vidos sin ĉiutage, je fiksa horo kaj dimanĉe dum la diservoj
matena kaj posttagmeza en S-ta Leu. Aŭgustino sendis al sia kara
Teodoro la liston de la geparencoj kaj geamikoj de la familio, ĉe
kiuj la juna pentristo penis eniri por interesigi, se eble, al sia
amo iun el tiuj animoj okupataj pri mono, pri komerco kaj al kiu
vera pasio devis ŝajni la plu monstreca spekulacio, neaŭdita
spekulacio. Cetere neniel ŝanĝis la kutimoj de LA KATO, KIU
PILKLUDAS. Se Aŭgustino estis distrita, se kontraŭ ĉia obeo
al la domkontrakto ŝi supreniris por iri en sian ĉambron fari
signojn per florpoto; se ŝi sopiris, se fine ŝi pensis, neniu,
eĉ ne ŝia patrino ekvidis tion. Tiu cirkonstanco mirigos tiujn,
kiuj komprenis la karakteron de tiu domo, kie penso poezie makulita
devis naski kontraston kun la estaĵoj kaj la aferoj, kie neniu
povis permesi al si geston aŭ rigardon, kiuj ne estus vidataj kaj
analizataj. Tamen tio estas tute laŭnatura; la tiel kvieta ŝipo,
kiu naĝis sur la malserena maro de la pariza komercurbo sub la
flago de LA KATO, KIU PILKLUDAS, estis la kaptaĵo de unu el tiuj
uraganoj, kiujn oni povas nomi ekvinoksaj pro ĝia perioda reveno.
De dek kvin tagoj, la kvar viroj de l’ ekipaĵo kaj fraŭlino
Virginio dediĉis sin al tiu ekcesa laboro nomita inventarkalkulo.
Oni movis ĉiujn pakegojn kaj oni kontrolis la mezuron de la blokoj,
por certiĝi pri la ĝusta valoro de la restaĵo. Oni zorge ekzamenis
la karton pendantan de la pako, por rekoni je kia epoko la drapoj
estis aĉetitaj. Oni fiksis la aktualan prezon. Ĉiam starante kun la
mezurilo en mano kaj la plumo sur la orelo, sinjoro Guillaume similis
kapitanon komandantan la manovron. Lia akra voĉo pasanta tra luketo
por demandi la profundaĵon de la aperturoj de la malsupra magazeno
parolas nur enigme: -- Kiom da H-N-Z? -- Forvendita. -- Kio restas
el Q-X? -- Du ulnoj. -- Kia prezo? -- Kvin-kvin-tri? -- Metu al 3
A tutan J-J, tutan M-P kaj la restaĵon de V-D-O. Mil aliaj frazoj
tutegale ne kompreneblaj ronkis tra la vendtabloj, kiel versoj de la
moderna poezio, kiujn romantikistoj estus recitintaj inter si por
konservi sian entuziasmon al unu el siaj poetoj. Vespere, Guillaume
enfermita kun sia komizo kaj sia edzino saldis la kalkulojn, kreditis
denove, skribis al malfruiĝintoj kaj redaktis fakturojn. Triope
ili preparis tiun laboregon, kies rezultato kovris nur kvadraton
de papero, kaj pruvis al la Guillaum-a firmao, ke ekzistis tiom en
mono, tiom en komercaĵoj, tiom por kambioj kaj biletoj, ke ĝi
ŝuldis nenion; ke oni ŝuldis al ĝi cent aŭ ducent mil frankojn;
ke la kapitalo pligrandiĝis, ke la farmbienoj, la domoj, la rentoj
baldaŭ estos kompletigitaj aŭ duobligitaj. De tio venis la neceseco
rekomenci pli arde ol iam por kolekti novajn skudojn, kaj neniu el
tiuj kuraĝaj formikoj pensis: Pro kia utilo?
Dank’ al tiu ĉiujara agitego, la feliĉa Aŭgustino sin tiris el
la atenta observado de siaj Argusoj. Finiĝis vespere iun sabaton
la inventarkalkulo. La cifero de la kredito prezentis sufiĉe da
nuloj, por ke tiuokaze Guillaume forigu la severan regulon, kiu la
tutan jaron regis ĉe la deserto. La malica negocisto interfrotis
siajn manojn kaj permesis, ke la komizoj restu ĉetable. Apenaŭ ĉiu
ŝipano estis eltrinkinta sian glaseton de familia likvoro, kiam
oni aŭdis veturilan ruladon. La familio iris al la Variété[13]
por vidi Cindrulinon, dum la du aliaj komizoj ricevis ĉiu po unu
sesfrankan skudon kaj la permeson iri, kien ili deziris, kondiĉe
ke ili reeniru je la noktomezo. Malgraŭ tiu diboĉo, la dimanĉon
matene, la maljuna drapvendisto razis sin je la sesa, surmetis sian
kaŝtankoloran ĵaketon, kies belaj rebriloj kaŭzis al li ĉiam
la saman kontentiĝon, li alkroĉis orajn bukojn ĉe sia larĝa
silkpantaloneto; poste ĉirkaŭ la sepa, kiam ĉiuj dormis ankoraŭ
dome, li direktis sin al la kabineto apuda je lia unuaetaĝa
magazeno. Ĝi ricevis lumon per fenestro provizata per dikaj
ferstangoj, kaj ĝi havis vidon sur kvadratan korteton fermitan
per tiel altaj muroj, ke ĝi sufiĉe similis al puto. La maljuna
negocisto malfermis mem tiujn kovrilojn garnitajn per lado, kiujn
li tiel bone konis kaj relevis duone la vitraĵon, glitigante ĝin
en la kuliso. La glaciita aero de la korto refreŝigis la varman
atmosferon de tiu kabineto, kiu haladzis la specialan odoron de la
skriboĉambroj. La komercisto restis stare, kun la mano metita sur
la malpura brako de apogseĝo kunplektita, tegita per marokeno, kies
unua koloro malaperis; li ŝajnis heziti tie sidiĝi. Li rigardis
kortuŝita la tablon kun duobla pupitro, kie kontraŭ la lia estis
la sidloko de lia edzino en arkaĵo kavigita en la muro. Li longe
rigardis la numeritajn kartonojn, la ŝnuretojn, la drapstampilojn,
la keston, objektojn de senmemora deveno, kaj li kredis, revidi sin
en la alvokita bildo de sinjoro Chevrel. Li antaŭenlokis la saman
tabureton, sur kiu li iam sidis antaŭ sia formortinta patrono. Tiun
tabureton garnitan per nigra ledo, kaj kies haregoj eliĝis delonge
ĉe la anguloj, sed ne perdiĝante, li metis ĝin tremetante sur la
saman lokon, kie ĝin metis lia antaŭulo; poste kun eksciteco ne
facile priskribebla, li tiris la sonorileton, kiu korespondis ĉe la
litkapo de Jozefo Lebas. Tiun decidigan agon li faris, poste, ĉar
tiuj memoroj estis sendube tro pezaj, li prenis tri aŭ kvar kambiojn
al li prezentitajn, kiujn li rigardis ne vidante ilin, kiam Jozefo
Lebas subite aperis.
-- Sidigu vin tien, -- diris Guillaume, montrante la tabureton.
Ĉar neniam la maljuna drapmajstro estis sidiginta sian komizon
antaŭ li, Jozefo Lebas tremtimis.
-- Kion vi opinias pri tiuj kambioj? -- demandis Guillaume.
-- Neniam ili estos pagitaj.
-- Kiel?
-- Antaŭhieraŭ mi sciiĝis, ke Etienne kaj K-io ormone pagis.
-- Ho! Ho! -- ekkriis la negocisto, -- estas necese, ke oni estu tre
malsana por lasi vidi sian galon. Parolu ni pri alia afero. Jozefo,
la inventarkalkulo finiĝis.
-- Jes, sinjoro, kaj la dividendo estas unu el la plej belaj, kiel vi
jam vidis.
-- Ni ne uzu do tiujn novajn vortojn! Diru la produkton, Jozefo. Ĉu
vi scias, mia kara, ke iom al vi ni ŝuldas tiun rezultaton? Pro tio
mi ne volas plu, ke vi havu salajron. Sinjorino Guillaume instigis,
ke mi proponu al vi procentojn. Nu, Jozefo! Guillaume & Lebas, ĉu
tiuj vortoj ne konsistigus belan nomon de firmao? Por kompleti la
subskribon oni povus aldoni: kaj kompanio.
La larmoj venis en la okulojn de Jozefo Lebas, kiu penis kaŝi ilin.
-- Ha! sinjoro Guillaume! Kiel mi povis meriti tiom da boneco?
Mi faris nur mian devon. Estis jam multe, ke vi interesiĝis al
kompatinda orf....
Li brosis la malrektan manikan refaldon per la dekstra maniko
kaj ne maltimis rigardi la maljunulon, kiu ridetis pensante, ke
tiu modestulo bezonis sendube, kiel li iam, esti kuraĝigata per
kompletigo de la klarigo.
-- Tamen, -- plue diris la patro de Virginio, -- vi ne meritas tre
tiun favoron, Jozefo. Vi ne havas pri mi tiom da konfido, kiel mi pri
vi (la komizo relevis subite la kapon). Vi havas la sekreton pri la
kesto. De du jaroj mi diris al vi preskaŭ miajn tutajn aferojn. Mi
sendis vin vojaĝi en la fabrikejojn. Fine por vi mi kaŝas nenion.
Sed vi? ... vi havas korinklinon, kaj pri tio vi diris al mi ne nuran
vorton (Jozefo Lebas ruĝiĝis). -- Ha! Ha! ekkriis Guillaume, -- ĉu
do vi pensis trompi maljunan vulpon, kia mi estas. Mi, kiun vi vidis
diveni la Lecokan bankroton.
-- Kiel, sinjoro? -- respondis Jozefo Lebas ekzamenante sian patronon
tiel atente, kiel lia patrono ekzamenis lin. -- Kiel, vi scias, kiun
mi amas?
-- Mi scias ĉion, sentaŭgulo, -- diris la respektinda kaj malica
komercisto tordante lian orelan ekstremaĵon. Kaj mi pardonas, mi
faris same.
-- Kaj vi donus ŝin al mi?
-- Jes, kun kvindek mil skudoj, kaj mi lasos al vi tiom, kaj ni
daŭrigos per nova kapitalo kaj nova firmaa nomo. Ni entreprenos
ankoraŭ multe da aferoj; kara mia, -- diris ekscitiĝante la
multsperta komercisto, levante sin kaj skuante siajn brakojn. --
Rimarku, mia bofilo, estas nur la komerco. Tiuj, kiuj demandas, kiajn
plezurojn oni trovas en ĝi estas stultuloj. Serĉi aferojn, scipovi
superi sur la vendejo, atendi maltrankvile, kiel ĉe la ludo, ĉu la
Etienne & kompanio bankrotos, vidi regimenton de la imperia gvardio
preterpasantan vestitan per nia drapo, piedbare faligi la najbaron,
lojale kompreneble! fabriki malplikare al la aliuloj; sekvi aferon,
kiun oni skizas, kiu komenciĝas, pligrandiĝas, ŝanceliĝas kaj
sukcesas; koni kiel polica ministro ĉiujn agilojn de firmaoj por ne
deflankiĝi, stari firme antaŭ la ŝiparo; posedi amikojn koresponde
en ĉiuj fabrikurboj, ĉu tio ne estas daŭra ludo. Jozefo! Sed tio
estas vivi. Mi mortos meze de tiu klopodo, kiel la maljuna Chevrel,
tamen laborante nur laŭ mia forto. En la varmeco de sia pli forta
improvizo, la patro Guillaume preskaŭ ne rigardis sian komizon, kiu
ploris abunde. -- Nu do! Jozefo, mia kompatindulo, kio estas do?
-- Ha, mi ŝin tiom amas, tiom! Sinjoro Guillaume, ke mi preskaŭ
svenas, mi kredas!
-- Nu, knabo, -- diris la komercisto, -- ci estas pli feliĉa ol ci
opinias, je diablo! ĉar ŝi amas vin. Mi scias tion, mi.
Kaj li palpebrumis per siaj verdaj okuletoj rigardante sian komizon.
-- Fraŭlino Aŭgustino. Fraŭlino Aŭgustino! -- ekkriis Jozefo
Lebas entuziasme.
Jam li volis salti ekster la kabineton, kiam li sentis sin haltigita
de ferbrako, kaj lia patrono konsternite rekondukis lin forte antaŭ
sin.
-- Kio do faras Aŭgustino en tiu afero? -- demandis Guillaume, kies
voĉo frostigis subite la malfeliĉan Jozefon Lebas.
-- Ĉu ne ŝi, -- kiun -- mi amas? -- diris la komizo balbutante.
Embarasita pro sia manko de akrevido, Guillaume residiĝis kaj metis
sian pintkapon inter siajn du manojn por pripensi pri la stranga
situacio en kiu li troviĝis: Jozefo Lebas honta kaj malespera restis
stare.
-- Jozefo, -- plue diris la negocisto kun malvarma indeco, -- mi
parolis al vi pri Virginio. La amon „oni“ ne komandas, mi scias.
Mi konas vian diskretecon, ni forgesos tion. Mi neniam edzinigos
Aŭgustinon antaŭ Virginio. Viaj procentoj estos dek.
La komizo, al kiu la amo donis, mi ne scias, kian gradon de kuraĝo
kaj de elokventeco, manplektis, ekparolis, parolis dum kvaronhoro
al Guillaume kun tiom da varmeco kaj da senteco, ke la situacio
ŝanĝis. Se estus koncerninte komercaferon, la maljuna negocisto
estus havanta fiksajn regulojn por decidiĝi; sed elĵetita mil
mejlojn for de la komerco, kaj sen kompato, li ŝanceliĝis sen volo
antaŭ okazo tiel originala, kiel li diris al si. Fortrenita de sia
natura boneco, li iom deflankiĝis.
-- He! diablo! Jozefo, ci scias ja, ke mi havis miajn du infanojn
post dek jaroj de intertempo. Fraŭlino Chevrel ne estis bela,
tamen, ŝi ne povis plendi pri mi. Agu do kiel mi. Fine ne ploru, ci
estas stulta! Kion ci volas? Tio aranĝiĝos eble, ni vidos. Ĉiam
oni povas elturniĝi. Ni edzoj ne estas ĉiam kiel „seladonoj“
por niaj edzinoj. Ci komprenas min? Sinjorino Guillaume estas
pieca kaj... Nu je diablo, mia infano, donu tiumatene la brakon al
Aŭgustino, por iri al la meso.
Tiaj estis la frazoj diritaj hazarde de Guillaume. La fina konkludo,
ravis la amantan komizon; li pensis jam por fraŭlino Virginio al
unu amiko, kiam li eliris el la fumonigrigita kabineto, premante la
manon de sia estonta bopatro, post kiam li estis dirinta al li, kiel
interkonsentite, ke ĉio aranĝiĝos plej bone.
Kion pensos sinjorino Guillaume? Tiu ideo maltrankviligis mirinde la
bonan negociston, kiam li estis sola.
Ĉe la tagmanĝo sinjorino Guillaume kaj Virginio, al kiuj la
vendisto lasis provizore ignori sian disreviĝon, rigardis sufiĉe
malice Jozefon Lebas, kiu restis tre embarasita. La hontemo de la
komizo havigis al li la amikecon de ŝia bopatrino. La patrino
reiĝis tiel gaja, ke ŝi rigardis sinjoron Guillaume ridetante, kaj
permesis al si kelkajn ŝercetojn de longe uzitajn en tiuj naivaj
familioj. Ŝi temis pri la konformeco de la alteco de Virginio kaj de
Jozefo por postuli, ke ili estu mezurataj. Tiuj preparaj simplaĵoj
altiris kelkajn nubojn sur la frunton de la familia ĉefo, kaj li
elmontris eĉ tian ŝaton por la dececo, ke li ordonis al Aŭgustino
preni la brakon de la unua komizo por iri al la meso. Sinjorino
Guillaume, mirigita pro tiu vira delikateco honoris sian edzon per
jesa kapsigno. La personaro eliris do el la domo laŭ vico, kiu povis
sugesti nenian malican penson de la najbaroj.
-- Ĉu vi opinias, fraŭlino Aŭgustino, -- tremante diris la komizo,
-- ke la edzino de negocisto, kiu havas gravan krediton, kiel sinjoro
Guillaume, ekzemple povus amuziĝi iom pli, ol sinjorino via patrino;
povus surmeti diamantojn, veturi? Ho mi, unue, se mi edziĝus, mi
volus havi la tutan penon kaj vidi mian edzinon feliĉa. Mi ne metus
ŝin antaŭ vendtablon. Ĉu ne, en la drapvendo la virinoj ne estas
tiel necesaj, kiel ili estis iam. Sinjoro Guillaume estis prava,
agante kiel li faris, kaj cetere tio estis la prefero de lia edzino.
Sed se edzino iom helpas pri la kontregistrado, la korespondado,
la detaloj, la mendoj, sia mastrumado, por ne resti neaktiva, tio
sufiĉas. Je la sepa, kiam la butiko estus fermita, mi, mi amuziĝus,
mi irus spektaklon kaj en la mondon. Sed vi ne aŭskultas min.
-- Sed jes, sinjoro Jozefo. Kion vi opinias pri la pentrarto. Tio
estas bela metio.
-- Jes, mi konas pentromastron por domoj, sinjoron Lourdois, kiu
havas skudojn sufiĉe.
Tiel parolante, la familio atingis la preĝejon S-ta Leu. Tie
sinjorino Guillaume reprenis siajn rajtojn kaj unuafoje sidigis
Aŭgustinon apud si. Virginio lokiĝis sur la kvaran seĝon apud
Lebas. Dum la prediko ĉio okazis bone inter Aŭgustino kaj Teodoro,
kiu starante malantaŭ kolono preĝis fervore sian diinon; sed ĉe
la „Dileviĝo“, sinjorino Guillaume ekvidis iom malfrue, ke ŝia
filino Aŭgustino tenis sian preĝlibron inverse. Ŝi volis tuj
forte riproĉi ŝin, kiam mallevante sian vualon, ŝi interrompis
sian legon kaj ekrigardis laŭ la direkto, kiun preferis la okuloj
de ŝia filino. Per siaj okulvitroj, ŝi vidis la junan artiston,
kies monduma eleganteco divenigis prefere ian kavalerian oficiron
en libertempo ol negociston de la kvartalo. Malfacile oni imagos la
ekscitecon, en kiu troviĝis sinjorino Guillaume, kiu laŭdis sin, ke
tiel perfekte ŝi estis edukinta siajn filinojn, kiam ŝi rekonis en
la Aŭgustin-a koro ne permesitan amon, kies danĝeron trograndigis
ŝia prudeco kaj ŝia nescio. Ŝi kredis sian filinon gangreniĝinta
ĝiskore.
-- Tenu unue vian libron rekte, fraŭlino, -- ŝi diris mallaŭte,
sed tremante pro kolero. Ŝi elŝiris vive la akuzantan libron kaj
remetis ĝin tiamaniere, ke la literoj estu bondirektaj. -- Ne levu
la okulojn alien ol al viaj preĝoj, ŝi aldonis, se ne, vi respondos
al mi. Post la meso, via patro kaj mi devos paroli al vi.
Tiuj vortoj estis fulmobato por la kompatinda Aŭgustino. Ŝi sentis
sin senfortiĝi sed starante inter la doloro spertita kaj la timo
fari skandalaĵon en la preĝejo, ŝi kuraĝis kaŝi sian angoron.
Tamen oni povis, vidante ŝian preĝlibron tremeti kaj larmojn defali
sur ĉiun paĝon, kiun ŝi turnis, diveni facile la teruran staton
de ŝia animo. Per la kolera rigardo ĵetita al ŝi de sinjorino
Guillaume, la artisto vidis la pereon, en kiun falis lia amo kaj
eliris furioze kaj decidata ĉion provi.
-- Iru en vian ĉambron, fraŭlino! -- diris sinjorino Guillaume al
sia filino reenirante; -- ni alvokigos vin; kaj precipe ne maltimu el
ĝi eliri.
La interparolado inter la geedzoj estis tiel sekreta, ke unue nenio
estis konita. Tamen Virginio, kiu estis kuraĝiĝinta per mil dolĉaj
konsideroj, estis tiel kompleza, ke ŝi glitis apud la pordon de la
patrina dormĉambro, kie oni diskutis, por kolekti kelkajn frazojn.
Ĉe la unua vojaĝo de la tria al la dua etaĝo, ŝi aŭdis sian
patron ekkrii.
-- Sinjorino, vi volas do mortigi vian filinon?
-- Mia kompatinda infanino, -- diris Virginio al sia ploranta
fratino, -- paĉjo defendas cin.
-- Kaj kion ili volas fari al Teodoro? -- demandis la senmalvirtulino.
La scivolema Virginio remalsupreniris tiam denove, sed tiufoje ŝi
restis pli longatempe, ŝi sciiĝis, ke Lebas amas Aŭgustinon. Estis
skribite en tiu memorinda tago, ke domo ordinare tiel kvieta estu
infero. Sinjoro Guillaume malesperigis Jozefon Lebas konfidante al
li la amon de Aŭgustino al fremdulo. Lebas, kiu jam avertis sian
amikon svati por fraŭlino Virginio, vidis sian esperon neniigita.
Fraŭlino Virginio dispremita sciante, ke Jozefo preskaŭ rifuzis
ŝin, suferis pro kapdoloro. La disiĝo kaŭzita inter la du geedzoj
per la diskuto okazinta kaj en kiu triafoje en ilia vivo ili opiniis
tute malsame, elmontriĝis terurmaniere. Fine je la kvara vespere,
Aŭgustino pala, tremanta, kun okuloj ruĝaj prezentis sin antaŭ
siaj gepatroj. La kompatindulino rakontis naive la tro mallongan
historion de sia amo. Kuraĝigita per la admono de sia patro, kiu
promesis aŭskulti ŝin silente, ŝi iom maltimis prononcante la
nomon de sia kara Teodoro de Sommervieux kaj resonigis malice la
aristokratan partikulon. Liverante sin al la nekonita ĉarmo paroli
pri siaj sentemoj, ŝi trovis sufiĉe da kuraĝo por deklari kun sia
senmalvirta firmeco, ke ŝi amas sinjoron de Sommervieux, ke ŝi jam
skribis al li kaj aldonis kun larmoj:
-- Tio estus mia malfeliĉo, se oni foroferus min al alia.
-- Sed Aŭgustino, vi ne scias do, kio estas pentristo? -- ekkriis
ŝia patrino abomene.
-- Sinjorino Guillaume! -- diris la maljuna patro ordonante silenton
al sia edzino. -- Aŭgustino, -- li diris, -- la artistoj ĝenerale
estas malsatuloj. Ili estas tro elspezemaj por ne esti ĉiam
sentaŭguloj. Mi vendis al formortinta sinjoro Jozefo Vernet,
formortintaj Lekain kaj sinjoro Noverre. Ho, se ci scius kiel tiu
sinjoro Noverre, sinjoro la kavaliro de S-ta Georges kaj precipe
sinjoro Philidor lerte trompis tiun kompatindan patron Chevrel! Ili
estas stranguloj, mi scias tion. Tio havas babiladon, manierojn...
Ha! neniam via sinjoro Sumer... Somm...
-- De Sommervieux, patro mia!
-- Nu! de Sommervieux, konsentite! Neniam li estos tiel agrabla kun
vi kiel la kavaliro de S-ta Georges kun mi, la tagon, kiam mi
ricevis verdikton de la konsuloj kontraŭ li. Jes, ili estis iamaj
nobeloj.
-- Sed, mia patro, sinjoro Teodoro estas nobelo kaj skribis al mi,
ke li estas riĉa. Lia patro estis nomita la kavaliro de Sommervieux
antaŭ la revolucio.
Je tiuj paroloj sinjoro Guillaume rigardis sian terurigitan edzinon,
kiu, kiel incitita virino frapis la plankon piedpinte kaj konservis
malserenan silenton. Ŝi eĉ evitis ĵeti siajn koleregajn rigardojn
al Aŭgustino, kaj ŝajnis lasi al sinjoro Guillaume la tutan
respondecon pri tia gravaĵo, ĉar ŝiaj avizoj ne estis sekvitaj.
Tamen malgraŭ sia ŝajna flegmo kiam ŝi vidis, ke ŝia edzo
akceptis tiel dolĉe katastrofon, kiu neniel estis komerca, ŝi
ekkriis:
-- Vere sinjoro, vi estas tiel malforta pri viaj filinoj... sed...
La bruo de veturilo, haltante antaŭ la pordo, interrompis subite la
admonon, kiun la maljuna negocisto timis jam. Post momento, sinjorino
Roguin troviĝis meze de la ĉambro kaj rigardante la tri aktorojn de
tiu familia sceno:
-- Mi scias ĉion, mia kuzino, -- ŝi diris kun mieno de protektantino.
Sinjorino Roguin havis mankon: ŝi kredis, ke pariza notaredzino
povas ludi la rolon de artprotektantino.
-- Mi scias ĉion, -- ŝi ripetis, -- kaj mi venas en la Noan arkeon
kiel la kolombo, kun la olivarba branĉo; mi legis tiun alegorion
en la _Genie du Christianisme_[14] -- ŝi diris turnante sin al
sinjorino Guillaume -- la komparo plaĉos al vi. Ĉu vi scias, -- ŝi
aldonis subridante al Aŭgustino, -- ke tiu sinjoro Sommervieux estas
ĉarmulo? Li donis al mi tiun matenon mian portreton majstre faritan.
Tio valoras almenaŭ ses mil frankojn.
Ĉe tiuj paroloj, ŝi frapis dolĉe la brakon de sinjoro Guillaume.
La maljuna negocisto ne povis ne fari per siaj lipoj sian kutiman
grimacon.
-- Mi konas tre bone sinjoron de Sommervieux, -- daŭrigis la
kolombino. -- De du semajnoj li vizitas niajn kunvenajn vesperojn. Li
rakontis al mi ĉiujn siajn dolorojn kaj elektis min kiel advokaton.
De tiu mateno mi scias, ke li adoras Aŭgustinon kaj li havos ŝin.
Ha! kuzino, ne tiel rifuze movu la kapon. Sciiĝu, ke oni nomos
lin barono, kaj ke ĵus la imperiestro mem faris lin kavaliro de la
Honorlegio. Roguin estas nun lia notario kaj konas liajn aferojn. Nu!
sinjoro de Sommervieux posedas per taŭgaj bienoj dekdu mil frankojn
de rentoj. Ĉu vi scias, ke la bopatro de tia viro povas fariĝi io,
urbestro en sia distrikto ekzemple! Ĉu vi ne vidis sinjoron Dupont
farita grafo de l’ imperio kaj senatano, pro tio, ke kiel urbestro
li venis komplimenti la imperiestron pro lia eniro en Vieno-n?
Ho, tiu edziĝo realiĝos. Mi adoras lin, tiun bonan junulon. Lia
konduto kontraŭ Aŭgustino estas vidata nur en la romanoj. Jes, mia
karetulino, vi estos feliĉa, kaj ĉiuj volus esti sur via loko. Mi
ricevas hejme ĉe miaj vesperoj sinjorinon dukinon de Karigliano,
kiu ŝatas malsaĝe sinjoron de Sommervieux. Kelkaj malicbuŝulinoj
diras, ke ŝi venas ĉe min nur pro li, kvazaŭ hieraŭa dukino ne
estas en deca loko ĉe unu Chevrel-ino, kies familio apartenas al
taŭga burĝaro depost pli ol cent jaroj.
-- Aŭgustino, -- diris sinjorino Roguin post paŭzeto, -- mi
vidis la portreton. Dio! kiel bela ĝi estas? Ĉu vi scias, ke
la imperiestro volis vidi ĝin. Li diris ridante al la maljuna
ĉefmarŝalo, ke se troviĝus multe da tiaj virinoj en lia kortego,
dum tie envenas tiom da reĝoj, li certigus firme, ke li povus ĉiam
subteni la pacon en Eŭropo. Ĉu tio ne estas flataĵo?
La malkvietoj, kiuj komencis tiun tagon devis simili tiujn de la
naturo, ĉar ili revenigis kvietan kaj serenan veteron. Sinjorino
Roguin tiel delogis parolante, ŝi povis ataki tiom da kordoj
samfoje en la sekaj koroj de la gesinjoroj Guillaume, ke ŝi fine
trovis unu, kiun ŝi uzis taŭge. Ĉe tiu stranga epoko, la komerco
kaj la financo pli ol iam havis la malsaĝan manion alligi sin al
la altnobeloj, kaj la imperiaj generaloj profitis sufiĉe tiun
inklinon. Sinjoro Guillaume parolis forte kontraŭ tiu bedaŭrinda
emo. Liaj preferitaj aksiomoj estis, ke por trovi la feliĉon,
virino devas edziniĝi kun samklasulo; frue aŭ malfrue oni estas
punata, se oni altiĝas troe; amo rezistas tiel malforte kontraŭ la
maltrankvilaĵoj de la mastrumo, ke estas necese trovi unu ĉe la
alia tre firmajn kvalitojn por esti feliĉaj; unu el la du geedzoj
ne devas scii pli ol la alia, ĉar tutunue oni devas interkompreni
sin; edzo, kiu parolas greke kaj edzino parolanta latine riskas morti
pro malsato. Li estis eltrovinta tiun ŝajnan proverbon. Li komparis
la tiel faritajn edzigojn al tiuj antikvaj ŝtofoj el silko kaj
lano, kies silko fine ĉiam rompis la lanon. Tamen troviĝas tiom
da vanteco funde en la homa koro, ke la prudento de la piloto, kiu
tiel bone estris LA KATON, KIU PILKLUDAS venkite cedis al la
atakema parolrapidego de sinjorino Roguin. La severa sinjorino
Guillaume, kiel la unua, trovis en la inklino de sia filino motivojn
por deflankiĝi de tiuj principoj kaj por konsenti akcepti hejme
sinjoron de Sommervieux, kiun ŝi submetos al rigora observado.
La maljuna negocisto iris trovi Jozefon Lebas kaj konigis al li tiujn
aferojn. Je la duono de la sepa, la manĝoĉambro, famigita de la
pentristo, kunigis sub sia vitraĵa tegmento gesinjorojn Roguin, la
junan pentriston kaj lian ĉarman Aŭgustinon, Jozefon Lebas, kiu
pacience atendis sian feliĉon kaj fraŭlinon Virginio, kiu ne
havis plu kapdolorojn. Gesinjoroj Guillaume vidis estontece siajn
infanojn edzigitajn kaj la destinojn de LA KATO, KIU PILKLUDAS
transdonitaj al lertaj manoj. Ilia kontentiĝo superis ĉion, kiam
ĉe la deserto, Teodoro donacis al ili la mirigan pentraĵon, kiun
ili ne povis vidi kaj kiu prezentis la internon de tiu malnova
butiko, al kiu oni ŝuldas tiom da feliĉo.
-- Kiel beleta! -- ekkriis Guillaume. -- Laŭdire oni volis aĉeti
tion por tridek mil frankoj...
-- He! ja, oni trovas tie miajn plumerojn, -- diris sinjorino
Guillaume.
-- Kaj tiuj malfalditaj ŝtofoj, -- aldonis Lebas; -- oni prenus ilin
per la manoj.
-- La drapaĵoj konvenas ĉiam tre bone, respondis la pentristo. Ni
estus tre feliĉaj, ni modernaj artistoj, se ni atingus la perfekton
de la antikva drapaĵo.
-- Do vi ŝatas la drapaĵojn, -- ekkriis la patro Guillaume. -- Nu,
je diablo! donu al mi la manon, mia juna amiko, ĉar vi ŝatas la
komercon, ni interkonsentos. He, kial oni malŝatas ĝin? La mondo
komenciĝis kun tio, ĉar Adamo vendis la paradizon por unu pomo. Tio
ne estis bonega spekulacio tamen.
Kaj la maljuna negocisto ekridegis brue, ekscitita per la ĉampana
vino, kiun li verŝis abunde. La vualo, kiu kovris la okulojn de
la juna artisto estis tiel dika, ke li trovis siajn estontajn
gebopatrojn agrablaj. Li bonvolis eĉ ĝojigi ilin per kelkaj
bongustaj ŝercaĵoj. Pro tio li plaĉis ĝenerale. La vesperon,
kiam la salono meblita per riĉaspektaj aferoj, por uzi la esprimon
de Guillaume, estis sengasta, dum kiam sinjorino Guillaume iris de
tablo al kameno, de kandelabro al lumingo, estingante rapide la
stearinkandelojn, la bonhumorulo, kiu ĉiam tuj vidis klare, kiam
rilatis pri aferoj de mono, altiris sian filinon Aŭgustinon apud
sin; poste tenante ŝin sur siaj genuoj li diris al ŝi jene: