Intusschen waren gewichtige gebeurtenissen in Egypte voorgevallen.
Engeland had schepen en soldaten naar het land van den Khedive
uitgezonden, en in Egypte de macht aan zich getrokken. Mohammed Ahmed,
de koning der derwischen, die vroeger op het kleine Nijleiland Abba
woonde, had zich uitgegeven voor een Godsgezant, tot redding der
onderdrukten, als Mahdi of Messias van den Islam. In het Mohammedaansch
Soedan heerschte overal ontevredenheid, want Egypte had toch eindelijk
den slavenhandel verboden. Al de ontevreden stammen verzamelden zich
onder het vaandel van den Mahdi. Zijn doel was het afschudden van het
Egyptische juk, en als een brand der steppen vloog zijn oproep tot den
heiligen krijg door geheel Noord-Afrika. Met verstand en energie
tooverde hij uit het rampzalig Soedan zulk een machtig rijk, dat
Engeland in zorg geraakte. Een leger van 10000 Egyptenaren, dat
gedeeltelijk onder Engelsch bevel stond, werd, toen het Kordofan wilde
veroveren, zoo volkomen door de opgezweepte scharen van den Mahdi
vernietigd, dat er nauwelijks een ooggetuige overbleef van deze
gebeurtenis. Wapenen en ammunitie van dit leger beteekenden voor de
overwinnaars een welkome versterking.
De positie van de Engelsche regeering was nu moeilijk. Soedan moest
veroverd of ontruimd worden. Men besloot het te ontruimen, maar in
Chartoem en in verschillende andere plaatsen aan den Aequator lag nog
Egyptisch garnizoen. Hoe zou men die uit de macht van den Mahdi redden
en den Nijl afvoeren?
Daar herinnerde men zich den man, die Soedan het best kende en alleen
in staat zou zijn, deze reuzentaak, de redding van die garnizoenen, te
volvoeren! En toen in het einde van 1883 de nieuwe jobstijding kwam,
dat de Mahdi weer een Egyptisch leger, onder Engelsch commando, had
vernietigd, verzocht de Engelsche regeering aan Gordon, deze taak op
zich te willen nemen! Gordon verklaarde zich bereid en reisde dadelijk
naar Kaïro.
Vandaar begon hij zijn laatste reis den Nijl op. Achter hem verdwenen
de prachtige moskeeën en minaretten van Kaïro, van welker galerijen de
priesters tot het gebed oproepen en de oeroude pyramide van Cheops
onttrok zich aan zijn oogen, achter heuvelen en palmboomen. In Korosko,
aan de noordelijke spits van de groote S-vormige kromming van den Nijl,
beklom hij zijn dromedaris en vervolgde het smalle, slingerende pad,
dat sinds duizenden jaren door de droge beddingen van de Nubische
woestijn, over verweerde vulkanische heuvels en door duinen van
verstikkend zand leidt. Wat was hij gelukkig, toen hij nu weer de
schreden van zijn dromedaris in het woestijnzand kon beluisteren; Alsof
de vlugge gang van zijn rijdier hem regelrecht naar het verlangde doel
moest voeren! Zoo was hij duizenden mijlen door Soedan gereden, toen
hij nog voor de bevrijding der slaven streed. Nu had hij slechts de
eene gedachte, de bedreigde garnizoenen te redden, ook al moest het
zijn eigen leven kosten.
De garnizoenen in zekerheid brengen! Dat klonk zoo eenvoudig. Maar in
werkelijkheid was het een hopelooze opdracht. Chartoem ligt pas op de
helft van den weg naar den aequator, en het grootste deel van het
geheele land was in de macht van den Mahdi. Toch geloofde Gordon door
snel handelen zijn taak te kunnen vervullen, en zoo niet, dan wilde hij
in elk geval zijn plicht doen.
Op den weg naar Abu Hammed, die de noordelijke bocht van den Nijl
afsnijdt, reed Gordon door de Nubische woestijn, bereikte gelukkig Abu
Hammed, en trok dan Nijlopwaarts verder over Berber naar Chartoem.
Ondanks den oorlog was de geheele weg vrij.
De vanzelfsprekende taak van de Engelsche regeering, die een der der
grootste zonen van haar land naar Chartoem zond om vele duizenden
menschenlevens te redden, zou zijn geweest, bezetting naar Korosko, Abu
Hammed en Berber aan den Nijl te zenden, om den terugtocht der
garnizoenen te dekken! Maar inplaats daarvan redeneerden de Engelsche
ministers en Egyptische pacha’s, de gezanten generaals en ingenieurs
over en weer, kibbelden over kleinigheden, beproefden elkaar de loef af
te steken en vergaten daardoor de eenvoudigste van alle
voorzorgsmaatregelen, die binnen een maand uitgevoerd hadden kunnen
worden en het minst gekost zouden hebben! Inplaats van dit beraamde men
het plan een spoorlijn aan te leggen van de Roode Zee naar den Nijl;
maar de ingenieurs rekenden eindelijk uit, dat de aanleg twee jaren zou
duren en het water, dat men van de zee naar de woestijn zou moeten
oppompen, zou zoo duur worden, dat men even goed de stoomketels der
locomotieven met champagne zou kunnen vullen! Genoeg, Korosko, Berber
en Abu Hammed bleven zonder verdedigers, en daarmede waren Gordon en de
garnizoenen aan hun lot overgelaten!