Ook
onze meesteres vergat hij niet. De beschrijving van haar beviel
mij nogal. "Ze heeft geen lastig humeur, ondanks de philosophie,
en men heeft, als men bij haar in betrekking is, niet veel grillen
te verdragen. Zij is een verstandige, redelijke vrouw en heeft geen
hartstochten. Ze heeft geen lust in spelen, ook niet in galante
avonturen; ze houdt alleen van conversatie. Voor de meeste dames zou
een leven als het hare te vervelend zijn." Eenige dagen later echter
begon ik te vermoeden, dat de markiezin de liefde niet zoo vijandig
gezind was als Molina had gezegd en ik zal meedeelen welken grond
ik had voor mijn vermoeden. Op een ochtend, terwijl zij bezig was
met haar toilet, meldde zich een klein gebocheld mannetje aan van
ongeveer veertig jaar met een onaangenaam uiterlijk. Hij zei me,
dat hij mevrouw de markiezin wilde spreken. Ik vroeg hem namens wien
hij kwam. "Namens mij zelf," antwoordde hij trotsch. "Zeg, dat ik
de heer ben, over wien ze gisteren met dona Anna de Velasco heeft
gesproken." Ik liet hem binnen en ging mijn meesteres zeggen, dat hij
er was. De markiezin deed een uitroep van vreugde en zei, dat ze hem
zou ontvangen. Zij bepaalde zich er niet toe, om hem vriendelijk te
ontvangen, de meisjes moesten de kamer verlaten en ze bleef alleen
met den kleinen bochel. Wij lachten om dat mooie tête-à-tête, dat
ongeveer een uur duurde, waarna mijn meesteres afscheid van hem nam
en daarbij in alles toonde, dat zij zeer tevreden over hem was.
Werkelijk scheen ze genoegen te hebben gevonden in het onderhoud met
hem, want ze zei me 's avonds: "Gil Blas, als hij terugkomt, laat
hem dan in mijn kamer, zoo mogelijk zonder dat iemand het merkt." Ik
moet bekennen, dat dit bevel vreemde vermoedens bij mij opwekte,
maar ik volgde het op en toen de kleine man terugkwam (het was twee
dagen later), bracht ik hem langs een geheime trap in de kamer van
de dame. Dat deed ik twee of drie malen en ik besloot daaruit, dat
de markiezin grillige neigingen had, of dat de bochel misschien een
tusschenpersoon was.
"Neen," zei ik bij mijzelf, "als mijn meesteres een welgebouwd man
liefheeft, dan had ik het haar vergeven, maar als ze het met dien
aap eens is, dan heeft ze in het geheel geen smaak!" Wat oordeelde ik
verkeerd over de patrones! De kleine bochel hield zich met magische
kunsten bezig, men had hem bij de markiezin geprezen en daar ze
belang stelde in dergelijke kwakzalverij, had ze eenige malen een
particuliere séance met hem. 't Was een schelm, die leefde ten koste
van de lichtgeloovige personen en men zei, dat hij verschillende
adellijke dames onder zijn clientèle had.